Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 40
In Achadh Uí Mhaoláin, Co. an Chabháin, a rugadh é ··· Is mar seo a chuir Seán Ó Donnabháin[B6] síos air i litir a sheol sé ón gCabhán ar 28 Bealtaine 1836; ‘This Philip McBrady, the Dean Swift of Cavan, was a native of the Parish of Drung and a Parish Priest until he embraced the aristocratic religion of the State, for which he handed down his name to posterity as Philip Ministir,’ Deir D ··· Bhí sé pósta ar Mary Brodrick ón gCabhán; i 1682 a tugadh ceadúnas pósta dó agus is ag an bpointe sin a d’iompaigh sé ··· Many of his epigrams and witty sayings, and some short poems of his composition are recited by the common people in the counties of Meath and Cavan...’
I gContae an Chabháin, i mBaile Mhic Shamhráin, b’fhéidir, a rugadh Tomás: in ionad Milano agus Cremona sa bhunsaothar is amhlaidh a chuir sé Baile Mhic Shamhráin agus Cnoc Ninnidh: ‘.. ··· Is ar mhainistir sa Chabhán a ceapadh é ina ghairdian nuair ba ghnách gur ar choinbhint ina dhúiche féin a cheaptaí a leithéíd. Is i leabhair aifrinn Choláiste San Isadóir sa Róimh faoin mbliain 1668 atá an tagairt is túisce dó; dúirt sé Aifreann go minic ann 1669–85 ··· Bhí sé ina ghairdian i nDroichead Átha faoí 1689, an post céanna aige sa Chabhán i 1697 agus arís i 1702
In aigne an phobail agus ar bhéalaibh daoine a mhair sé agus níor bacadh puinn le haon eolas ina thaobh a chur ar phár.’ Mionteaghlach i gContae Fhear Manach ba ea muintir Mhic Ghiolla Ghunna uair ach i ndiaidh an 17ú haois bhí an sloinne le fáil sa Chabhán agus i Lú agus in iarthar Uladh ··· Toisc rud a dúirt Seosamh Laoide [B1] in 1905, nach raibh ann dáiríre ach tuairimíocht, tá glactha leis go coitianta gur i dTeallach Eachach, Co. an Chabháin, a rugadh Cathal ··· Tá Bréifne ag cuimsiú Liatroma agus an Chabháin agus, ó thaobh na litríochta de, cuid de Fhear Manach
Thír Eoghain, 1694–1709 (Leslie), i bparóiste Eanaigh i gContae an Chabháin ó 1709 go 1747 ··· Bhí sé ina Ghiúistís Síochána i gContae an Chabháin
Bhí sí ag múineadh in áiteanna éagsúla: i gContae Lú, Co. an Chabháin, Cill Chainnigh agus i mBaile Átha Cliath ··· Phós sí Wilfrid Lee, arbh as Baile Shéamais Dhuibh, Co. An Chabháin, dó, 6 Deireadh Fómhair 1952 agus bhí triúr clainne orthu
I Ráth an Tamhain, Co. an Chabháin, a rugadh í ··· ‘She certainly knew the language well, and, as I believe, spoke it from her childhood days in Co. Cavan.’ Chaill Henry a chuid airgid nuair a d’infheistigh sé suim mhór i monarcha cadáis a bhí ag fear gaoil leis
I bparóiste an Mhullaigh, Co.an Chabháin, a rugadh é agus is i gCillín Chéir, paróiste atá teorainneach leis an Mullach, atá sé curtha ··· Glactar leis gurbh ó Chontae an Chabháin
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 B’as Gleann Ghaibhle i gContae an Chabháin dó agus tá an chuma air gur dhuine de na mionuaisle Gaelacha é ··· Tomás Ó Sioradáin (1687–1738) i gCuilceach, Co. an Chabháin
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Deirtear go minic gurbh i gContae an Chabháin a rugadh an scoláire seo, agus luaitear an Mhí freisin ··· Deir Ryan freisin go raibh baint aige leis an scoil Ghaeilge a bhunaigh Edward Farmer ó Chontae an Chabháin ag 1 Sráid Risteamain, Portobello, in 1810
B’éigean dó féin teitheadh as a chaisleán i mBéal Átha na nEach, Co. an Chabháin ··· Ar a thit sé an ‘Humble remonstrance of the gentry and commonalty of the county of Cavan’ a chur i láthair na dtiarnaí giúistísí i mBaile Átha Cliath thar ceann na gCaitliceach úd ar mhian leo a ndílseacht don rí a chur in iúl
In aice le Sraith an Domhain i gContae an Chabháin a rugadh é agus is sa cheantar sin a bhíodh sé ag múineadh scoile ··· ‘A witty schoolmaster of Stradone in the County of Cavan, and a tolerably good poet’ an cur síos atá ag Éadbhard Ó Raghallaigh[B6] air faoin mbliain 1712 in A Chronological Account of nearly Four Hundred Irish Writers; chomh maith leis na dánta a bhfuil a dteidil luaite thuas liostaíonn sé trí cinn eile a bhí an uair sin i seilbh Phóil Uí Bhriain [B6]
Bhain sé le seanteaghlach Uí Chorra a chaill a gcuid tailte i gContae an Chabháin i rith 1641–52 agus 1689–91
Bhí an lámh in uachtar ag lucht Rinnucini agus na Comhchomhairle ar na ríogaithe ag caibidil a tionóladh sa Chabhán in 1648 agus aon duine nach raibh ag aontú leo cuireadh as oifig é
Lean sé air ag bailiú ceolta i dTiobraid Árann, Ros Comáin agus sa Chabhán
D’fhreastalaíodh sé ar an scoil Ghaeilge a bhunaigh Edward Farmer ó Chontae an Chabháin ag 1 Sráid Risteamain, Portobello, in 1810
D’éag sé i dTeach na mBocht i Muinchille, Co. an Chabháin, 30 Márta 1867; tuairmítear go raibh sé ag dul ar cuairt chuig a ghaolta sa Mhí
Chaith sé tamall i nDún an Rí, Co. an Chabháin
an Chabháin, a rugadh é
Chaith Maitiú tamall i scoil cháiliúil Abraham Shackleton i mBéal Átha an Tuair, Co Chill Dara, agus tamall i gcúram a dhearthár, cúráideach i gContae an Chabháin
In 1762 bhí cónaí air i gContae an Chabháin, é ag múineadh Béarla, áirimh agus scríbhneoireachta ann. Bhí fógra aige in Faulkner’s Dublin Journal 24 Iúil 1766 (i gcló ag Séamus Ó Casaide in Irish Book Lover, Samhain-Nollaig 1933): ‘Whereas the Irish, the ancient language of this Nation, hath long been neglected; an Evil justly complained of, as it renders Gentlemen unable to have Recourse to the many Chronicles and Compositions still preserved among us, relative to the ancient State of this Kingdom, its Arts, Sciences and Literature
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I Rafanaigh in aice le Achadh an Iúir i gContae an Chabháin a rugadh ‘Uan Uladh’ ar 24 Meitheamh 1874
Chuaigh sé le múinteoireacht na teanga go lánaimseartha agus d’oibrigh i gContae an Chabháin agus ar Achréidh na Gaillimhe
Fuair sé post múinteora taistil faoin gConradh i gContae an Chabháin agus chaith trí bliana ann
Phós sé Máirín Ní Rodaigh, oide scoile ó chontae an Chabháin, i bhFeabhra 1945
B’as Co. an Chabháin dá tuismitheoirí agus d’éag sí i 1983 in aois 90 bliain di
Cuireadh ar fionraí den chéad uair é tar éis dó óráidí a thabhairt anseo is ansiúd i gContae an Chabháin gan chead na sagart paróiste le linn fheachtais fothoghcáin ann i 1918
I Machaire Cluana, Dún an Rí, Co. an Chabháin, a bhí an teaghlach faoi 1901
Dar le Donncha Ó Súilleabháin (Na Timirí i ré tosaigh an Chonartha 1893-1927, 1990) gur i gCabhán, Liatroim, Aontroim agus Dún na nGall a bhí sé ag obair ar dtús
Chuaigh sé isteach sna hÓglaigh agus gabhadh é i gContae an Chabháin
Bhí aiste fhada dar teideal ‘Passing of a pioneer in development of Gaeltacht areas – Cathal Mac Gabhann’ ag Nollaig Ó Gadhra in Connacht Tribune 16 Nollaig 2005. Ba iad a thuismitheoirí Charles Smith ó Chontae an Chabháin agus Lavinia Teresa Lavelle ó Bhéal Átha Beithe, Co
Mar chigire réigiúnach de chuid Roinn an Oideachais bhíodh air a theaghlach a aistriú anseo nó ansiúd gach cúigiú bliain. Bhailigh Pádraig amhráin, paidreacha agus scéalta i nDún na nGall agus bhailigh ábhar Gaeilge freisin sa Chabhán agus ar theorainn Ard Mhacha agus Lú
Faoin teideal ‘Renowned scholar who promoted Irish education, language and culture’ tá cuntas iarbháis in Irish Times. I gCoill an Iúir, An Cnoc Rua, Co. an Chabháin, a rugadh é ar 8 Deireadh Fómhair 1915
Ghabh na Gardaí i gContae an Chabháin é an lá dár gcionn agus chaith sé sé mhí i bPríosún Mhuinseo as gan míniú sásúil a thabhairt do na Gardaí ar a raibh ar siúl aige nuair a gabhadh é
Shligigh agus Mhaigh Eo a tuismitheoirí siúd. Ba í Dóirín an duine ba shine de thriúr clainne; bhásaigh deartháir di agus é ina naíonán agus bhí deirfiúr amháin aici, Monica. Nuair a bhí Dóirín naoi mbliana d’aois d’fhill a muintir ar Éirinn, chuireadar fúthu ar feadh tamaill i gCeann Toirc agus ansin i gCoill an Chollaigh i gCo. an Chabháin, áit a ndearna Dóirín freastal ar Scoil Náisiúnta Naomh Áine
Chomh maith leis sin, ghlac sí páirt ghníomhach i bhfeachtais toghchánaíochta a fir chéile, Seán Dublin Bay Loftus, agus chomhlíon cúraimí oifige ina ról tacaíochta dó. I Muinchille, Co. an Chabháin, a rugadh Úna Uí Lachtnáin (Nic Shíomóin), ar 2 Márta 1935, an chéad duine de chlann Harry Fitzsimons (1893–1986) agus Honor Fitzsimons (Keady 1903–1995)
Ba dhóigh le hÉadbhard Ó Raghallaigh[B6] (A Chronological Account of nearly four hundred Irish Writers..., 1820) gur anuas ó Chontae an Chabháin, d’fhonn dul le sagartacht i gCill Airne, a tháinig a athair agus gur bhean de mhuintir Mhic Aogáin, ollúna oidhreachtúla na gCárthach, a mháthair agus gurbh in an fáth ar tugadh Aogán air
Fhear Manach, ar theorainn an Chabháin, agus bhíodh sé ag cabhrú le Bedell in obair Ghaeilge na deoise agus in aistriú an tSean-Tiomna
Ó 1947 bhí sé ag obair i gCluain Lios, Cill na Leice, i gContae an Chabháin, agus bhí ar fhoireann Mhullach Odhráin a bhuaigh craobh an chontae sa pheil i 1949
Ceapadh é ansin ina churáideach i nDroim Laighean, Co. an Chabháin
Fiafraíonn Ó Catháin cá bhfuair Ó hAnluain an t-eolas go léir a bhí aige ar an nGaeilge agus tugann d’fhreagra gur ó na Bráithre ar scoil a fuair sé é agus i gColáiste Mhuire, Marino, óna bheith ar saoire sa Ghaeltacht i seacht gcinn de chontaetha agus ó sheanchainteoirí i Lú agus i dTír Eoghain; bhí spéis ar leith aige i nGaeilge an Chabháin agus Mhuineacháin. I 1960 toghadh é ina Ard-Rúnaí ar na Bráithre