Líon alt a aimsíodh: 4
Thug Fionán cuairt ar an oileán chomh luath le 1904, b’fhéidir (Na timirí i ré tosaigh an Chonartha 1893-1927, 1990 le Donncha Ó Súilleabháin) agus bhí ann go minic, foláir: tagraíonn Eibhlín Shúilleabháin do chuairt a thug 31 Lúnasa 1923 (Muiris Ó Súileabháin: saol agus saothar, 1983 le Nuala Aimhirgín) ··· Fear ó Mhárthain a phós isteach san oileán ar 26 Eanáir 1837 a athair Dónall agus ba í Cáit Shé, arbh ó Cheann Trá a treabhchas, a mháthair ··· Cé go raibh i ngrá le cailín in Inis Mhic Aoibhleáin rinneadh cleamhnas idir é agus a chol seachtair Máire Chatháin, deirfiúr leis an té a bheadh ina Rí ar ball, agus phós siad ar 5 Feabhra 1878 ··· foláir nó gur éag beirt díobh láithreach i ndiaidh a mbreithe mar luann Mac Conghail acht ocht n-ainmneacha: an chéad Seán (a baisteadh 10 Aibreán 1879), Pádraig, Eibhlín, Tomás, Cáit (máthair Phádraig Uí Mhaoileoin, scríbhneoir), Dónall, Muiris, agus an dara Seán [q.v.] ··· ‘Ach, mo chreach, raibh d’fhaid sa chéad “bheatha” sin ach cúpla leathanach fúlscap!’ An chéad turas eile a chuaigh Brian don Oileán thug leis My childhood agus In the world, péire leabhar le Maxim Gorki, agus The Iceland fisherman le Pierre Loti, gur léigh sleachta astu do Thomás
Ba iad Seán ‘Jacko’ Ó agus Máire Chéitinn a tuismitheoirí agus is in Chicopee in aice le Springfield, Massachusetts, a rugadh í ··· raibh de chlann eile ag an lánúin ach iníon arbh i gceantar Dhún Chaoin a rugadh í in 1873 ··· Sagart Sasanach a bhí ar cuairt, ghearáin an mhígheanmnaíocht a shíl a bhí ar siúl agus an bhaint a bhí ag an ól leis ··· Dhéanadh sí banaltracht agus ba í a chóirigh coirp Eibhlín Nic Niocaill [B3] agus Dhónaill Uí Chriomhthain nuair a bádh iad 13 Lúnasa 1909 ··· Seán an Ghrinn a thugann an Criomhthaineach air go minic in Allagar na hInise agus is léir go mbaineadh ardtaitneamh as a chuideachta: ‘Thug Seán an Ghrinn tamall maith den lá seo istigh i mo thigh féin i mo theannta agus níorbh fhada liom an fhaid sin mar níl aon tsiolla a ligfeadh amach as a bhéal ná gur ciorrú ar an aimsir duit é pé acu buairt nó a mhalairt atá ag baint leat’ (an dara heagrán, 1977 in eagar ag Pádraig Ua Maoileoin)
Gairid i ndiaidh na breithe fuair a máthair, Eibhlín Shé, bás ··· Scéalaí ba ea a seanathair Micheál Ó Guithín (1851-1942) agus bhí dall i ndeireadh a aoise ··· raibh aon aige chun an t-am a chaitheamh, ach ag cur an lá leis an oíche agus an oíche leis an lá, suite cois tine ag duanaireacht agus ag scéalaíocht ··· Scéalaithe leis ba ea a hathair, a dheartháirsean Tadhg, agus a seanmháthair agus a seanaintín ar thaobh na máthar, Cáit, Bean Uí Shé (1861-1941) agus Máire Ruiséal, Bean Uí Lúing (1856-1946) ··· Agus í ar Scoil Naomh Gobnait, Dún Chaoin, idir 1923 agus 1931, d’insíodh nó léadh na múinteoirí, Bríd Lúing, ar gheall í le máthair aici, agus Muiris Ó Dálaigh, scéalta dóibh
Rugadh Eibhlín (Ellen) Chróinín i gCéim Chorrbhuaile i gceantar Bhéal Átha an Ghaorthaidh 2 Lúnasa 1879 ··· Tá an méid seo ag Peadar Ó hAnnracháin[B1] faoi dhuine díobh in Fé bhrat an Chonnartha, 1944: ‘ dóigh liom gur tógadh aon chlann sa cheantar chomh Gaelach le clann dheirfiúr an Eibhlín chéanna ··· De mhuintir Chríodáin iad san agus foláir nó chuadar faoi anáil Eibhlín agus iad an-óg ··· raibh Eibhlín ach 17 mbliana nuair a tháinig sí [go Cill Chainnigh]; raibh aon Bhéarla aici agus dá bhrí sin b’éigean di leathbhliain a chaitheamh á fhoghlaim ag Clochar na Toirbhirte sula bhféadfadh sí tosnú ar Ghaeilge a mhúineadh’ (Seán Ó Briain, ‘Obair na hAthbheochana i gCill Chainnigh’, Feasta, Bealtaine 1993) ··· sa chathair amháin a bhí ranganna aici ach sna bailte beaga a dtéadh sí ar a rothar siar agus siar ó thuaidh chucu: Baile Sheáin, Achadh Úr, Tulach Ruáin, Áth na nUrlainn, Callainn, Tobar Eoin, Baile Uí Shé, Dún Mór