Líon alt a aimsíodh: 9
In Éirinn tuairim an ama seo bhí sé i bpáirtíocht le Shán Ó Cuív[q.v.], Tomás Ó Rathile [q.v.], agus an Aimhirgíneach in obair an Chumainn Um Litiriú Shímplí ··· I 1910, foilsíodh An cónggar: Irish simplified Part 1 a d’ullmhaigh sé i bpáirtíocht le Shán Ó Cuív agus an Aimhirgíneach ··· Fuair sé post an ardmháistir i gColáiste na Mumhan i 1905 mar is léir ón tagairt atá in Irisleabhar na Gaedhilge Lúnasa 1905: “Tá an tAthair Risteard Ó Dálaigh, Uachtarán Choláiste na Mumhan, ag cur amach leabhair ar fhuaimeannaibh na teangan Gaeilge” (l ··· Deir Aindrias freisin: “I nGabhgán Barra mar a raibh rang Gaeilge le dhá shamhradh roimhe sin ag an Athair Risteard Ó Dálaigh a mheasadar an Coláiste a bhunú ar dtúis” ··· Ar éigean má luaitear an Dálach in An Claidheamh Soluis go dtí go raibh sé i láthair nuair a leag an tAthair Peadar Ó Laoghaire[B2] cloch bhoinn fhoirgneamh Choláiste na Mumhan 19 Aibreán 1914
D’éag a mhac, an tAthair Shán Ó Cuív, ar 6 Meán Fómhair 1977 ··· Nuair a bhí sé trí fichid, do bhí a chroí chomh hóg is chomh haibidh le croí garsúin.’ In Scéala Éireann scríobh an tAimhirgíneach: ‘I feel a deep sense of personal loss only slightly tempered by the thought that I have been honoured by the friendship of one of the worthiest and most unselfish Irishmen of our time.’ In The Leader agus é ag cur síos ar ‘Irish Made easy’ (An leitriú shímplí) ar 7 Meán Fómhair 1907 scríobh an Duinníneach: ‘Níl aon Ghaeilgeoir in Éirinn dh’oibríonn leath chomh dícheallach le Shán Ó Cuív.’ I Maigh Chromtha ar 27 Meán Fómhair 1875 a rugadh Shán Ó Cuív (nó John Michael O’Keefe mar a cláraíodh é) ··· Rugadh an tAthair Shán ar 19 Meán Fómhair 1910, an tArd-Aighne Aindrias ar 4 Deireadh Fómhair 1912 agus an tOllamh Brian[q.v.] ar 20 Samhain 1916 ··· Ach d’fhoghlaim Shán an Ghaeilge nuair a bhí sé ina ógánach ··· Is léir ón méid a scríobh Quidnunc san Irish Times 18 Lúnasa 1940 go raibh cion agus meas ag na hiriseoirí ar Shán ach dúirt sé freisin: ‘It was an understood thing from the start that the Bureau existed to bait the newspapers and the papers to bait the Bureau.’ Phós sé Hannah O’Keefe ó Mhaigh Chromtha i Meán Fómhair 1905
Tá scéal an aighnis le Mac Néill agus leis an gConradh inste ag an Athair Shán Ó Cuív in “Caradas nár mhair”, aiste in The Scholar Revolutionary (1973) in eagar ag F ··· Foilsíodh í sa Freeman’s Journal (theip ar an Athair Ó Cuív teacht air agus é ag liostú saothar Uí Laoghaire ··· Ní deas an pictiúr den sagart atá le feiceáil i gcroinic an aighnis úd ag an Athair Ó Cuív ··· Rugadh é ar 30 Aibreán 1839 i Lios Carragáin i gceantar Mhaigh Chromtha mar a raibh féar seacht mbó ag a athair Diarmuid ··· Deir Brian Ó Cuív in Éigse 1960–61, 1
Chabhraígh sé lena chairde Shán Ó Cuív, an Dr Risteard Ó Dálaigh agus Tomás Ó Rathile chun an Leitiriú Shimplí a chur ar fáil i 1910 agus chuir sé féin amach eagrán de Leabhairín na leanbh, scéalta le Hans Christian Andersen i nGaeilge ag Norma Borthwick, sa litriú sin ··· Best, Éamon Cuirtéis, James Stephens, Stiofán Mac Enna, Frank O’Connor, Torna, John Fraser, Shán Ó Cuív .. ··· “Prionsa na scoláirí Gaeilge” a thug an tAthair Francis Shaw C.Í ··· Ba é Osborn Roberts Bergin, ceannaí lóin, a athair ··· I Meitheamh na bliana roimhe sin bhí a eagrán de “Caoine Airt Uí Laoghaire” i gcló, é bunaithe ar lámhscríbhinn a bhí i seilbh an Athar Peadar Ó Laoghaire
I mBaile Átha Cliath 20 Samhain 1916 a rugadh an mac seo le Shán Ó Cuív[B2], iriseoir, agus a bhean Hannah O’Keeffe; bhí Shán ar dhuine de mhórphearsana Chonradh na Gaeilge sa cheathrú tosaigh den 20ú haois ··· Deartháireacha le Brian ba ea an tAthair Shán, scoláire Gaeilge, agus an tArd-Aighne Aindrias, agus bhí triúr deirfiúracha aige ··· Bhain an tOllamh Ó Cuív máistreacht amach ar fhilíocht na scol, ar theanga shaothraithe agus ar mheadarachtaí casta na Gaeilge Clasaicí.’ Agus bhí an méid seo in Irish Times: ‘While Professor Ó Cuív’s work was primarly scholarly, he never lost his belief in the importance of the Irish language as a living vernacular ··· One necessary ingredient is love for our country, for its nationhood, and for the most distinctive mark which our nation can have—its language”.’ Phós sé Emer de Valera, iníon le hÉamonn de Valera, in 1941 agus bhí naonúr clainne acu, ar duine díobh Éamon Ó Cuív TD
Ba é an tAthair Dónall Ó Scanaill a d’inis d’údair an fhoclóra seo go ndeachaigh Colm agus a athair ar a laethanta saoire ag rothaíocht i dTiobraid Árann nuair a fuair siad ordú cealaitheach Mhic Néill (feic faoi Ó SCANAILL, Tadhg) ··· Dúirt Shán Ó Cuív: “During his brief editorship of that paper he made it a living virile organ and associated Ireland with all the nations of Europe, Asia, America and Australia which employ the modern Latin letters for the expression of thought in writing and in print” (Scéala Éireann 16 Nollaig 1939) ··· Ar ócáid a bháis dúirt Shán Ó Cuív in Scéala Éireann: “A distinguished Irish scholar said of him recently that there was no man of his age or origin who had such a thorough grasp of the living Irish language as Colm Ó Murchú had and no one who had done more in a practical way for its advancement” ··· Cuntasóir (“book-keeper”) an cur síos ar an athair James Ross Murphy sa teastas breithe ach ceannaí troscán a dúradh i gcuntas báis Choilm
In éineacht le Shán Ó Cuív agus Bergin bhí sé ina sheaimpín ar son scríbhinní Uí Laoghaire agus chabhraigh sé leis an mbeirt eile sna hiarrachtaí luatha a rinne siad chun caighdeán litrithe a sholáthar ··· Nuair a d’éag an Rathileach dúirt Brian Ó Cuív ar Radio Éireann (16 Nollaig 1953) gur chuir a bhás deireadh leis an ré órga úd an léinn Ghaelaigh a thosaigh in 1853 nuair a foilsíodh Grammatica Celtica Zeuss; bhí Bergin marbh le trí bliana agus anois an Rathileach, an bheirt scoláirí Gaeilge ba mhó le rá le 50 bliain ··· Thomas Francis Rahilly a athair, fear a fuair gnó ilchineálach rafar i mBéal Átha Longfoirt agus i dTairbeart óna athair agus, nuair a bhí ag teip ar an ngnó sin toisc a throime a bhíodh sé ag ól, a fuair post an chléirigh sa Chúirt Ghearr i Lios Tuathail ··· Dúirt sé le Brian Ó Cuív go gceannaíodh sé An Claidheamh Soluis as a airgead póca agus é ar scoil ··· Faoin Athair Éamonn Ó hÓgáin a bhí sé ag staidéar agus bhí sé ag múineadh sa choláiste ar feadh bliana sula ndeachaigh sé ag obair sna Ceithre Chúirt in 1905
Fuair an t-athair, Edward Roche, bás nuair a bhí Liam an-óg ··· Chuir sé aithne ann ar Thadhg Ó Murchadha (‘Seandún’) [B1] agus ar Shán Ó Cuív [B2] ··· In 1899 freisin cheangail sé leis an Cork Young Ireland Society, cumann a bhunaigh Shán Ó Cuív, agus ceapadh é ina rúnaí acu ··· Mharaigh siad an tAthair Séamus Ó Ceallacháin ina ionad, tharla é bheith i dteach Liam an oíche sin
Bíonn tagairtí di ag Shán Ó Cuív[B2] san aiste atá aige in Eoin Mac Néill: scholar revolutionary, 1973 i dtaobh an aighnis idir an tAthair Peadar agus Mac Néill[B4] ··· Bhí labhartha aici le Síle Bairéad, iníon le Stiofán[B1], agus b’fhéidir gur uaithi a chuala sí é; shíl Síle gur caitheadh go dona lena hathair agus níor thógtha uirthi má labhraíodh sí go searbh i dtaobh lucht aitheantais an athar ··· Ba é William Reilly, ceannchonstábla i gConstáblacht Ríoga na hÉireann, an t-athair, agus ba í Mary Anne Coakley an mháthair ··· Is faoi ainm Mhairéad a d’fhoilsigh an comhlacht sin na paimfléid ag cur in aghaidh leabhair an Athar Peadar a bheith á gcoimeád amach as cúrsaí oideachais: The Exclusion of Fr Peter O’Leary from Irish education, 1907; A statement of the position of modern Irish in the National University,1911 (ráiteas a raibh lámh ag an Athair Peadar féin ann agus ar chabhraigh sé lena dhréachtadh); Supplement to a statement..., 1911; Summary of statements regarding the position..., 1912 ··· Síleann Dáibhí gurbh ón Athair Seán Ó Cuív a fuair Donnchadh í