Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 55
I mBéal Átha an Ghaorthaidh, Co ··· Tar éis bunscolaíochta i mBéal Átha an Ghaorthaidh chuaigh sé chuig an Mhainistir Thuaidh i gCorcaigh ··· Thuairiscigh an páipéar ar 9 Meán Fómhair 1899 gur toghadh é ina chomhrúnaí ar chraobh an Chonartha ann. Níorbh fhada ann é nuair a fuair sé litir óna athair i mBéal Átha an Ghaorthaidh agus scéala báis an Chapaillín Bháin inti ··· Chuir sé véarsaí abhaile chuig an athair agus thaispeáin seisean iad do Thadhg Ó Scanaill (1870–1939) [B1], máistir scoile Bhéal Átha an Ghaorthaidh ··· These include (1) the original song in the form of a preface and (2) a ballad of 18 verses descriptive of a most uncommon but successful journey made by that wonderful animal, harnessed to a cart, from Béal Átha an Ghaorthaidh to Maigh Chromtha, without a guide or driver, and of her safe return to the village but on the return journey the cart was laden with five tierces of porter’
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Is in Béal Átha an Ghaorthaidh, 1922 le Donnchadh Ó Donnchadha atá cibé eolas atá againn ar an bhfear éagsúlach seo ar sampla é ar a ilghnéitheacht a bhí muintir na Gaeilge i dtús an chéid ··· Ag scríobh faoin séipéal i mBéal Átha an Ghaorthaidh dó deir an tAthair Ó Donnchadha: ‘Is i nGaoluinn atá stair na Páise ann ··· Thagadh sé go minic go Béal Átha an Ghaorthaidh aimsir an Choláiste ··· Chuireadh sé an-shuim i léirscáileanna agus i logainmneacha, agus is as ucht na suime sin a bhronn sé léirscáileanna ar an gColáiste i mBéal Átha an Ghaorthaidh
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Cé go raibh mná eile ag taisteal ar son na teanga is í Eibhlín an t-aon bhean amháin i liosta de thríocha múinteoir taistil ag Aindrias Ó Muimhneacháin ina leabhrán Na múinteoirí taistil, 1966. Rugadh Eibhlín (Ellen) Ní Chróinín i gCéim Chorrbhuaile i gceantar Bhéal Átha an Ghaorthaidh 2 Lúnasa 1879 ··· Ní castaí a sárú linn ag na feiseanna ...’. Tar éis bunscolaíochta i mBéal Átha an Ghaorthaidh chaith sí tamall ina monatóir i gCill na Martra agus ina seanscoil féin ··· Bhain sí teastas múinteora amach i gColáiste na Mumhan i mBéal Átha an Ghaorthaidh i 1904, an bhliain a osclaíodh é
Théadh sé ar saoire go Béal Átha an Ghaorthaidh go minic agus bhí spéis mhór aige i mbéaloideas an cheantair ··· Mhaíodh sé gurbh ollscoil aige Béal Átha an Ghaorthaidh ··· In Studies, Márta 1927 tharraing sé pictiúr inspéise d’ócáid shuntasach: ‘I sat one afternoon, in the summer of 1913 or 1914, under the little stairs beside the fire in Siobhán an tSagairt’s cottage in Béal Átha an Ghaorthaidh, while Siobhán at the farther corner of the kitchen sat knitting socks and talking
I mBéal Átha an Ghaorthaidh, Co ··· Cuireadh síos nach raibh Béarla ag Éamonn ná ag Julia. Bhí Conchubhar ina mhonatóir i mBéal Átha an Ghaorthaidh, agus ag Oireachtas 1901 bhuaigh sé duais ar aiste i dtaobh ‘Na Francaigh i gCuan Bheanntraí’ ··· Théadh sé abhaile go Béal Átha an Ghaorthaidh gach samhradh chun bheith ag teagasc i gColáiste na Mumhan agus ba é an chéad ghluaisrothar dá bhfacthas riamh ansin é
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I Ráth Gaiscígh, Béal Átha an Ghaorthaidh, Co ··· Cuireadh bunoideachas ar Chonchubhar i mBéal Átha an Ghaorthaidh ··· D’fhill sé chun cónaithe i mBéal Átha an Ghaorthaidh tamall de bhlianta roimh a bhás Oíche Nollag 1945
Cuireadh ar fáil le haghaidh an chuntais seo fuaimthaifead d’agallamh a chuir Diarmuid Breathnach air le haghaidh na sraithe teilifíse Fios Fátha i dtús na 1970idí. I nGaorthadh na Péice, Béal Átha an Ghaorthaidh, láimh leis an nGuagán, a rugadh é ar 5 Meán Fómhair 1905 ··· Roinnt blianta ina dhiaidh san d’aistríodar arís agus d’imíodar chomh fada le Cathair na Cátha lastuaidh de Bhéal Átha an Ghaorthaidh
Aon eachtra a thit amach timpeall na háite roimh an bhliain sin nó ina diaidh déantar comhaireamh air ó bhliain an chatha. I dTuairín na nÉan i gceantar Bhéal Átha an Ghaorthaidh in iarthar Chorcaí a rugadh í ··· Bhí feirm bheag acu ar Oileán Eidhneach Beag, Béal Átha an Ghaorthaidh, ar dtús ach faoi dhaonáireamh 1821 bhí céad go leith acra acu sna hInsí in aice le Céim an Fhia agus buachaill agus cailín aimsire acu
Bhí Cluad ag an Scoil sin freisin (idem 1 Márta 1913) agus thug cabhair lena eagrú. Gearradh fineáil £5 air nó mí i bpríosún i mBéal Átha an Ghaorthaidh nuair nach labhródh sé Béarla le póilín ··· Is gnáiche a rá gur nia é le hEaspag Learphoill, cé gur deacair aon deimhniú a fháil go raibh sé gaolmhar le ceachtar díobh. Ar 20 Feabhra bhí ollchruinnithe i mBéal Átha an Ghaorthaidh agus i gcathair Chorcaí
Chaith sé cúig bliana ag múineadh i scoil Bhaile Bhuirne sular aistrigh sé go dtí scoil Bhéal Átha an Ghaorthaidh ··· Le cead an tsagairt paróiste bhí bothán adhmaid i gclós an tséipéil i mBéal Átha an Ghaorthaidh mar theach scoile acu
I 1913 ba é an chéad sagart cúnta é a ceapadh go lánaimseartha i mBéal Átha an Ghaorthaidh ··· I nDeireadh Fómhair 1920 ceapadh é ina shagart cúnta sna Cloichíní. I mBéal Átha an Ghaorthaidh a d’éirigh sé cairdiúil le Liam de Róiste [B3]
Ba mhinic i rith a shaoil a théadh sé a fhoghlaim na teanga i mBéal Átha an Ghaorthaidh ach ní raibh labhairt na Gaeilge go maith aige riamh
Timpeall an ama sin a chaith sé tréimhsí ag múineadh i gColáiste na Mumhan, Béal Átha an Ghaorthaidh. Bhí baint aige leis na socruithe don chéad Oireachtas athbhunaithe i 1939 agus ar feadh dhá bhliain bhí sé ar choiste na féile mar theachta ón bhFáinne
In 1909 thug sé a chéad chuairt ar Bhéal Átha an Ghaorthaidh mar ar casadh air Piaras Béaslaí[B1]
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I nGarrán na gCapall i mBéal Átha an Ghaorthaidh, Co
Deirtear gurbh i mBéal Átha an Ghaorthaidh tuairim 1908 a tosaíodh ar ‘An Fear Mór’ a thabhairt air: bhí sé sé throigh agus ceithre orlach ar airde
Bhí sé ar dhuine de scoláirí Choláiste na Mumhan i mBéal Átha an Ghaorthaidh i rith an chéad téarma sin i 1904 agus bhain teastas amach ann i 1906 (idem 15 Meán Fómhair 1906)
Amhlaoibh a bhí ar a athair agus ba de mhuintir Mhurchú ó Bhéal Átha an Ghaorthaidh a mháthair (Seanachas Phádraig Uí Chrualaoich)
I gceann ceithre mhí de dhianstaidéar d’éirigh leis i scrúdú an Fháinne agus tar éis freastail ar Choláiste na Nua-Ghaeilge agus mí a chaitheamh i mBéal Átha an Ghaorthaidh cháiligh sé chun a bheith ina mhúinteoir Gaeilge i gcraobhacha an Chonartha i 1919 agus bhí ag múineadh i gColáiste na Nua-Ghaeilge féin. Bhí sé ina oifigeach sna hÓglaigh
An gnó sin a thug an chlann go Béal Átha an Ghaorthaidh ··· Bhí a dheirfiúr Máire Bríd pósta ar Sheán Shorten, Béal Átha an Ghaorthaidh, a bhí ar fhoireann peile Chorcaí a bhuaigh Craobhchomórtas na hÉireann i 1911 agus ar dheartháir é le Seoirse Shorten[B4]
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sna Curraithe, Béal Átha an Ghaorthaidh, Co ··· Sa teach an oíche sin bhí Diarmuid, Cáit, Gobnait, Séamus agus Conchubhar. Tá an tagairt seo ag an Athair Donnchadh Ó Donnchadha [feic Tadhg Ó Donnchadha in B1] in Béal Átha an Ghaorthaidh (1922): ‘Diarmuid ’ac Coitir, an scéalaí as na Curraichí, agus Séamus, a dheartháir—bhí siad i bpríosún mar gheall ar Land Agitation agus cur as seilbh Dhiarmuid Uí Mathúna
Théadh sé go Béal Átha an Ghaorthaidh sa samhradh in éineacht le baill na craoibhe
‘Tháinig an tOllamh J.Vendryes cúpla samhradh, is dóigh liom, ag triall ar Choláiste na Mumhan i mBéal Átha an Ghaorthaidh
Thosaigh sé ag múineadh scoile i mBéal Átha an Ghaorthaidh tráth éigin roimh 1897 agus is ann a thosaigh sé ag déanamh staidéir ar an nGaeilge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ar Charraig na Damhaire, Béal Átha an Ghaorthaidh, Co
Is minic a thugtaí Tadhg Beag air chun go n-aithneofaí é thar Tadhg Ó Scanaill (1870–1939) col seisir dó a bhí ina mhúinteoir i mBéal Átha an Ghaorthaidh.
Ó 1902 amach bhí baint aige leis na cúrsaí Gaeilge i mBéal Átha an Ghaorthaidh. Bhí Pádraig pósta ar Eibhlín Ní Shúilleabháin, múinteoir scoile ón mBunán i gCiarraí
Go dtí 1922 níor éirigh leis dul ar ais sa phost sin. Chaith sé saoire in 1916 ag muintir Thuama sa Tuairín Dubh i mBéal Átha an Ghaorthaidh agus is ann a casadh air Máire Nic Fhirbhisigh as Corcaigh
Lean a spéis sa teanga ansin agus thugadh sé cuairteanna ar Bhéal Átha an Ghaorthaidh
Le sé bliana anuas bhí na laethanta saoire caite aige i mBéal Átha an Ghaorthaidh, ar an mBlascaod, i gCúil Aodha agus sna Déise
Scríobh Domhnall Ó Laoghaire, Inse Geimhleach, amhrán i dtaobh Choláiste na Mumhan, agus tá an cheathrú seo ann: ‘Tá Coláiste Gaelach i mBéal Átha an Ghaorthaidh/ Agus sagart naofa dá múineadh/ Bráthair gaolmhar le Máire Ní Laoghaire/ B’í bláth is craobh na n-údar í’ ··· Tá an t-amhrán sin i gcló in Béal Átha an Ghaorthaidh, 1922 leis an Athair Donnchadh Ó Donnchadha, an té a chuir eagar ar fhilíocht Mháire Bhuí
Nuair a tharla i mBéal Átha an Ghaorthaidh é thapaigh sé an deis chun cur lena eolas ar an nGaeilge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 “Cé go bhfuil Gaeilge Bhéal Átha an Ghaorthaidh go líofa gan locht iontu go léir, tá mar a bheadh iarracht d’fhuairneamh fhear an ghraiméir agus na loighice ar mhéara an údair agus an aistritheora”, a dúirt Muiris Ó Droighneáin faoi scéalta Uí Nualláin in Taighde i gcomhair stair litridheachta na nua-Ghaedhilge. Cé gurb í an bhliain 1875 a luaitear sa chéad abairt ina dhírbheathaisnéis Beatha dhuine a thoil (1950) (“Sa bhliain 1875, an dara lá fichead nó an t-aonú lá fichead de mhí na Bealtaine um meánoíche is ea do rugadh mé”), is é atá sa teastas breithe 22 Bealtaine 1874
Sheehan bunaithe. Dúirt sé féin go raibh taithí aige ar an seancheol ón gcliabhán. Chuaigh sé le múinteoireacht agus bhí tamaill sa Ghleann Garbh, i mBaile Bhuirne, i mBéal Átha an Ghaorthaidh, i gCúil Aodha, sa Mhainistir Thuaidh i gCorcaigh agus i gColáiste Chnoc Mheilearaí
Bhí beagán den teanga foghlamtha ag Caoimhín óna athair agus cuireadh síos é chuig muintir Thuama, Tuairín Dubh, Béal Átha an Ghaorthaidh
I 1915 phós sé Máirín Ní Chillín, muinteoir i Scoil Phádraig, Luimneach, a casadh air i gColáiste na Mumhan i mBéal Átha an Ghaorthaidh
I 1917 thug sé a chéad chuairt ar Bhéal Átha an Ghaorthaidh agus ba bheag bliain nach ann a chaitheadh sé a shaoire
Ba bhall é de Chuallacht Cholm Cille sa Choláiste. Thug sé a chéad chuairt ar Bhéal Átha an Ghaorthaidh i 1910 agus d’éirigh cairdiúil le Dónall Ó Corcora agus Osborn Ó hAimhirgín
Bhí teastas múinteora faighte aige tar éis cúrsa i gColáiste na Mumhan, Béal Átha an Ghaorthaidh
Is faoin leagan sin freisin a foilsíodh a chéad aiste Ghaeilge in United Irishman 11 Eanáir 1902. Fuair sé teastas múinteora Gaeilge i 1903 agus an bhliain dár gcionn thug scoláireacht de chuid Sparán na Scillinge é go dtí Coláiste na Mumhan i mBéal Átha an Ghaorthaidh
D’fhreastail sé ar Choláiste na Mumhan, Béal Átha an Ghaorthaidh
Before I went to Paris (in 1910) my sister induced me to go with her to Béal Átha an Ghaorthaidh
In ‘An Mhuintir s’againne’, Scéala Éireann 17 Samhain 1961, deirtear gurbh i mBéal Átha an Ghaorthaidh a d’fhoglaim sé an teanga i dtosach ‘cé gur i dTuar Mhic Éide agus in Árainn a chuir sé bail ar a fhoghlaim’
D’fhreastail sé ar chúrsa i gColáiste na Mumhan i mBéal Átha an Ghaorthaidh an samhradh sin agus d’fhill ar Bhaile an Fheirtéaraigh ar 12 Lúnasa agus chaith coicís sa Bhlascaod gur chuir aithne ar Thomás Ó Criomhthain [B5], ar Pheig Sayers [B5], ar Mhicheál Ó Gaoithín [B5] agus ar scéalaithe eile
Chaitheadh sé an tsaoire ag foghlaim Gaeilge i mBéal Átha an Ghaorthaidh. B’fhéidir a rá gur chuir Cogadh na Saoirse deireadh lena thamall i gColáiste Ollscoile Chorcaí
I mBéal Átha an Ghaorthaidh, Co
Thug sé taitneamh don Ghaeilge ar dtús sa Mhodhscoil agus mhéadaigh ar an taitneamh sin nuair a chaith sé tamall i mBéal Átha an Ghaorthaidh nuair nach raibh sé ach naoi mbliana d’aois
Bhí mac agus ceathrar iníonacha aige. B’fhéidir gurbh eisean an Tadhg Ó Séaghdha, ‘a resourceful and energetic múinteoir taistil’, ar chabhraigh Coiste Gnó an Chonartha lena fhostú mar mhúinteoir i mBéal Átha an Ghaorthaidh (An Claidheamh Soluis 1 Feabhra 1913)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Scéalaí i mBéal Átha an Ghaorthaidh a d’éag i mBealtaine 1927.
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Amhránaí a rugadh i nGaorthadh na Péice, Béal Átha an Ghaorthaidh, i 1918
Bhí freastal déanta aige ar Choláiste na Mumhan, Béal Átha an Ghaorthaidh, in 1960, 1961 agus 1962
Rinne Risteárd Ó Maolchatha[B5] tagairt dá chuairt ar Shiobhán an tSagairt i mBéal Átha an Ghaorthaidh in éineacht leis na hollúna John Fraser agus Osborn Bergin[B2] timpeall 1913 (feic B5: 200a).
Ball de Chumann na mBan ba ea Mid agus tuairiscíodh in An Claidheamh Soluis 27 Deireadh Fómhair 1917 í a bheith faoi ghlas i gCorcaigh toisc airgead a bhailiú gan chead i mBéal Átha an Ghaorthaidh mar a raibh cónaí orthu ar feadh tamaill
Bhí lámh in uachtar aige ar Dhonnchadh Ó Luasa, Béal Átha an Ghaorthaidh, Co
I mBéal Átha an Ghaorthaidh, Co