Aimsíodh breis is 50 alt. Níl á liostú anseo ach an 30 ceann is fearr a fhreagraíonn do d'iarratas.
Art Ó Gríofa a sheas leis nuair a phós sé Máire Chillín as Conga Féichín ar 30 Meitheamh 1904 ··· Bhí sé ag labhairt leo thar ceann an Aire Oideachais, Fionán Ó Loingsigh, fear a briseadh as a phost múinteora mar gheall ar Éirí Amach 1916 ··· bhfuair Pádraig, státseirbhíseach meánaosta a raibh lán tí de mhuirín aige, aon deis chun a raidhfil a úsáid ··· An t-ordú a bhí faighte aige dul siar go Gaillimh chealaigh Eoin Mac Néill é agus bhfuair sé aon ordú nua ··· iarrfadh státseirbhíseach maith a mhalairt d’fheartlaoi
Scríobh Pádraig Ó Loingsigh agus Pádraig Mac Fhearghusa a beathaisnéis, Gobnait Bhruadair; the Honourable Albina Lucy Broderick (1997)
Máire Loingsigh ó Bhaile Bhuirne máthair Phádraig ··· File ba ea Diarmuid freisin agus bhí aithne mhaith aige ar Mháire Bhuí Laoghaire mar ba mhinic a dhéanadh sé obair ina teach ··· Labhraídís linne i gcónaí é, agus labhraídís eatarthu féin ach an Ghaeilge’, a dúirt sé féin ··· raibh léamh ná scríobh na Gaeilge aige ag fágáil na scoile dó ··· Phós sé Nóra Chríodáin in 1887
Is beag duine riamh, foláir, ar éirigh leis é féin a ionannú chomh hiomlán sin lena cheird, lena mhuintir agus le dreach na tíre fiú ··· Tá eolas breise ina thaobh ag Pádraig Ó Loingsigh in ‘Folklorist whom Walt Disney visited’, Cork Holly Bough, 1990
raibh focal Gaeilge ag Jeremiah ··· Bhí a deirfiúr Nóra pósta ar Mhicheál Ó Dochartaigh, múinteoir i gCill Orglan, deirfiúr eile May arbh é Fionán Mac Coluim a mac, agus deirfiúr eile Ellie a bhí pósta ar Fhionán Ó Loingsigh agus a raibh Fionán Ó Loingsigh T.D., an tAthair Seán Ó Loingsigh, údar, agus Eibhlín Bean Uí Mhóráin (máthair Dhónaill Uí Mhóráin[q.v.]) sa chlann aici
Ba é Seán an duine ab óige agus ba í a sheanmháthair, Máire Loingsigh, a thóg é i gClaedach, Co ··· Bhí cáil na filíochta ar a mháthair Mairéad Loingsigh ··· Ach raibh an obair oíche ag réiteach leis agus fuair sé post i gColáiste na Toirbhirte i gCorcaigh ··· Bhí sé ina bhall den choiste stiúrtha a bhunaigh na hÓglaigh i gCorcaigh ach mar gheall ar a shláinte ghlacfaí leis féin mar óglach gníomhach
Bhí sé ag beartú Meiriceá a thabhairt air féin arís tar éis na cuairte ach ligfeadh a mhuintir dó imeacht ··· raibh siopa ann ··· raibh aon aonach ann agus thiomáineadh feirmeoirí na beithigh chomh fada le Maigh Chromtha ··· Chuir Dónall aonach ar bun ach thiocfadh na ceannaithe toisc nach raibh iarnród ag dul ann ··· Fuair a bhean Máire bás in 1895
B’as Doire na Sagart dósan agus i mBaile Mhic Íre a rugadh an mháthair Polly Cronin (nó Máire Chróinín) ··· Bhí sé pósta ar Bhríd Mhaoldomhnaigh agus raibh aon chlann acu
Dúradh liom gur Ghaeilgeoir ó dhúchas as Corca Dhuibhne é, a chuir ionadh orm ··· chuireadh sé béim a ghutha ar na siollaí mar a dhéanfadh fear as Dún Chaoin ··· fheicinn agus fhaca riamh ag rince ná ag déanamh scléipe é” ··· Bhí Béaslaí ina chaptaen orthu ar dtús ach ba é Fionán Ó Loingsigh a thug amach iad Seachtain na Cásca ··· “Aon a chuala Colm i nDún Chaoin ghlacfadh sé leis
I mí na Samhna 1909 phós sé Síle Mhurchú, ball de Chraobh na Linne Duibhe ··· Bhí sé in aghaidh an Chonartha Angla-Éireannaigh, é ina stiúrthóir poiblíochta faoi Liam Ó Loingsigh agus stádas Leifteanantchoirnéil aige ··· Fuair a bhean bás ar 7 Bealtaine 1958 agus is in aontíos lena mhac Seán Óg agus a iníon Máire i mBaile Átha Cliath a chaith sé an chuid eile dá shaol
raibh aon Sasanach a d’fhág lorg chomh mór ar léann na Gaeilge is a d’fhág Flower, agus is ar éigean scoláire Gaeilge d’aon chineál a bhí chomh báúil le pobal Gaeltachta is a bhí seisean le muintir an Bhlascaoid ··· Nuair a d’fhill sé abhaile bheadh aon bhaint ag a mhuintir leis agus chuaigh sé le péintéireacht ··· De Loingsigh na Gaillimhe seanmhuintir Jane ··· raibh de locht le fáil air ag a chara H.I
Dúirt an Dochtúir S.P.Mac Énrí [B2], Uachtarán Choláiste Chonnacht, faoina obair ansiúd: ‘ féidir liom an tAthair Mac Giolla Sheannaigh a mholadh de réir a thuillimh ··· Atoghadh é ina bhall den Choiste Gnó ag Ard-Fheis 1915 agus bhí sé ina bhall arís i 1925 nuair a cuireadh mar chúram air féin, ar Chormac Breathnach [B1] agus ar Mhicheál Ó Loingsigh [B2] eagar a chur ar an eolas a bhaileofaí le cur faoi bhráid Choimisiún na Gaeltachta mar fhianaise ón gConradh ··· feicfear aoire, treoraí agus cosantóir na mbocht, lámh leis ag iarraidh an hata a choinneáil ar a cheann agus ag cosaint a chuid súl ar an mbáistigh shéidte agus clocha sneachta agus an lámh eile ag stiúradh a rothair agus é ag iarraidh a bhealach a bhaint amach siar in aghaidh gála ar na Mine nó Ros an Mhíl go léifeadh sé a chéad nó a dhara Aifreann don mhuintir úd aniar as na cnoic agus na portaigh ...’
Scríobh sé: Sgéilíni na Finne, 1928; An Dílidhe, 1930; An tAiridheach, 1939, chomh maith le Fir mhóra na hÉireann,1925 i gcomhpháirt le hÉamonn Mac Loingsigh ··· Bhí sé pósta ar Annie Conway ó Phaisley in Albain agus raibh aon chlann acu
Ar nós go leor daoine san am, b’fhéidir, raibh bliain a bhreithe ar eolas aige féin ná ag a bhanchéile ··· Phós a iníon Mairéad Micheál Ó Loingsigh [B2] ó Bhaile Bhuirne in Eaglais Mhuire na mBrón, Carn na gCloch, Baile Átha Cliath, 31 Iúil 1917
Máire Nic Chonmara ab ainm di ··· Phós sé iníon an tí, Eilís Chaoimh, ar ball agus thóg teach ar an leath-acra a fuair sé mar spré léi ··· I measc an 23 eile a fuair an teastas in éineacht leis bhí Tomás Ó hAodha [B2], Peadar Ó Gráinne, Eoghan Ó Súilleabháin, Michéal Ó Dochartaigh [B1], Domhnall Ó Duibhne, Pádraig Ó Laoghaire [B1], agus Eibhlín Dhonnabháin, comhluadar suaitheanta ··· Ba é a mhol an rún buíochais don Dr Dónall Ó Loingsigh [B2] a bhí sa chathaoir an lá sin, agus tuairiscítear gur chas Seán ‘An Cúilfhionn’ ag an bhFeis ··· raibh peil ná iomáint á imirt san áit roimhe sin
an Chláir: Comhbhunaitheoir Chonradh na Gaeilge 31 Iúil 1893, curtha in eagar ag Domhnall Ó Loingsigh ··· Sna Ceithre Chúirt mar chléireach den dara roínn a chuir sé aithne ar Eoin Mac Néill agus is mar gheall ar a spéis sa teanga a d’iarr Mac Néill air, foláir, teacht chuig an chruinniú ag ar bunaíodh an Conradh ··· Seán Ó Ciarghusa [B2] a scríobh an cuntas seo, foláir, agus dúirt sé ann freisin nár casadh air sa státseirbhís riamh aon duine de iardhaltaí Mhártain
Ba é a dteachta chuig Ard-Fheis 1902 é in éineacht leis an Duinníneach[q.v.], Sceilg [Seán Ó Ceallaigh] [q.v.], Shán Ó Cuív[B2] agus Donncha Ó Loingsigh
Amhlaoibh Ó Loingsigh a bhí i gceist aige, foláir: is i 1929 a fuair Micheál Ó Loingsigh, duine de cheithre mháistir Bhaile Bhuirne, bás ··· raibh aon fhonn ar an mac léinn é a dhéanamh ach lean sise den tathant air ··· raibh aon chomórtas maidir le líofacht idir an dá theanga aige ··· foláir nó is le linn do Ghertrude Schoepperle[q.v.] a bheith i gColáiste na Mumhan i 1909 a casadh ar Aindrias í ··· bhfuair sé an post – toisc ar deireadh nach raibh aon phost ann le líonadh – agus bhíothas lena chur ag obair i bparóiste Inis Córthaidh
Bhí beirt deirfiúracha agus deartháir amháin aige agus ba eisean an duine clainne ab óige ag Diarmaid Ó Loingsigh agus Síle Cheallaigh ón Sosa i bparóiste na Priarachta ··· I scoil náisiúnta Chill Phéacáin a bhí sé ar dtús sular cuireadh é chun scoil an Chárthainn ‘mar a mbíodh rang ar siúl do ógánaigh ar mhian leo dul le múinteoireacht’ (‘Dónal Ó Loingsigh, file agus oide’ leis an mBráthair Peadar Ó Loingsigh in Déirdre, Feabhra 1972) ··· Phós sé Mairéad Chalanáin agus bhí dáréag clainne acu ··· raibh amhránaí ba bhinne ná ba mhó pathos ná é lena linn’
Mhaigh Eo di (d’éag sí Iúil 1916), a dheirfiúracha Máire (36), Caitlín (34), Sinéad (30), a dheartháireacha Peadar (23), Tomás (20) agus Éamonn (17) ··· raibh sa teach oíche an Daonáirimh sin ach seisear den naonúr ··· I dteachtaireacht dar dáta 27 Eanáir 1923, a bhfuil ceannlitreacha Liam Uí Loingsigh léi, tá an méid seo scríofa: ‘Pádraig Ó Máille, Deputy Speaker, F.S ··· Sheas sé i nGaillimh in olltoghchán 1927 agus bhfuair ach 3.1% den vóta
Conraitheoir tógála a raibh feirm bheag aige ba ea a athair Tomás agus ba í Gobnait (Deborah a hainm sa teastas beireatais) Loingsigh ó Bhaile Thancaird a mháthair ··· Bhí an tuairisc seo ag Fáinne an Lae 22 Meán Fómhair 1923: ‘ ligfidh biocáire Fhairche Luimnigh don Athair de Bhál agus triúr sagart eile labhairt ag cruinniú mara n-abrann siad nach n-éileoidís saoirse do phríosúnaigh, ach ar choinníoll nach ngabhfaidis arm arís leis an rialtas a throid’
Ba í an t-ochtú leanbh í ag Maitiú Ághas, feirmeoir i gCinn Aird, agus a bhean Máire Shúilleabháin ó Lios Deargáin, agus rugadh í 9 Bealtaine 1890 ··· Toisc na tacaíochta a thugadh sí dá deartháir Tomás, bhí aithne aici ar chuid mhór de cheannairí 1916–23, ar Aibhistín de Staic, ar Fhionán Ó Loingsigh [q.v.], ar an drámadóir Seán O’Casey agus ar Sheán Mac Diarmada ··· Bhí páirt Chaitlín Uallacháin aici i gceann de na drámaí sin
Deirtear gurbh é is mó a dhéanadh an pheannaireacht don triúr eile: Tadhg Ó Ríordáin, Conchubhar Ó Deasumhna[q.v.], Micheál Ó Loingsigh
Deartháir lena mháthair, Siobhán Mhulláin ó Screathán na nGamhan, ba ea an file Dónall Ó Mulláin[q.v.] ··· Bhí sé ar dhuine díobh siúd ar thug an Dr Dónall Ó Loingsigh[B2] spreagadh dóibh chun spéis a chur ina dteanga dhúchais ··· raibh ainm an údair ar eolas (ach amháin ag Rúnaí an Oireachtais, is dóigh), agus níorbh fhéidir a thomhas cérbh é féin ··· leabhar cráifeachta ar an sean-nós é, ach dialann spreagúil aerach smaointeach a thugann pictiúr an-mhaith dár tharla ar an turas, agus a nochtann aigne an údair gan scáth ··· Phós sé Eistir Éalaithe, oide scoile ó Chill Gharbháin i 1952 agus rugadh ceathrar leanbh dóibh
Phós sé Máire Chonghaile i mBéal Feirste i 1911 agus is ann ar 7 Bealtaine 1912 a rugadh a mhac Conchubhar ··· Thagair Pádraig Ó Duinnín[B2] dó in Leader 14 Márta 1908: ‘Na trí buillí tubaiste ba mhó a buaileadh ar an nGaeilge lenár linn: cur an Cheallaigh [Seán Ó Ceallaigh] [B3] as an Freeman, cur Dhónaill Uí Liatháin as obair na Gaeilge, agus cur Dhónaill Uí Loingsigh [B2] as an gCoiste Gnó’ ··· Fuair beirt díobh bás go han-óg, an duine ba shine sa chlann, Máire, ar 11 Deireadh Fómhair 1901 agus í faoi bhun seacht mbliana d’aois ··· fhóinfeadh sé do chigire scoileanna bheith dlúthbhainteach le Conradh na Gaeilge ach hé amháin go dtugadh sé síntiúis fhiala do chiste na teanga ach ainmníodh é mar theachta chuig Ard-Fheis 1901 thar ceann Chraobh Thuama
Col ceathar leis ba ea an t-aisteoir Bríd Loingsigh (d’éag 1969) ··· (Peadar Ó hAnnracháin, is dóigh): ‘Tá na seanursana ag imeacht go tiugh uainn agus is mór an lagú ar ár misneach é ach, dá bhfágfadh gach ursa acu an oiread cabhrach dá chló féin ina dhiaidh agus d’fhág an groífhear seo ó Chill Mhic Chiaráin atá scuabtha uainn anois bheadh an scéal ródhona againn’ ··· I séipéal an Spuncáin ar 25 Samhain 1877 phós sé Eibhlín Nic Chárthaigh, duine den seisear iníonacha a bhí ag Fionán Mac Cárthaigh ar de bhunadh Oileán Dairbhre é, agus Bairbre Ríordáin ó Dhroim an Dísirt i gceantar Thrá Lí ··· Aon duine déag clainne a rugadh dóibh ach raibh beo díobh faoi 1911 ach seachtar ··· raibh Seán (féach thíos) sa teach ceachtar den dá oíche
Tar éis dó an oiread sin ama a chaitheamh ag díospóireachtaí na Dála bhí aithne aige ar lucht Rannóg Aistriúcháin an Oireachtais, ar Liam Ó Rinn[B1], Micheál Ó Loingsigh[B2], Tomás Page agus a leithéidí, rud ar chabhair mhór é agus é i mbun obair na foclóireachta sin ··· Baineadh leas as nuair a bhí téarmaíocht chaighdeánach na n-éan á cur ar fáil ach raibh Éamon ag réiteach le cuid de na téarmaí sin ··· Bhí sé pósta ar Nóra Bhriain ón bPasáiste Thoir, Co
Phós sé Julia Chéileachair (d’éag 1970), Sliabh Riabhach, Baile Bhuirne, agus chuaigh chun cónaithe ar an bhfeirm ansin mar chliamhain isteach ··· D’inis Pádraig Ó Loingsigh (1907-86) don scoláire Seán Ua Súilleabháin ar 18 Lúnasa 1981 go ndeachaigh Diarmuid go dtí an seanchaí, Pádraig Ó Liatháin, Doire an Aonaigh, i bparóiste Inse Geimhleach, chun ‘an ch’luith-a-chuir-ar-ghaiscíg’ a fhoghlaim ··· Dúirt sé gur fhoghlaim sé na scéalta is fearr ó lucht siúil ag glaoch chun an tí ag lorg déirce agus lóistín na hoíche, agus go mbíodh faitíos air nuair a chuirtí amach é d’iarraidh uisce ná aon le heagla go gcaillfeadh sé aon phioc den scéalaíocht
In amhrán molta ar Chúil Aodha thagair Peadar go háirithe do Dhomhnall Ó Ceocháin [B4], d’Amhlaoibh Ó Loingsigh[q.v.] agus do Phádraig ··· Is í a iníon Máire Mhic Ghearailt atá anois (1995) ina príomhoide i Scoil Chúil Aodha ··· Ba de mhuintir Loingsigh í agus ‘Máirín Amhlaoibh’, nó ‘Máirín An Atháin’ a thugtaí uirthi ··· raibh aon Bhéarla aici
Tá eolas le fáil ar a dheirfiúr Máire in Soul of fire: a biography of Mary MacSwiney, 1986, le Charlotte H ··· Seachtar clainne a bhí sa teaghlach agus ba í Máire (rugadh ar 27 Márta 1872 i Surrey, Sasana) an duine ba shine díobh ··· Meastar go raibh tionchar an-mhór ag a dheirfiúr Máire air ón am sin amach ··· Bhí sé ar dhuine de na chéad scoláirí i gColáiste na Mumhan i 1904 agus deirtear gurbh í Eibhlín Chróinín [B3] is mó a mhúin Gaeilge dó ··· Phós sé Muriel Mhurchú ar 9 Meitheamh 1917 i mBromyard i Sasana mar a raibh sé ar díbirt
Fuair sé scolaíocht i gColáiste Naomh Máire i nGaillimh ar feadh bliana agus ansin ó Bhráithre Phádraig sa chathair ··· An bhliain dár gcionn chabhraigh sé le Mac Diarmada chun an dráma Ceart agus cúiteamh a scríobh; bhain sé leis an Méara Ó Loingsigh a chroch a mhac i 1493 ··· Scríobh Aodh Mac Dhubháin faoi in Ardán, Earrach 1970 (i gcló ag Ó Siadhail): ‘ raibh ríochan ar bith leis an díograis a bhí sa bhfear seo ··· raibh cinneadh ar bith ar an dúthracht, ar an bhfuinneamh ná ar an treallús a chaith sé le hobair na Taibhdheirce ··· raibh drogall air dhul in éadan deacracht ar bith, ba chuma chomh casta is bhíodh sí— raibh gné ar bith den amharclann thar a chumas ná thar a acmhainn
Phós sé Máire Ghlasáin, iníon le Pádraig Ó Glasáin, an t-éadaitheoir Gaelach i Sráid Uí Chonaill ··· Bhí sé in aontíos le Donncha, ansin ina chónaí le Dónall i mBaile Átha Cliath sular fhill sé abhaile chun cónaithe le muintir a aint Máire, muintir Loingsigh sna hUlláin ··· Luann Pádraig Ó Loingsigh seanathair Dhonncha, Seán Ó Buachalla eile, agus é ag cur síos in Agus, Eanáir 1973, ar an gcosc a bhí ag an gcléir ar leabhair Ghaeilge ··· I leabhar nótaí le Donnchadh an Chéama Ó Loingsigh [q.v.] chonaic sé tagairt do Sheán bheith ag léamh Céitinn ··· Ba í Nóra Mhuirithe máthair Dhonncha agus ba é Pádraig Ó Buachalla, feirmeoir, a athair
At Feis na Mumhan, happily, it is well nigh impossible for anyone not a native speaker “ón gcliabhán” to win a prize, and this young “cainteoir” from Eason’s Hill had for antagonists some of the youthful giants who are to continue into the future the tradition which Humphrey Lynch [Amhlaoibh Ó Loingsigh q.v.] and others in the Baile Bhuirne school are creating today ··· raibh teacht ar theastas breithe ach is ar 20 Iúil 1890, san Ardeaglais i gCorcaigh, a phós a thuismitheoirí, William Callaghan agus Catherine Donovan ··· Tá an méid seo ina thaobh in Fé bhrat an Chonnartha, 1944 le Peadar Ó hAnnracháin [B1]: ‘ raibh aon gharsún óg i gCorcaigh lena linn chomh líofa i nGaeilge le Domhnall Óg ··· bhfuaireas a thuairisc le fada’ ··· Bhí sé pósta ar Eibhlín Shúilleabháin ó Chill na Martra, deirfiúr le Micheál Ó Súilleabháin a scríobh Where mountainy men have sown
Dúirt Liam Ó Rinn faoi i dtuairisc ‘Na Feisirí nua agus an Ghaeilge’: ‘Tá togha na Gaeilge aige agus bhí sé féin agus Fionán Ó Loingsigh [B4] ar an gcéad dream do cuireadh faoi gheasa an Fháinne
Phós sé Siobhán Loingsigh ó Bhaile Bhuirne in 1943 agus chuaigh chun cónaithe i Maigh Chromtha ··· Ba iad a thuismitheoirí Seán Ó Cróinín, duine ‘des na Pronnséisigh ón bPlantation’, agus Eilís Uí Chróinín ( Iarfhlaithe), amhránaí aitheanta faoin ainm Bess Cronin ··· Bhí Conchubhar Ó Deasmhumhna [B4] ina chomharsa béaldorais aige agus an scéalaí cáiliúil Maidhc Mór Ó Loingsigh ··· Bhailigh sé an-chuid ó Amhlaoibh Ó Loingsigh [q.v.] ··· raibh aon choinne lena bhás
Cé is moite de bheagán léachtaí a thug sé i 1922 bheadh aon mhúinteoireacht á déanamh aige arís go 1933 ··· Is mar seo a mhíníonn Aindrias Ó Muimhneacháin scéal na hAireachta Oideachais i rith na tréimhse seo inDóchas agus duainéis: ‘Ba é an tOllamh Micheál Ó hAodha Aire Oideachais na Dála, ach ba é Fionán Ó Loingsigh[B4] Aire an Rialtais Shealadaigh, agus, bíodh nach dealraitheach gur déanadh aon idir­dhealú ró-fhoirmiúil idir cúraimí na beirte seo Airí, glacadh leis gur faoi Fhionán Ó Loingsigh a bhí cúrsaí bunoideachais agus gur faoin Ollamh Ó hAodha a bhí an meánoideachas ··· Ansin nuair a bhris an cogadh cathartha amach, i ndeireadh an Mheithimh 1922, ghabh Fionán Ó Loingsigh, ina oifigeach, le harm an tSaorstáit, agus thit cúram an bhunoideachais feasta ar an Ollamh Ó hAodha i dteannta chúram an mheánoideachais’ ··· D’fhan cuimhne air sin tríocha bliain anonn: ‘Cé gur Conraitheoir a bhí i Risteárd Ó Maolchatha, Aire Oideachais an Chomhrialtais 1948-1951 agus 1954-1957, agus go raibh tionchar agus cumhacht ag an Seanadóir Micheál Ó hAodha, Conraitheoir eile tráth, raibh dearmad déanta ar a naimhdeas don Chonradh ar uairibh agus bhíodar faoi amhras’ (idem) ··· Bhailigh sé scéalta ó Mhicheál Turraoin [q.v.], ó Sheán Mac Gearailt, ó Sheán Ó Donnabháin, ó Thomás Ó Harta agus ó Nóra Chinnéide idir 1933 agus 1941 agus foilsíodh iad in Béaloideas 14, 1944
San Éirí Amach ghlac sé páirt cheannasach faoi Fhionán Ó Loingsigh[B4] sa troid i gceantar Sráid King Uach./Na Ceithre Cúirteanna
Conchúr (Canaí Mháire Dhuinnín) ab ainm dá athair agus sin é an fáth gur Fruí (Humphrey) Chanaí a thugtaí air féin ··· Is chuige a tháinig áitreamh a athar agus phós sé Máire Ríordáin ó Chluainte Chárthaigh i gCill na Martra ··· Ba í Neil Dhuinnín ón gClaodach a mháthair ··· Chuaigh siad ar scoil i gCúil Aodha agus ba iad na múinteoirí a bhí acu Seán Ó hIarlaithe, Donnchadh Ó Loingsigh (‘Donnchadh an Chéama’) [q.v.] agus Bean Mhic Shuibhne ··· An bhliain dár gcionn bhuaigh sé an chéad duais riamh ar scéalaíocht ag an Oireachtas: raibh an comórtas sa chlár go nuige sin (Scéal an Oireachtais 1897-1924, 1984 le Donncha Ó Súilleabháin)
Tá cuntas air ag Pádraig Ó Loingsigh in Agus, Eanáir 1973, a deir sé atá bunaithe ar leabhar nótaí a scríobh Donnchadh i mBéarla agus atá anois i seilbh a mhuintire, Muintir Chriodáin, Cúil Iarthach ··· Deir Pádraig Ó Loingsigh go raibh sé ina bhall de Chumann na bhFear Óg i gcathair Chorcaí agus go raibh tionchar ag na Fíníní ar chraobhacha Chorcaí den chumann sin
Ba iad a thuismitheoirí Conchubhar Ó Muimhneacháin agus Máire Chonaill agus is ar 18 Deireadh Fómhair 1893 a rugadh é (James Cornelius) i nGort na Scairte, Cúil Aodha, Co ··· Bhí sé ar thaobh na bPoblachtach sa Chogadh Cathartha agus is chuig a theach i gCúil Aodha a tháinig Liam Ó Loingsigh le bualadh le baill Chomhairle Roinn an Deiscirt den arm ar 26 Feabhra 1923, cruinniú a mhair trí lá
Glacadh lena thuarascáil ag an Ard-Fheis ach chuir an Dr Dónall Ó Loingsigh [B2] ina haghaidh ··· raibh sé sa phost i ndiaidh Eanáir 1910 ··· I gclár na mbailitheoirí in Clár Amhrán Bhaile na hInse, 1976 le Ríonach Fhlaitheartaigh deirtear gur bhailigh Breandán Ó Míodhcháin, Seanchill, Cor an Dola, scór amhrán
I nDaonáireamh 1901 ar Bhóthar Mount Massey bhí ina gcónaí Máire, baintreach, siopadóir, ceann an teaghlaigh, aois 71, a rugadh i gContae Chorcaí; Síle (32), iníon neamhphósta, cúntóir siopa, a rugadh i gContae Thiobraid Árann; Áine (28), iníon neamhphósta a rugadh i gContae Thiobraid Árann; Seán (25), mac, cléireach poist a rugadh i gContae Chorcaí; Máire Iarlaithe (13), gariníon a rugadh i gContae Chorcaí ··· In Fé bhrat an Chonnartha, 1944 scríobh Peadar Ó hAnnracháin [B1]: ‘Áine Raghallaigh an príomh-Ghael a bhí ann ó chuireas aithne ar mhuintir na háite ··· raibh a sárú le fáil in aon bhaile, agus ba chreidiúint don bhaile sin í ··· gnách ainmneacha na dtuismitheoirí sa liosta (eolas ó Dhonncha Ó Luasaigh, Béal Átha an Ghaorthaidh) ··· Tá a fhios againn gur dheirfiúr dóibh an Mairéad Raghallaigh [q.v.] a bhunaigh Comhlacht na Leabhar Gaeilge le Norma Borthwick [B2] agus féach gur luadh Maggie mar ghasúr scoile in áireamh 1879
Ba iad na cainteoirí : Siobhán Corcora, Ríonach Uí Ógáin, Ríona Nic Congháil agus Pádraig Ó Siochrú, Déirdre Ni Loingsigh, Lesa Mhunghaile agus Ciara Breathnach a d’eagraigh an ócáid seo ··· Naonúr a rugadh dóibh ach faoi 1911 raibh beo ach seachtar ··· Béarla ar fad a bhí ann lena linn ach dúirt sé féin le Muiris Ó Droighneáin[B2]: ‘ foláir go dtuigimís an Ghaeilge go maith, ámh, mar is cuimhin liom go mbaininn taithneamh mór as an scéalaíocht a bhíodh ar siúl ag na seandaoine le linn tórraimh nó ócáide dá shaghas’ (Taighde i gcomhair stair litridheachta na nua-Ghaedhilge ó 1882 anuas, 1936) ··· D’fhoghlaim sé léamh agus scríobh na Gaeilge as leabhair Uí Ghramhnaigh[B4] agus ó mháistir scoile sa chomharsanacht agus chuir sé rang Gaeilge ar bun tuairim 1903 i dteach Mháire Hussey ar an gCuas Mór agus é d’aidhm aige léamh agus scríobh na Gaeilge a mhúineadh do chomharsana ar Ghaeilgeoirí iad ··· ‘Riamh ina dhiaidh sin raibh gné ar bith d’obair na Gaeilge nach raibh a lámh inti go lánghníomhach’, a dúirt Aindrias Ó Muimhneacháin in Feasta , Márta 1983
Ag Oireachtas na bliana sin fuair sé an chéad duais san óráidíocht sóisearach agus roinneadh an chéad duais san aithriseoireacht air féin agus ar Pheadar Ó Gráinne agus an chéad duais sa scéalaíocht air féin agus ar Mhathúin Ó Loingsigh (idem 5 Lúnasa 1905) ··· An tAthair Séamus Ó Floinn[B1] a phós iad agus sheas Micheál Ó Cuill[B2] agus Nóra Dhuibhir leo
Aint dó ba ea máthair Amhlaoibh Uí Loingsigh, scéalaí
Tá cur síos ar Phádraig agus a athair ag Nuala Dhomhnaill in Thaitin sé le Peig, 1989
Cé nach raibh Gaeilge aige, mór é a áireamh mar dhuine a d’adhain spéis phobal an Bhéarla san oidhreacht Ghaelach ··· In 1802 d’fhostaigh sé Pádraig Ó Loingsigh[q.v.] ó Loch an Oileáin chun a bheith ag bailiú i gContae Mhaigh Eo ··· Dar leis an scoláire Máire Uí Bhaoill, bhí baint mhór ag píobaire darbh ainm Séamus Mhac Óda (Cody / Coady) le bailiú na n-amhrán: ‘Duine lárnach in obair Bhunting ab ea Séamus Mhac Óda, ach dá ainneoin sin níor tugadh mórán aird air le dhá chéad bliain anuas ... ··· luíonn an cuntas a thugann Francis O’Neill[B5] in Irish minstrels and musicians: The story of Irish Music (1913) ar phíobaire den ainm sin leis an obair chúramach a rinne Mhac Óda do Bhunting thar na blianta ··· foláir nó bhí eolas ag Breandán Breathnach[B8] air ach luann sé a ainm in Ceol agus rince na hÉireann (1989)
Is dócha gur i scoil Thaidhg [Uí Neachtain]—b’fhéidir ó Liam Ó Loingsigh—a d’fhoghlaim sé an pheannaireacht idir nodanna agus eile.’ Tá tagairt ag Donn Piatt[B2] don leabhar urnaithe in Cois Life Fadó, 1985: ‘Sa bhliain 1746 thosaigh sé Leabhar Urnaithe Sunradhacha agus Dánta Diadhachta, “arna dtiomsughadh le Seán Mac an tSaoir, ro thionscain do scríobhadh i mBaile Átha Cliath Duibhlinne ar an treas lá don Mhí Mheán Samhraidh, an bhliain d’aois Chríost, míle seacht gcéad ceathracha agus a sé” agus rinne roinnt oibre ina dhiaidh sin ar Tóraíocht ar Lorg Chríosta ··· raibh aon reilig Chaitliceach sa chathair go fóill agus cuireadh i gCill Michin é