Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 35
Tá tagairt don taobh sin dá shaol ag Pádraig Ó Snodaigh in The Irish Times, 28 Eanáir 1983. Rugadh é i gCeatharlach ar 21 Nollaig 1821 ··· De bharr múinteora darb ainm Emerson sa scoil Phrotastúnach i gCeatharlach chuir Samuel ardsuim sa gheolaíocht agus sa luibheolaíocht ··· D’iarr náisiúnaithe Cheatharlach air seasamh sna toghcháin pharlaiminte ach chaithfeadh sé éirí as an ministreacht agus ní raibh sé sásta sin a dhéanamh ··· Chuaigh lán traenach speisialta de shlua ar a shochraid go dtí Ceatharlach
Bhí triúr iníonacha acu i ndiaidh dóibh aistriú go 21 Sráid na Tulaí, Ceatharlach ··· Ba é ionadaí na craoibhe é ag an Mhórchomhdháil i mBaile Átha Cliath 17 Bealtaine 1900. Bhí sé féin agus a dheartháir Anraí ar príomhbhunaitheoirí Chlub na nOibrithe i gCeatharlach agus bhí an t-ainm sin ar an bhfoirgneamh i nGaeilge agus i mBéarla. Nuair a d’éag an t-athair d’aistrigh an teaghlach go 67 Sráid Chonnacht, Baile Átha Cliath ··· Deirtear ann freisin go raibh eolas ar an nGaeilge ag triúr díobh: Micheál, Anraí agus Eibhlín. Sular fhág sé Ceatharlach bhí péire úrscéal scríofa aige
Díreach i ndiaidh an phósta thug an tEaspag Ó Foghlú cuireadh dó dul a mhúineadh i gCeatharlach ··· De thoradh na bliana sin a cuireadh amach Róisín bán an tSléibhe(1923), Oíche ar bharr tuinne (1924), An Dubh ina Gheal (1924), Teoiní agus Tighthe Lóistín (1924) agus leabhair bheaga do na scoileanna. Ó 1923 go 1934 bhí sé ag obair faoin gCoiste Gairmoideachais i gCeatharlach agus ina ollamh i gColáiste na Rinne gach samhradh. Toisc bheith ag dianscríobh agus ag múinteoireacht le chéile bhris an tsláinte air ··· Leabhar nuacheaptha eile leis is ea: An dubh ’na gheal: dráma trí n-amharc (g.d.). D’fhág sé féin agus a bhean Ceatharlach i 1935 agus i ndiaidh tamaill i mBré chuir siad fúthu i mBaile na Manach, Co
Bhí a athair Liam ina chléireach san ospidéal meabhairghalair i gCeatharlach—b’as an gcontae sin dó—agus is sa bhaile sin a rugadh Conleth 24 Feabhra 1937; tá dán grá i nGaeilge a chum Liam i 1921 i gcló ag Conleth in Fómhar na nGéanna ··· Bhí sé ar scoil i Meánscoil na mBráithre i gCeatharlach agus bhí baint aige féin agus ag a dhlúthchara Pádraig Ó Snodaigh le grúpa liteartha ann
I mBalana i gCeatharlach a rugadh é ar 1 Samhain 1921 agus is sa bhunscoil ansiúd a adhnadh a spéis sa stair ··· As sin thug scoláireacht é i 1935 go dtí Coláiste Mhuire, meánscoil na deoise ar an gCnoc Beag, Ceatharlach, mar ar cuireadh oideachas air trí mheán na Gaeilge
De réir a chéile bhain sé amach céimeanna MA agus PhD agus bhí ag teagasc i meánscoileanna éagsúla; luaitear Cnoc Beag, Ceatharlach, go háirithe ··· Rinne sé obair den chineál céanna ar ball i Leabharlann na bhFroinsiasach, Cé na gCeannaithe, Baile Átha Cliath, agus i gColáiste Phádraig, Ceatharlach
Ba é a bhí i gceannas ar stailc sa champa sin i nDeireadh Fómhair 1916. Scaoileadh saor é 21 Nollaig 1916 agus ba ghairid go bhfuair sé post ollaimh i gColáiste Phádraig, Ceatharlach ··· Toghadh ina bhall de Choiste Gnóan Chonartha é i 1917 agus bhí de chúram air cabhrú le Risteárd Mac Coitir chun an scéim nua eagraíochta a chur i bhfeidhm i gcontaetha Cheatharlach, Loch Garman agus Chill Mhantáin
Ba é Thomas Burgess, fear de bhunadh Protastúnach i gCeatharlach, a athair
De Valera a d’iarr air bheith ina iarrthóir Dála agus toghadh é i gCeatharlach-Cill Chainnigh i 1932 agus arís i 1933 ach theip air i nDáilcheantar Chill Chainnigh i 1937
I gCrois na gCoraí, gar go Muine Bheag i gCeatharlach a rugadh é 12 Bealtaine 1890
Tuairiscíodh in Sinn Féin 9 Samhain 1909 go raibh sé i gContae Laoise, i gContae Cheatharlach agus i gContae Chill Dara agus gur chuir sagart paróiste an Tulaigh ina aghaidh nuair a rinne sé iarracht ar chraobh a bhunú ansin. D’éirigh sé as an timireacht i 1910 agus bhí ina oide Gaeilge i gColáiste na gCistéirseach i Ros Cré ar dtús agus ansin, anuas go 1919, i Mungairit
Bhí poist mar mhúinteoir nó mar oide baile aige i gCeatharlach, Sráid an Mhuilinn, an Sciobairín, cathair Chorcaí
Bhí sé tamall ina Abhcóide Cúnta do Chontae Cheatharlach
I 1691 d’fhéach Rí Liam chuige go bhfaigheadh sé ardeaspagóideacht Chaisil ach d’fhan sé ina chónaí i mBaile Staplóg in aice le Ceatharlach
Loch Garman, cúig mhíle go leith soir ó thuaidh ó Ros Mhic Thriúin ar bhruach na Bearú, agus an caisleán eile i gCluain Muilinn, Co. Cheatharlach
B’as Co. Cheatharlach
Bhí sé ar scoil ar feadh bliana i gColáiste Mhuire ar an gCnoc Beag, Ceatharlach, ach ní róthógtha a bhí sé leis an scoil sin nuair nach raibh cluichí Gaelacha á n-imirt ann
Ag 17 Sráid Regent, Muine Bheag, Co. Cheatharlach, mar a raibh siopa ag a athair John, a rugadh é 25 Deireadh Fómhair 1877
Bhí beirt mhac agus ceathrar iníonacha acu: ainmníodh an coláiste réigiúnda teicneolaíochta i gCeatharlach as duine díobh, Austin Waldron. Nuair a d’éirigh sé as obair chuaigh sé féin agus a bhean chun cónaithe sa bhFiacail
Is iad a bhí ann oíche an Daonáirimh: Joseph Walker, clódóir, cló-eagraí agus oibritheoir línechló, a rugadh i gCeatharlach; a bhean Mary Anne, gúnadóir, a rugadh i mBaile Átha Cliath; Francis Joseph (19), clódóir; Mary Elizabeth (17), athchóiritheoir grianghrafanna; Charles Vincent (15) gruaigeadóir; Anna Teresa (11); Patricia (9)
John McCall (16 Lúnasa 1822–18 Eanáir 1902) as Coill na Longfort, Cluain Mhór, Ráth Bhile, Co. Cheatharlach, agus Eliza Mary Newport as Ráth Daingean, Co
Bhí sé ina bhall de Choiste Gnó an Chonartha i 1918. Tar éis dó bheith ag obair i gCeatharlach agus i gCill Chainnigh d’éirigh leis post a fháil i gColáiste Chiaráin agus is ann a chríochnaigh sé a chúrsa múinteoireachta
career in Bonn and later in Berlin as Charge d’affaires before our government had made up its mind to admit honours women graduates to secretarial status in External Affairs is a history ‘in little’ of the NUI woman”. Thug sí na hordaithe slógtha go dtí an Bhuiríos i gCeatharlach roimh an Éirí Amach agus bhí sí ina cúntóir leighis in Ard-Oifig an Phoist
Chuaigh sé ag obair i gCeatharlach ar ball agus ansin go dtí Oileán Acla
Cheatharlach, a athair
Bhí beirt deartháireacha ag Gearóid, Seosamh a chaith tamall ag teagasc i gColáiste Mhuire ar an gCnoc Beag i gCeatharlach agus a bhí ina dhiaidh sin ina aturnae in Inis Córthaidh, agus an tAthair Tomás, agus bhí ceathrar deirfiúracha aige, a bhfuair duine díobh bás go hóg
Bean fuála agus gúnadóir a mháthair, Teresa Murphy, agus is i gContae Cheatharlach a rugadh í
Chruthaigh sé go maith mar lúithnire timpeall an ama sin agus bhuaigh craobh de chuid na hollscoile sa dornálaíocht. Bhí sé tamaill ag múineadh i scoil na mBráithre sa Mhuileann gCearr agus i gColáiste Mhuire ar an gCnoc Beag i gCeatharlach sular ceapadh é ina chigire bunscoile i 1924
Bhí eallach san eastát ansiúd mar chúram ar a athair sula ndeachaigh sé ag obair i monarcha aispeiste in Áth Í. I ndiaidh bunscolaíochta cuireadh meánscolaíocht air i gColáiste Mhuire, Cnoc Beag, Ceatharlach
Ba é Ceatharlach a chéad stáisiún agus aistríodh as sin é i 1920 go dtí an Mhainistir Thuaidh, Corcaigh, agus bhí ag múineadh ranga i bPort Uí Shúilleabháin freisin
I gCúige Chonnacht, i gContae an Chláir, i gContae Luimnigh, i gCeatharlach, i gCill Chainnigh agus i mBaile Átha Cliath a bhíodh sé ag bailiú
Is é a scríobh an scrúdaitheoir seachtrach i dtaobh an tráchtais sin: ‘In it the Irish students of the English language and Irish historical students have a scientific work more reliable than anything that exists in English.’ Chaith sé trí bliana ag múineadh i mbunscoileanna ar dtús agus 15 bliain i meánscoileanna de chuid na mBráithre Críostaí i gCeatharlach agus i gCorcaigh sular ceapadh é ina chúntóir ag an Ollamh Dónall Ó Corcora i gCorcaigh i 1931
Loch Garman, a athair John, agus Ellen Coady ón Tulach, Ceatharlach, a mháthair
Bhí sé pósta ar Catherine Hayden ó Cheatharlach agus bhí triúr mac agus triúr iníonacha acu.
Chaith Annraoi na blianta 1922–1931 sa scoil náisiúnta ann agus tréimhse trí bliana i nóibhíseacht Bhráithre Phádraig sa Tulach, Co. Cheatharlach