Líon alt a aimsíodh: 19
Tá cuntais ar a bheatha is a shaothar in Pádraic Ó Conaire (1947) le hÁine Ní Chnáimhín, Pádraic Ó Conaire agus aistí eile (dara heagrán 1939) le Seosamh Mac Grianna, Scothscéalta (1956) in eagar ag Tomás de Bhaldraithe, Aistí Phádraic Uí Chonaire (1978) in eagar ag Gearóid Denvir, Clocha ar a charn (1982) in eagar ag Tomás de Bhaldraithe, Gaillimh agus aistí eile (1983) le Proinsias Mac Aonghusa, in Léachtaí cuimhneacháin (1983) in eagar ag Gearóid Denvir, in aiste in The Irish Times 13 Deireadh Fómhair 1983 ag Nollaig Ó Gadhra agus in Saoirse Anama Uí Chonaire (1984) le Tomás Ó Broin[q.v.] ··· Dar le Pádraigín Riggs: ‘Ba é Tomás Ó Broin an chéad duine a thug faoi staidéar cuimsitheach a dhéanamh ar na pearsana in Deoraíocht ··· Tábhairneoir a athair Tomás Ó Conaire as Ros Muc ··· In aon rang ansiúd leis bhí Éamon de Valera agus Tomás Ó Rathile ··· Ó Maoláin); Scéalta na mBárd Cuid 1, 1924 (i gcomhar le M
Phós sí Tomás Ó Maoláin, Árannach, Rugadh Micheál ar 17 Aibreán 1881 ··· Sin é an fáth a dtugadh sé ‘Micheál Ó Maoláin as Árainn’ air féin ··· Bhí ar a laghad beirt mhac eile aici, Peadar agus Tomás ··· Is lena mac Tomás, a bhí ina bhúistéir i gCnoc an Línsigh, Co ··· Luaitear Micheál Ó Maoláin a bheith ag óráidíocht agus ag casadh amhráin ag cruinniú mór a thug Micheál Ó hIceadha [B1] le chéile i dteach na scoile in Inis Meáin 2 Iúil 1899 agus is cinnte gurb é an Micheál s’againne é
Scríobh Tomás de Bhaldraithe cuntas air in Feasta, Deireadh Fómhair 1988 ··· Thosaigh sé ag scríobh litreacha chuig Tomás Ó Máille [B3], eagarthóir An Stoc, go gairid tar éis gur athbhunaíodh an iris sin i 1923 ··· Chuaigh scata ollúna ollscoile, Tomás Ó Máille ina gceann, amach ar ród na Gaillimhe le fáiltiú roimhe ··· Bhíodh sé ag áitiú ar Liam Ó Flaithearta scríobh i nGaeilge agus scríobhadh sé go rialta chuig Máirtín Ó Cadhain [B4] agus Micheál Ó Maoláin [B4] ··· Nuair a foilsíodh an leabhar níor luaigh Tomás Ó Máille ainm Sheosaimh sa réamhrá
Sa chéad uimhir de Seanchas Ard Mhacha (1954) bhí aiste shubstaintiúil i dtaobh a shaothair staire ag Tomás Ó Fiaich agus tá an abairt seo aige sa chéad alt: 'Bíodh an aiste seo a leanas, mar sin, ina chéad chomhartha ómóis ó Sheanchas Ard Mhacha don té a bhí ina oibrí aonair sa ghort céanna ar feadh daichead bliain' ··· Ba dhóigh le Tomás Ó Fiaich go ndeachaigh a chomh-mhac léinn Pól Breathnach[B2] agus aistí Eoin Mhic Néill[q.v.] ar an seanstair in Irish Review i gcion air go mór ··· Go dtí 1918 bhí sé ag teagasc matamaitice i gColáiste Naomh Tomás sa deoise sin ··· Dúirt Tomás Ó Fiaich in An tUltach, Bealtaine 1976: 'Bhí an tAthair Lorcán agus an tEaspag Ireland an-mhór le chéile go dtí gur bhris an chéad chogadh domhanda amach in 1914 ··· Seán Mac Maoláin [B1] a mhol dó dul go Rann na Feirste agus ba é Seán Ó Domhnaill (Johnny Shéamuisín) [B1] a thug suíomh dó ansiúd
Tháinig Micheál Ó Maoláin, de bhunadh Árainn, ar ais go hInis Meáin agus thug iarraidh a athair a ghríosú chun scríbhneoireachta in 1932, nuair a bhí Dara aon bhliain déag ··· Chonaic Ciarán Ó Coigligh cosúlachtaí ina chuid filíochta le Raiftearaí agus le Máire Bhuí Ní Laoghaire i léirmheas a foilsíodh ar Feasta Nollaig 1984, 7-12, agus dar le Tomás Mac Síomóin i léirmheas ar Cloch an fhaoileáin, a foilsíodh ar Scéala Éireann 27 Meitheamh 1984, 6, go raibh ‘filíocht Dhara Bhig ag coinneáil bonn ar aon leis na hathruithe’ a bhí ag síorthitim amach ar shaol an oileáin ··· Seachtar clainne a bhí aige féin agus ag Theresa: Dara, Tomás, Pádraig, Máirín, Bríd, Peige agus Teresa ··· Bhásaigh Tomás go tragóideach i dtimpiste a tharla ar dhuganna na Gaillimhe i mí Mheán Fómhair 1995 in aois a thríocha seacht bliain
Bhailigh Tomás Ó Máille[B3] naoi gcinn díobh agus cibé eolas a bhí le fáil ar a bheatha in Micheál Mac Suibhne agus filidh an tsléibhe, 1934 ··· I gceann leathuaire bhí ‘Murchadh Beag Ó Maoláin’ cumtha aige
Cuireadh i gcló é in Imeacht na nIarlaí (1972), in eagar, agus an téacs curtha in oiriúint do léitheoir an lae inniu, ag Pádraig de Barra agus Tomás Ó Fiaich, agus roimhe sin in The flight of the Earls (1916) in eagar ag Pól Breathnach[B2] agus in Turas na dtaoiseach nUltach as Éirinn: from Ráth Maoláin to Rome (2007) le Nollaig Ó Muraíle
Bhí sé ar cuairt i Ráth Maoláin nuair ba dhóbair go ngabhfaí é ··· Scríobh Tomás Ó Rathile[B2] léirmheas fada in Gadelica, 1912–13; déanann sé comparáid ann idir na heagráin éagsúla
Thabharfá leat ó chuntas Dhonncha Uí Shúilleabháin gurbh é an chéad toradh ar thiomnacht Uí Mhaoláin gur fostaíodh an timire Tomás Ó Concheanainn [B2] ··· Tá a bhfuil de bhuneolas againn ar a bheatha le fáil in Féilire na Gaeilge 1906 : ‘Ua Maoláin, Pádruig (1825{?}-1895)
Ba é a roghnaíodh an bhliain sin chun Óid an Oireachtais, a scríobh Seán Mac Maoláin [B1], a reic ··· Tá cuntas aige ar a chaidreamh ar an údar in Clocha ar a charn, 1982 in eagar ag Tomás de Bhaldraithe
Ar na leabhair a scríobh sé tá Stair na hEorpa thiar [g.d.], Sgéalta gearra scoile (1924), arbh é Tomás Ó Raghallaigh a chomhúdar, Gearr-scéalta grinn (1925) agus Grinn-sgéalta (1929) ··· Roghnaigh an Roinn Oideachais é féin, Máire Ní Ghuairim [B4] agus Micheál Ó Maoláin [B4] le ceachtanna Linguaphone a chur ar cheirníní i Londain
As Ráth Maoláin, Co ··· Na leabhair is aitheanta uaidh A History of Medieval Ireland 1086–1513 (1923) a d’aistrigh Tomás de Bhial faoin teideal Stair na hÉireann sa Mheánaois i 1956; Richard II in Ireland 1394–5, and submissions of the Irish Chiefs (1927), The Calendar of Ormond deeds (1932–1943), A History of Ireland (1936)
I Ráth Maoláin, Co ··· Tháinig Pádraig Archer [q.v.] ó Gloucester agus bhí ann freisin Séamus Ó Fiannachta [q.v.], an Dr Marcas Ó Roighin [B1], Art Ó Griofa, Sceilg [Seán Ó Ceallaigh] [q.v.], Pádraig Ó hAichir [q.v.], Séamus Mac a’Bhaird[q.v.], Donnchadh Ó Liatháin [q.v.] ó Bhéal Feirste, Dónall Ó Duibhne ón Spidéal, Éamonn Ó Néill [q.v.] ó Chionn tSáile, Tomás Ó hAodha[B2] agus go leor eile
(Micheál Ó Maoláin in The Irish Independent, 18 Nollaig 1939) ··· I measc na leabhar a scríobh sé tá: cnuasaigh aistí: Dréachta, 1935; Oidhre an léighinn agus aistí eile, 1935; Conamara, 1934; cnuasaigh de ghearrscéalta: Ar lorg an Ríogh agus scéalta eile, 1925; Na spiadóirí agus scéalta eile, 1934; An tIolrach Mór, 1941; aistriúcháin agus saothar ilghnéitheach: Beatha Fhéichín, 1915 (ais.); Scéalta Eorpacha, 1927; Stair choitcheann na Ré Críostuidhe, 1928 (aistriúchán ar leabhar N.Weber); Tacar amhrán, 1925; Bruth-fá-thír, 1923 (scéalta ó Iar-Chonnacht i gcomhpháirt le Tomás Ó Raghallaigh)
Ba chuimhin le hAindrias Ó Muimhneacháin (Feasta, Aibreán 1969) Séamus agus a dhlúthchara Tomás Page[B1] a bheith ag seinm ceoil ag céilithe an Choláiste ··· Ba iad an seisear sin: Séamus féin, a bhí mar chisteoir, an rúnaí Micheál Ó Maoláin as Árainn, Cathal Ó Tuathail, Seán Beaumont [B1], Seán Ó hUadhaigh [B2], agus Earnán de Siúnta [B1]
I Machaire na Coille, Ráth Maoláin, Co ··· In 1894 fuair sé teastas le haghaidh múineadh na Gaeilge le linn dó bheith ag obair i scoil Cheathrú Domhain, Ráth Maoláin (Irisleabhar na Gaedhilge, 1 Aibreán 1895) ··· Is í an tuairisc a bhí in Misneach 25 Feabhra 1922: ‘Rinneadh cigirí scoile de cheathrar timirí Gaeilge a bhí ag obair le blianta faoin mbord náisiúnta dhá lá ó shin, Domhnall Ó Duibhne, Pádraig Mac Suibhne, Tomás Ó Colmáin agus Micheál Ó Dochartaigh[B1]’ ··· Bhí sé ar chomhaois nach mór le fear eile Ráth Maoláin, Cathal Mac Garbhaigh [B2]
Tá cur síos ar na buanna sin ag Seán Mac Maoláin[B1] in An Claidheamh Soluis, 23 Nollaig 1922: ‘Chítear dúinn go bhfeicimid go fóill é ··· In Irish News 6 Nollaig 1922 nocht Seán Mac Maoláin an tuairim gur sna coláistí samhraidh is mo a d’fhóin sé do chúis na teanga ··· Dúirt Seán Mac Maoláin faoi: ‘Labhraíodh sé ar na naomha mar labhródh sé ar dhaoine a raibh seanaithne aige orthu’ ··· Scríobh Tomás Ó Fiaich cuntas dar teideal ‘Triúr de chlann Uí Thuathghaile’ in Seanchas Ard Mhacha Iml
Bhíodh ardchlú ar Choláiste Bhríde sna blianta sin – bhaist an Cairdinéal Tomás Ó Fiaich ‘Ollscoil na Gaeltachta’ uirthi ··· I measc go leor nithe eile, cuimhníonn John ar chuideachta na n-údar Ultach Séamus Ó Grianna, Seán Mac Maoláin agus ‘Fionn Mac Cumhaill’ agus iad ag ól i dteach tábhairne The Cat and Cage ar Bhóthar Dhroim Conrach, Baile Átha Cliath
Is i rith an ama sin a rinneadh an fhoilsitheoireacht a fhorbairt agus cheap Aire Oideachais 1951-54, Seán Ó Maoláin, é ina bhall de Bhord na Leabhar Gaeilge, ballraíocht a lean go ceann 14 bliain ··· Craoladh gearrscéalta leis ar Radio Éireann agus roghnaigh Tomás de Bhaldraithe[q.v.] ceann díobh, ‘An Crotach’, dá Nuascéalaíocht 1940-1950, 1952