Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 37
“Few can realise the loss Ireland has sustained in the death of Aonghus Draoi”, a dúradh in Banba, Feabhra 1903 ··· Is é a tharraing an pictiúr atá ar an dtaobh amuigh de Banba, agus is cuimhin linn go léir na pictiúir ghreannmhara uaidh a tháinig amach sa Leader, tá tamall ó shin ann ··· Dúradh in Banba: “He has left behind him a wealth and variety of illuminated designs which seem little less than incredible from a man of his years ··· “He has done at least a man’s share in the laudable work of popularising the Irish pipes”, a dúradh in Banba. Bhí sé i láthair ag an gcruinniú ag ar bunaíodh Craobh Mhic Éil den Chonradh ar 23 Márta 1901, craobh a bunaíodh go speisialta do Chonnachtaigh i mBaile Átha Cliath, ach is léir ar dhán “An File” go raibh baint aige le Craobh an Chéitinnigh freisin: “Ochón ··· His final request, we are told, was to have his Pipes placed upon his coffin, and as consciousness vanished with the vanishing year, he gasped: ‘Archer will know about them’” (Banba)
Is ann a cuimhníodh i dtosach ar an iris Banba a fhoilsiú agus bhí baint ag na Draoithe (Nioclás Ó Cuimín, Feardorcha Ó Conaill agus a gcomhluadar a bhunaigh an iris An tEurópach) leis an áit freisin ··· Bhíodh An Claidheamh Soluis, Irisleabhar na Gaedhilge agus Banba á ndíol ann. In Banba Bhealtaine 1902, tá cuntas taitneamhach ag an Seabhac – is í an chéad aiste i gcló aige í – ar An Stad agus luann sé Lotti Aungier (“Lotorum”): “..
Agus b’éigean don chlann bheith san airdeall nach ndéanfaí an corp a fhuadach ón eaglais Phrotastúnach an oíche sin. Cuimhnítear freisin ar an tuaiplis a bhí sa chuntas ag páipéar i mBaile Átha Cliath a thug le fios gurbh é an “Canónach Conall Cearnach” a bhí marbh! Scríobh Feardorcha Ó Conaill go leor aistí in An Claidheamh Soluis, Hermathena, Irisleabhar na Gaeilge, The Ulster Guardian, Banba agus in irisí eile ··· Bhí sé ina eagarthóir ar an dara Banba (1921–2). Bhain a mhac an Dr Maurice O’Connell an gradam ba airde amach in Ord na Máisiúnach in Éirinn.
Bhí sé ar bhunaitheoirí Chraobh an Chéitinnigh agus b’fhéidir go raibh baint aige le bunú na hirise Banba (1901-06) ··· Ar na hamhráin aitheanta a scríobh sé tá ‘An Buachaill Caol Dubh’ (An Claidheamh Soluis, 7 Meitheamh 1913), ‘Gleann beag lách an cheoil’, ‘Slán le Corcaigh’, ‘Múscail do mhisneach, a Bhanba’ (Banba, Nollaig 1901), ‘Domhnall Bán’ (Fáinne an Lae, 28 Iúil 1900)
Scríobhadh sé in An tEurópach, Banba, Celtica. Fuair sé BA le céad onóracha ··· Níor aistrigh Tadhg ach ceann amháin den leathdhosaen scéal. Tá an méid seo ag Conall Cearnach in Banba, Iúil 1921, faoin teideal ‘Vingt ans apres’: ‘An lá a tháinig Banríon Shasana ar cuairt ..
Luaitear in An Claidheamh Soluis 2 Bealtaine 1908 gur léiríodh dráma trí ghníomh leis Seán Óg i gCathair Dónall agus gur ghlac cainteoirí dúchais na 17 ról ann. Toghadh ina bhall de Choiste Gnó an Chonartha an chéad uair é i 1912. Torna a ghríosaigh é chun dul i mbun pinn agus is é a bhí ina eagarthóir ar an iris Banba (1901–06) ··· Bhí léirmheas in Banba, Meitheamh 1903, ag Osborn Bergin[B2] ar chnuasach dánta leis an gCraoibhín a thosaigh leis na focail ‘Níl puinn maitheasa sa leabhrán seo’
In Banba, Márta 1902, scríobhadh: Cé go bhfuil Pádraig os cionn a cheithre fichid tá a lámh chomh cliste agus an mheabhair chomh meanmnach anois is bhíodar tá blianta ó shin nuair a thairg sé fáilte Chlanna Gael do Dhomhnall Mac Cába [q.v.], Gaeilgeoir ón mBántír, tar éis dó téarma a chaitheamh i gcarcar Chorcaí ar son Éireann ··· Bhíodh ábhar aige in Shamrock, The Irishman, Banba, agus Fáinne an Lae’
Tuairiscíodh bás an athar in Banba Bealtaine 1903: ‘We very much regret that we have to record the death of Mr Cornelius O’Lehane of Knockavallig, Carrigodrohid... ··· Bliain roimhe sin go díreach bhí dán eile leis ‘Amhrán na Rámhainne’ i gcló in Banba agus luadh mac eile: Dónall Ó Liatháin
Toghadh é ina bhall den Choiste Gnó i 1901 agus arís i 1902 agus de Fhochoiste na bhFoilseachán i 1902. Bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí na hirise Banba i 1901 ··· Máirt na hInide 1903 bhí fleá ar siúl ag Craobh an Chéitinnigh i mBaile Átha Cliath, agus thar ceann Banba bhronn Seán Ó Ceallaigh (‘Sceilg’) [B3] dealbh de Eoghan Ó Gramhnaigh[q.v.] mar chomhartha pósta ar Mhicheál agus a bhean Bríd
Scríobh sé aistí agus scéalta idir 1903 agus 1904 san iris sin agus in An Claidheamh Soluis, The Leader, Banba, Irisleabhar na Gaedhilge ··· Maidir leis an bhfilíocht, bhí beagán dán i gcló in Banba, Fáinne an Lae, agus An Sguab i rith na tréimhse 1903 go 1925, agus bhí ‘Cónaigh liom, is gearr uaim deireadh an lae’, aistriúchán ar an iomann ‘Abide with me’ in Humanitas, Meán Fómhair 1930
Is mar seo a chuir Banba, Lá ’le Pádraig 1903, síos uirthi: ‘Iníon Thaidhg Uí Shúilleabháin file is ea í, agus is dúthrachtach í ag obair ar son na teanga
Seachas Corraghliocas na mBan, tá péire dá scríbhinní próis i gcló: ‘Parlaimint na bhfíodóirí’ in eagar ag Éamonn Ó Foghludha in Banba, 1902-3; ‘Cath na nDeachún ar Thráigh Rosa Móire’ ag Brian Ó Cuív in RIA Proceedings, 61C 1960
Is sgáthán ar Bhanba a linne réim a shaoil féin, agus is geall le tuairisc phearsanta ar shaol na tíre véarsaí snoite a mhórdhánta.’ Scríobh Gearóid Ó Murchadha[B2] in Irish Ecclesiastical Record, Samhain, 1952: ‘Yeats’s poetry and Ó Bruadair’s poetry undoubtedly stand out in a special way from all other poetry written in English or Irish by their fellow-countrymen
Bhíodh ábhar i gcló aige go rialta in Misneach, Fáinne an Lae agus An Sguab agus anois is arís in Banba, An Reult, An Lóchrann, An tÓglach, An Chearnóg, Inis Fáil, The Irish Rosary
In Banba, Bealtaine 1902, d’fhoilsigh sé ‘Cois Abha Mhóire’, amhrán a bhailigh sé ó Mháire Ní Chrotaigh. Scríobh Donnchadh Ó Laoghaire[B1] faoi in aiste dar teideal ‘Gluaiseacht na Gaeilge i Mainistir Fhear Maí’ (An Claidheamh Soluis 20 Nollaig 1902): ‘Is é Pádraig Mac Suibhne an “Réalt Eoluis” atá acu, agus is dócha, mura mbeadh é sin, go mbeadh sé thiar orthu
An tAthair Mathúin Ó Riain [B1] a thug go Cnoc an Bhile í faoin bpolasaí a bhí aige cainteoirí dúchais Gaeilge a fhostú i scoileanna a pharóiste. Idir Nollaig 1903 agus Iúil 1914 bhí aistí agus scéalta aici in Banba agus in An Claidheamh Soluis faoin ainm cleite ‘Bean Dubh an Ghleanna’
Nuair nár glacadh leis an rún dúradh in Banba, Nollaig 1902: ‘There is scarcely a man in Dublin who has worked so earnestly and unselfishly for the Language movement as has Mr Lynch
Bádh Aodh, deartháir Mháire, a rugadh in 1872, sa Life ar 3 Lúnasa 1879. Tá cuntas ar Mháire agus a pictiúr in Banba, Imliogán [ Iúil], 1903
Bhí an chéad rud i gcló aige in Banba, Bealtaine 1902, aiste ar Stad na nGaeilgeoirí ar Shráid Fhreidric Thuaidh i mBaile Átha Cliath. Casadh Tomás Bán Ó Concheanainn[B2] air sa Daingean in 1905
Tá cuntas ag Éamonn an Chnoic (Éamonn Ó Donnchadha [B1]) ar an léiriú sin in Banba, Bealtaine 1902. Ba mhac é le John Shea, oibrí coitiana i Ráth an Lis in aice le Maigh Chromtha
Is léir go mba dhuine an-ghníomhach é: mhúineadh sé rang i gCraobh Mhaoilre Uí Raghallaigh, bhí ina chomhrúnaí ag Feis Laighean i 1901 agus faoi Dheireadh Fómhair 1902 bhí sé ina rúnaí cúnta ag Coiste CeantairBhaile Átha Cliath; ba bhall é de Choiste na bhFoilseachán agus dhéanadh sé moltóireacht ar an bhfilíocht agus an drámaíocht ag an Oireachtas. Scríobhadh sé aistí i mBéarla agus i nGaeilge agus b’fhéidir gurbh í an ceann ba mhó a tharraing aird na léitheoirí aiste dar teideal ‘’dTeastaíonn foclóir uainn?’ Tharraing sin searbhas Banba, Meitheamh 1903: ‘..
Agus tá aistí agus scéalta dá cuid i gcló i bpríomhirisí Gaeilge na tréimhse céanna. I gcomhpháirt le hÉilís Ní Mhurchadha scríobh sí dráma dhá ghníomh Beart nótaí (i gcló in Banba, Nollaig 1903-Meitheamh 1906)
Duine eile de na ‘máistrí’ ab ea Micheál. Tá aistí agus scéalta Chonchubhair le fáil in Irisleabhar na Gaedhilge, Banba, An Claidheamh Soluis, Glór na Ly, Timire Chroí Naofa Íosa
Bhí ról aici freisin i ndráma Uí Dhuinnín An Tobar Draíochta. Dar le Donnchadh Ó Liatháin [q.v.] in An tÉireannach 28 Samhain 1936 go raibh drochshláinte uirthi le blianta sular cailleadh í 18 Samhain 1936. Seo é an cur síos a tugadh uirthi in Banba 17 Márta 1903: ‘Aithneoidh gach Gael Eibhlín Ní Dhonnabháin
Tá a léaráidí le feiceáil in Banba agus i leabhair ar nós Waysiders le Séamus O’Kelly agus A Munster Twilight le Daniel Corkery
Dúradh in Banba, Aibreán 1903: ‘Mr Pearse, an utterly untried man but the nominee presumably of George A
Foilsíodh léirmheas moltach in Banba
Patrick’s, Banba, The Nationalist, An Sguab, An Lóchrann agus Fáinne an Lae idir 1901 agus 1926. Bhí triúr mac agus cúigear iníonacha aige
Bhí an iris mhíosúil Banba á foilsiú acu ag an am céanna
Bhí dánta, idir bhundánta agus aistriúcháin, i gcló aige ó 1882 amach in Irisleabhar na Gaedhilge, An Gaodhal, The Leader, Banba, An Claidheamh Soluis
Scríobh sé: Béarla Sacsan agus an Creideamh in Éirinn, 1913; An Cailín Deorach, dráma gearr in Banba, 1902–3; Leabhráin Locha Léin: 1
D’éag sé ann ar 3 Aibreán 1944. Idir 1898 agus 1908 scríobhadh sé dánta agus aistí in Irisleabhar na Gaedhilge, Fáinne an Lae, Banba, United Irishman, An Gaodhal, agus An Claidheamh Soluis
I 1901, bhí an chéad aiste riamh aige sa chéad uimhir de Banba. Aistríodh go Londain é i 1902
Idir 1903 agus 1926 bhí aistí agus scéalta aige in An Claidheamh Soluis, Irisleabhar na Gaedhilge, An Lóchrann, Loch Léinn, United Irishman, An Branar, Fáinne an Lae, Banba agus irisí eile
Bhíodh aistí, scéalta agus píosaí aithriseoireachta aige in Irisleabhar na Gaedhilge, An Claidheamh Soluis, An Lóchrann agus Banba
In Banba Feabhra 1903 tagraíonn An Seabhac dó mar ‘an t-amhránaí gasta agus an tarraingeoir cliste Séamus Clainndiolúin’.
Ach tar éis cuairte ar Mhanainn in 1932 agus ar an mBriotáin an bhliain dár gcionn chas sé ar ais go tobann ar na teangacha Ceilteacha. Chaith sé tamall leis an mheánmhúinteoireacht, le teagasc na Gaeilge agus mar oifigeach fiosrúcháin faoin Roinn Leasa Shóisialaigh i gcontaetha éagsúla sular ceapadh é ina aistritheoir i dTeach Laighean i nDeireadh Fómhair 1943. Bhí duaislitir i gcló aige in Banba nuair a bhí sé 16 bliana d’aois agus lean sé air ag scríobh sna 1920idí agus sna 1930idí do na hirisí Gaeilge go léir agus go háirithe do An tUltach ón am ar bunaíodh é