Aimsíodh breis is 50 alt. Níl á liostú anseo ach an 30 ceann is fearr a fhreagraíonn do d'iarratas.
Feirmeoir a athair Risteard (1830–1910) ··· Cainteoirí dúchais Gaeilge an bheirt acu agus creideann a mhac Gearóid gur chainteoir dúchais Risteard freisin ··· Go dtí tuairim 1905 ní raibh oifig acu i mBaile Átha Cliath agus chaitheadh Risteard tréimhsí fada i mBéal Feirste ··· Phós Risteard í i Meitheamh 1910 ··· Bhí post bainisteora ag Risteard ann anuas go dtí Aibreán 1936 nuair a thosaigh sé ag obair don Ghúm
Saor báid ba ea a athair Donncha agus ba é Risteard an duine ab óige de dheichniúr ··· Chuaigh siad uile ar imirce ach amháin Risteard féin agus deirfiúr leis ··· Deir Tomás Ó Broin gur fhan Risteard dall ar an teanga sin ar feadh a shaoil ··· Bhí teach aicisean agus bhí Risteard i gcás idir dhá chomhairle ar cheart dó aistriú ··· Shíl Risteard nárbh aon droch-imirce é
Deir Risteard gur tugadh an bóthar di i ngeall ar a gníomhartha agus gur thug Máire Spring Rice[B4] post di i mbunscoil Fhainge ··· Bhí Risteard sa bhunscoil sin ó 1916 go 1928 agus chaith trí bliana i rang a hocht ··· Risteard a toghadh mar rúnaí ar an gcoiste eagraíochta ··· Faoi 1961 ba é Risteard rúnaí agus bainisteoir an Chomharchumainn, é ar saoire óna phost múinteora ··· Toghadh Risteard ina stiúrthóir in Éirinn ar an bhForas Cultúir Gael-Mheiriceánach agus is air a thit sé cúram a dhéanamh de na cúrsaí sa choláiste do mhic léinn ó Mheiriceá
Faoin am ar rugadh Risteard bhí feirm 50 acra ag Patrick Daly in Frying Pan Creek ··· Fuair Risteard oideachas i meánscoil na deoise, Coláiste Naomh Pádraig, Goulburn, New South Wales ··· Deirtear san aiste seo gur fhreastail Risteard ansin ar Ollscoil Sydney agus gur bhuaigh sé boinn ann ar Laidin, Gréigis, Béarla, Fraincis, agus Gearmáinis ach ní dócha go raibh sé riamh san Ollscoil sin, dar le Brian Maher P.P., staraí na Deoise ··· Fuair sé post an ardmháistir i gColáiste na Mumhan i 1905 mar is léir ón tagairt atá in Irisleabhar na Gaedhilge Lúnasa 1905: “Tá an tAthair Risteard Ó Dálaigh, Uachtarán Choláiste na Mumhan, ag cur amach leabhair ar fhuaimeannaibh na teangan Gaeilge” (l ··· Deir Aindrias freisin: “I nGabhgán Barra mar a raibh rang Gaeilge le dhá shamhradh roimhe sin ag an Athair Risteard Ó Dálaigh a mheasadar an Coláiste a bhunú ar dtúis”
Tá cuntas ar an scoláire seo ag Aoibheann Nic Dhonnchadha in An Linn Bhuí: Iris Ghaeltacht na nDéise 2, 1998 (‘Risteard Breasalach Breatnach 1914-1992’) ··· Bhí beirt mhac agus beirt iníonacha acu agus ba é Risteard an dara duine clainne ··· Deir Nic Dhonnchadha: ‘Níor bheag mar ghaisce a dhein Risteard á dtabhairt os comhair an phobail
Col céathar do Risteard de Hindeberg a mháthairsean ··· Bhí ceathrar deartháireacha ag Risteard
Bhí John Strachan in Ollscoil Mhanchain le linn do Risteard a bheith in Salford agus ba é a thug isteach ar an Sean-Ghaeilge é ··· Mhol an tAthair Micheál Ó hIceadha go dtabharfaí an post do Risteard ar choinníoll go gcaithfeadh sé cúpla bliain ag staidéar sa Ghearmáin ··· In An Linn Bhuí: Iris Ghaeltacht na nDéise 11 (2007) tá ag Sean Ó Morónaigh an aiste eolais ‘Risteard de Hindeberg agus Eachtra an Ghobáin Saoir’
Risteard a ainm baiste agus ba iad William agus Bridget Phelan a thuismitheoirí ··· Daoine eile a mbíodh comhfhreagras aige leo Tadhg Ó Donnchadha (Torna), a dheartháir Éamonn, Sceilg, Risteard Ó Foghlú agus Eoghan Ó Gramhnaigh
Deir Cuthbert Mhág Craith in Dán na mBráthar Mionúr [II], 1980: ‘Níl eolas ar bíth ar fáil faoi Risteard Pluincéad; ach gur bráthair é a bhí suite i mBaile Átha Troim.’ Níl a fhíos ach chomh beag cé hé an Pádraig Darditz a scríobh an marbhna atá i gcló in Dán na mBráthar Mionúr [I], 1967
In Gadelica 1912–13 (‘Irish scholars in Dublin in the early eighteenth century’) deir Tomás Ó Rathile[B2] faoi: ‘It is remarkable, as showing how Irish was still spoken almost to the outskirts of Dublin city, to find that such a competent scribe as Risteard Tuibear was a native of Fingal
Deir Seán Ó Coileáin (Éigse XXXIII, 2002): ‘Risteard Breatnach’s particular contribution to scholarship in Irish derives from three separate but interrelated sources: a knowledge of the history of the Irish language that rivalled that of Bergin[B2], O’Rahilly B2, Murphy B2] and Greene[B3], and that is scarcely approached by any present-day scholar; a familiarity with the modern dialects, extending to Scottish Gaelic and Manx, such as few others have possessed (one thinks of O’Rahilly and Wagner[q.v.]); an intellectual rigour and a keen linguistic sense informed by the best international theory and practice.’ Tá cuntas air in Irish Times 19 Bealtaine 2001 agus deirtear ann: ‘The former Professor of Irish Language and Literature at University College Cork built up a very important school of Irish at UCC, and many of his students went on to occupy university chairs of Irish and Celtic Studies elsewhere in Ireland and in the US.’ Bronnadh féilscríbhinn air, Folia Gadelica: aistí ó iardhaltaí leis a bronnadh ar R.A ··· D’aistrigh an teaghlach go Dún Laoghaire agus bhí Risteard ar scoil ag na Bráithre Críostaí ansiúd
Shíl Risteard gurbh é an cleachtadh fada a rinne sé ar 32 céimeanna an chornphíopa Domhnach amháin faoi deara gur thit an teach an oíche sin
Innealtóir ba ea eisean agus chuaigh Risteard leis an gceird chéanna
Deartháir é le Risteard Ó Foghludha (‘Fiachra Éilgeach’) [B1] ··· Ba é Risteard (1830-1910), feirmeoir i gCnoc Chonaill Aodha idir Eochaill agus Cill Ia, a athair agus ba í Peg Long a mháthair ··· Ag 42 Bóthar na Cabraí a bhí cónaí air an bhliain sin agus bhí Risteard agus bheirt dá ndeirfiúracha ann freisin
San iris chéanna (‘Gairdín an Chabáiste’) tá cuntas ag Risteard Turraoin (d’éag 1995) arbh í Máire Ní Dhroma a shin-seanmháthair: Cailleadh a fear céile go hóg agus d’fhág beirt mhac agus beirt iníonacha ina dhiaidh.Tá sé i seanchas na clainne gur ón bhFrainc a tháinig an chéad Turraoineach (Terry) agus gur mhairnéalach é ··· Scríobh Risteard B ··· Sa léirmheas a rinne Risteard B
Ní foláir nó is i Maigh Nuad a chuir sé aithne ar Risteard de Hindeberg[B2] ··· Tá cuntas fada ag Risteard Breatnach air in Maigh Nuad agus an Ghaeilge ··· Deir sí freisin gur thacaigh Ó Síocháin le Micheál Ó hIceadha [B1] san fheachtas ar son an Ghaeilge a bheith éigeantach i máithreánach Ollscoil na hÉireann: ‘Dá bhrí sin, nuair a fuair an Dr Risteard Ó Síothcháin, Easpag Phort Láirge, bás bhí trácht ar an Dr Micheál Ó Síothcháin bheith ina easpag ar Phort Láirge, ach ní raibh sagairt Phort Láirge sásta mar bhí a bhformhór san i gcoinne na Gaeilge.’
Deartháir dó an Risteard a d’éag i bpríosún Usk 9 Nollaig 1918 ··· Tuairiscíodh an bás sin in Fáinne an Lae 21 Nollaig 1918 agus dúradh gurbh i mBaile Átha Cliath, ar nós a dheartháireacha, a d’fhoghlaim Risteard Gaeilge, go raibh sé sa troid i gCill Dhéagláin i 1916, gur daoradh chun báis é ach gur seoladh go príosún Lewes é
Cara eile ba ea an Dr Risteard de Hindeberg ··· Risteard Ó Maolchatha a bhí ina Aire Oideachais san am agus d’iarr sé ar a sheanchara scoil cheoil a stiúradh gach samhradh faoi scáth na Roinne
Dar le Risteard Ó Foghludha, eagarthóir Bhéarsaí "Dhá Chích Dhanann" (1946) go raibh sé mór le ceannairí ghluaiseacht na saoirse agus gurbh iomaí cogar a chuir sé ina gcluasa ··· Bhíodh Risteard Ó Foghludha ag tathant air a dhánta a chur le chéile lena bhfoilsiú
Bhí aithne curtha aige ar Risteard Mac Siacuis[q.v.] agus ar Mhícheál de Búrca ··· ‘De thoradh na haithne a bhí agam ar Risteard agus ar Mhícheál, chuir mé craobh de Chonradh na Gaeilge ar bun i bPailís Chaonraí’ (Cuimhní cinn an Oireachtais, 1997 in eagar ag Seán Mac Mathúna)
Sa réamhrá leis an léacht deir Risteard Mac Siacuis[B8] gurbh í Máiréad Nic Dhonnchadha a chéad mhúinteoir Gaeilge
I 1923, phós sí Risteard Ó Cíosáin, státseirbhíseach ··· Bhí sí ina heagarthóir ag de Brún agus Ó Nualláin i gcomharbacht ar Risteard Ó Foghludha ach, d’ainneoin gur le téacsanna a chaithfeadh sí bheith ag déileáil feasta mar shlí bheatha, is beag má rinne aon drámadóir eile an oiread céanna ar son na drámaíochta Gaeilge
Is mar ‘Risteard Craobhach’ a thagraíonn Céitinn[q.v.] dó agus luaitear an sloinne Ó Maolchraoibhe leis freisin ··· It is unlikely that the book was ever published and very possibly Keating’s quotation is taken from a manuscript version.’ Marthaca lena ráiteas ‘gurb é an Scoitbhéarla, réráitear Gaeilge, ba teanga bhunúsach do Neimhidh is dá aicme, agus dá réir sin ag Fearaibh Bolg is ag Tuathaibh Dé Danann’ a deir Céitinn[q.v.]: ‘Tig Risteard Craobhach príomháidh Éireann leis an ní-se san leabhar do scríobh sé do bhunús na Gaeilge is aicme Ghaeil
Mhaígh Risteard de Hindeberg[B2] gur chaibléir ba ea é ach b’fhéidir nár dheisiú bróg a bhí i gceist aige ach obair gharbh éigin agus gur le holc a dúirt iardhalta Zimmer é ··· Bhí Osborn Bergin [B2] agus Risteard de Hindeberg ag staidéar faoi Zimmer i nGreifswald agus scríobh an sagart corrmhéiniúil, ar chaith Zimmer go lách leis fadó, cuntas searbh beagchroíoch faoi in Irish Educational Review, Feabhra 1911, cuntas a bhí ina ábhar spairne idir é féin agus Meyer
Bhíodh Murtaí agus Risteard Ó Sé, nia le Diarmuid na Bolgaí, ag scóladh a chéile le véarsaí agus deireadh Murtaí mar mhagadh gurbh fhearr leis nach in aon reilig lena chéile comhraic agus a uncail a chuirfí é féin
Leis an tuiscint a léirigh sé ar an nualitríocht san iliomad alt léirmheasa—go háirithe ar Comhar sna 1940idí nuair a bhí aduaine ag roinnt leis an nualitríocht dar le daoine áirithe—spreag sé glúin léitheoirí chun dúshlán na nualitríochta a thabhairt.’ Cuimhnítear go háirithe ar an sraith alt ar thuairimí Risteard de Hindeberg faoin nuascríbhneoireacht (Samhain 1961-Feabhra 1962), ar ar scríobh sé ar na haistriúcháin a rinne Frank O’Connor ar dhánta Gaeilge in Kings, Lords and Commons (Márta 1960) agus in The Little Monasteries (Deireadh Fómhair 1963), ar an léirmheas a scríobh sé ar The Course of Irish Verse le Robert Farren (Meitheamh 1942) ··· Ag seoladh Cion Fir dúirt Aisling Ní Dhonnchadha: ‘Is cuma an ag trácht ar ghnéithe de sheanlitríocht na Gaeilge nó ar ghnéithe de nualitríocht na Gaeilge atá Tomás Ó Floinn, nó ar an Dochtúir Risteard de Hindeberg[B2] nó ar aistriúcháin Frank O’Connor nó ar an meadaracht i bhfilíocht an Ríordánaigh, nó ar bhuanna filíochta Airt Uí Mhaolfabhail atá an trácht, nó an léirmheas ar Cré na Cille nó ar Lig Sinn i gCathú nó ar Scríobh atá i dtreis, chítear go ndéanann Tomás Ó Floinn gach ábhar a chíoradh, a scagadh agus a iniúchadh go beo, fuinniúil, bríomhar’ (sliocht atá i gcló in eagarfhocal Comhar, Eanáir 1998)
Tá tuairim is caoga dán dá dhéantús ar marthain ach níor cuireadh cló ach ar chúig cinn díobh sin in Mil na héigse (1945) le Risteard Ó Foghludha (‘Fiachra Éilgeach’)
Nuair a bhí Risteard Ó Foghludha[B1] ag cruinniú eolais i dtaobh an fhile fuair sé cabhair ó Liam agus deirtear gurbh eisean a mhol dó staidéar ar leith a dhéanamh ar a shaol
a dúirt Risteard Ó Foghludha [B1] i ndiaidh a báis
Bhí a dheartháir Risteard pósta ar Mhairéad Ní Ghráda[B1]
Toisc gnéithe den chóras oideachais nach raibh ag réiteach leis a d’éirigh sé as, dar le Risteard Mac Siacuis in Idir tuile ’gus trá, 1988
Tá cuntas ag Risteard Ó Glaisne ar a chomhráití le Lil, a raibh tagairtí go leor do Shéamus iontu, in Feasta, Aibreán, Meitheamh, Samhain agus Nollaig 1989
Filidheacht Éamuinn de bhFál ó Dhún Guairne, 1946 in eagar ag Risteard Ó Foghludha[B1] tá eolas ar an bhfear agus ar a shaothar
Tá tagairtí ann do: Maghnas Ó Domhnaill [q.v.], Seathrún Céitinn [q.v.], Aodh Mac Cruitín [q.v.], Seán Mac Colgáin [q.v.], Edward Lhuyd [q.v.], Ruairí Ó Flaithbheartaigh [q.v.], John Lynch[q.v.], Risteard Pluincéad [q.v.], Richard Creagh [q.v.], John Richardson[q.v.], Thomas Messingham [q.v.], John Toland [q.v.] agus, gan amhras, luaitear leithéidí James Ware [q.v.] agus James Ussher [q.v.]
Bhí sé ag pulcadh le haghaidh na scrúdaithe státseirbhíse i mBaile Átha Cliath in 1889–90 agus thosaigh sé ag freastal ar rang Gaeilge a bhí ar siúl ag Risteard Ó Maoilbhréanainn agus casadh Liam Ó Maolruanaidh, Pádraig Ó Brolcháin agus Pádraig Mac an Fhailghe air
Fear gaoil leis ba ea an seanchaí Risteard Éamonn de Bhulbh a rugadh in 1825, agus bhí cuid mhaith seanchainteoirí san áit agus Pádraig ag fás suas
Ón tosach i 1904 bhí sé ina chúntóir ag an Athair Risteard Ó Dálaigh agus Diarmuid Ó Foghlú (Feargus Finnbhéal) agus ina ollamh ann
Nuair a shocraigh sé a aigne ar gan a bheith ina shagart thosaigh sé, i 1911, ar chúrsa sa léann Ceilteach i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh, faoin Dr Risteard de Hindeberg
Tá cuntas uirthi ag Risteard Ó Glaisne in Feasta, Lúnasa agus Meán Fómhair 1979
Foilsíodh i 1955 Scéalaí Tíre, béaloideas a bhailigh sé ó Risteard Ó Dúgáin[B3] i Mionloch
Chuir sé dúil mhór i léann na Gaeilge agus chaith tamaill le sean-Ghaeilge agus palaegrafaíocht faoi Kuno Meyer agus John Strachan, le seanstair na hÉireann faoi Eoin Mac Néill agus le foghraíocht faoin Dr Risteard Ó Dálaigh
Bhí baint ag Liam Ó Maolrúnaí agus Risteard Ó Maoilbhréanainn leis an gcumann sin agus nuair a tháinig Stiofán go Baile Átha Cliath an bhliain chéanna sin théadh sé chuig ranganna Uí Mhaoilbhréanainn
Risteard Ó Foghludha a bhí ag cur eagair ar an obair seo
I 1916 toghadh é ina Ollamh le Gaeilge i gColáiste Ollscoile Chorcaí mar chomharba ar Risteard de Hindeberg
Tá aistí cuimsitheacha i dtaobh beatha agus saothair Uí Riain ag Risteard Ó Glaisne in Ceannródaithe, 1974, agus ag Brian Inglis in The Shaping of Modern Ireland, 1960 (in eagar ag Conor Cruise O’Brien)
B’éigean dóibh éirí as an bplean sin ó tharla eagrán a bheith á ullmhú ag Risteard de Hindeberg don Zeitschrift für celtische Philologie
Bhí cóip ag Antoine de Tóraigheacht Dhiarmada agus Ghráinne, eagrán Chumann Buanchoimeádta na Gaeilge, a chuir Risteard Ó Dubhthaigh in eagar in 1884, agus dúirt sé le Séamus Ó Searcaigh[q.v.] nach raibh focal ann nach raibh a uncail Micheál Eilse in ann a mhíniú dó
Thaithíodh sé an ‘club’ a bhíodh ag Gaeilgeoirí in oifig Fhiachra Éilgigh [Risteard Ó Foghludha] [B1], an Underwood Typewriting Company, i Sráid Laighean, sna 1920idí agus bhí sé mór le Pádraig Ó Duinnín [q.v.]
In Index to articles in Irish periodicals tá breis is ceithre chéad alt óna pheann liostaithe ag Risteard de Hae, iad san Journal of the Co
Tuairim 1907 a sheol sé féin, an tAimhirgíneach agus an Dr Risteard Ó DálaighAn letiriú shímplí