Líon alt a aimsíodh: 27
“Teacher in Omagh Model School” an cur síos ar shlí bheatha Dhónaill i dteastas Mhichíl ··· D’aistrigh an chlann isteach san Ómaigh agus bhí Gearóid agus Micheál ar scoil i gCill an Chlochair ··· Scoláire lae ann ba ea Micheál cé gur ag dul le sagartacht a bhí seisean freisin, ar feadh tamaill ··· Ceapadh ina Ollamh le Gaeilge i Maigh Nuad é ar 12 Deireadh Fómhair 1909 mar chomharba ar an Dr Micheál Ó hIceadha agus rinne sé staidéar ar an tSean-Ghaeilge faoi Thurneysen in Freiburg ··· Bhí blas aduain ar a chuid Gaeilge ...” I ndiaidh céim a bhaint amach i gColáiste na Ríona, Béal Feirste, chuaigh Micheál Victor Ó Nualláin isteach sa tseirbhís Chustaim is Máil in 1897
Ba é an séú duine é den dáréag clainne a bhí ag Micheál Victor Ó Nualláin agus a bhean, Aigneas Ní Ghoirmligh (Gearóid, Ciarán, Brian, Róisín, Fergus, Caoimhin, Maeve, Nessa, Nuala, Sheila, Micheál agus Niall) ··· Deartháireacha le Caoimhin ab iad Ciarán agus Brian Ó Nualláin, agus b’uncail leis an tAthair Gearóid Ó Nualláin ··· Bhí post ag Micheál sa tseirbhís chustaim agus máil ··· Micheál féin a chuir oideachas ar na páistí ba shine agus níor fhreastail Caoimhin ar scoil ar Bhóthar Haddington, gar do Phlás Hoirbeaird, go dtí 1923 ··· Díograiseoir teanga a bhí i Micheál agus d’fhoghlaim Aigneas an teanga fosta
Ag Oireachtas 1940 bhuaigh an chéad duais ar aiste ar Mhicheál Breathnach
Chuir an íde a thug na heaspaig do Mhicheál Ó hIceadha[B1] i 1909 as dó go mór; thiomnódh sé Drums under the windows, 1945 dó: ‘ ··· Bhí an Maolánach agus é féin in aontíos le chéile i 1920-21 agus is ar Mhicheál a bhunaigh sé carachtar Shéamuis Shields in The Shadow of a Gunman ··· Tá cuntas Mhichíl ar an eachtra ba bhun leis an dráma sin in Feasta, Bealtaine 1955
Ba iad Aigneas Ní Ghoirmligh, iníon siopadóra sa bhaile sin, agus Micheál Ó Nualláin, oifigeach Custaim is Máil, a thuismitheoirí ··· Is mar seo a cuireadh síos ar an teaghlach i nDaonáireamh 1911: Micheál Ó Nualláin (35), oifigeach cánach a rugadh i gContae Thír Eoghain; a bhean Aighneas (sic) (24); Sinéad Uí Nualláin, a mháthair (64) ; Gearóid (2); Ciarán (1) ··· Tá eolas i dtaobh a mhuintire in Beatha dhuine a thoil (1950) a scríobh a uncail Gearóid Ó Nualláin agus tá cuntas ar a athair, Micheál, san iontráil i dtaobh Ghearóid ··· Bhí Gaeilge acu go léir, máthair Mhichíl san áireamh
Thugadh an sagart cuairt go minic ar Gothic Lodge, 42 Bóthar na Cabraí, mar a raibh cónaí ar Risteard in aontíos lena dheartháir Micheál agus a bheirt deirfiúracha ··· Bhí a dheartháir Micheál ina uachtarán ar Chraobh an Chéitinnigh nuair a d’éag sé ar 17 Meitheamh 1961 ··· Bhí an Micheál sin agus a dheirfiúracha Cáit agus Bríd páirteach in Éirí Amach 1916
Dá mic léinn é dáiríre ach léirigh Micheál Mac Liammóir é sa Gheata ··· D’aistrigh sí Peter Pan (Tír na Deo); Micheál, 1933 (Michael; scéal le Tolstoi a chuir Myles Malleson in oiriúint don stáitse) agus An Udhacht, 1935 (bunaithe ar Gianni Schichi le Puccini)
Tá léargas ar an gcaidreamh a bhí aige leis an bhfile Micheál Ó Tuama [q.v.] i 1901-3 le fáil san iris St Patrick’s; Diarmuid a sholáthair roinnt amhrán dá dhéantús ann ··· In ainneoin gur chara agus gaol leis an Athair Peadar é bhí sé sásta síntiús a thabhairt nuair a bhí comhartha measa á bhronnadh ar Mhicheál Ó hIceadha [B1] (An Claidheamh Soluis 14 Lúnasa 1909)
Tá sé curtha i reilig Mhichíl i nDúglas
Nuair a d’fhág sé an tArm in 1924 scríobh sé beathaisnéis Mhichíl Uí Choileáin i mBéarla, Michael Collins and the making of a new Ireland
Nuair a foilsíodh a húrscéilín Grádh agus crádh i 1901, d’éiligh an Dr Micheál Ó hIceadha gurbh é an t-aon leabhar amháin dár chuir an Conradh amach a bhí saor ó locht agus d’admhaigh sé gurbh é féin a bhí ag múineadh Gaeilge d’Úna le ceithre bliana anuas ··· Ba chara ionúin í ag an gCraoibhín, Mac Giolla Bhríde, Eoin Mac Néill, Micheál Ó hIceadha, George Sigerson, Kuno Meyer agus fiú ag W
Thír Eoghain, a rugadh é 2 Feabhra 1910 agus ba é an dara duine é den dáréag clainne a bhí ag Micheál Victor Ó Nualláin [B2, lch 130] agus a bhean Aigneas Ní Ghoirmligh ··· Bhí post ag Micheál sa tseirbhís Chustaim agus Máil ··· Inniu ar Lá Fhéile Chiaráin go dtuga Dia ábhar suáilce duit ar neamh, a Chiaráin Uasail Uí Nualláin, mar is tú a choinnigh aoibh an gháire ar ár mbéal le do chuid “amaidí” ar feadh daichead bliain.’ Agus dúirt Proinsias Mac an Bheatha: ‘Bhí a intinn chomh beo i ndeireadh a laethanta is a bhí riamh
Deir Ó Murchú, sa réamhrá leis an tuarascáil: ‘Ní nach ionadh, táim fíorbhuíoch chomh maith de Nessa Ní Shéaghdha, a thoiligh a cuimhní pearsanta ar sheanscoláirí Scoil an Léinn Cheiltigh a bhreacadh dúinn.’ Ar éigean a luann sí an Rathaileach [Tomás Ó Rathile] agus is mó den ghreann ná den searbhas atá ina bhfuil le rá aici i dtaobh Myles Dillon, Dan Binchy agus Mhichíl Uí Bhriain
D’iarr Micheál Ó Coileáin air a bheith ina aidiúnach le ceann de chathláin Arm na Poblachta i mBaile Átha Cliath ··· Ba é freisin a d’aistrigh amhráin mar ‘The Isle of Capri’ agus ‘I’ve got a Gal in Kalamazoo’ i ngeamaireacht Nollag Mhichíl Uí Aodha, Muireann agus an prionnsa, in 1945
Toghadh é ina bhall de Chomhairle Aontacht na Gaeilge ar 6 Nollaig 1882: an tAthair Eoin Ó Nualláin ODC a mhol é, Micheál Cíosóg ag cuidiú leis an moladh
Siúinéir ba ea a athair Micheál
Comhghleacaithe sa tseirbhís sa chathair ag an am sin Pádraig Ó Sé, Micheál V ··· Ó Nualláin, Peadar Mac Fhionnlaoich, Tadhg Mac a Bhaird, J
Ó Catháin in Gníomhartha na mBráithre: aistí comórtha ar Ghaelachas na mBráithre Críostaí, 1996 in eagar ag Micheál Ó Cearúil
D’aistrigh sé ón mBéarla an cuntas ar stair Chorcaí a bhí scríofa ag an Athair Micheál Ó Flannagáin [B4] dar teideal: Corcaigh (1947) (County Histories VI: Cork)
‘Chaitheadh an tOllamh Breatnach agus a líon tí tréimhsí saoire i nDún Chaoin agus bhí spéis nach beag aige i muintir an Bhlascaoid agus is minic a thugadh sé cuairt orthu i rith na mblianta deireanacha a raibh daoine ina gcónaí ar an oileán sin’ (Micheál de Mórdha in Foinse 13 Bealtaine 2001)
Maidir le cúrsa a shaoil sa státseirbhís, ceapadh ina oifigeach cléireachais é agus chaith cúpla bliain sa Leabharlann Náisiúnta ar dtús agus ó 1932 ar aghaidh bhí sé ag obair sa tseirbhís Chustaim agus Máil agus chaith tamaill i Muineachán, i ndrioglann John Power i mBaile Átha Cliath, i gcalafort Bhaile Átha Cliath, i mBéal Easa, ina Bhailitheoir Cúnta i dTeach an Chustaim, ina Shuirbhéir i dTulach Mhór agus i Leifear, agus i ndeireadh báire ina Bhailitheoir i gCalafort Bhaile Átha Cliath i 1973, post a bhí ag Micheál V
Tá an leithleachas go háirithe le tabhairt faoi deara freisin sa díspeagadh a rinne sé ar leabhair leis an Dr Micheál Ó Síocháin sna paimfléid a chuir Muintir na Leabhar Gaeilge amach sa tréimhse 1907–12 i dtaobh na faillí a bhí an córas oideachais a dhéanamh i saothar an Athar Peadar ··· Mhúin sé an teanga do scoláirí Gaeilge a linne: Tomás Ó Rathile, Eleanor Knott, Gearóid Ó Nualláin, an tAimhirgíneach, Cormac Ó Cadhlaigh ··· Ba iad seo a sheiceadóirí liteartha a mbeadh cead acusan amháin eagar a chur ar a shaothar: Osborn Ó hAimhirgín, an tAthair Gearóid Ó Nualláin, An Dr Feardorcha Ó Conaill, Norma Borthwick, an tAthair Risteard Pléimionn, Tomás Ó Rathile, Eleanor Knott
Ba san Irish Nation, iris a bhunaigh sé i gcomhpháirtíocht le Micheál S
Cé go raibh 200 ar rolla an ranga aige ansiúd ghlac sé freisin le hobair mar chúntóir ag Micheál Ó hIceadha[B1] i Maigh Nuad (idem 20 Deireadh Fómhair 1906)
In Cearbhall Ó Dálaigh: Léachtaí Cholm Cille XXXIII, 2003 tá léachtaí a thug Risteard Ó Glaisne, Pádraig Ó Fiannachta, Gearóid Ó Tuathaigh, Micheál Ó Cearúil agus Leachlain S
Bhí an Ghréigis ina hábhar aige féin faoin Ollamh Micheál Ó Tiarnaigh i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath
In 1968 chuir sé féin agus triúr eile d’Fhochoiste Gaeilge Mhuintir Wolfe Tone (Colette Ní Mhoitleigh, Seán Ó Laighin agus Micheál Ó Loingsigh) an meamram ‘Téacsleabhair i nGaeilge’ faoi bhráid an Taoisigh agus an Aire Oideachais