Líon alt a aimsíodh: 38
Ach is abairt ag Philip O’Leary in Gaelic Prose in the Irish Free State 1922-1939, 2004 (‘Given all that she had done for the cause of cultural nationalism in general and for the language revival in particular, the Gaels’ virtual silence regarding the work of Lady Gregory was ungrateful and churlish.’) a ghoin ár gcoinsias agus a thug orainn an cuntas leithscéalach seo a bhreacadh ··· In 1880 phós sí Sir William Gregory (1817- 92), baintreach fir ar leis eastát Pháirc na Cúile, An Gort, Co ··· Níor mhiste a bhfuil le rá fúithi ag Proinsias Mac Aonghusa[q.v.] in Ar Son na Gaeilge: Conradh na Gaeilge 1893-1993, 1993 a lua freisin: ‘Bhí Augusta Gregory an-tógtha le Gaeilge agus le Gaelachas agus le cur chun cinn an Chonartha, rud nach raibh éasca do dhuine dá cúlra sise ··· In Capuchin Annual 1961 scríobh Thomas McGreevy agus é ag tagairt do Beatha Íosa Críost, 1929 le Pádraig de Brún[B4]: ‘A day came when Yeats gladly carried to Monsignor a message from Lady Gregory who, on her deathbed, had asked for him to be told that her greatest comfort during her last days had been the Beatha Íosa Críost...’
Peatsaí is mó a bhíodh i gceist ag na seandaoine, ag de hÍde agus ag an mBantiarna Gregory; mhair seisean ocht mbliana déag ar a laghad tar éis Mharcais ··· Tugann an Bhantiarna Gregory cur síos in Poets and Dreamers ar an argóint a chuala sí ag beirt sheanbhan i dTeach na mBocht i nGort, duine díobh ag moladh Raiftearaí agus an bhean eile ag moladh Pheatsaí ··· Thug an Bhantiarna Gregory ‘Poet of the domestic affections of the settled classes’ air, rud nárbh fhéidir a thabhairt ar Raiftearaí
Tá eolas i dtaobh a bháis a bhailigh an Bhantiarna Gregory ó sheanfhear ar leis an teach i gcló in An Claidheamh Soluis 8 Meán Fómhair 1900 ··· Cuireadh cloch ar an uaigh ar 26 Lúnasa 1900 agus chomh maith le Augusta Gregory bhí de hÍde, W.B
Is ó Phádraig a d’fhoghluim Lady Gregory agus W
D’aistrigh sé The Rising of the Moon leis an mBantiarna Gregory agus Riders to the sea le Synge go Gaeilge: léiríodh dráma Synge sa Taibhdhearc
Sa chlann ag an Diarmuid Óg úd (nó Darby, Mount Prospect, Luimneach) bhí: Hayes, an tAimiréal, duine de chaptaein Nelson, a phós Susan Finucane, iníon le breitheamh, agus ar mhac leis Standish Hayes; Standish a bhí ina Phríomh-Aighne ag an rialtas, an fear ar thit sé ar a chrann Riobard Emmet a chúiseamh, an fear a rinne Bíocunta an Ghiolla Mhóir (Guillamore) de agus arbh é a mhac an ginearál airm (an fear a bhfuil an carachtar “Jack Hinton” in úrsceal Lever bunaithe air) a bheadh ina dhara Bíocunta ar ball; James a bhí ina chathaoirleach ar Ard-Ghiúiré Phort Láirge, seanathair Standish James; Katherine ar phós a hiníon (Frances Barry) Dudley Persse agus ar ghariníon aici dá réir sin an Bantiarna Gregory ··· Ina dírbheathaisnéis Seventy years deir an Bhantiarna Gregory: “This same Standish Hayes O’Grady had refused, Yeats tells me, to join the Irish Literary Society or the Gaelic League, declaring them both Fenian organisations
Tagraíonn MacGreevy don leabhar sin: ‘A day came when Yeats gladly carried to Monsignor a message from Lady Gregory who, on her deathbed, had asked for him to be told that her greatest comfort during her last days had been the Beatha Íosa Críost...’ Is iad na haistriúcháin a rinne sé: Aintioghoiné, 1926; Oidiopús, 1928; Oidiopús i gColón, 1929; Atáile, 1930 (Racine); Polytheism and Fetishism, 1931 (ó Fhraincis an Oir ··· Comhartha ar a ioldánaí agus ar a leithne a bhí sé gurbh fhéidir leis bheith cairdiúil le daoine a bhí chomh héagsúil le de Valera, Lady Gregory, Roger Chauvire, Fred Hoyle, an Propast McConnell, Gogarty, an Duinníneach, Mac Diarmada, John Betjeman, Yeats, Séamus Ennis, Erwin Schrodinger..
In éineacht le George Moore, an Bhantiarna Gregory and Yeats bhunaigh sé Amharclann Liteartha na hÉireann in 1899 agus ba é a dhráma The heather field an dara dráma a stáitsigh siad ··· Tuairim an ama seo thug sé bíobla Gaeilge don Bhantiarna Gregory nuair a bhí sí ag iarraidh an teanga a fhoghlaim
Thairg fear an tí scioból dóibh agus d’aistrigh Eoghan Spreading the news le Augusta Gregory
D’aistrigh sí drámaí le Lady Gregory, Synge, M.J
Foilsíodh aistriúcháin a rinne sé ar phéire dráma leis an mBantiarna Gregory: Cara an phobail, 1934 (Hyacinth Halvey); An fear siúil, 1936 (The travelling man)
na Gaillimhe, agus ceann den Bhantiarna Gregory[q.v.] taobh leis
Ba í an tríú hiníon í agus an ceathrú duine a mhair den deichniúr clainne a bhí ag Gregory Ashe, feirmeoir, agus Ellen Hanafin
Ba é a bhí i gceannas na buíne a léirigh an chéad dráma Gaeilge dár craoladh riamh ar Radio Éireann, tuairim 1933,Dubhairt sé dábhairt sé, aistriúchán a rinne an Seabhac ar Spreading the news leis an mBantiarna Gregory
D’fhoilsigh an Gúm Éirghe na gealaighe, a aistriúchán ar dhráma an Bhantiarna Gregory in 1935; in aon cheangal leis tá Rogha Ruaidhrí, aistriúchán ar Rory wins le Seamus MacManus
Ba iníon í le Thomas Little, garraíodóir pictiúrtha as Lancashire a tháinig go hÉirinn chun Páirc na Cúile in aice leis an nGort a leagan amach do Sir William Gregory
Isidore’s College Rome: Biographical and historical notes and documents, 1925 le Gregory Cleary; ag Brendan Jennings in Studies XXVIII, 1939 (‘The Irish Franciscans in Prague’); ag Cuthbert McGrath in Éigse IV, Cuid a I, 1943 (‘Materials for a history of Clann Bhruaideadha’) is mó atá an t-eolas a thugann Mac Bruaideadha ar a mhuintir; ag Kevin MacGrath in Irish Ecclesiastical Record LXXXVII, Bealtaine 1952 (‘The Bruodins in Bohemia’); in The Parish of Kilkeedy; a local history, 1998 a thiomsaigh Frank Brew (‘The McBrody family’); agus ag Luke McInerney in Archivium Hibernicum 70, 2017 (‘A "most vainglorious man": the writings of Antonius Bruodin’)
Trí bliana ina dhiaidh sin bhí sé féin agus Aisteoirí Chéitinn páirteach in Dúirtse Dáirtse leis an mBantiarna Gregory
Captaen mara a athair Gregory agus b’as Inis Mór i gCuan Mó, Co
‘The gentle accomplished musical composer’ a thugann an Bantiarna Gregory air ina leabhar ar a nia Sir Hugh Lane
Bhronn an Irish Academy of LettersBonn Gregory air in 1950
Tá aiste le Gregory Burns, ‘A bilingual poet in Australia: Fionán Mac Cartha 1885-1953’, in Éire Ireland, Samhradh 1995
Chuir sé in aghaidh léiriú The Playboy of the Western World thall agus bhaist an Bantiarna Gregory ‘Shame-us McManus’ air
Bhí ról aici in Dúirt sé dáirt sé leis an mBantiarna Gregory ag oscailt Choláiste Chonnacht sa Spidéal (ibid 22 Lúnasa 1914)
Scríobh sé an t-úrscéal Tom Kelly (1905) agus tá aiste dar teideal ‘The Battle of the two Civilizations’ aige in Ideals for Ireland (1901) in eagar ag an mBantiarna Gregory
Synge an méid seo i litir dar dáta 12 Lúnasa 1906 chuig an Bantiarna Gregory: ‘I went to the Oireachtas on Thursday to see their plays
Ar an láthair freisin an lá sin bhí Yeats, an Bhantiarna Gregory [q.v.], Dubhghlas de hÍde [q.v.], Edward Martyn [q.v.] agus daoine móra le rá eile
Chaith sé ó 1971 go 1973 mar Chomhalta Gregory san fhilíocht in Ollscoil Leeds
Bronnadh Duais an Chraoibhín air in 1957, Bonn an Bhantiarna Gregory in 1960 agus bhronn Coláiste na Tríonóide dochtúireacht air 1963
Rinne Yeats, an Bhantiarna Gregory agus George Moore iarracht obair liteartha a fháil dó ach faoi 1908 bhí sé bancbhriste agus is ansin a d’éirigh sé as an sagartacht
Bhí ról aici in Dubhairt sé dábhairt sé, aistriúchán a rinne Pádraig Ó Siochfhradha[q.v.] ar Spreading the news leis an mBantiarna Gregory, nuair a léirigh Muiris Ó Catháin[B4] é ar Radio Éireann i 1933
Cé go raibh tionól mór ann an lá sin agus cuid mhór de cheannairí ghluaiseacht na teanga ann, chomh maith le scribhneoirí ar chairde iad leis an mBantiarna Gregory, níor tugadh tuairisc ar An Claidheamh Soluis 31 Lúnasa 1901 ach ar óráidí a thug an sagart cáiliúil Gerald O’Donovan (1871–1942) agus Hubert
D’aistrigh sé cuid mhaith drámaí: Geamaireacht dhroichid an diabhail (1932) (La parade du Pont au Diable, le Henri Gheon); Déirdre an Bhróin (1932) (Deirdre of the sorrows, le Synge); Oidhche mhaith agat, a Mhic Uí Dhomhnaill (1933) (Good night Mr O’Donnell, le Robert Brennan); Beatha Iongantach Bhearnáird (1935) (La merveilleuse histoire du jeune Bernard de Monthon le Henri Ghéon); Na Cruiteacháin (1936) (Farce des bossus le Pierre Jalabert); Arís (1936) (Joyeuse farce des encores le Henri Ghéon); An tAmhránaidhe (1936) (The singer, le Patrick Pearse); Cat na mbróg (1936) (Le chat botte, le Gheon); Grádh cásmhar (1937) (Le depit amoureux, le Molière); Ordóigín (1937) (Le Petit Poucet le Henri Ghéon); Seachain an Dathadóireacht (1938) (Prenez garde a la peinture le Rene Fauchois); Coriolanus (1938) bunaithe ar dhráma Shakespeare; Ar an mBóthar Mór (1943) (Nationale Six, le Jean-Jaques Bernard); An tUbhall Óir (The Golden Apple, leis an mBantiarna Gregory); An chúis in aghaidh Íosa (Processo a Gesù, le Diego Fabbri)
Um Nollaig 1898 bhí sí ag fanacht leis an mBantiarna Gregory sa Chúil: “Miss Borthwick the Irish scholar who had been giving me lessons in London is staying here and has classes every afternoon in the Gate Lodge, about eight girls and thirty to forty young men alternately, some walking as far as three miles to attend” (Seventy years)
Scríobh an Bhantiarna Gregory dán faoi: ‘O branch that withered without age/ Would we could see you where you’re missed./ Step airy on the Abbey stage,/ Play there the Revolutionist – / And fill with laughter pit and stalls/ With Bartley Fallon’s croak and cry – / You first to dare those Castle walls,/ We mourn you Sean Connolly’
Scríobh W.B.Yeats chuig an mBantiarna Gregory 21 Bealtaine 1901: ‘I brought a man to [George] Moore to propose a Gaelic dramatic touring company
Bliain ina dhiaidh sin nuair a bhí duais Hawthornden á bronnadh air i Londain thagair an Bhantiarna Gregory dá dhíograis timpeall na Gaeilge: ‘With the revival (sic) of the Gaelic League, he became a great enthusiast for the language
D’aistrigh sé Spreading the news leis an mBantiarna Gregory faoin teideal Dubhairt sé dabhairt sé (1931) agus The resurrection of Dinny O’Dowd le Seamus Mac Manus faoin teidal Eis-éirghe Dhonncha (1933)