Ba é seo an chéad cheann foirne a bhí ag an IRA Sealadach i ndiaidh na scoilte sa ghluaiseacht phoblachtach i 1969. Scríobh sé a dhír­bheathaisnéis, Revolutionary in Ireland, 1975 agus tá cuntas iarbháis in Irish Times 26 Bealtaine 2001. Ball gníomhach de Chonradh na Gaeilge ba ea é, i gContae na Mí go háirithe. I Leytonstone, Londain, a rugadh é (John Edward Drayton Stephenson) ar 17 Feabhra 1928. Ní léir cén bhaint a bhí ag a mhuintir le hÉirinn. Rinne sé an tseirbhís éigeantach náisiúnta sa RAF i 1945 agus is ina dhiaidh sin a thosaigh sé ag cur spéise i gcúrsaí na hÉireann agus ag foghlaim Gaeilge. Bhí sé rannpháirteach i 1953 sa ruaig a tugadh ar armlann Scoil Phoiblí Felstead agus gearradh cúig bliana príosúnachta air. Chuir sé faoi in Éirinn nuair a scaoileadh saor é. Lean a bhallraíocht san IRA agus faoi 1966 bhí sé ina oifigeach eolais acu. Ba é a bhí i gceannas thoscaireacht an IRA a bhuail le William Whitelaw, an Rúnaí Stáit, i rith sos cogaidh 1972. Go luath ina dhiaidh sin gabhadh é agus rinne sé stailc ocrais a mhair 57 lá. Meastar gur tháinig deireadh lena cheannasaíocht san IRA an lá a gabhadh é. Bhí baint aige leis an bhfeachtas a bhí ar bun chun a thabhairt ar RTÉ níos mó Gaeilge a chraoladh agus bhí sé orthu sin a cuireadh i bpríosún faoi dhiúltú ceadúnas teilifíse a cheannach. D’éag sé ar 18 Bealtaine 2001. As Baile an Róistigh, Co. Chorcaí, dá bhanchéile Máire agus bhí triúr iníonacha acu.

Tá tuilleadh eolais faoin mbeatha seo ar fáil ar http://dib.cambridge.org/ »

Diarmuid Breathnach

Máire Ní Mhurchú