Líon alt a aimsíodh: 25
Chorcaí Coláiste De La Salle, Port Láirge múinteoir náisiúnta 1882–1922 [B9] ollamh múinteoir Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Critheann gach órlach díom le náire nuair a airím nithe mar sin curtha inár leith ach faraor féidir iad go léir a shéanadh ··· Ba é Tadhg (Aindrias) Ó Scanaill a athair agus ba í Siobhán Chuill a mháthair ··· Phós sé Martha Nic Chárthaigh as Dún Mánmhaí
Luimnigh M bailitheoir béaloidis [B9] múinteoir bailitheoir béaloidis múinteoir náisiúnta 1882–1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Máire Nic Chonmara ab ainm di ··· Phós sé iníon an tí, Eilís Chaoimh, ar ball agus thóg teach ar an leath-acra a fuair sé mar spré léi ··· I measc an 23 eile a fuair an teastas in éineacht leis bhí Tomás Ó hAodha [B2], Peadar Ó Gráinne, Eoghan Ó Súilleabháin, Michéal Ó Dochartaigh [B1], Domhnall Ó Duibhne, Pádraig Ó Laoghaire [B1], agus Eibhlín Dhonnabháin, comhluadar suaitheanta ··· raibh peil ná iomáint á imirt san áit roimhe sin
Chorcaí M aistritheoir file cléireach saor cloiche Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Ba í Síle Chárthaigh a mháthair ··· raibh aon Bhéarla aige go ndeachaigh sé ar scoil agus bhí sé ar an mbuíon dheireanach ann a d’fhoghlaim an teagasc Críostaí i nGaeilge ··· dóigh go gcuimhneodh sé ar fhilíocht i nGaeilge a chumadh murach gur bunaíodh craobh de Chonradh na Gaeilge i gCuilinn ··· Bhí sé ina bhall den choiste agus foláir nó chuaigh Seán Ó Cadhla [q.v.], máistir scoile Chuilinn, i gcion go mór air
Chorcaí Coláiste na hOllscoile, Corcaigh file eagarthóir múinteoir Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Ba é Micheál Ó Cuileanáin [q.v.], príomhoide scoil náisiúnta an Sciobairín, a athair agus ba í Susan Nic Chárthaigh, bunmhúinteoir, a mháthair ··· Phós an tAthair Seosamh Ó Muirthile é féin agus Caitríona Chorragáin, bunmhúinteoir, 25 Lúnasa 1952 in Eaglais Naomh Aindriú, Baile Átha Cliath ··· raibh aon chlann acu
Chorcaí bailitheoir béaloidis [B9] múinteoir bailitheoir béaloidis múinteoir náisiúnta 1882–1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Susan Nic Chárthaigh ó Bharr an Bhile in iarthar Chairbre, 1910 ··· Phós sí Pádraig Mac Cionnaith agus is iníon leo Íte Chionnaith, uachtarán Chonradh na Gaeilge 1985–89
Chiarraí M scéalaí/seanchaí [B9] múinteoir scéalaí múinteoir náisiúnta 1882–1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Nuair a éiríos ar maidin raibh aon anam im’ chois dheas... ··· Ar 3 Meitheamh 1906 phós sé Anastasia Nic Chárthaigh agus chuir siad fúthu i nGaorthadh na Péice ··· raibh go fóill ach an t-aon mhac amháin acu, Pádraig, a bhí dhá bhliain d’aois ··· Garchomharsa le Tadhg ba ea Aindrias Ó Muimhneacháin agus dúirt seisean faoi i réamhrá Seanchas an Táilliúra: ‘Daoine, mo dhála féin, a raibh dlúthaithne acu ar an dTáilliúir, cuimhneoidh siad fós ar a staidiúir sheanchaíochta-an chuma a fhéachadh sé uaidh amach cruinn díreach ar a lucht éisteachta nó leathchliathánach uaireanta, a cheolmhaire agus a thomhaiste a bhí a chaint, a mheanmnaí a bhíodh sé agus conas mar a bhíodh an dá shúil ag rince ina cheann agus fáth an gháire coitianta ar a bhéal; is ea, agus an scairteadh groí gáire as a bholg aníos a chuireadh sé as nuair a bhíodh aon taibhseach nó greannúr nó áiféiseach eachtraithe aige
Bhaile Átha Cliath Teachta Dála [B9] polaiteoir múinteoir rannpháirtí in Éirí Amach 1916 [B9] múinteoir náisiúnta 1882–1922 [B9] óglach 1913–1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· I séipéal an Spuncáin ar 25 Samhain 1877 phós sé Eibhlín Nic Chárthaigh, duine den seisear iníonacha a bhí ag Fionán Mac Cárthaigh ar de bhunadh Oileán Dairbhre é, agus Bairbre Ríordáin ó Dhroim an Dísirt i gceantar Thrá Lí ··· (Peadar Ó hAnnracháin, is dóigh): ‘Tá na seanursana ag imeacht go tiugh uainn agus is mór an lagú ar ár misneach é ach, dá bhfágfadh gach ursa acu an oiread cabhrach dá chló féin ina dhiaidh agus d’fhág an groífhear seo ó Chill Mhic Chiaráin atá scuabtha uainn anois bheadh an scéal ródhona againn’ ··· Aon duine déag clainne a rugadh dóibh ach raibh beo díobh faoi 1911 ach seachtar ··· raibh Seán (féach thíos) sa teach ceachtar den dá oíche
Chorcaí Coláiste Phádraig, Droim Conrach, Baile Átha Cliath Teachta Dála [B9] polaiteoir múinteoir rannpháirtí in Éirí Amach 1916 [B9] múinteoir náisiúnta 1882–1922 [B9] óglach 1913–1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Ba é Micheál Ó Súilleabháin, feirmeoir as Loch Adhain, a athair agus ba í Maighréad Nic Chárthaigh ó Chúil na nGarrán a mháthair ··· foláir nó bhí eolas maith aige ar an teanga um an dtaca seo ··· raibh aon bhliain ó 1917 go 1927 nach raibh sé ina bhall den Choiste Gnó
Máire Chárthaigh a mháthair agus ba iascaire a athair Donnacha ··· Chorcaí M scéalaí/seanchaí [B9] scéalaí Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Nuair a chuaigh an Cróiníneach go dtí an ceantar sin i 1939 raibh fágtha ann ach triúr nó ceathrar Gaeilgeoirí ··· Gan amhras raibh sé in ann Gaeilge a léamh ach dúirt sé féin nach bhféadfadh sé Béarla a léamh ach chomh beag, ach amháin fíorbheagán di ··· raibh aon chuid de chósta na tíre seo nárbh eolach dó, agus labhair sé Gaeilge le Connachtaigh agus le Conallaigh agus fiú amháin le seanduine in Ó Méith
Is chuige a tháinig áitreamh a athar agus phós sé Máire Ríordáin ó Chluainte Chárthaigh i gCill na Martra ··· Chorcaí scéalaí/seanchaí [B9] scéalaí Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Conchúr (Canaí Mháire Dhuinnín) ab ainm dá athair agus sin é an fáth gur Fruí (Humphrey) Chanaí a thugtaí air féin ··· Ba í Neil Dhuinnín ón gClaodach a mháthair ··· An bhliain dár gcionn bhuaigh sé an chéad duais riamh ar scéalaíocht ag an Oireachtas: raibh an comórtas sa chlár go nuige sin (Scéal an Oireachtais 1897-1924, 1984 le Donncha Ó Súilleabháin)
Chiarraí M amhránaí [B9] scríbhneoir aistritheoir óglach 1913–1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Donncha ab ainm dá athair agus ba í Máire Nic Chárthaigh [Mac Cárthaigh Mór] a mháthair ··· Ba as Baile an Sceilg do Mháire agus bhí léamh agus scríobh na Gaeilge aici; bhí cáil uirthi mar bhean a bhí eolach ar leigheasanna agus ar phiseoga ··· heaspa sin ná go raibh Béarla a ndóthain ag mo mhuintir ··· chloisfí san am san ach Ghaeilge ó mhaidin go hoíche’
Chorcaí M scríobhaí file Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Ach rómhaith a réitigh sé léi seo ach an oiread agus deirtear gur chuir sí an teach agus a raibh ann trí thine lá dá raibh Seán as baile ··· mhaireann ach deich gcinn dá dhánta, agus is aistriúcháin ar shaothar daoine eile trí cinn acu ··· Bhí spéis aige sa tseanchas agus chuir cuntas ar Chárthaigh Ghleann an Chroim le chéile agus, in 1813, scríobh sé cuntas ar mhuintir Dhonnabháin
Chorcaí M clódóir bailitheoir lámhscríbhinní scríobhaí Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Tá cuntas ar Dhonncha agus ar scéal achrannach Leabhar Leasa Móir (recte Leabhar Mhic Chárthaigh Riabhaigh) in Agus, Iúil-Lúnasa 1982 ag ‘J.C.F’
file Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Diarmuid a bhí ar a athair agus ba shinsheanathair dó sin Tadhg an Dúna Mac Cárthaigh, taoiseach Chárthaigh Ghleann an Chroim, Corcaigh
DE BUITLÉAR, Mairéad [de Búrca] [an Bhantiarna Uíbh Eachach] (c.1670–1744) Mairéad DE BUITLÉAR Mairéad de Búrca an Bhantiarna Uíbh Eachach c.1670 1744 F Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Iarla Chlann Riocaird, a hathair agus ba í Héilín Nic Cárthaigh, iníon Iarla Chlann Chárthaigh, a máthair ··· hí an chuid is lú spéis ina taobh an gaol fola agus cleamhnais a bhí aici leis na daoine ba mhó cáil lena linn agus ina diaidh
MAC CAIRTEÁIN, Liam an Dúna (c.1668–1724) Liam an Dúna MAC CAIRTEÁIN c.1668 1724 M file scríobhaí Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Bhí sé go mór ar son na Stiobhartach, é i reisimint marcach Mhic Chárthaigh Spáinnigh i gCogadh an Dá Rí ··· Tuairimíonn Lesa Mhunghaile in Dictionary of Irish Biography go raibh beirt mhac eile agus iníon aige
MAC GEARAILT, Muiris mac Dáibhí Dhuibh (c.1581–c.1630) Muiris mac Dáibhí Dhuibh MAC GEARAILT c.1585 c.1630 M file Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· ‘Más amhlaidh a bhí an scéal, foláir nó rugadh Muiris mac Dáibhí Dhuibh roinnt blianta ar a laghad roimh bhás a athar, 1581.’ Thug Richard Stanihurst (1547–1618) mar chur síos air: ‘Dauid Fitzgirald, vsuallie called Dauid Duffe, borne in Kerie, a ciuilian, a maker in Irish, not ignorant of musike, skilfull in physike, a good generall craftsman much like to Hippias ...’ ··· Bhí sé oilte ar dhlí freisin agus tá a cháil buanaithe sa seanfhocal, ‘ bhainfeadh Dáth Dubh aon cheart de’ ··· Bhí teach agus gairdín ag Dáibhí sa Daingean agus cosúil go raibh sé féin ná Muiris go maith as sa saol riamh ··· Maraíodh Dáibhí in Achadh Deo 12 Meitheamh 1581 le linn éirí amach Iarla Dheasmhumhan agus b’éigean dá theaghlach aistriú go dtí an Phailís i gceantar Mhic Chárthaigh Mhóir agus in aice le Cill Airne
Ó CONAILL, Seán (fl.1650) Seán Ó CONAILL fl.1650 M file Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· 2010 Cé go leagtaí dánta eile air, heol go cinnte gur scríobh sé aon dán eile seachas ‘Tuireamh na hÉireann’ (nó ‘Aiste Sheáin Uí Chonaill’) ··· Is dán fada 496 line é a insíonn stair na hÉireann ó aimsir na díleann go dtí teacht Chromail agus tá sé in eagar ag Cecile O’Rahilly [Sisile Rathaille B2] in Five Seventeenth-Century Political Poems, 1952 ··· Thug Clarke cabhair d’Éadbhard Ó Raghallaigh[B6] chun cuntas ar Thoirdhealbhach Ó Cearbhalláin[q.v.] a scríobh agus síleann Rathaille gurbh é Ó Raghallaigh ba thúisce, b’fhéidir, a rinne an cur síos botúnach ar an bhfile mar ‘Roman Catholic Bishop of Ardfert or Kerry’ in A Chronological Account of Nearly Four Hundred Irish Writers..., 1820; taispeánann sí nach raibh aon easpag i gCiarraí ó 1653 go 1702; toisc tagairte do Jamaica (‘Transplant, transport go Jamaica’) agus gan aon tagairt d’athchur an rí is dóigh léi gur idir 1655 agus 1659 a cumadh an dán ··· Tá le tuiscint ón dán féin gurbh in Uíbh Ráthach a rugadh an file agus go raibh sé i gcleithiúnas Mhic Chárthaigh Mhóir
Ó DOMHNAILL, Maghnas (c.1490–1563) Maghnas Ó DOMHNAILL c.1490 1563 M scríbhneoir Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· I Lúnasa 1539, áfach, bhris an Tiarna Leonard Grey cath ar Ó Néil agus Ó Domhnaill i mBéal Átha hÓ in Oirialla, rud a mhaolaigh ar dhiograis Mhaghnais, foláir ··· fhéadfá é a léamh gan do chumas scríbhneoireachta sa teanga a shaibhriú.’ Sa chur síos is faide dá ndearnadh ar stíl Uí Dhomhnaill níl lua ag Caoimhin Ó Góilidhe (‘Stílithe Gaeilge Uimh.2: Mághnus Ó Domhnaill’ in Comhar, Meán Fómhair 1948) ar chaint na ndaoine ar chor ar bith ach ar an bprós ‘is breátha dár cumadh riamh sa Ghaeilg’ ··· Déanann sé comórtas le Céitinn [q.v.]: ‘Chífímid, ach sin a dhéanamh, go raibh na foirmeacha a d’úsáideadh Mághnus Ó Domhnaill ba shímplí ná foirmeacha Chéitinn, go raibh an prós níb’ úire, níba nua-aimseartha, agus níba bheo ag Mághnus Ó Domhnaill, agus níba dhírí leis... ··· Dánta coinbhinsiúnta de chineál an amour courtois is ea trí cinn díobh, dar le Seán Ó Tuama, ach deir sé: ‘On the other hand both “Cridhe lán do smuaintighthibh” and “Goirt anocht deireadh mo sgéal” are lyrics that reveal a highly individual poetic sensibility.’ Glactar leis gur ar bhás Shiobháin Néill a chum sé an chéad cheann agus tuairimíonn Ó Tuama gur fúithi an dara dán freisin, gur marbhnaí ar a ghrá geal iad araon
Chorcaí M file Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· 2010 Cuirtear fainic ar an duine a d’fhéachfadh le haon lándeimhnitheach a rá i dtaobh na bhfilí a bhfuil an t-ainm ‘Aonghus Ó Dálaigh’ orthu, nó fiú ‘Aonghus Fionn Ó Dálaigh’ agus ‘Aonghus Ó Dálaigh Fionn’ ··· Deir Aonghus Fionn féin anseo is ansiúd gur scorn leis taoisigh a adhmholadh; b’fhearr leis, foláir, a bheith ag cumadh dánta diaga ··· The only Aonghus mac Amhlaoibh, of whom we have record at the end of the sixteenth century, is said by Fearfeasa Ón Cháinte to have been ollamh to Ó Caoimh; conducted a school at Baile Í Dhálaigh, the home of the Clann Chárthaigh poets; and died 1598–1609
Chiarraí M file Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· (1996): ‘Mionsliocht gan tábhacht, gan áireamh a bhí sna Rathailligh riamh, is cosúil; dream nach bhfuil lua ná trácht orthu sna ginealaigh ná sna hannála, cine nárbh fhiú riamh leis an aos léinn a mbunús, a seanchas, ná a gcraobha coibhneasa a chur ar fáil.’ Is iad muintir a mháthar a bhí i gceist ag Aogán, foláir, agus é ag tagairt do Chárthaigh mar ‘Na flatha fá raibh mo shean roimh éag do Chríost’ ··· mór a rá gur beag eile file a bhfuil eolas ag an bpobal ar an oiread céanna dá dhánta: ‘Is fada liom oiche fhírfhliuch’, ‘Vailintín Brún’, ‘Cabhair ghoirfead’, ‘Gile na Gile’, ‘Mac an Cheannaí’, ‘Créachta Crích Fódla’, ‘Maidean sul smaoin Titan a chosa do luadhail’, ‘Inis fá réim’, ‘An File i gCaisleán an Tóchair’; níl ansin ach na dánta atá ag Pádraig Ó Canainn [B5] in Filidheacht na nGaedheal, [1940], an díolaim is mó san fhichiú haois a chuaigh i gcion ar lucht foghlamtha na teanga sna meánscoileanna ··· Tuairimíonn Ó Tuama gur le cabhair an Chárthaigh Mhóir a fuair muintir Uí Rathaille gabháltas 350 acra i Screathan an Mhíl agus go mbailídís cíosanna ó fhothionóntaí do na Brúnaigh, dream a raibh seilbh acu anois ar 140,000 acra, Sliabh Luachra san áireamh ··· Caitlicigh agus Seacaibítigh ba ea iad agus bhí Sir Nioclás de Brún (d’éag 1720) báúil le Cárthaigh – ba dhuine de Chárthaigh Mhúscraí a mháthair agus bhí gaol cleamhnais agus fola aige le go leor d’uaisle Gael – agus bhí tuiscint aige d’ionad an fhile sa chultúr
ÓN CHÁINTE, Fear Feasa (fl.1600) Fear Feasa ÓN CHÁINTE fl.1600 M file Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Is léir ar an dán ‘Gluais a litir go Lunndain’ a cuireadh go Finghean Mac Cárthaigh (i gcló maille le haistriúchán Béarla ag Bergin) go raibh ag teip air pátrúnacht a fháil ó Chárthaigh ··· Deir an tAimhirgineach: ‘It is addressed to the celebrated Fínghean ..., “the dangerousest man in all Ireland”, who had learned at Elizabeth’s court the diplomacy that so baffled her ministers, until Carew hit upon the expedient of trapping him by means of a safe-conduct, and then treacherously arresting him.’ Tá cuntas in Dictionary of National Biography ar bheatha Fhinghin Mhic Chárthaigh Riabhach agus cuntas fada ag Daniel McCarthy in Life and Letters of Florence McCarthy Reagh, 1867; mac ba ea é le Donnchadh Mac Cárthaigh Riabhach, tiarna Chairbre
Chiarraí Coláiste na hOllscoile, Corcaigh eagarthóir aistritheoir foclóirí file úrscéalaí Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Chaitheadh sé ceithre mhí den bhliain i nDún Chaoin, i dteach a chara Máire Dhálaigh, agus is ann a d’éag sé ar 19 Deireadh Fómhair 2002 ··· Bríd Lúing ón mBuailtín an múinteoir aige sna bunranganna agus Seán Ó Dálaigh[B2] ina diaidh ··· Phós an t-athair bean de mhuintir Chárthaigh agus ba cheann de choiníollacha an chleamhnais go n-aistreodh an teaghlach go dtí Baile an Ghóilín in aice leis an Daingean: ‘B’in é an briseadh ba mhó d’imigh riamh ormsa mar bhíos cúig bliana déag ag an am, díreach agus mé chun coinbhleachta’ (idem) ··· Is beag eolas ar an gcuid sin dá bheatha in Iomairí críche ach oiread: ‘Agus fiú liom dul a thuilleadh lem shaol ná an méid sin ..
Ó SÉ, Seán Chormaic (1853-1934) Seán Chormaic Ó SÉ 1853 1934 M scéalaí/seanchaí [B9] scéalaí Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· B’fhéidir a rá faoin réamhrá sin gur cur síos freisin é ar an Duileargach féin agus ar na tréimhsí a chaith sé sa Phriaireacht mar bhailitheoir: ‘...bhínn ag coigilt chugam féin go ceanúil gach aon suaithinseach eile a chloisinn aige i dteannta an tseanchais – focail agus ráitis neamhchoitianta, ranna agus robháin, ainmneacha áiteanna agus nithe eile ba leamh liosta le n-áireamh.. ··· Ba dhuine de Chárthaigh na Leamhna seanmháthair an scéalaí agus bhí sé bródúil as an ngaol sin
Ó MURCHADHA, Seán na Ráithíneach (1700–1762) Seán na Ráithíneach Ó MURCHADHA 1700 1762 M scríobhaí file Diarmuid Breathnach Máire Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· móide fiú is píosa amháin dá dhéantús a bheith ar eolas ag léitheoirí na hathbheochana; níl dán leis i measc na 300 dán, nach mór, atá in Filidheacht na nGaedheal, an díolaim ba mhó riamh a raibh díol uirthi, agus léir gur chuir aon díolamóir eile spéis ina shaothar ··· Bhí feirm ag a athair Diarmuid i gceantar Charraig na bhFear ach b'as an Ráithín, baile fearainn i bparóiste Chnoc an Bhile, taobh thoir de Dhroichead na Bandan, dá athairsean, Domhnall, fear a throid le fórsaí Iarla Mhúscraí in aghaidh Chromail, agus a d'aistrigh go Carraig na bhFear; bhí tailte ann ag muintir Mhic Cárthaigh Spáinnigh, craobh de Chárthaigh Mhúscraí