Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 37
Bhí baint aige go háirithe le Craobh Forest Gate agus thuairiscigh Sinn Féin 29 Feabhra 1908 i dtaobh na craoibhe sin: ‘The glory has departed ··· A telegram was received from An Paorach wishing to have his name inscribed on the list of members’ (Sinn Féin 26 Deireadh Fómhair 1907) ··· Ag an am sin bhí sé ina chomhrúnaí oinigh ar Choiste Ceantair Thiobraid Árann Thuaidh den Chonradh (Sinn Féin 17 Meán Fómhair 1910) ··· ‘An Paorach’s beautiful voice was beginning to sound like a foghorn, and small wonder, for, besides acting as our Ard-Ollamh he taught singing and dancing in the school and piping in the village and, needless to say, he was the life and soul of our wonderful school céilithe and of the village and countryside as well and we well know he had hardly one good rest for many years’ (Sinn Féin 14 Meán Fómhair 1912)
Foilsíodh cuntais orthu in The Southern Cross, United Irishman agus Sinn Féin ··· Tuairiscíodh in Sinn Féin 7 Lúnasa 1909 gur bhronn sé peann óir ar Mhicheál Ó hIceadha[B1] thar ceann Éireannaigh Bhuenos Aires ··· Sa Leabharlann Náisiúnta atá a chuid litreacha agus péire úrscéal nár foilsíodh riamh. Bhí tuairiscí a bháis mar aon le cuntas ar a bheatha in Sinn Féin 5 agus 12 Feabhra 1910
Bhí sé orthu sin a shínigh achainí ar Éireannaigh i Meiriceá gan daoine a mhisniú chun dul ar imirce agus gan dul i muinín an ‘mischievous prepaid ticket’ (An Claidheamh Soluis 9 Aibreán 1904) In Sinn Féin 28 Eanáir 1911 tá tuairisc ar léacht a thug sé do Ard-ChraobhShinn Féin agus dúirt sé ann gur cuireadh ina leith uair gur rainseoir é agus go raibh tailte i Meiriceá agus in Éirinn aige: ‘For over 40 years my hobby has been the abolishing of ranches and 30 years ago I bought over 20,000 acres of grassland in America for the purpose of breaking it up into small farms and I succeeded in doing so’ ··· Duine mór le rá i Sinn Féin ba ea é ··· Toghadh é ina uachtarán ar Shinn Féin i 1908 nuair a d’éirigh Edward Martyn[q.v.] as ··· Ba é athair Tone, ar iarratas Tone féin, a bhronn an taise seo ar ‘John Sweetman, the rebel’, a sheanuncail. In Sinn Féin 28 Eanáir 1911 tuairiscíodh go ndúirt sé gur caitheadh amach as Comhairle Contae na Mí é toisc go raibh sé in aghaidh an Pháirtí Pharlaimintigh
Théadh sé timpeall chuig na ranganna oíche lena chapall agus trap chun páipéir mar An Claidheamh Soluis, The Leader, Sinn Féin .. ··· Bhíodh comórtas le haghaidh paidreacha do Phrotastúnaigh agus a leithéid chéanna do Chaitlicigh. I ndiaidh do Philib de Bhaldraithe [q.v.] imeacht i 1913 fostaíodh beirt chainteoirí dúchais ó Thír Chonaill, Eoghan Ó Gallachobhair agus Nóra Nic Pháidín, agus Caitlín Nic Ghabhann ó Ghleann Dá Loch a bhí ag obair le tamall sa Spidéal, agus Pádraic óg Ó Conaire [q.v.]. Ag Ard-Fheis chinniúnach 1915, cé gur i leith Shinn Féin a bhí claonadh aige féin, bhí sé go mór in aghaidh an Conradh a bheith gafa le polaitíocht an náisiúnachais agus in aghaidh clásal a bheith sa bhunreacht a déarfadh gur cheann de aidhmeanna na gluaiseachta go mbeadh Éire neamhspleách ··· In Sinn Féin 29 Meitheamh 1907 tá tuairisc inspéise ar a chuid oibre
Sórt réamhtheachtaithe ag Sinn Féin ba ea na cumainn sin ··· Toghadh é ina bhall de Bhardas Bhaile Átha Cliath thar ceann Sinn Féin ar 15 Eanáir 1906 (An Claidheamh Soluis 20 Eanáir 1906) ··· Bhí sé ina bhainisteoir ar an bpáipéar Sinn Féin, ina chomhrúnaí ar Shinn Féin in éineacht le Walter Cole[q.v.] i 1908 ··· Bhí sé ina bhall de Choiste Gnó an Chonartha ó 1911 go 1915. D’oibríodh sé in oifigí na bpáipéar eile a bhí ag Sinn Féin agus in 1927 bhunaigh sé agus bhí ina eagarthóir ar a pháipéar féin The Nation. Bhí sé i gceannas na ngunnaí a thabhairt i dtír i gCill Chomhghaill i 1914 agus cuireadh go Nua-Eabhrac é an bhliain dár gcionn agus thug sé abhaile leis míle punt don Bhráithreachas agus míle eile do na hÓglaigh ··· Bhí sé ina thoscaire ag Sinn Féin i Stáit Aontaithe Mheiriceá sna blianta 1924–26
Is air a bhí an file Alice Milligan ag cuimhneamh sa dán “The man on the wheel” a foilsíodh in Sinn Féin (8 Feabhra 1908). Bhí sé mar réamhthimire ag an gCraoibhín don turas a thug sé ar na Stáit Aontaithe in 1905 chun airgead a bhailiú don Chonradh ··· Scríobh Séamus MacManus cuntas inléite in Sinn Féin 5 Bealtaine 1906 ar thuras go hAlbain in éineacht leis
In Sinn Féin , 11 Márta 1910, míníonn Peadar conas a tharla spéis sa Ghaeilge aige agus léiríonn na litreacha agus na haistí a bhí aige san iris sin a chumas agus a stádas ··· Thug an Maicíneach faoi Mhac Giolla Bhríde [B2] ag an gcruinniú á rá gur tharraing sé polaitíocht isteach sa phlé. Bhí aistí Gaeilge i gcló aige in The United Irishman, Sinn Féin, The Irish Nation, Glór na Ly, An Barr Buadh, An Bhearna Bhaoghail.
Bhíodh aistí aige in Sinn Féin , An Claidheamh Soluis, An Stoc timpeall an ama sin. Bhí baint aige le Sinn Féin beagnach óna thús agus bhí sé sna hÓglaigh ··· I Mórthoghchán 1918 sheas sé do Shinn Féin i nGaillimh Thiar agus bhuaigh ar William O’Malley MP le 8,432 vóta
Ní filleadh beag a bhí ann ach seaicéad fada uaithne agus triús a raibh ribín buí á thrasnáladh go teann suas go dtí a ghlúine ar nós máirtíní nó strácaí lorga’ (Seán T., 1963). Faoi 1908 bhí sé ina bhall de Shinn Féin agus ba ghairid go raibh sé ina bhall de Chomhairle Náisiúnta an pháirtí ··· Foilsíodh Supreme Sacrifice: the story of Éamonn Ceannt 1881-1916, 2005 le William Henry. Scríobh sé aistí in An Barr Buadh, An Claidheamh Soluis, The Irish Nation, Sinn Féin, Volunteer Gazette, Spark..., cuid mhaith díobh i nGaeilge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Is mar seo a chuir Art Ó Gríofa síos uirthi ina pháipéar Sinn Féin 12 Iúil 1913: ‘The most beautiful, the most patriotic and the most talented of Irish actresses’. Ag 39 Sráid Charlemont, Baile Átha Cliath, a rugadh í (Mary Elizabeth Walker) 8 Bealtaine 1883
D’fhoilsíodh The Dublin Journal, The Nation, Shan Van Vocht, The Shamrock, Sinn Féin .. ··· Nuair a bunaíodh Sinn Féin bhí sé ina bhall dá ngasrasan sa Bhardas. Phós sé Margaret Furlong, deirfiúr le Alice Furlong [B3], 3 Deireadh Fómhair 1900
In Sinn Féin 23 Samhain 1907 tá sleachta fada as a phaimfléad Marginal notes of a Keltist on the school strike in Poland (an t-aistriú a rinne an páipéar ar an teideal)
I dtuairisc in Sinn Féin 19 Lúnasa 1911 ar a ‘bhainis airgid’ deirtear gurbh é aonmhac Uilliam Uí Chathasaigh as an Muileann Cearr é
Bhuaigh sé duaiseanna Oireachtais ar fhilíocht sa tréimhse 1902–10 agus bhíodh a dhéantús i gcló in Irisleabhar na Gaedhilge, Sinn Féin, Misneach, The Leader ..
Scríobhadh sé aistí in Sinn Féin faoin ainm cleite ‘Dubh Dorcha’ agus bhí sé cairdiúil le náisiúnaithe agus scríbhneoirí, Stiofán Mac Enna agus Piaras Béaslaí ina measc
Scríobhadh sé do An Claidheamh Soluis, Sinn Féin, An tUltach, Misneach, The Leader, An Sguab, Fáinne an Lae, Catholic Bulletin, Dundalk Democrat agus go leor eile irisí agus nuachtán. Scríobh sé idir dhrámaí, scéalta agus rannta go raidhsiúil don aos óg
Bhíodh sé ag tuairisciú do The Peasant, Sinn Féin agus do An Claidheamh Soluis nuair a bhí an Piarsach ina eagarthóir air
Bhíodh ábhar aige go minic in Sinn Féin ··· Ar deireadh fuair sé féin agus gach breitheamh Dála a bhí éirithe as a bpoist pinsean £500. Ball gníomhach de Shinn Féin ba ea é ina dhiaidh sin
Tuairiscíodh in Sinn Féin 25 Lúnasa 1909 go ndúirt sé: ‘It was a question of whether they were going to have a National University or a poor instalment of an English University’. Ba é a d’iarr ar Phádraig Ó Séaghdha (1855-1928) [B1] mana Gaeilge a chumadh le cur ar leacht Pharnell i Sráid Uí Chonaill (Some memories, 1928). Thug an Pápa Ridireacht Naomh Griaire dó i 1918 mar gheall ar a raibh déanta aige sa pharlaimint chun oideachas Caitliceach a chosaint
In Sinn Féin 15 Nollaig 1906 tá cur síos air i bpáirt Uí Annracháin i ndráma de hÍdeCasadh an tsúgáin: ‘His portrayal of the blustering, swaggering, fascinating poet was an exceedingly clever and capable piece of work, and Cluichtheoirí na hÉireann is to be congratulated upon having the honour of introducing Mr Trench to the dramatic world.’ In Our friend James Joyce (1959) deir Padraic Colum: ‘I remember having seen three or four actors play this role, but I do not recall any of them having impressed me so much as he did’
D’ainmnigh Craobh Chúculainn, Ardoifig an Phoist, Corcaigh, í mar theachta chuig Ard-Fheis 1906 (idem 28 Iúil 1906) Bhí ardmheas aici ar Art Ó Gríofa agus tuairiscíodh in Sinn Féin 4 Nollaig 1907: ‘On Sunday week at 4 o’clock Sinéad Ní Fhlannagáin of the Ard-Chraobh of the Gaelic League delivered a very sympathetic lecture to the children of Clann na hÉireann branch and their friends
If there’s another such all-round artist knocking about I haven’t met him’. Ar 25 Aibreán 1914 bhí tagairt dó i litir in Sinn Féin: ‘At Groome’s Hotel on the evening of 1st July 1912 there were several bouts of this kind but one team played so well in tune and in rhythm as to be markedly superior to the others
In Sinn Féin 9 Samhain 1909 luaitear go ndearna sé gearán toisc nach raibh aon socrú faoi mhúineadh an cheoil in Ollscoil na hÉireann
Tuairiscíodh in Sinn Féin 3 Samhain 1906 gur shroich ‘An Déiseach’ (Pádraig Mac Suibhne) Cúirt Uachtarach Chomhaltas an Phléimionnaigh. Iarradh air óráid an Oireachtais a thabhairt i 1906 agus tá sé i gcló in An Claidheamh Soluis 25 Lúnasa 1906
Thuigfeá ó mhír nuachta in Sinn Féin 7 Meán Fómhair 1910 i dtaobh cruinniú den ‘All-Ireland Demonstration Committee’ go raibh baint aige leis an bhfeachtas chun go mbeadh an Ghaeilge ina hábhar éigeantach i máithreánach Ollscoil na hÉireann
In Sinn Féin 17 Samhain 1909 tuairiscíodh é a bheith sa láthair nuair a bunaíodh craobhacha nua i gCill an Dísirt, Leaba Síoda and Baile na Caillí
Cé go raibh Osborn Bergin [B2], Tadhg Ó Murchadha (1843-1919) [B1] agus Shán Ó Cuív [B2] sa láthair ba é Wayland a bhí sa chathaoir ag an gcruinniú sin agus arís i mí na Nollag (An Claidheamh Soluis 6 Deireadh Fómhair agus 29 Nollaig 1900). Tuairiscíodh san iris chéanna 24 Deireadh Fómhair 1908 gur fostaíodh é féin agus banna de phíobairí cogaidh le haghaidh Oireachtas 1908 in ainneoin gur sheinn sé ag an Taispeántas Idirnáisiúnta i nDroichead na Dothra a thosaigh 4 Bealtaine 1907 agus ar chuir na gluaiseachtaí náisiúnta baghchat air. Tuairiscíodh in Sinn Féin 26 Deireadh Fómhair 1912: ‘Mr Wayland is on his way to Australia and at Toulon in France, Naples in Italy and Port Said in Egypt he paraded the streets in Irish costume, playing the Irish pipes
In Sinn Féin 17 Feabhra-30 Márta 1912 bhí dráma aici dar teideal Mairghréad
Tuairiscíodh in Sinn Féin 21 Nollaig 1910 go raibh sé ag saothrú leis i gceithre pharóiste agus go raibh ranganna múinteoirí aige i Mainistir na Búille agus i gCloigne
Tuairiscíodh in Sinn Féin 5 Deireadh Fómhair 1907 go bhfuair ‘Francis Ua Druatháin’ onóracha i roinn Halla na Scríbhneoirí de scrúduithe Chompántas Cuimhneacháin Dhonnchaidh Pléimionn [B1]. Cheangail Frank O’Meara leis an gCraobh áitiúil tuairim 1908 ··· Bhí sé in aghaidh an Chonartha Angla-Éireannaigh ach bhí ordú tugtha dó ag Comhairle Cheantair Shinn Féin i dTiobraid Árann Thoir, agus ag an eagraíocht i gCluain Meala, i gCaiseal agus i dTiobraid Árann Theas, tacú leis an gConradh (‘The Second Dáil and the Treaty’ by William Corbett in The nationalist centenary 1890-1990 ) ··· Ní ligfeadh mo chroí ná m’aigne mo ghuth a thabhairt ar thaobh an tsocraithe sin; agus ós rud é gur cheap Comhairle Cheantair Shinn Féin iarradh orm seasamh leis an socrú sin, níl le déanamh agam ach éirí as ar fad, mar is iad na daoine a thoibh mé’
The title of the play is An leanbh bhí dílis and it is the work of their teacher, Miss Dowling’ (Sinn Féin 2 Bealtaine 1914)
In Sinn Féin 1 Meitheamh 1907 bhí an píosa seo: ‘Tomás Ó Míodhcháin is at present working in Béal Átha na Sluaighe district, Co
Cuireadh i gceannas an ardranga é i gColáiste Laighean (Sinn Féin 26 Eanáir 1907)
Bíonn tagairtí dó in The Nation, Irisleabhar na Gaedhilge, agus Sinn Féin idir 1896 agus 1930 agus b’fhurasta é a thógáil in amhlachas ár nDiarmuda.
Cuntas gairid air ag Pádraig Ó Máille[B3] in Sinn Féin 22 Aibreán 1911
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Seo é an Ciarraíoch a mbíodh ailt, dánta agus tuairiscí i gcló aige faoin ainm cleite ‘An Spailpín Fánach’ i rith 1900-27 in An Claidheamh Soluis, Misneach, Poblacht na hÉireann, Sinn Féin, An Lóchrann, Irisleabhar na Gaedhilge...
Bhí baint aige freisin leis an gComhairle Náisiúnta agus le Sinn Féin le Seoirse Ó hEireamhóin, Séamas Deakin agus an Cathasach bhunaigh sé feachtas chun soiscéal an Ghaelachais a leathadh i measc bhaill Eaglais na hÉireann agus is san iarracht sin a fuair sé taithí ar an óráidíocht ··· Toghadh é ina bhall d’Ardchoiste Shinn Féin agus de Chomhairle Náisiúnta na nÓglach ··· Bhí sé ina eagarthóir ar Réalt an Deiscirt go luath in 1918 agus rinne páipéar de chuid Shinn Féin de, rud a chabhraigh chun an chiorclaíocht a mhéadú ··· Deir sé i gcaibidil XI de Gaeil á múscailt (1973) gurbh in 1919 a chuir sé an argóint sin i gcló den chéad uair. Ní íoctaí táillí leis ar an ábhar Béarla a bhíodh i gcló aige in The Peasant, Sinn Féin, Irish Freedom ná Ulster Guardian agus bhí ionadh air íocaíocht a fháil nuair a thosaigh sé ag scríobh aistí Gaeilge in An Claidheamh Soluis agus Misneach idir 1917 agus 1921