Aimsíodh breis is 50 alt. Níl á liostú anseo ach an 30 ceann is fearr a fhreagraíonn do d'iarratas.
Ó hAODHA, Séamus Seosamh (1881-1943) Séamus Seosamh Ó hAODHA 1881 1943 Plás Mhuire, Baile Átha Cliath M Scoil Uí Chonaill, Sráid Richmond, Baile Átha Cliath amhránaí [B9] amhránaí rannpháirtí in Éirí Amach 1916 [B9] óglach 1913–1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Fuair sise bás den eitinn nuair a bhí Séamus sé bliana d'aois ··· Chuir Séamus ceardchumann sábháilteachta ar bun ··· Mhaíodh Séamus gur de bharr na n-iarrachtaí seo a laghdaíodh uaireanta oibre an tSathairn agus gur géilleadh seachtain saoire gan phá ··· Deir Séamus de Búrca in The soldier's song (1957): "After the formation of the Irish Volunteers 'The Soldier's Song' was sung on route marches and eventually adopted as the Volunteers' rallying song
ENNIS, Séamus (1919–1982) Séamus ENNIS 1919 1982 Fionnghlas, Co ··· In Treoir Iml 23, 1991 tá cuntas ag Dr Kevin McCann, a chomhscoláire i gColáiste Mhuire agus ar mac é le Mairéad Ní Oisín [q.v.], ar an gcaidreamh a bhí aige le Séamus agus ar na cuairteanna a thugadh sé ar an teach i bhFionnghlas ··· ‘There was a large garden and orchard attached to the house which Séamus and his father cultivated assiduously every year and grew every vegetable imaginable ··· Ar nós a athar bhí Séamus deas ar an bpíb chogaidh a sheinm: ‘Séamus would play the drones over his shoulder, fill the bag with wind and march up and down the garden path playing rousing bagpipe music ··· One thing is for sure, and that is that Séamus could play the highland pipes very well indeed’
Ó TALLAMHAIN, Séamus (1889–1969) Séamus Ó TALLAMHAIN 1889 1969 153 Sráid na Breataine Móire (Sráid Parnell), Baile Átha Cliath M Scoil Uí Chonaill, Sráid Richmond, Baile Átha Cliath Scoil na mBráithre Críostaí, Sráid Brunswick Thuaidh, Baile Átha Cliath rannpháirtí in Éirí Amach 1916 [B9] múinteoir óglach 1913–1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Clódóir ag an bpáipéar sin, Micheál Mac Aodha ó Chontae na Gaillimhe, fear a mhúineadh rang i Halla na gCeard, Sráid Chéipil, an chéad mhúinteoir Gaeilge a bhí ag Séamus ··· I nDaonáireamh 1911, tugadh an t-eolas seo faoin gclann: Denis, 55 bliana d’aois, foilsitheoir cúnta ag nuachtán, é pósta le 23 bliana: a bhean Mary (52); Christopher (22), pacálaí i ngnó nuachtánaíochta; Séamus (21), cléireach i ngnó nuachtánaíochta; Seosamh (16), dalta scoile; Mary agus Teresa, daltaí scoile ··· Bhí Séamus ina bhall den Chéad Chath, Complacht B de na hÓglaigh agus ghlac sé féin agus a thriúr deartháireacha páirt in Éirí Amach 1916, agus bhí sé féin agus Seosamh ina mbaill de gharastún Ard-Oifig an Phoist ··· Chaith Séamus téarmaí in Wakefield agus Frongoch
MAC DONNCHADHA, Séamus (c.1853–1918) Séamus MAC DONNCHADHA c.1853 1918 Co ··· Is cinnte gurbh é Séamus an t-aon duine díobh i measc na n-oifigeach Custaim is Máil ··· Tá an t-eolas sin ag réiteach leis an eolas a thug Séamus i nDaonáireamh 1911 nuair a bhí cónaí ar an gclann ag 55 Bóthar na hArdpháirce, Ráth Garbh, Baile Átha Cliath ··· Bhí Séamus síolraithe ó Albanach a theith go hÉirinn i ndiaidh éirí amach 1715 ··· Ansin chaith Séamus tamaill ag obair i mBéal an Átha agus i nGlaschú sular aistríodh go Béal Feirste é tuairim 1890
Ó DÚGÁIN, Séamus (1921-2004) Séamus Ó DÚGÁIN 1921 2004 Deilginis, Co ··· Níor dhíograiseoir creidimh gach duine a thaithíodh an chraobh den Réalt i nDún Laoghaire, agus i measc an chomhluadair ag Séamus ann bhí Nioclás Tóibín[B1] agus Seán Ó Ciarghusa[B2] agus scríbhneoirí óga mar Ghearailt Mac Eoin agus Lorcán Ó Treasaigh[q.v.] ··· Thaithigh Séamus club Ghasra an Fháinne san am sin chomh maith ··· Ach níorbh aon fhear mór coistíochta, eagraíochta ná bolscaireachta é Séamus ach fear óg a bhí faoi dhraíocht ag an teanga Ghaeilge go háirithe, agus ag an Spáinnis agus ag Béarla ghnáthmhuintir na hÉireann ··· Bhí Séamus ar an mbeagán státseirbhíseach a earcaíodh chun bheith páirteach san fhiontar sin, mar aon le cuid de na scríbhneoirí, scoláirí agus cainteoirí dúchais ba mhó eolas ar an teanga, leithéidí Néill Uí Dhónaill [B8], Thomáis de Bhaldraithe [B8], Shéamuis Uí Ghrianna [B2], Annraoi Uí Liatháin [B1], Sheosaimh Uí Dhálaigh [B8] agus Phádraig Uí Mhaoileoin [B8], gan ach na mairbh a lua
MAC COITIR, Sir Séamus (c.1630–1705) Sir Séamus MAC COITIR c.1630 1705 M saighdiúir Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· 2010 Bhí sé ar dhuine de Sheacaibítigh mhóra na hÉireann agus scríobh filí tuairim scór dán air féin agus ar a mhac, Séamus Óg (1689–1720) [q.v.], ina measc Liam Rua Mac Coitir[q.v.], Liam Mac Cairteáin[q.v.], Seán Clárach Mac Domhnaill[q.v.], agus Éamonn de Bhál[q.v.] ··· Bhí baint nár bheag aige le ‘Párlaimint na mBan’, agus ba é údar an tsaothair sin, an tAthair Domhnall Ó Colmáin[q.v.], a bhí mar oide ag a mhac; is cuntas ar bheatha Sir Séamus atá sa tíolacadh a rinne seisean (Párlaimint na mBan, 1952 in eagar ag Brian Ó Cuív) ··· Phós sé Eilís Ní Chonaill i 1627 agus ba é Séamus an dara mac acu ··· B’fhéidir go raibh Séamus ina shaighdiúir i bhfórsaí an rí i Sasana go hóg ina shaol, nó ag saighdiúireacht ar an Mór-roinn
MAC CONGLINNE, Séamus (1892–1979) Séamus MAC CONGLINNE 1892 1979 Ascaill na bhFolcadán, Baile Átha Cliath M Scoil Náisiúnta, Sráid Dorset, Baile Átha Cliath Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· ‘Bhí cuimhne ag Séamus ar bheith ag aistriú ó áit chónaithe amháin go háit eile go minic ··· Is minic a chuir an fhuacht agus an t-ocras isteach air freisin’ (‘Séamus Mac Conglinne’, le Treasa Nic Conglinne in Feasta, Lúnasa 1991) ··· An t-eispéaras sin an fáth, b’fhéidir, a raibh bá aige le Séamus Ó Lorcáin ··· Faoin am seo bhí an t-athair marbh agus chaitheadh Séamus cibé a thuilleadh sé a thabhairt dá mháthair chun a clann óg a thógáil
COGAN, James [Séamus Mac Cogadháin] (1874–1898) James COGAN Séamus Mac Cogadháin Duine gan ainm 1874 1898 an Cuarbhóthar Thuaidh, Baile Átha Cliath M oifigeach custaim is máil [B9] státseirbhíseach státseirbhíseach státseirbhíseach roimh 1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Bhí Séamus i láthair ag cruinniú den Ard-Chraobh 28 Nollaig 1894 chun léitheoireacht as an Irisleabhar a thabhairt ··· Tháinig scéala chughainn thar lear i gcéin ón Astráil á insint go bhfuair Séamus Mac Cogadháin bás ··· Ba den bhun-Chonradh Séamus Mac Cogadháin ··· Seo a leanas an cuntas sin: ‘SÉAMUS MAC COGADHÁIN 1870–1898
Ó CEALLAIGH, Séamus (1879–1954) Séamus Ó CEALLAIGH 1879 1954 Béal Feirste, Co ··· B’aoibhinn le Séamus óg bheith ag éalú amach as suarachas a thimpeallachta siar go dtí an bhreac-Ghaeltacht timpeall Bhaile na Scríne ··· B’eisean faoi deara go bhfuair Séamus eolas sármhaith ar cheird an dinnseanchais ··· Bhí cleachtas dochtúra ag Séamus i 53 Bóthar Ráth Garbh, Baile Átha Cliath, anuas go dtí na luathfhichidí ··· Ar feadh tamaill de bhlianta bhí Séamus mar dhochtúir ag Scoil Éanna
Ó SEARCAIGH, Séamus (1886–1965) Séamus Ó SEARCAIGH Ó Chúige Uladh 1886 1965 An Chruit, Co ··· Fuair a athair Maghnus bás nuair a bhí Séamus sna luathdhéaga ··· Nuair a bhuaigh seisean ceann de dhuaiseanna an Chliabhraigh do mhúineadh na Gaeilge ba é Séamus a luadh mar an dalta ab fhearr aige ··· Chloiseadh Séamus seanchas agus seanscéalta ag na comharsana a bhíodh ag airneál i dteach a athar oícheanta geimhridh ··· Deirtear gurbh é ba thúisce, b’fhéidir, a mhisnigh Séamus Ó Grianna [B2] chun dul le scríbhneoireacht nuair a d’fhoilsigh sé scéal a fuair sé uaidh sa dara heagrán de Cloich Cheannfhaolaidh
MAC CONMARA, Séamus (1909–1936) Séamus MAC CONMARA 1909 1936 An tIúr, Co ··· Faoin am a rugadh Séamus bhí éirithe aige as an gConstáblacht ··· Is cosúil go raibh Gaeilge ag Joanna freisin agus go raibh Séamus i dtaithí na teanga óna óige ··· Bhí Séamus Ó Néill [B3] ina mhac léinn ann lena linn agus dúirt seisean, dar leis an mBléineach, gurbh é Séamus a d’athbheoigh an Cumann Gaelach ann agus go raibh sé ina rúnaí air ··· Deirtear gur shíl Séamus, tharla céim dhochtúireachta a bheith aige, go n-éireodh leis é féin a leigheas agus chaitheadh sé tamall ag rothaíocht gach lá
2010 Tá eolas ar a muintir i réamhrá ‘Londubh an Chairn’: Being Songs of the Irish Gaels, 1927 a d’eagraigh sí féin agus a fear céile Séamus de Chlanndiolúin[B1] ··· Bhí aithne ag a seanathair, Séamus Ó hAnnagáin (1782-1868), ar Thadhg Gaelach Ó Súilleabháin[B6] ··· Nuair a phós sí Séamus de Chlanndiolúin [B1] i nDún Garbhán 19 Eanáir 1904 dúradh gurbh é Michael Hannagan, siúinéir sa Láithreach, a hathair ··· Bhí Séamus ag múineadh scoile i gCluain Meala ag an am ··· Among them are Máighréad Ní Annagáin, Séamus Clandillon [B1], Pádraig Ó Séaghdha [B5: 296] and Síle Ní Ailgheasa [B4]
Ó MÓRDHA, Séamus Pádraig (1915-2005) Séamus Pádraig Ó MÓRDHA 1915 2005 Coill an Iúir, Co ··· Sa leabhar céanna tá an chaibidil ‘Séamus P ··· Cuireadh Séamus chuig an scoil i gCnoc na Labhras ar dtús ós í ba chóngaraí dóibh ··· I scoil Choillidh Fearga in Achadh na hAbhla a bhí a athair ina phríomhoide um an taca seo agus i 1928 bhog an teaghlach go Droim Srian in Achadh Abhla agus chaith Séamus an dá bhliain deiridh den bhunscolaíocht i scoil a athar ··· Deir Ó Conaire faoin athair: ‘Bhí luí ar leith aige le stair agus seanchas áitiúil, le ginealas, le béaloideas, leis an teanga.’ Ó 1930 go 1935 bhí Séamus i gColáiste Mhic Cairthinn, cliarscoil dheoise Chlochair, Muineachán
Is ag an bpointe sin a chuir Séamus Ó Néill ceiliúr pósta uirthi ··· I nDún Garbhán ar 17 Meitheamh 1892 a rugadh Séamus ··· Bhí Séamus ag Scoil na mBráithre Críostaí i gCluain Meala agus cháiligh sé mar mhúinteoir i gColáiste Oiliúna De La Salle, An Baile Nua, Co ··· Níor ghlac Séamus aon pháirt sa Chogadh Cathartha ··· Chaill Séamus a phost i gCarraig an Tobair mar gheall ar 1916 agus ceapadh Seán Ó Curraoin ón Rinn ina ionad
Ó CREAG, Séamus [J.P ··· Craig] [James Patrick Craig] (1863–1934) Séamus Ó CREAG James Patrick Craig 1863 1934 Droim na Saileach, Co ··· Le Gaeilge a tógadh Séamus (Feasta, Márta 1964: ‘Tá an Ghaelic agam ón chliabhán, altú do Dhia ...’ – litir dar dáta 13 Eanáir 1926 chuig Muiris Ó Droighneáin[B2]) agus ba mhinic i dteach mhuintir a mháthar é ··· D’aistrigh an teaghlach go Doire agus chaith Séamus tamall ina phrintíseach i siopa éadaitheora ansin ··· Craig, an siopa éadaitheora i nDoire, chuaigh Séamus ag obair ann go ceann tamaill
Ó BEIRN, Séamus (1881–1935) Séamus Ó BEIRN 1881 1935 Tamhain, Co ··· Cé gur chainteoirí dúchais Gaeilge an bheirt acu is le Béarla a thóg siad Séamus ··· Níor dhuine láidir Séamus Ó Beirn ··· I 1912 fuair Séamus post mar mholtóir faoin mBord Sláinte Náisiúnta agus chuaigh siad chun cónaithe i mBaile Átha Cliath ··· Faoi 1916 bhí siad ar ais i nGaillimh agus cleachtas ar bun ag Séamus ann
ENNIS, James [Séamus Mac Aonghusa] (1885-1965) James ENNIS Séamus Mac Aonghusa Séamus Ennis 1885 1965 Aill, Co ··· Ba é an seanchas a bhí ag a mhac Séamus (agallamh a chuir Micheál Ó hAlmhain air in Treoir, Eanáir/Feabhra 1973) gur ghiolla stábla in Albain ba ea duine dá shinsir, gur éalaigh sé le hiníon a fhostaitheora, agus leis na seoda a bhí aici gur cheannaigh feirm san Aill ··· 13 duine a bhí sa teaghlach agus ba é James an dara duine ab óige, dar le Séamus, cé nach bhfuil sin ag teacht leis an eolas i nDaonáireamh 1901 ··· Ennis 1885-1964 [sic]; Máire (nee McCabe) 1890-1977; Séamus 1919-1982; Gertrude Clement (nee Ennis) 1883-1983 ··· In agallamh in Comhar, Márta 1979 dúirt a mhac Séamus: ‘Ar ndóigh bhí m’athair riamh ina fhoghlaimeoir Gaeilge
Ó MAOLCHATHA, Séamus (1884-1968) Séamus Ó MAOLCHATHA 1884 1968 An Cruán, Co ··· Ar 10 Bealtaine 1884 a rugadh Séamus sa Chruán ··· Ní raibh Séamus sa teach nuair a rinneadh Daonáireamh 1901 agus is mar seo a bhí an teaghlach: Thomas Mulcahy, oibrí feirme (51), Margaret, a bhean (40), Mary Anne (11), John (9), Patrick (5), Thomas (2) ··· Tar éis bunoideachais sa Chaisleán Nua cháiligh Séamus mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste Oiliúna De La Salle i bPort Láirge ··· Tá i gcló freisin san aiste léannta seo amhráin agus giotaí seanchais a chuir sé chuig Séamus Ó Duilearga i 1934, ábhar a chuireann lenár n-eolas ar chanúint Thiobraid Árann Theas, shílfeá
MAC AN IOMAIRE, Séamus (1891–1967) Séamus MAC AN IOMAIRE Séamus Ridge 1891 1967 Maínis, Co ··· In ainneoin go ndúradh san fhoirm go raibh Séamus dhá bhliain níos óige, caithfidh sé gurb in iad a mhuintir ··· Sa tuairisc ar a óige in Conamara man, 1969, a scríobh sé faoin ainm ‘Séamus Ridge’, luann sé a athair Colmán, a mháthair Bairbre agus a dheartháireacha Séan agus Ciarán agus a dheirfiúr Máirín ··· D’éirigh leis teastas múinteora a fháil i gColáiste na Rinne agus thug Séamus Ó Dubhghaill (c.1885-1971) post dó in Inis Córthaidh
Ó CONGHAILE, Séamus (1907-1989) Séamus Ó CONGHAILE 1907 1989 An Tulach, Co ··· Deir Delap go raibh Séamus ag rothaíocht ar fud Chonamara ag eagrú cruinnithe agus craobhacha ··· Poblachtánach saoil ab ea Séamus a chuir a bheo i gcontúirt uaireanta (bhí sé i gceannas ar I.R.A ··· Bhí páirt ghníomhach ag Séamus agus ag a dheartháir Tomás san aighneas agus sna heachtraí a lean é agus bhí siad i measc na ndaoine a cúisíodh ··· Deir Mac Lochlainn: ‘Dealraíonn sé go mba eagras poiblí eile den IRA, Muinntir na Gaedhealtachta, a bhí taobh thiar d’aighneas an locha, agus Séamus, [Máirtín] Ó Cadhain[B4] agus [Seán] Ó Coisdealbha mar cheannairí air.’ Páirc Moyola, An Caisleán Nua, Gaillimh, seoladh Shéamuis nuair a d’éag sé ar 6 Aibreán 1989
Dhún na nGall, mar a raibh feirm bheag ag a athair Séamus a rugadh é ··· Bhí cóip ag Antoine de Tóraigheacht Dhiarmada agus Ghráinne, eagrán Chumann Buanchoimeádta na Gaeilge, a chuir Risteard Ó Dubhthaigh in eagar in 1884, agus dúirt sé le Séamus Ó Searcaigh[q.v.] nach raibh focal ann nach raibh a uncail Micheál Eilse in ann a mhíniú dó ··· Is uaidhsean a fuair sé na focail neamhchoitianta a d’úsaideadh sé chomh nádúrtha sin ina chomhrá, focail a thugadh pléisiúr dá iardhalta Séamus Ó Searchaigh[q.v.] agus don scoláire Éamonn Ó Tuathail[B2] ··· Bhuaigh sé ceann de dhuaiseanna Chuimhneachán an Chliabhraigh i 1901 agus duine den triúr daltaí a bhuaigh dó é ba ea Séamus Ó Searcaigh (An Claidheamh Soluis, 11 Bealtaine 1901) ··· Fuair Séamus bás mar phríosúnach ag na Gearmánaigh sa Bheilg i 1918 in aois a 19 agus scaoileadh Dónall a bhí ina shaighdiúir in arm an tSaorstáit i dtimpiste i gCampa an Churraigh i 1923 in aois a 22
Ó NÉILL, Séamus (1910–1981) Séamus Ó NÉILL Bricrú 1910 1981 Clárchoill, Co ··· 2010 Bhí an méid seo le rá ag Seán Mac Réamoinn faoi in Comhar, Iúil 1960: ‘Tá Séamus Ó Néill ar na scríbhneoirí is raidhsiúla in Éirinn ··· Leis an dara pósadh a bhain Séamus agus bhí beirt leasdeartháireacha, leasdeirfiúracha, agus triúr deirfiúracha aige ··· Mhol Seán O’Casey go hard é, ach dúirt le Séamus go raibh sé amadánta aige bheith ag scríobh i nGaeilge: ‘There’s no money in that’ ··· Dúirt a chara Tomás Ó Floinn faoi: ‘Is í an chuimhne is láidre atá agam féin ar mo thréimhse chaidrimh le Séamus Ó Néill ná a dháiríreacht a bhí sé faoi gach ní tábhachtach, faoin litríocht, faoin stair, faoin pholaitíocht, faoin náisiúntacht agus go háirithe faoi chúrsaí an tuaiscirt
Ó hAODHA, Séamus (1886–1967) Séamus Ó hAODHA 1886 1967 Corcaigh M Scoil na mBráithre Críostaí, An Mhainistir Thuaidh, Corcaigh Coláiste na hOllscoile, Corcaigh drámadóir file Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Ba é Séamus an t-aon duine amháin sa chlann a raibh eolas aige ar an nGaeilge dar le tuairiscí Dhaonáireamh 1901 agus 1911 ··· Fuair Séamus a chuid oideachais ó na Bráithre Críostaí agus i gColáiste Ollscoile Chorcaí ··· Nuair a cuireadh gasra den Fháinne ar bun i gcathair Chorcaí ba é Séamus a toghadh mar aoire ··· Is iad na drámaí a scríobh sé: An Clochar, 1920 (i gcomhpháirt le Dónall Ó Corcora); Donnchadh Ruadh, ar roinneadh Duais Amharclann na Mainistreach airsean agus ar dhráma le Séamus Wilmot[B2] i 1938; An luch tuaithe, dráma don aos óg, 1939; Glaoch an chuirliúin, dráma aon-ghnímh, 1948; An tAos Dána, dráma trí mhír, 1953; Giolla an amaráin, dráma ceithre mhír, 1954
MAC A’ BHAIRD, Séamus (1871–1951) Séamus MAC A’ BHAIRD Giarrot 1871 1951 Toraigh, Co ··· Phós sé Éilis Ní Dhubhgáin [Elizabeth nó Bessie Doogan], bean de mhuintir Thoraí (a d’éag 2 Lúnasa 1918 in aois 69 bliana di) agus rugadh Séamus san oileán 19 Meán Fómhair 1871 ··· Tar éis bunscolaíochta san oileán d’fhoghlaim Séamus léamh na Gaeilge ··· B’fhéidir gurbh í an chéad tagairt dó sna hirisí an cuntas atá ag Fournier d’Albe[q.v.] in Fáinne an lae 16 Nollaig 1899–27 Eanáir 1900: ‘Ní raibh an iomarca leabhar ag Séamus ach bhí foclóir Uí Raghallaigh aige agus leabhair an Athar Ua Gramhnaigh ··· ‘The pier offers little protection from the winds, but Séamus Ward persuaded the authorities, so it is said, to put it at this location because of its proximity to his shop and licensed public house’ (Dorothy Harrison Therman, Stories from Tory Island, 1989)
Ó CATHASAIGH, Séamus (c.1864–1919) Séamus Ó CATHASAIGH c.1864 1919 Baile Átha Cliath M cuntasóir cléireach Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Ach tar éis an clár a shocrú thit urmhór an dua ar an rúnaí Séamus Ó Cathasaigh, agus is ábalta a rinn sé a chion, ní hamháin don chéad Oireachtas, ach do gach ceann ina dhiaidh sin go bhfuair sé bás... ··· Bhí cónaí orthu ag 11 Cúilbhealach Naomh Seoirse, Droim Conrach, agus bhí post cuntasóra ar an mbóthar iarainn ag Séamus ··· Nuair a beartaíodh ar 25 Lúnasa 1896 Féile an Oireachtais a chur ar bun ceapadh triúr de bhaill an Ard-Choiste chun na socraithe a dhéanamh: Séamus, Pádraig Mac Cathmhaoil (Keawell) agus Dónall Ó Conchubhair [q.v.]
Ó DUIRINNE, Séamus (1876–1946) Séamus Ó DUIRINNE 1876 1946 Crosaire Uí Chadhla, Co ··· Má rugadh Séamus eile i gceantar Dhún Garbhán timpeall 1875/6, ar Tomás a bhí ar a athair, níor cláraíodh an bhreith sin ··· Ag 22 Ardán N.Séamus, Carn na gCloch, a bhí cónaí orthu ag an am ··· Fuair Séamus bás ag 55 Bóthar Chromghlinne, Baile Átha Cliath, 7 Feabhra 1946
Ní raibh a mhac Séamus sa teach an oíche sin ··· Sa réamhrá a chuir a fear céile Séamus Mac Maghnuis le The Four Winds of Éirinn, 1902 tá an méid seo: ‘For three and a half years these two girls edited the magazine and managed it ··· Phós sí Séamus Mac Maghnuis in earrach 1901 agus shocraigh siad síos i Ruibhlinn in aice leis an gcaladh i mbaile Dhún na nGall ··· Tuairim 1934 thug Séamus Ó Néill [B3] cuairt ar theach a hathar ··· Dhún na nGall, a rugadh Séamus Mac Maghnuis
Ó FIANNACHTA, Séamus [James Fenton] (1874–1958) Séamus Ó FIANNACHTA James Fenton Séamus Fenton Séamus Dubh Flann Fitzgerald 1874 1958 Baile Uí Chearnacháin, Co ··· Feirmeoir a athair Séamus agus ba í Máire Nic Ghearailt a mháthair ··· Garmhac leis an Tomás sin ba ea Séamus Ó Súilleabháin an chéad mhúinteoir a bhí aige i Scoil Chathair Dónall
DE CHLANNDIOLÚIN, Séamus (1878–1944) Séamus DE CHLANNDIOLÚIN Crost 1878 1944 Loch Cútra, Co ··· Níor chainteoir dúchais Gaeilge Séamus ach ba chuid de bhreac-Ghaeltacht fhairsing na hÉireann Loch Cútra ··· Faoi 1901–2 bhí ranganna Gaeilge ar siúl ann ag Séamus agus ag an bPiarsach ··· ‘Seanachúirt na nDéise’ a dúirt Séamus toisc tagairt bheith ann do shaoradh príosúnaigh ··· In Banba Feabhra 1903 tagraíonn An Seabhac dó mar ‘an t-amhránaí gasta agus an tarraingeoir cliste Séamus Clainndiolúin’
Ó MAOILDHIA, Séamus (1881–1928) Séamus Ó MAOILDHIA Shean-Ghaedhilgeoir 1881 1928 Cluain Bú, Co ··· Níor chaith Séamus ach ceithre bliana sa scoil náisiúnta ··· Rinne Séamus a dhícheall san fheachtas seo agus ceapadh é ina bhall den bhord nua
Ní Mhurchú sloinne a mháthar agus bhí beirt deartháireacha aige, Éamonn agus Séamus Mór ··· Bhí mac ag Séamus Mór ar tugadh Séamus Beag air agus tá de thuairim ann go raibh an triúr filí sin, Liam Rua, Séamas Mór agus Séamas Beag, in aontíos le chéile ··· Chaoin Seán Ó Murchú na Ráithíneach, Éamonn de Bhál, agus a nia Séamus Beag Mac Coitir é: labhair de Bhál ar a chumas lúthchleasaíochta
Ó GRIANNA, Séamus (1889–1969) Séamus Ó GRIANNA Máire 1889 1969 Tóin an Bhaile, Rann na Feirste, Co ··· Agus dúirt Séamus Ó Searcaigh in Nua-sgríbhneoirí na Gaedhilge (1934): “An moladh is mó atá tuillte aige gur scríobh sé leabhair ina bhfuil an Ghaeilge is fearr agus is glaine dá bhfuil sa Nua-Ghaeilge” ··· Rugadh Séamus i dTóin an Bhaile, Rann na Feirste, Co ··· Faoi Fhéilimí dúirt Séamus Ó Grianna in Rann na Feirste (1942): “M’athair an scéalaí is fearr a chuala mé riamh ··· Ba é Séamus an ceathrú duine ba shine
CAOMHÁNACH, Séamus (1910–1964) Séamus CAOMHÁNACH 1910 1964 8 Cé Sháirséil, Baile Átha Cliath M Scoil na gCairmilíteach, Sráid na mBráithre Bána, Baile Átha Cliath Coláiste Phádraig, Droim Conrach, Baile Átha Cliath scríbhneoir craoltóir aisteoir múinteoir Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· 2010 ‘Séamus the Dubliner – almost the apotheosis of all Dubliners who was yet the least parochial and least insular of souls’ ··· ‘Fíor-Bhleácliathaigh’ ba ea iad, dar le Séamus, agus tá tuairisc Dhaonáireamh 1911 ina fhianaise gurbh i mBaile Átha Cliath a rugadh Jack agus Julia, agus máthair Julia a bhí ina cónaí in éineacht leo ··· D’fhaighidís pasanna don chéad teach ar an Luan toisc go gcuiridís fógraí in airde sna fuinneoga, agus ba mhinic pas díobh ag Séamus
O’KEEFFE, James George [Séamus Ó Caoimh] (1865–1937) James George O’KEEFFE Séamus Ó Caoimh 1865 1937 Baile an Tobair, Co ··· Bhí bailiúchán breá lámhscríbhinní aigesean agus is ar an gcuma sin a chuaigh Séamus i dtaithí na teanga liteartha go luath ina shaol ··· I 1902 foilsíodh an chéad eagrán de Rince Gaodhalach – a handbook of Irish dances with an essay on their origin and history, le Séamus Ua Caoimh agus Art Ua Briain[B2] ··· Ag an gcéad chruinniú mhol Séamus ‘go mbunófaí coláiste ar leith chun múinteoirí Gaeilge a oiliúint agus go mbainfí feidhm as an airgead a bhí bailithe acu dochum an chuspóra sin’ (An Duinníneach, 1958 le Proinsias Ó Conluain agus Donncha Ó Céileachair)
Scríbhneoir a ndeachaigh a shaothar i gcion go mór air is ea Séamus Mac Annaidh; tá cuntas aigesean ar an gcuairt a thug sé ar Mhac Grianna in Ospidéal Naomh Conall i gcló in Rubble na Mickies (1990) ··· D’fhoilsigh An Clóchomhar Seosamh Mac Grianna: an mhéin rúin (2002) le Fionntán de Brún a ndeir Pól Ó Muirí in ‘Tuarascáil’ (Irish Times 23 Aibreán 2003) faoi gurb é atá ann ‘an chéad mhórstaidéar acadúil atá i gcló ar a chorpus litríochta’; is é a deir an t-údar féin: ‘I dtaca leis an leabhar seo agam féin, saothar critice atá ann agus, mar sin de, tugtar eolas faoi shaol Mhic Grianna de réir mar a bhaineann sé le hábhar na tráchtaireachta.’ Deireadh sé féin gurbh i Lúnasa 1900 a rugadh é ach is é 15 Eanáir 1901 atá sa teastas beireatais a fuair Liam Ó Dochartaigh ón gcláraitheoir i Srath an Urláir (‘Mo Bhealach Féin: saothar nualitríochta’ in Scríobh 5, 1981); níor cláraíodh an bhreith go dtí 9 Feabhra 1901 agus is inspéise gur tharla mórán an rud céanna i gcás lá breithe a dhearthár Séamus Ó Grianna [B2] ··· Ba é Féilimí Dhónaill Phroinsiais a athair, a ndúirt Séamus faoi (Rann na Feirste, 1942) gurbh é an scéalaí agus an cainteoir Gaeilge ab fhearr a chuala sé riamh ··· Deirfiúr leis an scéalaí cáiliúil Johnny Shéamaisín Ó Domhnaill ba ea a mháthair, Máire; is é a dúirt Séamus faoin muintir a tháinig roimpisean go ndearna siad amhráin agus dánta chomh maith is rinneadh in Éirinn lena linn ··· Chaith sé tamall in aontíos lena dheartháir Séamus ach ní raibh siad ag réiteach le chéile agus ba chorrach cibé caidreamh a bhí eatarthu ina dhiaidh sin
Ó COIGLIGH, Séamus (1916–2010) Séamus Ó COIGLIGH 1916 2010 coimeádaí aistritheoir státseirbhíseach scríbhneoir Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Bhí Séamus ina bhall tamall de ghluaiseacht Ailtirí na hAiséirí ··· D’aistrigh Séamus paimfléad beathaisnéiseach ón Rúisis go Béarla in 2008: Our Friend Ethel Lilian Boole/Voynich le Evgeniya Taratuta ··· Ba chuimhin le Pádraigín Riggs: go mbíodh Séamus le feiscint go dtí cúpla bliain ó shin – go dtí le gairid, i ndáiríre
Ó MUIRCHEARTAIGH, Séamus (1877-1927) Séamus Ó MUIRCHEARTAIGH An Spailpín Fánach 1877 1927 Ard na Caithne, Co ··· Ba é Pádraig Ó Muircheartaigh a athair agus ba í Neil Ní Loingsigh (d’éag 1938) ó Bhaile an Reannaigh a mháthair – pósadh iad ar 9 Feabhra 1875 i mBaile an Fheirtéaraigh; aon iníon amháin a bhí acu agus ba é Séamus an dara mac den seisear mac acu ··· D’éag a athair nuair a bhí Séamus sna luathdhéaga agus sula raibh deireadh lena chuid scolaíochta ··· Nuair a b’éigean do Nellie agus a mac óg filleadh ar Éirinn go ceann tamaill ghlac Séamus leis an deis chun dul ar lorg dearthár a bhí imithe gan tuairisc
Bhí deichniúr clainne acu agus orthu sin bhí triúr a bhí chun tosaigh i gConradh na Gaeilge i dtús an chéid: Mairéad (1870–1956), Síle, agus Séamus (1880–1907) ··· Among them are Mairéad Ní Annagáin, Séamus Clanndiolúin [B1], Pádraig Ó Sé and Síle Ní Ailgheasa ··· Chuaigh Séamus le múinteoireacht ··· Is mar seo a chuir seisean síos ar na cúrsaí sin in Fé bhrat an Chonnartha, 1944: ‘Amhránaí binn b’ea Séamus, agus togha na Gaeilge aige, agus ní hionadh gurbh é rogha an fhochoiste é
Ó hEOCHA, Séamus (1880–1959) Séamus Ó hEOCHA An Fear Mór 1880 1959 Baile Sheáin, Co ··· Tar éis bunscolaíochta chuaigh Séamus ag obair i dteach tábhairne (nó siopa, b’fhéidir) i mBaile Átha Cliath agus chuaigh isteach i gCraobh Uí Ghramhnaigh, Conradh na Gaeilge, le Brian Ó hUiginn [B3] ··· Séamus Ó Duirinne [B4], Déiseach, a mhúineadh an rang sinsearach ··· O’Donnell in Éire-Ireland, samhradh 1976 agus ba dhóigh lena mhac Colm gurbh in an fáth a raibh sé i gceist ag Séamus dul go Meiriceá
Ó CASAIDE, Séamus Séamus Ó CASAIDE 1942 Teileann, Co
Ó LÚING, Séamus (‘Pound’) Séamus Ó LÚING Pound M Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed
Ó MUIMHNEACHÁIN, Séamus Séamus Ó MUIMHNEACHÁIN M sagart Caitliceach Rómhánach [B9] sagart Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed
Ó MUIRGHEASA, Séamus [‘An Madra Maol’] Séamus Ó MUIRGHEASA An Madra Maol Ceann Púca ar Bata M Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed
Ó SÚILLEABHÁIN, Séamus (“The Rockfield Master’) Séamus Ó SÚILLEABHÁIN Donn Mac Mhíleadh The Rockfield Master M múinteoir náisiúnta 1882–1922 [B9] múinteoir Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed
MAC COITIR, Séamus Óg (1689–1720) Séamus Óg MAC COITIR 1689 1720 M file Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· 2010 An mac ba shine ag Séamus Mac Coitir (c.1630–1705) [q.v.] agus Ellen Pluincéad ··· Tháinig Séamus slán ó chúrsaí bardachta agus d’éirigh leis teacht in oidhreacht teideal agus talamh a athar ··· Bhí Séamus Óg mustarach teaspúil agus, b’fhéidir, místuama meargánta
Tá cuntais ar a bheatha agus a shaothar in Feasta, Meán Fómhair 1963, ag Bearnard Ó Dubhthaigh, agus ag Séamus Ó Cnáimhsí, Nollaig Mac Congáil, Séamus Mac Giolla Uain agus Risteárd Ó Glaisne in Éigse 1988: Seán Mac Meanman (Coiscéim) ··· Foilsíodh cnuasach dá chuid aistí faoin teideal Cnuasach céad conlach, in eagar ag Séamus Ó Cnáimhsí (1989) ··· Tá aiste ag Séamus Ó Cnáimhsí in Scríbhneoireacht na gConallach (1990) in eagar ag Nollaig Mac Congáil
Tá cuntais air: ag Pól Breathnach[B2] in Irish Ecclesiastical Record, Deireadh Fómhair 1927 (‘The Books of Captain Sorley MacDonnell’) agus in Irish Book Lover, Iúil-Lúnasa 1934 (‘Captain Sorley MacDonnell and his books’): in The wild geese of the Antrim MacDonnells, 1996 le Hector McDonnell (‘Captain Sorley and his books’): ag Séamus Ó Ceallaigh[B1] in Gleanings from Ulster history ..., 1951 ··· Ba é Sir Séamus Mac Domhnaill, comharba Shomhairle Bhuí mar thaoiseach ar Dhomhnallaigh an Rúta agus Ghlinnte Aontroma, a athair ··· This gallant officer, the patron of our country’s belles lettres, adds variety and charm in his gay Spanish uniform to the brown-clad figures of Ward, Fleming, Colgan, and the rest.’ Bhí mac Shomhairle, Séamus, ina leascheann feadhna ag a chol seisir, Alasdar mac Colla Chiotaigh Mac Domhnaill [q.v.]; ní raibh an mac seo i gCath Chnoc na nOs agus d’imigh ar deoraíocht c.1648 ··· a collection which surpasses in poetic merit the better-known Scottish “Book of the Dean of Lismore”.’ Deir Séamus Ó Ceallaigh: ‘But we need never hope to get behind the whole story; those purposive literary stirrings in the Low Countries; the comings and goings on land; the ships that would tarry on the sea with their precious freights of books or transcripts, keeping the house in Louvain in constant anxiety
Ba é an dara mac é ag Séamus Ó Muimhneacháin, feirmeoir, agus Hannah Hyde ··· Bhí Aindrias féin in ann dul siar na seacht nglún: Aindrias, Séamus, Seán, Séamus, Seán, Conchubhar, Eoin Mór; bhí gaol gairid ag a shinsir i bhfad siar leis an bhfile Séamus Mór Ó Muimhneacháin
HENCHY [Ó hÍNNSE], Séamus (1917–2009) Séamus HENCHY Séamus Ó hÍnnse 1917 2009 Cora Finne, Co
Ó GALLCHOBHAIR, Séamus (c.1684–1751) Séamus Ó GALLCHOBHAIR c.1684 1751 M Coláiste na nGael, Páras Congregatio pro Doctrina Fidei, an Róimh scríbhneoir easpag Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· In Éigse, geimhreadh 1977–8, tá aiste ag Séamus Ó Néill[B3] i dtaobh ar féidir d’fhoghraíocht Uí Ghallchobhair a thuiscint ón litriú a chleacht sé