Aimsíodh breis is 50 alt. Níl á liostú anseo ach an 30 ceann is fearr a fhreagraíonn do d'iarratas.
Nuair a diúltaíodh é, thugadar iomlán an airgid don Athair Mathúin le coimeád dóibh ··· Tá trí aiste i gcló in Dúchas 1986-1989, 1990 in eagar ag Liam Prút: ‘An tAthair Mathúin Ó Riain agus Ceist na Talún’ le Marcus de Búrca; ‘Mathúin Ó Riain—Sagart agus Tírghráthóir Fuaimintiúil’ le Donncha Ó Súilleabháin; ‘An tAthair Mathúin—Seanchas an Pharóiste’ le Donnchadh Ó Duibhir
Ba iad a thuismitheoirí Séamus Mac Mathúna agus Christina Forde ··· Deir Richard Pine in Music and broadcasting in Ireland (2005:327): Mac Mathúna has become synonymous with both the presentation and representation of Irish music, and listeners to his programmes soon become aware that he has spent a lifetime not only in listening to, and recording, music in all kinds of venues, but also in reaching an understanding of what it is, and how it relates to other areas of Irish civilisation ··· In this pursuit, Mac Mathúna has a place in the genealogy of Irish folklorism, the first modern figures of which were Bunting [q.v.] and Petrie [q.v.] ··· an Chláir, bunaitheoir Scoil Willie Clancy, agus mac Chiaráin, an Dr Pádraig Mac Mathúna, a thug léargais cheiliúrtha ar ar bhain Ciarán amach i rith a shaoil
Mar a mhaígh Liam Mac Mathúna i léirmheas in Studia Hibernica 19 (1979), níor bheag an t-iontas an leabhar a bheith i nGaeilge as siocair an Béarla bheith ina lingua franca ag scoláirí na Sean-Ghaeilge ··· Lena chois sin, d’fháiltigh Mac Mathúna roimh an chur chuige forásach a chleacht údar Saoithiúlacht na Sean-Ghaeilge: ‘is amhlaidh a thuigeann Henry an gá atá le plé le cultúr na Sean-Ghaeilge mar chultúr ann féin agus ní mar mhúsaem a chaomhnaíonn iarsmaí de chultúr na hInd-Eorpaise.’ I léirmheas a foilsíodh in Comhar, thug Tomás Ó Cathasaigh suntas fosta do mhéid na samplaí den luathlitríocht a tugadh i saothar seo Henry: ‘B'fhiú an leabhar seo a cheannach ar a shon san amháin: níl aon díoghlaim le fáil (i dteanga ar bith) go bhfuil an oiread san den litríocht ársa le fáil ann.’ Le cois na leaganacha líonmhara a sholáthair sé den luathlitríocht, ní raibh moill air leaganacha Nua-Ghaeilge agus Béarla a chur ar fáil d’ábhar a chuimsigh gach ré a d’fhág fianaise againn de chumadóireacht na Gaeilge, mar shampla, Dánta ban: poems of Irish women, early and modern (1991) ··· San fheartlaoi a scríobh an tOllamh Séamus Mac Mathúna dó in Ulidia 3 (2013) tugtar aitheantas ar leith do Amra Cholum Chille (2006) mar shampla de ghrinneas scolártha Henry agus den bhua a bhí aige tabhairt faoi dhúshlán nár bheag ··· Ailt Mac Mathúna, S ··· (2013) ‘In Memoriam Professor Patrick Leo Henry’ in Mac Mathúna, S
In Béaloideas 68, 2000 tá péire aiste: ‘Seán Mac Mathúna: Fear an chín lae’ le Pádraig Ó hÉalaí; ‘Seán Mac Mathúna (1876-1949)’ le Ríonach Uí Ógáin
Cuireadh tábhacht mhór leis an nGaeilge i gCnoc an Bhile ón uair a tháinig an tAthair Mathúin Ó Riain[B1] mar shagart paróiste ann in 1897; ba é Edmund Cussen[B5], an fear a d’adhain spéis Uí Riain sa teanga, a bhí mar mhúinteoir ag Micheál i Scoil Chnoc an Bhile ··· Is inspéise gur scríobh Micheál aiste ar an Athair Mathúin in An Glór 11 Meán Fómhair 1943 ··· Beartas ar leith a chuir seisean chun cinn san am ab ea tabhairt ar nuachtáin áitiúla altanna i nGaeilge a fhoilsiú go rialta.’ B’fhéidir a rá freisin gurbh é Micheál a choimeád seol na Gaeilge in airde i gCnoc an Bhile tar éis don Athair Mathúin bás a fháil i 1937
3, 1973 tá aiste ag Breandán Ó Cathaoir (‘John O’Mahony: Moulder of the Irish-American Dimension’), agus in imleabhair 7 agus 8 (1978) den iris chéanna tá aistí le Mainchín Seoighe (‘The O’Mahonys of the Galtees’) agus le Diarmuid Ó Mathúna (‘The vision and sacrifice of John O Mahony’, a bhfuil eolas níos mine ann ar chúrsaí Uí Mhathúna i Meiriceá) ··· Míníonn John Devoy an stádas sin in alt atá i gcló in Chief of the Comeraghs agus é ag tagairt don dá mhíle fear gan airm ná oiliúint mhíleata a lean Ó Mathúna i gcorraíl 1848: ‘There had been no Young Ireland propaganda among them, and there was probably no Confederate Club in the whole mountain district ··· Cé go raibh ag éirí thar cionn le cúrsaí earcaíochta bhí ag méadú ar dheacrachtaí Uí Mhathúna ar bhealaí eile ··· In 1857 d’aistrigh Ó Mathúna ‘Foras Feasa ar Éirinn’ an Chéitinnigh faoin teideal The history of Ireland by Geoffrey Keating, D.D
Dhealródh gurbh in é Mathúin ··· Sa chuntas báis in Scéala Éireann 6 Nollaig 1938 luadh gur loisceadh a mhac Mathúin ina bheatha nuair a cuireadh tine le Teach an Chustaim i mBealtaine 1921 ··· Mathúin Ó Laoidhléis ab ainm don fhear óg seo agus ba mhac é le Peadar Ó Laoidhléis
Go scoil de chuid an Athar Mathúin Ó Riain [B1] i gCnoc an Bhile a chuaigh Pádraig agus bhí sé ar dhuine de na fir óga a bhí ag foghlaim na teanga ó Áine Ní Dhuinneacha [q.v.]
In A Tipperary Parish: A History of Knockavilla Donaskeigh, 1985, stair Chnoc an Bhile, deir Micheál Mac Cárthaigh gurbh é an máistir scoile seo ba thúisce a spreag spéis an Athar Mathúin Ó Riain [B1] sa Ghaeilge ··· Wayland[q.v.] in An Claidheamh Soluis 15 Meán Fómhair 1900 go raibh cáil na díograise cheana féin ar an Athair Mathúin (‘We can see in the Irish press that there are not a few enthusiasts in the county, such as Father Mat Ryan of my native parish of Knockavilla...’)
D’fhreastail sé ar scoil cháiliúil Dhonncha Uí Mhathúna (Donncha an Chairn) in Inis Díomáin agus d’fhoghlaim ann Gréigis, Laidin agus Eabhrais agus, is dóigh, gramadach an Bhéarla agus na Gaeilge
Ó Mathúna, Cartlanna Réigiúnda Luimnigh, an dáta breithe sna taifid baiste ··· D’aimsigh an Dr Ó Mathúna freisin taifid na beirte deartháir agus a dheirféar, agus tá siad sin, chomh maith le hainm baiste na máthar, ag réiteach leis an eolas i nDaonáireamh 1911 agus in uacht Mhichíl, ach amháin deartháir amháin a d’éag roimh 1911, mar is léir ón Daonáireamh ··· San uacht luadh Albert O’Sullivan agus b’in é John Albert a rugadh sa chathair in 1889, dar leis an Dr Ó Mathúna
Ba de mhuintear Mhathúna an Chuilleanaigh é agus ba í Máire Áine, iníon Chian Uí Mhathúna ó Chaisleán Mhaigh Chuinn, Cathair Saidhbhín, a mháthair
Feirmeoir láidir a athair John agus ba í Catherine O’Mahoney, ar de mhuintir Uí Mhathúna ó Chaisleán Uí Mhathúna í, a mháthair
B’fhéidir tionchar a bheith ag a sheanuncail air agus deirtear gur tháinig sé faoi anáil an Athar Mathúin Ó Riain agus ina dhiaidhsean go raibh tionchar ag an bhFear Mór air ··· Cuireadh sochraid mhór air agus labhair an tAthair Mathúin Ó Riain agus Cathal Brugha [q.v.] ag an uaigh
Deir Seosamh Mac Mathúna in Kilfarboy: a history of a West Clare parish, 1974 go raibh sé pósta roimhe sin ar bhean i nGaillimh ··· Ach caitheann Ó hAnluain agus Ó Rócháin amhras air sin; níl sé ag teacht leis an scéal atá ag Seosamh Mac Mathúna ná leis an scéal a thaifid Ó Rócháin i 1972: de réir an leagain áitiúil seo bhí an Coimíneach ina bheatha go fóill agus ba í a bhean chéile a mhill na lámhscríbhinní, chuir sise an milleán ar an mac, níor thug seisean aon toradh ar an gcúiseamh sin ach liostáil i mBríogáid na hÉireann sa Fhrainc ··· Chuir file darbh ainm Toirdhealbhach Mac Mathúna dánta chuige agus tá siad in eagar ag Ó hAnluain in Féilscribhinn Thomáis de Bhaldraithe, 1986 (‘Comhfhreagras Fileata ó Chontae an Chláir’)
Bhí baint nár bheag aige le Bráithreachas na Poblachta agus bhí ina rúnaí ag Seán Ó Mathúna [B6] ··· A token of Cavanagh’s affection for O’Mahony, and of his loyalty to him, can be seen in Cavanagh’s participation in a fund-raising committee and circulating a letter, unknown to the Colonel, in which he explained O’Mahony’s difficulties with the publisher of his translation of Forus Feasa ar Éirinn and sought donations to help O’Mahony settle a debt whereby he would become sole owner of the plates of that book.’ Meastar gur luigh sé isteach ar an iriseoireacht in 1857 nuair a bhunaigh Ó Mathúna agus Doheny an iris The Phoenix ach nach raibh sé ach mar shlí bheatha pháirtaimseartha aige gur bunaíodh an iris The Emerald in 1868 ··· Scríobhadh sé freisin do pháipéir eile Uí Mhathúna, Irish People agus American Gael ··· Bhí Mícheál ina bhall le fada den Phoenix Brigade, díorma a bhain leis an mBráithreachas agus a raibh Ó Mathúna ina oifigeach ceannais orthu, agus in 1864 inchorpraíodh iad sna New York Volunteers d’fhonn páirt a ghlacadh sa Chogadh Cathartha
Tá cuntais ar a shaol is a shaothar in: Studia Celtica XXIV/XXV, 1989/90 ag Emrys Evans; in Études Celtiques XXVI, 1989 ag Séamus Mac Mathúna; in Zeitschrift für celtische Philologie 43, 1989 ag Karl Horst Schmidt; in Celtica XX, 1988 ag Brian Ó Cuív [q.v.]; in Scéala Scoil an Léinn Cheiltigh 2, 1988 ag Malachy McKenna; ag A.J ··· Hughes in Donegal Annual, 1988 mar a bhfuil cur síos ar a thréimhsí i dTír Chonaill go háirithe; ag Gearóid Stockman in Ainm IV, 1989-90; ag Seán Ó hEochaidh [q.v.] in Miscellanea Celtica in memoriam Heinrich Wagner (1997) in eagar ag Séamus Mac Mathúna agus Ailbhe Ó Corráin; in Léachtaí Cholm Cille XLIII, 2013 ag Ailbhe Ó Corráin chomh maith ··· He saw this monumental task through to a successful conclusion!’ (Mac Mathúna )
Ba dhuine é de na scríobhaithe a bhailíodh le chéile i dteach Sheáin Uí Mhaoldomhnaigh, Sráid an Chaisleáin, Luimneach: Aindrias Mac Mathúna, Diarmaid Ó Maolchaoine, Séamus Bonnbhíol agus Tomás Ó Míocháin[q.v.] ··· Ina dhiaidh sin léirigh Donncha Ó Mathúna an Chairn, múinteoir cáiliúil agus file, a dhrochmheas ar dhánta na beirte
Ag Oireachtas na bliana sin fuair sé an chéad duais san óráidíocht sóisearach agus roinneadh an chéad duais san aithriseoireacht air féin agus ar Pheadar Ó Gráinne agus an chéad duais sa scéalaíocht air féin agus ar Mhathúin Ó Loingsigh (idem 5 Lúnasa 1905)
In 1952 in éineacht le Ciarán Mac Mathúna [q.v.] agus Conchubhar Ó Cuileanáin [q.v.] fostaíodh í ar bhonn sealadach ar fhoireann Choimisiún na Logainmneacha agus bhí Co ··· Ach ní sa taobh sin den chultúr dúchais a bhí dúil aici agus in 1955 fuair sí post in Radio Éireann a bhí an uair sin lonnaithe in aon áras le hArd-Oifig an Phoist (agus sa bhliain chéanna sin arís a fuair Ciarán Mac Mathúna [q.v.] post i Radio Éireann), í ag déileáil le cláir na bpáistí agus í faoi cheannas Shéamuis Caomhánach [q.v.]
Tá cuntas iarbháis ag Seán Mac Mathúna, Ard-Rúnaí an Chonartha, in Foinse 10 Meitheamh 2001 ··· Deir Mac Mathúna in Foinse: ‘Ba bhall í Eibhlín de choiste an Chomhar Drámaíochta ar feadh blianta…
Is é a dúirt Criostóir Túinléigh (iarleabharlannaí Ollscoil na hÉireann, Gaillimh) le Séamus Mac Mathúna, Rúnaí um Ghnóthaí Acadúla na hollscoile, gurb amhlaidh go raibh ranganna Gaeilge á dtabhairt i Manchain ag an (sean) Ollamh Tomás Ó Máille[B3], go raibh Tomás S ··· In éineacht le hAodh Mac Dhubháin[B4], Cilian Ó Brolcháin[q.v.] agus Coiril Ó Mathúna d’aistrigh sé Ten Little Niggers Agatha Christie faoin teideal An tOileán Doilfe (léiríodh é 10-13 Meitheamh 1948)
Shíolraigh sé ó Conchubhar Láidir Ó Mathúna a throid ar son Rí Séamus i 1689 agus a díshealbhaíodh agus ar tugadh talamh in aice le hInis Céin i gCorcaigh ar léas dó ··· Col ceathar leis ba ea an Canónach John O’Mahony, staraí mhuintir Mhathúna, a bhí ina shagart paróiste i gCill Mhuire, Co
Tá eolas ina thaobh: in Who’s Who, What’s What and Where in Ireland, 1973; ag Proinsias Mac Aonghusa in Gaillimh agus aistí eile, 1983 agus in Ar son na Gaeilge, Conradh na Gaeilge 1893-1993, 1993; in Feasta, Meitheamh 1955 (i gcló freisin in Cuimhní Cinn ar an Oireachtas, 1997 in eagar ag Seán Mac Mathúna) ··· D’fheidhmigh sé mar Ard-Rúnaí Gníomhach ar feadh tamaill de 1985 nuair a bhain timpiste don Ard-Rúnaí Seán Mac Mathúna
I gcomhar le Máirtín Ó Cadhain[B4] agus le múinteoir eile sa cheantar, Seosamh Mac Mathúna, bhunaigh sé an t-eagras Cumann na Gaedhealtacha chun ceart a bhaint amach do mhuintir na Gaeltachta agus dá dteanga ··· ‘Thosaigh Criostóir Mac Aonghusa le cúnamh ó Sheosamh Mac Mathúna ar an smaoineamh a chur chun cinn gur chóir talamh a bhí i lár tíre agus a bhí le roinnt, b’fhéidir, a thabhairt do mhuintir na Gaeltachta’ (Gaeltacht Ráth Chairn: léachtaí comórtha, 1986 in eagar ag Micheál Ó Conghaile)
na Gaillimhe, chaith sí dhá bhliain mar bhean an tí ag an Athair Mathúin Ó Riain[B1] i bparóiste Chnoc an Bhile, Co
Pósadh Máire Bhán, iníon Shéarlais Mhic Dhomhnaill, ar Mhuircheartach Mac Mathúna tar éis dóibh ealú ··· Bhí ceárta aige taobh amuigh de gheata Mhic Mhathúna, Bhí meas aigesean ar na filí agus chaoin Seán é agus ‘uaisle na gCluainíneach’
Dhún na nGall, ar 21 Meitheamh 1650 nuair a bhris Sir Charles Coote cath ar an Easpag Éimhear Mac Mathúna ··· Bhí drochamhras ar Bhrian gur thug sé eolas i dtaobh ghluaiseachtaí Mhic Mhathúna don namhaid
Déanann Ó Cuív talamh slán de, geall leis, gurbh é an Domhnall Ó Colmáin céanna seo a bhí ina shagart paróiste sa Ghleanntán tuairim 1670, go raibh sé i Rinn Uí Mhathúna roimhe sin agus faoi 1704 go raibh sé ina shagart paróiste i gCnoc Rátha
Ba Chorcaíoch a athair Tomás agus ba Chiarraíoch a mháthair Bríd Ní Mhathúna
B’fhéidir go mba chúis amháin díobh é a bheith rannpháirteach i bhfeachtas an Chonartha ar son an Ghaeilge a bheith éigeantach i máithreánach Ollscoil na hÉireann: in éineacht le Mathúin Ó Riain[B1] agus Tomás Ó Ceallaigh[B1] labhair sé ag an ollchruinniú sa Rotunda 7 Nollaig 1908
‘We can see in the Irish press that there are not a few enthusiasts in the county, such as Father Mat Ryan [Mathúin Ó Riain] [B2] of my native parish of Knockavilla
An tAthair Mathúin Ó Riain [B1] a thug go Cnoc an Bhile í faoin bpolasaí a bhí aige cainteoirí dúchais Gaeilge a fhostú i scoileanna a pharóiste
Keady agus Eibhlín Nic Mhathúna
D’fhreastail Seán ar Scoil Náisiúnta Fhíoch Rua, áit a raibh múinteoir de shloinne Mhic Mhathúna ag teagasc
Léachtóir, aistritheoir, agus scríbhneoir ab ea Máire Uí Mhaicín / Uí Mhathúna a saolaíodh i mBaile Chruaich, Cathair na Mart, Co ··· D’aimsigh sí grá agus suaimhneas an athuair lena fear céile, Vivian Ó Mathúna, ar feadh an ama a roinn siad lena chéile, fiche bliain nó mar sin, agus bhí sé ina chrann taca di agus trí bhabhta ailse á dtroid aici
In Miscellanea Celtica in Memoriam Heinrich Wagner, 1997 in eagar ag Séamus Mac Mathúna agus Ailbhe Ó Corráin tá scéal barrúil ag Seán Ó hEochaidh [q.v.] ar an teagmháil a bhí ag an scoláire mór Eilbhéiseach le Séarlaí
Tá cuntas ag a mhac Caoimhín air in Cuimhní Cinn an Oireachtais, 1997 in eagar ag Seán Mac Mathúna
Tá aiste (‘Mo pháirt san Oireachtas ó 1939’) aige in Cuimhní Cinn ar an Oireachtas, 1997 in eagar ag Seán Mac Mathúna
Ba é freisin a d’fhoilsigh an t-aistriúchán a rinne Seán Ó Mathúna[q.v.] ar Foras Feasa ar Éirinn agus deir Desmond Ryan gurbh é a d’iarr ar an Mathúnach tabhairt faoin obair (The Phoenix Flame, a study of Fenianism and John Devoy, 1937)
Bhí sé ag múineadh i gColáiste Mhichíl ó 1922 go 1927 (agus scríbhneoir eile úd Lios Tuathail, Brian Mac Mathúna, sa rang aige) agus ó 1927 go 1930 i gColáiste Bhelvedere agus bliain ansin sa Cheardscoil i Ráth Maonais
Sórt aoire an t-athair, Mathúin
Ní foláir nó gur mar chainteoir dúchais Gaeilge a d’fhostaigh an tAthair Mathúin Ó Riain [B1] ansiúd é
Tá sé le háireamh, in éineacht le Mathúin Ó Riain[B1], Séamus Mac Pháidín[q.v.] agus Liam Ó Cathasaigh[q.v.], i measc shagairt Chonradh na Talún a thacaigh go láidir le Conradh na Gaeilge
Ní hamháin go raibh Ellen 48 bliana d’aois nuair a rugadh Micheál ach bhí ochtó bliain d’aois ag a dheartháir Mathúin Ó Tuama, dar le Seán Ó Cróinín, in Eanáir 1941
Bhí cónaí ar a athair Mathúin i gcomharsanacht na Tulaí, Co
caitheadh leo mar a chaithfí le heiricigh; b’é an t-aon chinneadh amháin de chuid an tseanaid ar glacadh nemine contradicente leis go ndamnófaí is go ndóifí leabhair Chonchúir Uí Mhathúna agus Risteaird Uí Fhearghail ...’
Shíl cuid de na filí a ghlac páirt, Mathúin Ó hlfearnáin [q.v.], mar shampla, go mba chonspóid neamhthairbheach í
Ba dhuine é de na scríobhaithe a bhailíodh le chéile i dteach Sheáin Uí Mhaoldomhnaigh, Sráid an Chaisleáin, Luimneach: Aindrias Mac Mathúna, Diarmaid Ó Maolchaoine, Séamus Bonnbhíol agus Seán Lúid[q.v.]
‘De thoradh na haithne a bhí agam ar Risteard agus ar Mhícheál, chuir mé craobh de Chonradh na Gaeilge ar bun i bPailís Chaonraí’ (Cuimhní cinn an Oireachtais, 1997 in eagar ag Seán Mac Mathúna)