Líon alt a aimsíodh: 8
Is ann a cuimhníodh i dtosach ar an iris Banba a fhoilsiú agus bhí baint ag na Draoithe (Nioclás Ó Cuimín, Feardorcha Ó Conaill agus a gcomhluadar a bhunaigh an iris An tEurópach) leis an áit freisin ··· Is maith an chomhartha air seo nach raibh oiread is focal Gaeilge ag Iníon Nic Éinséar nuair a tháinig sí ann ar dtús timpeall bliain go leith ó shin ach chuaigh sí chomh mór san i bhfeabhas faoi cheann leathbhliana, ó bheith ag éisteacht leis na Gaeilgeoirí gur cuireadh isteach ar chomórtas in amhránaíocht ag an Oireachtas í, agus ar a shon nach bhfuair sí an chéad duais chuaigh sí dian go leor air go háirithe” ··· Tá dán leis an ‘Ard-Draoi’ [Feardorcha Ó Conaill] [B2] dar teideal ‘An Stad: To Let’ san iris chéanna 7 Deireadh Fómhair 1905: ‘Is ann do dhíoltaí na píopaí ba néata,/ Sceana agus pouches is togha sigiréidí/ An Píobaire, an Róisín, ’s an Nóinin Gaelach -/ Snaois is tobac dob fhearra bhí in Éirinn’
Feirmeoir a athair Séamus agus ba í Máire Nic Ghearailt a mháthair ··· Bhí a sheanuncail, Tomás Ó Fiannachta, mar rúnaí agus leabharlannaí ag Dónall Ó Conaill ··· The Songs of Tomás Ruadh O’Sullivan, the Iveragh poet (1785–1848) mar leabhar i 1914 agus chuir Máire Ni Shúilleabháin, RSCJ, atheagar air i 1985 ··· Bhí spéis ar leith aige sa dialannaí Amhlaoibh Ó Súilleabháin agus i nDónall Ó Conaill
Bhí sí in aon lóistín le Louise Gavan Duffy[B1] i nDroim Conrach ag an am agus ba í Méadhbh Nic Conaill[q.v.] a chuir in aithne d’Earnán í ··· Cailíní aimsire a mhúscail a spéis sa Ghaeilge an chéad lá agus thíolacfadh sé a chnuasach dánta, Fraoch agus fothannáin (1938), do dhuine díobh, Máire Ní Anluain; fuair sé priméar de chuid Chumann Buanchoimeádta na Gaeilge ó dhuine eile díobh, iníon leis an múinteoir taistil Proinsias Mac Uinseannáin[B3] ··· Casadh Áine [Eithne] Nic Aodha, múinteoir scoile agus Caitliceach, air in 1917 cúpla mí tar éis dó teacht as Reading
Micí Simí Ó Dochartaigh a athair agus ba í Máire Nic Conaill as Ard an Rátha a mháthair ··· Duine de shin-seanmháithreacha John, Neansaí Rua Nic Shuibhne, ba aint í leis an bPíobaire Mór, Tarlach Mac Suibhne [B4]
Phós sé Bríd Nic an Ró nó Nic Conrubha as Baile Áth Fhirdia in 1827 ··· Tá fiúntas inti fosta ó thaobh an eolais atá inti ar mhodhanna feirmeoireachta; na barra a shaothraítí; béasaí agus bealaí na tuaithe—cuid acu a bhí imithe as úsáid cheana féin nuair a bhí Aodh Mac Domhnaill ag scríobh, go ndéantaí bágún d’fheoil an bhroic, go n-ití an ghráinneog, go gcuirtí eorna sna garraithe sula raibh na prátaí coitianta.’ Cuir lena ais-sean cur síos a rinne an Canónach Feardorcha Ó Conaill[B2] ar an ‘Fealsúnacht’ ina léacht ‘The Philosophy of Aodh Mac Domhnaill’ (Journal of the County Louth Archaeological Society, Samhain 1915): ‘He was not an Empedocles, nor a Plato, nor a Lucretius, but he proved conclusively that neither penury nor lack of book knowledge can altogether suppress the development of natural genius
Bhí muintir Uí Chléirigh ina n-ollúna ag Cineál Conaill le fada ··· Ba é an ceathrú mac é le Donnchadh Ó Cléirigh agus a bhean Honora Ultach (Nic Dhuinnshléibhe)
Chuir Pádraig Ó Siochrú go mór leis an gcomhluadar sin, lena sháracmhainn grinn agus lena scéilíní spéisiúla agus barrúla faoina shaol san Arm, go háirithe sa Chéad Chath ar an Rinn Mhóir i nGaillimh idir 1948 agus 1958, agus faoi Thaibhdhearc na Gaillimhe, áit a raibh sé ina dhlúthchara ag daoine mar Aodh Mac Dhubháin[q.v.] agus Siobhán Nic Chionnaith[q.v.] ··· Scéalta a scríobh sé do pháistí is ea: Prionsa na mbréag (1990); The good soldier Johnny Doyle (1990) (athinsint ar Johnny Doyle le Seán Ó Conaill); agus The greatest rogue in Ireland (1992) (atá bunaithe ar scéal Bhricriú)