Líon alt a aimsíodh: 42
Arís, is leis an mbeagán díobh sin a rinne iarracht ar Ghaeltacht a dhéanamh dá bparóistí a bhaineann an tAthair Maitiú Maguidhir ··· Bhí Maitiú i gCliarscoil Naomh Macartain, Muineachán, sula ndeachaigh sé go Maigh Nuad ··· Bhí an tAthair Maitiú ina bhall den Choiste Gnó agus tá tuairisc ar obair an mhúinteora in An Claidheamh Soluis 27 Iúil 1912: ‘Pilib Ua Bhaldara [sic] has fully justified, in the past 12 months, the financing by the Coiste Gnó of the Tír Eoghain scheme ··· Tháinig an t-amhránaí cáiliúil Áine Ní Oisín chun lámh chúnta a thabhairt dó - is le linn dá deirfiúr Mairéad, amhránaí cáiliúil eile cheantar Thuama, a bheith ar saoire i dteach an Athar Maitiú a casadh uirthi an Dr Seán Mac Cana, oibrí mór sa ghluaiseacht agus an fear a phósfadh sí ar ball ··· Bhíodh céilí ar siúl gach Domhnach i gceann de na scoileanna agus théadh an tAthair Maitiú ann chun clabhsúr a chur ar an oíche leis an bpaidrín páirteach
Bhí sé ag múineadh i mBaile an Róistigh ó 1920 go 1925 agus bhí ina uachtarán ar Halla an Athar Maitiú, Corcaigh, ó 1925 go 1934 ··· In An Gael 4 Bealtaine 1935 thug sé fogha faoi pholasaithe Chonradh na Gaeilge i leith na múinteoirí rince, cé go raibh sé ina uachtarán ar Chraobh an Athar Maitiú agus ar Fheis an Athar Maitiú ag an am ··· In Dóchas agus duainéis: scéal Chonradh na Gaeilge 1922-1932 deir Aindrias Ó Muimhneacháin gur shochraigh Mac Giolla Bhríde[B2] nach rachadh sé ar aghaidh mar uachtarán ar an gConradh i 1933 ‘toisc é bheith ar mhalairt tuairime le formhór an Choiste Gnótha an uair úd i dtaobh Feiseanna áirithe, dála Fheis an Athar Maitiú i mBaile Átha Cliath, a bhíodh á dtionól ar neamhchead do Chonradh na Gaeilge.’ (Ba iad Cú Uladh [Peadar Mac Fhionnlaoich] [B1], a bhí an uair úd ina Thánaiste ar Chonradh na Gaeilge, agus an tAthair Micheál, OFM Cap., Uachtarán Fheis Mhaitiú, na príomhagóidithe san iomarbhá úd)
Ba é an cúigiú leanbh é den seachtar buachaillí agus triúr cailíní a bhí ag Máire Ní Dhonnchadha agus Maitiú Ó Duinnín ··· Ba chliamhain isteach Maitiú san fheirm sna Sídheáin ··· Díshealbhaíodh iad tuairim 1853 agus fuair Maitiú ocht n-acra de thalamh bocht sa Charn
Ach an fear is mó a rinne staidéar ar a bheatha, Maitiú de Buitléir, chreid sé rud a scríobh an Cistéirseach Stephen Barron i 1913, gurbh i Londain a d’éag sé ··· In Irish Book Lover, Márta 1944 thagair Maitiú de Buitléir don spéis a bhí ag Mac Néill, Art Ó Gríofa agus ag an leabhareolaí mór Séamus Ó Casaide sa Bharúnach
Baineann cuid díobh leis an Athair Tiobóid Maitiú agus an lánstaonadh ón ólachán, gluaiseacht a dtacaíodh sé go láidir léi ··· Chuir sé réamhrá Béarla le leabhar Sheáin Uí Cheallaigh (‘Sceilg’)[B3], Beatha an Athar Tiobóid Maitiú, 1907
Ar a leac thuama i reilig Naomh Maitiú sa Rinn (Baile Átha Cliath) bhí scríofa gur 58 bliana d’aois a bhí sé
Feirmeoir a athair, Maitiú, agus ba í Máire Ní Shúilleabháin ó Lios Deargáin a mháthair
Cháiligh sé mar bhunmhúinteoir agus chaith seal i Scoil Naomh Maitiú
Theith Pléimeann agus triúr compánach as an gcathair ach ghabh buíon de lucht leanúna Liútair iad agus dúnmharaíodh an Pléimeannach agus deagánach darb ainm Maitiú de hÓra ar 7 Samhain
Rinne a dheartháir Maitiú cúram de agus thug leis é go dtí Liospóin
Faoin tráth sin, bhí sé ag obair mar mhúinteoir taistil de chuid an Chonartha ar an Droim Mór i ndeisceart Thír Eoghain, áit a raibh ball de Choiste Gnó na heagraíochta, an tAthair Maitiú Maguidhir, thar a bheith gníomhach i gcur chun cinn na teanga
Ba é Maitiú Mac Gormáin a athair—Tomás an chéad duine dá mhuintir a chuir an ‘Ó’ in áit an ‘Mac’—agus ba í Margaret Ní Lochlainn a mháthair
Chaith an tAthair Maitiú Ó hArgáin[q.v.] tamall i bparóiste Mhidhe Ros agus bhí baint aigesean le ‘Machnamh an Duine Dhoilíosaigh’, an dán is aitheanta dá dhéantús
Chaith Maitiú tamall i scoil cháiliúil Abraham Shackleton i mBéal Átha an Tuair, Co Chill Dara, agus tamall i gcúram a dhearthár, cúráideach i gContae an Chabháin
Cuireadh bunoideachais air i gCill Dalua agus bhí sé mar mhaíomh aige go raibh Laidin agus Gréigis á bhfoghlaim aige ar leathchoróin sa tseachtain ó dhuine de na seanmhúinteoirí scairte, Maitiú Ó Tuathaigh
Dúirt Maitiú Ó Néill, duine de na géibheannaigh, le Mac Eoin: ‘In some ways Bob was an amazing man, but you could not organise him
Tá cuntais ar an scoláire fuinniúil seo: in ‘An Mhuintir s’againne’, Scéala Éireann, 28 Feabhra 1959; ag Maitiú Ó Murchú in An tUltach, Iúil 1992
Théadh sé in iomaíocht fhileata lena chara, an Dochtúir Maitiú Ó Cinnéide, aturnae, staraí agus ginealeolaí ó Luimneach a raibh baint aige le cúirt St Germain
Rinne a dheartháir Maitiú cúram de agus thug leis é go dtí Liospóin
Maitiú Ó Riain [B1] agus Micheál Ó Flannagáin [q.v.] an bheirt sagart eile a toghadh
D’fhoilsigh siad paimfléad beag Cuimhneachán Náisiúnta an Athar Maitiú Ó Riain ina bhfuil cuntais i nGaeilge agus i mBéarla ar a bheatha
Bhí an tuairisc ba fhaide in Ulster Herald 16 Aibreán 1949: ‘But he would probably like best to be known as a disciple of the great Father Matt [Maitiú MaguidhirB4], the young curate of Trillick who infused new life into the Gaels of Tyrone in the wakening days of forty golden years ago
Ba í an t-ochtú leanbh í ag Maitiú Ághas, feirmeoir i gCinn Aird, agus a bhean Máire Ní Shúilleabháin ó Lios Deargáin, agus rugadh í 9 Bealtaine 1890
Ba é John Dillon (1851–1927), ceannaire an Pháirtí Éireannaigh i ndiaidh John Redmond, a athair, agus ba í Elizabeth Mathew, a bhí gaolmhar leis an Athair Tiobóid Maitiú, a mháthair
D’fhreastalaíodh sé ar na ranganna Gaeilge a bhí curtha ar bun ag an Athair Maitiú Ó Riain [B1] i gCnoc an Bhile
Chaith sé bliain in Institiúid Dhún Búinne sula ndeachaigh sé go Coláiste Maolmhaodhóg mar ollamh go ceann cúpla bliain agus bhí ag obair i mBaile Mhic Gearóid, i bparóiste Naomh Maitiú, agus i paróiste Naomh Pól i mBéal Feirste ina dhiaidh sin
Mar an gcéanna i Halla an Athair Maitiú i Sráid an Teampaill agus i hallaí eile mar seo ar chúis an ólacháin ar fud Bhaile Átha Cliath
I 1688, phós sé Ellen Pluincéad, iníon le Maitiú Pluincéad, Tiarna Lú, agus bhí seachtar clainne acu, ar dhuine díobh Séamus Óg
Thabharfá leat as an gcuntas sin gur trí thionchar an Athar Tiobóid Maitiú a cuireadh go coláiste é, gurbh i dtithe mhuintir Mhaitiú agus ina leabharlanna a dhéanadh sé staidéar agus gur chun a bheith páirteach in Éirí Amach 1798 a d’fhág sé an coláiste
Daoine eile a raibh teagmhálacha aige leo ba ea an tAthair Domhnall Ó Súilliobháin [q.v.], Seán Ó Coileáin [q.v.], an tAthair Maitiú Ó hArgáin [q.v.] agus Eoghan Ó Comhraí[q.v.]
Easpaig iad san a raibh báidh acu le traidisiún na Gaeilge ach a bhí míshásta leis an bpleanáil nua treas-leibhéil ar chúiseanna eile.’ B’fhéidir a rá go raibh sé i gcoinne ghluaiseacht an Athar Maitiú in aghaidh an ólacháin sa mhéid nár réitigh an pleids leis
Bhí sé ar Choiste Fheis an Athar Maitiú agus ina ionadaí ó cheardscoileanna na cathrach ag Feis Bhaile Átha Cliath
Bhí sé ar Choiste Fheis an Athar Maitiú agus ina ionadaí ó cheardscoileanna na cathrach ag Feis Bhaile Átha Cliath
Bhí Caitlín agus a deirfiúr Máire ina bpríomhamhránaithe ban i gCór Eaglasta Naomh Maitiú, cór a raibh cáil mhór air ar fud Bhéal Feirste ag an am
Bhuaigh sí duaiseanna ag Feis Maitiú freisin agus ag Aonach Tailteann, Feis Chonnacht agus Feis Luimnigh
Is mar sin a tharla do Mhairéad a bheith i gCill Scíre agus gur casadh uirthi Seán Mac Cana i dteach an tsagairt paróiste, an tAthair Maitiú Maguidhir[B3]
An tAthair Maitiú Maguidhir a thug a chéad phost dó i gCill Scíre, Tír Eoghain, toisc gur chainteoir dúchais Gaeilge é
D’fhoghlaim Feardorcha léamh na Gaeilge ó sheanchaí darb ainm Maitiú Ó Maoláin nuair nach raibh sé ach sé bliana d’aois
An tAthair Maitiú Maguidhir[B3] ba mhó ba chúis leis an iarracht mhór a bhí ar siúl sa cheantar sin
Ach is dóigh gurbh é an fáth áirithe ar chuir Pádraig spéis sa teanga go raibh an tAthair Maitiú Ó Riain[q.v.] tagtha mar shagart paróiste Chnoc an Bhile agus Dhún na Sciach
An bheathaisnéis an fhoirm is mó a shaothraigh sé: Beatha Lorcáin Naomhtha Uí Thuathail (1905); Brian Bóirmhe: a shaol agus a bheatha (1906); Beatha an Athar Tiobóid Maitiú (1907); Beatha Bhreandáin, a imeachtaí agus a iomramha (1915); Cathal Brugha (1942); A trinity of martyrs: Terence Mac Swiney, Cathal Brugha, Austin Stack (1947)