Aimsíodh breis is 50 alt. Níl á liostú anseo ach an 30 ceann is fearr a fhreagraíonn do d'iarratas.
Gaeilgeoir ba ea máthair Mháirín freisin ··· Ba ghnách le Tomás Ó Muiríosa agus lena bhean Gaeilge a labhairt le chéile agus thugadh siad Máirín ar saoire leo gach samhradh go dtí an Rinn ··· Chaith Máirín tamaill ar scoil i Muineachán agus i Lucsamburg agus ghnóthaigh sí céim sa léann Ceilteach i gColáiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath ··· Caerwyn Williams agus Máirín Ní Mhuiríosa ··· Bhí Máirín ina rúnaí ag Cumann na Scríbhneoirí ar feadh cúig bliana agus tá cuid dá stair breactha aici in Scríobh 5
in Anois 29-30 Eanáir 1994 agus in Irish Times 8 Feabhra 1994, agus ag Pádraig Ó Fiannachta in An Sagart, samhradh, 1996 (‘Leabharlann Mháirín Uí Dhálaigh ar Ionad an Bhlascaoid’) ··· Tá ‘Máirín Bean Uí Dhálaigh: Bean uasal agus scoláire’ le Próinséas Ní Chatháin i gcló in Léachtaí Cholm Cille XXXIII: Cearbhall Ó Dálaigh, 2003 in eagar ag Ruairí Ó hUiginn ··· Fuair an t-athair post múinteora le Fiúsailéirí na Mumhan san India agus is ann a rugadh Máirín; luaitear beirt deartháireacha agus deirfiúr amháin a bheith aici ··· Tá an nóta seo in Burke’s Irish Families i dtaobh Chearbhaill: ‘married Máirín Nic Dhiarmada of Mussoorie, United Provinces of India and Kashmir.’ Bhí ardmheas ag Osborn Bergin [B2] uirthi agus cheap sé í mar chúntóir i Roinn na Sean-Ghaeilge ··· Ní Ch.’ (Anois) agus í ag tagairt do na scoláirí sin: ‘Her knowledge of Old Irish was held in very high regard by all those scholars and her generosity to the younger generation in regard to learning was wide and deep.’ Deir Ó Fiannachta: ‘Tar éis cúig bliana, d’éirigh liom féin is Máirín an litir L a fhoilsiú
Bigger [B4]; bhí ardspéis aige sna healaíona, in ársaíocht agus i seandálaíocht agus thugadh sé Máirín leis ar a thurasanna ··· Cuireadh oideachas ar Mháirín i Scoil na nDoiminiceach i mBéal Feirste, i gColáiste na nDoiminiceach i Sráid Eccles, Baile Átha Cliath, agus sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, mar ar fhreastail sí ar léachtaí R.A.S ··· Ó 1961 ar aghaidh chaitheadh sí féin agus a fear céile gach samhradh in aontíos le Francoise sa Fhrainc agus chabhraíodh Máirín léi nuair bhí a mórshaothar, L’Art Irlandais, 1965-70 á scríobh aici ··· Ar feadh timpeall 35 bliana ó 1952 amach ba ghnách gurbh iad Máirín agus Domhnall a thugadh na léachtaí sin ··· Deir Turpin: ‘One of the most informed writers to promote a general theory of art and religion in Ireland was Máirín Allen, a graduate of University College Dublin and lecturer in the history of art at the National College of Art, Dublin
Is cuntas mion ar a shaol Eoghan Ó Tuairisc: beatha agus saothar (1988) le Máirín Nic Eoin ··· Deir Máirín Nic Eoin: ‘Níorbh ionann ar chor ar bith an leagan Gaeilge den dráma seo agus an bunleagan Béarla, cé gurb iad an suíomh céanna, na carachtair chéanna, atá le fáil sa dá leagan’ ··· Scríobh Augustine Martin faoi : ‘The week-end of Dermot and Grace is the most ambitious, and to my mind the greatest poem by an Irishman since Patrick Kavanagh’s The Great Hunger ’ (Studies, Summer 1966 i gcló ag Máirín Nic Eoin) ··· Deir Máirín Nic Eoin faoi: ‘Tá cosúlachtaí idir é agus an dán fada Béarla ach tá “Aifreann na Marbh” níos fuinte agus níos cinnte ná The week-end of Dermot and Grace’ ··· Deir Máirín Nic Eoin: ‘Thit scamall dorcha drochmhisnigh agus duaircis anuas ar Ó Tuairisc i ndiaidh bhás Úna
Quin[q.v.]: ‘For the lengthy letter C, which appeared in three parts in 1968, 1970 and 1974 the arrangers were Maura Carney, Seán Connolly, Próinséas Ní Chatháin, Máirín O Daly [Ó Dálaigh q.v.], Pádraig Ó Fiannachta and Anne O’Sullivan [Áine Ní Chróinín q.v.] ··· B (1975) was arranged by Maura Carney and Máirín O Daly.’ A fear céile a bhunaigh Roinn an Léinn Angla-Éireannaigh in Ollscoil Uppsala i 1950-52 agus nuair a d’fhill seisean ar Éirinn ba í Máire a lean é sa phost sin go ceann dhá bhliain ··· Mac léi an Breitheamh Paul Carney agus ba chol ceathar léi Máirín Ní Mhuiríosa[B1]
Tá cuntas iarbháis: ag Art Ó Beoláin[q.v.] in Agus, Meán Fómhair 1994; ag ‘S.Ó D.’ in Anois 16/17 Iúil 1994; agus ag Máirín Firtéir in Feasta, Deireadh Fómhair 1994 ··· Gheofar tuairim den tábhairne sa mhéid a deir Máirín Firtéir faoin aifreann éagnairce: ‘Ofráladh ansan foclóir an Duinnínigh[B3], an foclóir a bhí laistiar dá chuntar agus a tógadh amach go minic, chun réiteach a lorg ar chruacheist éigin i rith an phlé agus an áitimh a bhíodh ar siúl ag lucht léinn agus Gaeluinne san “Acadamh” a chruthaigh sé ina thigh tábhairne; ba é féin an fealsamh, an t-Ollamh, an Boss.’ ‘Tríd na blianta bhíodh ceol agus amhráin le clos go minic tráthnóntaí i dtigh Dhónail ach is dóigh liom go raibh sé ina airde lán timpeall an ama i dtús na seachtóidí a bhuaigh Seán de hÓra[q.v.] comórtas an tSean-Nóis ag an Oireachtas
Tá cuid den óráid i gcló ag Máirín Ní Mhuiríosa[B1] in ‘Seán Mag Fhlainn agus an Tuam News’ (Comhar, Samhain 1972) ··· Tagraíonn Máirín Ní Mhuiríosa don chrua-obair a dhéanadh sé don Chanónach agus don bhrú a chuireadh seisean air ··· Deir Máirín Ní Mhuiríosa: ‘Ní miste a rá gur lárionad do lucht na Gaeilge, i gcéin agus i gcóngar, a bhí i dTuaim an fhad a bhí an páipéar seo á fhoilsiú’
I nótaí a scríobh sé ar a shaol agus atá i seilbh a iníne Máirín deir sé faoin mbliain 1921–2: “Briseadh mé as cigireacht a tairgeadh dom faoi Roinn an Cheard-Oidis nuair a dhiúltaíos mionna dílse a thabhairt do Rialtas an tSaorstáit ··· Leabharlannaí nótailte ar feadh 42 bliain in Acadamh Ríoga na hÉireann a iníon Máirín ··· 5, 2002) agus deirtear ann: ‘A long-time scholar of Irish and an occasional poet, Máirín Ní Dhomhnalláin’s work was collected and published just in time by that intrepid promoter of Irish language literature, Pádraig Ó Snodaigh, of Coiscéim.’ D’éag sí 3 Meán Fómhair 2006
Ba é ‘Máirín Seoighe’ a chéad phíosa cumadóireachta agus is i gceantar Chonga a rinne sé é ··· Deir an Máilleach: ‘Ní cheapfainn go raibh Raiftearaí, an lá ab fhearr a bhí sé in ann duine a mholadh chomh maith is mhol Mac Suibhne Máirín Seoighe san amhrán sin.’ Bhí tóir ar ‘Amhrán an Phúca’ i measc an phobail agus deirtear gur d’iníon Riocaird Máirtín i mBaile na hInse a chum sé leagan de ‘Múirnín na Grúaige Báine’
Chuala Pádraig Ó Siochfhradha [B5] gur chaith sé tamall ina mhúinteoir fáin in oirthear agus i lár Chorcaí agus gurb eisean an Braonánach atá luaite san amhrán macarónach ‘Anonn ’s anall a Mháirín’ (‘I’m a pupil of Jack Braenan’s / ’s an áit ina gcónaím Mucros’)
In Analecta Hibernica, 39, 2006 tá cuntas air ag Máirín Ní Dhonnchadha ··· Chuaigh a dhearcadh leitheadach agus a thiomanta is a bhí sé d’ardchaighdeáin i bhfeidhm ar ghlúin mhór d’fhochéimithe, d’iarchéimithe, agus de chomhghleacaithe, agus beidh a thoradh sin á nochtadh go ceann i bhfad.’ I mBaile an tSléibhe, an Spidéal, a bhí cónaí air féin, a bhanchéile Máirín Ní Scanláin as Doire Choill, Ros an Mhíl, agus a mbeirt mhac
Tá cuntas air féin agus ar a shaothar ag Máirín Nic Ailín[q.v.] in Comhar, Deireadh Fómhair 1950 ··· He also enkindled in the sculptor an interest in the history and cultural associations of landscape.’ Deir Máirín Nic Ailín (op ··· Bhí sé pósta ar Mháirín Nic Ailín agus bhí mac acu
Aon ghearrliosta de phríomhphearsana na hathbheochana roimh 1890, na ‘réamhchonraitheoirí’ mar a thug Máirín Ní Mhuiríosa orthu, chaithfeadh an tAthair Ó Nualláin O.D.C ··· Rinne Máirín Ní Mhuiríosa a shaol agus a shaothar a iniúchadh in Réamhchonraitheoirí..
Tá mionstaidéar ar a bheatha déanta ag Máirín Ní Mhuiríosa in Réamhchonraitheoirí: nótaí ar chuid de na daoine a bhí gníomhach i ngluaiseacht na Gaeilge idir 1876 agus 1893 (1968) ··· ‘I litir eile fós cuireann sé in iúl go bhfuil gaol éigin aige le muintir King-Harman as Rockingham ...’ (Máirín Ní Mhuiríosa, Réamhchonraitheoirí ..., 1968)
Chaith sé a shaol ag bailiú agus ag scaipeadh eolais ar ábhair a bhain, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile, le stair, le teanga agus le litríocht na nGael”, a dúirt Máirín Ní Mhuiríosa faoi in Feasta Márta 1982 ··· Deir Máirín Ní Mhuiríosa: “Mar dheimhniú ar a dhíograis i leith na teanga, ba í an Ghaeilge a labhraíodh sé lena chlann i gcónaí”
In Traidisiún liteartha na nGael (1979) deir J.E.Caerwyn Williams agus Máirín Ní Mhuiríosa [B1]: ‘Níl aon amhras ná gurb é Máirtín Ó Cadhain an scríbhneoir is tábhachtaí dár shaothraigh prós na nua-Ghaeilge le breis agus daichead bliain anuas: tá daoine ann a rachadh níos faide agus a déarfadh gurb é is tábhachtaí ó thosach na hAthbheochana’ ··· Phós sé Máirín Ní Rodaigh, oide scoile ó chontae an Chabháin, i bhFeabhra 1945 ··· ‘I gcónaí bhí Máirín mar thaca cródha aige agus ní labhartar fúithi ach an focal molta is airde
Ba de mhuintir Loingsigh í agus ‘Máirín Amhlaoibh’, nó ‘Máirín An Atháin’ a thugtaí uirthi
Ba é Muiris an chéad duine clainne ag Tom Ó Meara, Garda Síochána de bhunadh na cathrach, agus a bhean chéile, Máirín, a rinne Dioplóma Bainistíochta Óstán i gColáiste Shráid Chathail Brugha ··· Chiarraí, do Mháirín ar iníon í le Muiris Ó Seagha agus a bhean chéile, Hannah Manning ··· Deartháir amháin, Tomás, a bhí níos óige ná í, a bhí ag Máirín
Dúirt Bryan MacMahon an méid seo, dar le Máirín Nic Eoin (in An litríocht réigiúnach, 1982): "Peig thought that what she had to say was unimportant until Máire Ní Chinnéide and Léan Connellan, visitors who came to the Island to learn Irish, convinced her of the opposite" ··· Agus deir Máirín féin: "Ba ag aithris os ard do Mháire Ní Chinnéide ón gCumann le Béaloideas Éireann a bhí Peig agus í ag insint scéal a beatha
Agus é ag cur ina n-aghaidhsean a d’achtódh orainn glacadh leis gur tháinig deireadh le traidisiún na litríochta le bás Aogáin Uí Rathaille scríobh Breandán Ó Buachalla in Nua-léamha (1996) in eagar ag Máirín Ní Dhonnchadha (‘Canóin na Creille: an file ar leaba a bháis’): ‘Ach tuigtear dúinn freisin nach as traidisiún liteartha a bhí ag fáil bháis a fáisceadh Cúirt an Mheon-Oíche, Caoineadh Airt Uí Laoghaire, nó Cín lae Amhlaoibh Uí Shúilleabháin ··· Ná ní léir dom go bhfuil aon easpa cumais, talainn nó ceardaíochta ar Mhícheál Óg Ó Longáin, mar shampla.’ In Eighteenth-century Ireland, 2000 tá léirmheas ag Máirín Nic Eoin ar The scribe in eighteenth- and nineteenth-century Ireland: motivations and milieu (2000) le Meidhbhín Ní Úrdail (Nodus Publikationen in Münster a d’fhoilsigh) agus deir sí: ‘This book is a meticulously researched study of the work of four generations of Ó Longáin scribes ...
Ó thosach bhíothas a mholadh go n-aistreofaí Traddodiad Llenyddol Iwerddon, 1958 go Gaeilge agus i 1979 d’fhoilsigh an Clóchomhar Traidisiún Liteartha na nGael, le Williams agus Máirín Ní Mhuiríosa[B1]; b’fhéidir gur mó de leagan Gaeilge ná d’aistriúchán é agus ní luann na húdair an leabhar Breatnaise sa réamhrá ··· Indeed, several Irish scholars including the late Professors Máirtín Ó Cadhain and David Greene[B3] suggested that it should be translated into Irish and eventually it was published in that language with additional material by the author and Máirín Ní Mhuiríosa ...
Ó láimhsgríbhinn do sgríobh Uáitéar Ua Ceallaigh tuairim na bliana MDCCXXVI., 4 himleabhar, 1941–45 (in eagar ag Máirín Ní Mhuiríosa[B1])
Phós sé Máirín Ní Mhaoileoin i 1943 agus bhí iníon agus seisear mac acu
Glaodh chun an bharra é i 1934 agus phós sé Máirín Nic Dhiarmada an bhliain chéanna ··· Scoláire aitheanta Gaeilge ba ea a bhean Máirín, a rugadh san India
Nuair a saolaíodh a gcéad leanbh, Máirín, ar 6 Nollaig 1913, bhí cónaí orthu ag 9 Ascaill Shisil, Cluain Tarbh, Baile Átha Cliath ··· Bhaile Átha Cliath, ba ea Máirín (d’éag 27 Deireadh Fómhair 1990); bhain cuid dá scoláirí ardcháil amach mar amhránaithe agus mar chláirseoirí; bhí sí pósta ar Mhicheál Feirtéar ó Bhaile an Fheirtéaraigh, Co
Dar le Máirín Ní Mhuiriosa [B1] (Réamhchonraitheoirí: nótaí ar chuid de na daoine a bhí gníomhach i ngluaiseacht na Gaeilge idir 1876 agus 1893, 1968) gur thug sé cabhair ar leith nuair a bhí Cumann Buanchoimeádta na Gaeilge á bhunú in 1876 ··· Deir Máirín Ní Mhuiríosa freisin gur rud nua i measc Gaeilgeoirí ba ea a gcuid comhfhreagrais a bheith i nGaeilge agus gurbh é an Ruiséalach ba mhó a thugadh an dea-shampla
Tá a bhfuil ar eolas i dtaobh an fhile seo, maille le péire dá dánta, le fáil in Field Day Anthology of Irish Writing IV, 2002 sa chaibidil ‘Courts and Coteries II’ in eagar ag Máirín Ní Dhonnchadha; tá an t-eolas sin bunaithe ar na cúig chaoineadh léi atá ar marthain; tá sé i gceist go gcuirfidh Liam P
Tá an dán i gcló agus cuntas uirthi in Field Day Anthology of Irish Writing IV, 2002, sa chaibidil ‘Courts and Coteries II’ in eagar ag Máirín Ní Dhonnchadha
In Field Day Anthology of Irish Writing IV, 2002, sa chaibidil ‘Courts and Coteries II’ in eagar ag Máirín Ní Dhonnchadha, tá amhrán Seacaibíteach a chum an file seo tuairim 1745, ‘Stadaidh bhur ngéarghol, a ghasra chaomhdha’, é in eagar ag Pádraig A
Breatnach in Field Day Anthology of Irish Writing IV, 2002, sa chaibidil ‘Courts and Coteries II’ atá in eagar ag Máirín Ní Dhonnchadha
Bhí sé pósta ar Mháirín Ní Chionnaith as Carna, Co
Bhí sé pósta ar Mháirín Ní Shireadáin agus bhí iníon agus beirt mhac acu
Bhí a deartháir Thomas pósta ar Monica Morrissey, ar dheirfiúr léi Máirín Ní Mhuiríosa[B1] agus ar chol ceathar léi Máire Ní Mhuirgheasa[q.v.]
I 1915 phós sé Máirín Ní Chillín, muinteoir i Scoil Phádraig, Luimneach, a casadh air i gColáiste na Mumhan i mBéal Átha an Ghaorthaidh
Tá cuntas ar an bhfile seo agus an dán a deirtear a chum sí, ‘A Mhacaoimh dhealbhas an dán’, in Field Day Anthology of Irish Writing IV, 2002 sa chaibidil (‘Courts and Coteries II’) in eagar ag Máirín Ní Dhonnchadha
In 1923 phós sé Máirín Nic Dhaibheach (1894–1972) as Gleann Arma, Co ··· Tá cuntas ar Mháirín in DIB agus tuairiscítear ann ar a páirt i ngluaiseacht na saoirse ó 1915 ar aghaidh, í ina ball d’Ardchoiste Chumann na mBan
Ach ní foláir dúinn a admháil freisin gurb é an meon géilliúil sin a chothaigh an creideamh i bPeig a fhágann nach bhfuil an leabhar seo an-chorraitheach mar cháipéis dhaonna.’ Bhuaigh Peig duais an Chraoibhín in 1937 agus tá cuntas ag Eibhlín Ní Mhurchú (Oidhreacht an Bhlascaoid) ar an 15 Lúnasa 1937 san oileán nuair a bronnadh an duais ar Pheig agus a corónaíodh í mar bhanríon an oileáin, cuntas atá bunaithe ar scríbhinn neamhfhoilsithe Mháirín Uí Chatháin
I 1968 iarradh ar Mháirín de Valera é a ghlacadh idir lámha ach ba ghairid gur thuig sí nach raibh aici an saineolas sin a mbeadh gá leis
Bhí sé pósta ar Mháirín Sheehy agus bhí buachaill agus cailín acu
Bhí sé ina eagarthóir ar Feasta 1966-1972; roimhe sin bhí sé ar an gcoiste eagarthóireachta agus ina fho-eagarthóir faoi Eoghan Ó Tuairisc[B5], fear a raibh sé an-chairdiúil leis (Eoghan Ó Tuairisc: Beatha agus Saothar, 1988 le Máirín Nic Eoin)
Ar 4 Meán Fómhair 1944 phós sé Máirín Luccan (d’éag 19 Feabhra 2002) agus bhí iníon agus ceathrar mac acu
Tá an méid seo ag Máirín Nic Eoin in Eoghan Ó Tuairisc: beatha agus saothar, 1988: ‘Tháinig an file Conleth Ellis go mór faoina anáil, agus léiríonn an dán “Éigse” a chum sé do Ó Tuairisc agus Rita Kelly an chaoi ar bhreathnaigh sé ar an mbeirt fhilí mar thaiscéalaithe cróga is mar fhoinsí misnigh agus slánaithe, a chónaigh “Ar imeall miotasach / Ár dtaibhreamh”.’ Deir Rita Kelly freisin gurbh iad Ó Tuairisc agus Pádraig Ó Snodaigh a spreag é chun a bheith ag scríobh i nGaeilge; is i mBéarla a bhí an dá chnuasach tosaigh aige, This ripening time, 1966 agus Under the stone, 1971
In B’ait leo bean: gnéithe den ídé-eolaíocht inscne i dtraidisiun liteartha na Gaeilge, 1998 deir Máirín Nic Eoin gur sampla í de bhanfhile a bhí neamhliteartha ach go léiríonn a saothar go raibh an-chur amach aici ar nósanna cumadóireachta a linne: ‘Léiríonn na tagairtí ón litríocht chlasaiceach atá ar fáil ina saothar gur duine í a bhí i dteagmháil le gnásanna fileata na haimsire.’ In 2012 foilsíodh Bláth ’s Craobh na nÚdar: Amhráin Mháire Bhuí le Tríona Ní Shíocháin
,1996 in eagar ag Máirín Ní Dhonnchadha)
Phós sé Máirín Nic An Rí as an gCaiseal
Deir Máirín Nic Eoin in An litríocht réigiúnach, 1982 faoin leabhar sin: ‘Cé gurb iad na téamaí seanchaite a phléitear ann, níl sé cosúil leis na dírbheathaisnéisí eile mar tá samhlaíocht an linbh léirithe go héifeachtach ann ...
Sa tuairisc ar a óige in Conamara man, 1969, a scríobh sé faoin ainm ‘Séamus Ridge’, luann sé a athair Colmán, a mháthair Bairbre agus a dheartháireacha Séan agus Ciarán agus a dheirfiúr Máirín
Tá cuntas air ag Máirín Ní Mhuiríosa [B1] in Réamhchonraitheoirí: nótaí ar chuid de na daoine a bhí gníomhach i ngluaiseacht na Gaeilge idir 1876 agus 1893, 1968 agus is léir go raibh an dá thuairim ann ina thaobh
In Réamhchonraitheoirí: nótaí ar chuid de na daoine a bhí gníomhach i ngluaiseacht na Gaeilge idir 1876 agus 1893 (1968) tá cuntas cuimsitheach ag Máirín Ní Mhuiríosa ar a shaothar ar son na teanga