Aimsíodh breis is 50 alt. Níl á liostú anseo ach an 30 ceann is fearr a fhreagraíonn do d'iarratas.
In alt, ‘Thiar in Uíbh Ráthach’, in Loch Léin, Aibreán 1903 deir Diarmuid: ‘Bhí Gaolainn ag m’athair is mo mháthair, ’sí ba ghnáthaí leo bheith á labhairt ··· Deir Nóra Ní Shúiliobháin in Capuchin Annual 1976 : ‘A cousin and pupil of my father, Diarmuid Ó Súilleabháin, whose pen-name was Diarmuid Ó Duibhne, then a postman in Killarney, later a Dáil translator was a much-loved visitor ··· Bhí Diarmuid Ó Súilleabháin ó Chill Airne ina Leasuachtarán ar Chumann na Múinteoirí Taistil, más fíor do An Claidheamh Soluis 10 Meán Fómhair 1904 ··· B’fhéidir gurbh fhear eile den ainm é mar ní heol gur fhág Diarmuid s’againne seirbhís an phoist ··· Cuireadh síos go raibh 38 bliana d’aois ag Diarmuid, fear poist a rugadh i gCiarraí, go raibh sé féin agus a bhean Cáit (35), arbh as Corcaigh di, pósta le 11 bliana, gur rugadh seachtar dóibh agus go raibh seisear díobh ina mbeatha
Tá an aiste ‘Diarmuid Ó Donnchadha’ i gcló ag Pádraig Ó Baoighill in Feasta, Iúil 2012 ··· Thuig cara le Diarmuid, Dónall Ó Riagáin, gurbh as Gaeltacht Mhúscraí dá athair agus gur thóg sé an chlann le Gaeilge lámh leis an Ráth ··· Fuair a mháthair bás nuair a bhí Diarmuid 19 bliana d’aois ··· Deir a mhac Rónán le húdair Beathaisnéis nach rómhaith a bhí Diarmuid ag réiteach lena athair agus gur fhág sé baile tuairim an ama sin ··· Deir Dónall Ó Riagáin: Go lá a bháis bhí ard-mheas ag Diarmuid ar Sheán Sabhat agus déarfainn gur do Shinn Féin a chaitheadh sé vóta, bíodh is gur éirigh sé níos measartha le himeacht na mblianta
Ón am a chonacthas é ar an gcéad chlár den sobaldráma Ros na Rún a chraol TG4 i mí na Samhna 1996 nó go bhfuair sé bás i mí Iúil na bliana 2015, bhí Diarmuid Mac an Adhastair ar dhuine de na haisteoirí ba mhó a raibh aithne agus gean air ar scáileáin teilifíse na hÉireann ··· I bpíosa scannánaíochta a rinne aisteoirí Ros na Rún faoina bpáirteanna roinnt blianta sular bhásaigh sé, dúirt Diarmuid go raibh go leor de thréithe Shéamuis Mhicil Tom ag baint leis féin ··· I mBéal an Daingin i gConamara a saolaíodh Diarmuid Mac an Adhastair ar an 9 Nollaig, 1943 ··· Triúr clainne a bhí orthu, Diarmuid, Mary agus Joan ··· Tosaíodh ag reáchtáil damhsaí ansin Tigh Deáirbí agus cé is moite d’achar gairid a chaith sé i Sasana, ba ina bhfeighil siúd agus i bhfeighil an tí ósta a chaith Diarmuid Mac an Adhastair an chéad leath dá shaol oibre, agus é críochnaithe lena chuid scolaíochta i Scoil Náisiúnta an Tuairín, i nGairmscoileanna na Ceathrún Rua agus Bhóthar an Athar Uí Ghríofa i gcathair na Gaillimhe
I nDroichead Átha a rugadh Diarmuid ar 9 Bealtaine 1908 ··· Chuig a scoilsean, Scoil Phádraig i nDroichead Átha, a chuaigh Diarmuid agus ann a rinne sé an Ard-Teistiméireacht féin ··· Nuair a chuir Conradh na Gaeilge a gcoiste raidió ar bun i 1935 ba iad Diarmuid, Aindrias Ó Muimhneacháin, Éamonn de Barra agus Leon Ó Dubhghaill na baill ··· Diarmuid an duine ab éifeachtaí agus ba bhisiúla de lucht na páirtaimsire ··· Scríobhadh Frank Carney cinn i mBéarla chun go n-aistreodh Diarmuid iad chun gurbh i nGaeilge a chéadléireofaí iad
Sa teach an oíche sin bhí Diarmuid, Cáit, Gobnait, Séamus agus Conchubhar ··· Tá an tagairt seo ag an Athair Donnchadh Ó Donnchadha [feic Tadhg Ó Donnchadha in B1] in Béal Átha an Ghaorthaidh (1922): ‘Diarmuid ’ac Coitir, an scéalaí as na Curraichí, agus Séamus, a dheartháir—bhí siad i bpríosún mar gheall ar Land Agitation agus cur as seilbh Dhiarmuid Uí Mathúna ··· Ag tagairt do Dhiarmuid arís dúirt Donncha in Béaloideas 32, 1964: ‘Bhí aithne cheana féin aige [Seán Ó Cróinín] [q.v.] ar Dhiarmuid ’ac Coitir agus ar a chumas scéalaíochta, ach bhí seó shaoil seanchais agus mioneolais ag Diarmuid de bhreis ar na scéalta agus raidhse seanamhrán ··· B’é an rud ba ghreannúire a bhí ag baint leis an scéal, gur dhein Diarmuid Ó Duibhne baineannach é féin ar ócáid áirithe, pé gátar a bhí aige le hé dhéanamh ··· Níor airigh Seán ach cnámha an scéil mar go raibh bean a’ tí ar fuaid na cistean nuair a tharraing Diarmuid anuas é
Thug Diarmuid féin an t-eolas seo do Mhuiris Ó Droighneáin[B2]: ‘Gaol don Athair Peadar is ea é—“a trí is a trí dhá uair” ··· Nuair a tháinig Séadna amach thosnaigh Diarmuid ar an nGaeilge a léamh agus a scríobh ··· O’Leary (Liscarrigan)’ sa láthair nuair a bunaíodh craobh i gCluain Droichead ar 26 Samhain 1899 (An Claidheamh Soluis 16 Nollaig 1899) agus is dóigh gurbh é Diarmuid s’againne é ··· Tá léargas ar an gcaidreamh a bhí aige leis an bhfile Micheál Ó Tuama [q.v.] i 1901-3 le fáil san iris St Patrick’s; Diarmuid a sholáthair roinnt amhrán dá dhéantús ann ··· Ag an Athair Gearóid Ó Nualláin [B2] tá an abairt seo in Beatha dhuine a thoil, 1950: ‘Bíonn gach tosnú lag, agus, chomh fada is is cuimhin liom, ní raibh de lucht léinn ann [Coláiste na Mumhan] ach cúigear—an tAthair Aibhistín [Ó hAodáin] [B4], Eibhlín Ní Chróinín [B3], Seán Ó Cuill [B2], Diarmuid Ó Laoghaire (is dóigh liom) agus mé féin’
Bhailigh Seán Ó Súilleabháin le chéile a dhánta, cúig cinn is tríocha díobh, agus a raibh de sheanchas ina dtaobh agus i dtaobh Dhiarmuda in Diarmuid na Bolgaighe agus a chómhursain, 1937 ··· Deirtear freisin gur thréig sí Diarmuid agus go ndeachaigh ag siúl lena mac, ar mháistir rince é, ach gur ghlac Diarmuid ar ais í ··· Bhí sé anois folamh agus ann a d’fhan Diarmuid go bhfuair bás den ocras
Jeremiah Christopher a ainmneacha baiste ach ó 1907 amach níor tugadh air ach Diarmuid ··· Breac-Ghaeltacht ba ea an Mhainistir Bhán (Trácht Fhionn) nuair a bhí Diarmuid ag fás suas ach ní raibh líofacht Ghaeilge aige riamh, in ainneoin go raibh sé ina bhall de Choiste Gnó Chonradh na Gaeilge ó 1907 go 1922 ··· Bunaíodh Conradh na Gaeilge i stát Nua-Eabhrac i 1902 agus toghadh Diarmuid ina uachtarán ··· Bhí Diarmuid féin i bpáirt Raiftearaí i ndráma an Chraoibhín, An Pósadh, i 1906 ··· Diarmuid a bhronn an dileagra maisithe air i Halla Carnegie 26 Samhain 1905
Hugh Diarmuid James a baisteadh air ··· I bPlás Ely a bhí cónaí orthu agus chuir Diarmuid aithne ar George Moore, Dubhghlas de hÍde agus W.B ··· Tar éis don Chraoibhín féachaint ar a raibh déanta ag Diarmuid go nuige sin thoiligh sé chuige go scríobhfadh Diarmuid a bheathaisnéis: Douglas Hyde: an Craoibhín Aoibhinn, 1917 ··· 16 1964: ‘Diarmuid Coffey in his undergraduate days gave his allegiance to the political and cultural revival of the hopeful years in Ireland before the 1914 war
Rugadh triúr clainne do Threasa agus do Dhomhnall, mar atá, Diarmuid, a rugadh ar 12 Lúnasa 1929, Cian agus Nuala ··· Bhí Diarmuid ar an chéad duine den chlann agus is é is mó a thóg ó na tuismitheoirí ··· Fuair Diarmuid a chuid ollscolaíochta in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, (UCG an t-am sin) áit ar ghnóthaigh sé B.A ··· Bhí spéis ar leith ag Diarmuid i bhforbairt pobail agus rinne sé cúram ar leith den ábhar sin ina chuid cúrsaí teagaisc agus taighde agus sa tsochaí i gcoitinne ··· Rinne Diarmuid cuid mhór taighde i gcomhar leis an Ollamh Tony Varley i Roinn na Polaitíochta agus na Socheolaíochta in OÉ Gaillimh agus is gearr go bhfeicfear toradh a gcuid taighde ar an eagraíocht Muintir na Tíre i gcló
In Inniu 16 Feabhra 1972 tá an t-alt ‘Risteárd Ó Glaisne ag comhrá le Diarmuid Ó Laoghaire’ ··· Tá aiste fhada ar a shaol is a shaothar ag Risteárd in Cothú an dúchais: aistí in ómós don Athair Diarmuid Ó Laoghaire S.J., 1997 in eagar ag Máirtín Mac Conmara agus Éilís Ní Thiarnaigh agus tá cuntas iarbháis in Irish Times 4 Lúnasa 2001 ··· Diarmuid a baisteadh air toisc gur ar lá a bhreithe a adhlacadh Diarmuid Ó Donnabháin Rosa ··· Is minic a théadh Diarmuid go dtí teach léachtóra, Tom Jones
Ní raibh puinn Ghaeilge aicisean cé gur dócha gur chainteoir dúchais Diarmuid ··· Ceapadh Diarmuid ina Ard-Mháistir i gColáiste na Mumhan nuair a bunaíodh é in Iúil 1904 ··· I 1906 foilsíodh An Macléighinn agus deirtí gurbh é Diarmuid ba thúisce a mhol an Modh Díreach sa leabhar sin ··· Neacht le Diarmuid mar sin Bobby Bonfield a dúnmharaíodh go mistéireach i mBaile Átha Cliath i dtús na 1920idí (aiste in Comhar Samhain 1976 ag Breandán Ó hEithir)
Ba shin-seanuncail le Diarmuid an file Séamus Mór Ó Muimhneacháin ··· Diarmuid mac Sheáin Mhóir, mic Chonchubhair, mic Eoghain Mhic Eoghain Mhóir Uí Mhuimhneacháin?” Talamh ar mhargadh bliana a bhíodh ag Seán Mór ··· D’aistrigh sé go dtí na Millíní i mBaile Bhuirne agus, nuair a bhí trí bliana d’aois ag Diarmuid, go dtí Doire Aimhréidh i bparóiste Ghleann Fleisce i gCiarraí, lámh le Dhá Chích Dhanann agus cois Fleisce agus Claedí ··· Chum Diarmuid caoineadh air nuair a maraíodh é
Lyne in Journal of the Kerry Archaeological and Historical Society, 1976 (‘The Mac Fínín Duibh O’Sullivans of Tuosist and Bearehaven’) agus in uimhir 1980 den iris chéanna (‘Peter McSwiney [1783-1860] and the vexed succession to the last Mac Fínín Duibh’), agus ag Seán Ó Súilleabháin in Diarmuid na Bolgaighe agus a chómhursain, 1937 ··· Nuair a bhí an file Diarmuid Ó Sé[q.v.] na Bolgaí i mbaol a chrochta i ngeall ar sheolta a ghoid tháinig Mac Fínín Duibh faoi dheifir chun na cúirte agus dúirt an breitheamh leis láithreach bonn nach ngéillfeadh sé d’aon achainí uaidh ··· ‘Más mar sin atá is é a iarraim ort ná Diarmuid Ó Sé a chrochadh’, arsa Mac Fínín Duibh agus is ar an gcuma sin a d’éirigh le Diarmuid dul saor ··· Chuir cúigear isteach air, Diarmuid Ó Sé na Bolgaí ina measc, agus is do Shéamus Ó Caoindealbháin[q.v.] sa Chaisleán Nua Thiar a tugadh an duais ··· Tá na cúig cinn i gcló ag Ó Súilleabháin in Diarmuid na Bolgaighe agus a chómhursain
In 1811 a rugadh a athair, Diarmuid, agus ba í Máire Ní Chonghaile a mháthair ··· B’fhéidir gurbh é an Diarmuid Ó hÉigceartuigh é ar éirigh leis i scrúduithe Choláiste na Mumhan i 1906 (An Claidheamh Soluis 15 Meán Fómhair 1906) ··· Seachtar leanaí a bhí acu agus ba é Diarmuid (1892-1958) [q.v.] an duine ba shine díobh
Ba é Diarmuid an Timire Gaeilge deireanach sa chontae mar cuireadh deireadh leis an bpost nuair a d’éirigh sé as
An t-aon Diarmuid (Jeremiah) a rugadh do lánúin Crowley-Grace in 1875–76 i gCill Bhriotáin ná an mac a rugadh ar 2 Bealtaine 1875 do John Crowley agus a bhean Ellen Grace, más fíor do thaifid an pharóiste ··· Ní raibh aon amhras ar Helen ná ar a hathair ach gurbh é Diarmuid an duine a rugadh ar 2 Bealtaine 1875 ··· Thabharfá leat gur bhall tábhachtach den Chonradh ba ea Diarmuid ··· Is dóigh gurb é Diarmuid s’againne é ··· I dtaobh na nAnáidí Talún dúradh in An Tír 16 Iúil 1932: ‘Only two writers as far as I know have grappled seriously with the problem—Eamonn Mansfield with the economic side and Diarmuid O’Crowley with the legal aspect’
‘Bhí Diarmuid agus a mháthair ina gcónaí gairid dúinne ··· Bhí Diarmuid agus a mháthair ina gcónaí ag barr an bhóithrín sin.’ Deir sí freisin nach raibh de shlí maireachtála ag Bríd ach ag díol óil gan cheadúnas ··· In Seanfhocail na Mumhan deir Pádraig Ó Siochfhradha[q.v.] gurbh é Diarmuid a stiúraigh é go dtí sean-Ghaeilgeoirí na nDéise ‘le linn a nirt is a mhaitheasa’ ··· His zeal for the language—his enthusiasm for its success—and his unsparingness of himself were characteristic of the Diarmuid Stóice the Ard-Fheis a few years ago used to relapse into silence to hear’, a dúradh in An Claidheamh Soluis 10 Meán Fómhair 1910
Ba é Diarmuid an tríú duine den seachtar clainne a bhí acu ··· Ansan a airigh Diarmuid a lán de na hamhráin agus den cheol agus des na scéalta, óna athair féin, Maidhcí, ó Pheataí na Ráithe [Ó Tuama] agus ó Dhiarmuid Ó Ríordáin a bhíodh go minic ann
Múinteoir scoile i Scoil Lubhghortáin ba ea a athair Diarmuid (1856-1934) [q.v.] agus ba í Eibhlín de Barra, múinteoir, a mháthair ··· Deir Ó hAnnracháin: ‘Diarmuid Ó hÉigceartuigh was reputed to have mastered in an uncommon way much of the internal workings of the British Government here and particularly so in its financial departments’ ··· Ar na daoine ag an gcruinniú bhí Diarmuid Ó hÉigceartuigh a scaoileadh amach as Frongoch [sic] trí dhearmad i mí na Bealtaine’
In An tUltach, Feabhra 1954 (‘Dánta de chuid Uladh: An teach a ndearnadh Ballóg De’) deir Éamonn Ó Tuathail[B2]: ‘Is cosúil gur duine amháin an Diarmuid Mac an Bhaird a chum an dán atá i gcló anseo agus an Diarmuid (Mac Laoisigh) Mac an Bhaird a rinne tuireamh ar Thadhg Ó Rodaighe[q.v.] i mbliain a 1689 (Cat
Gan aon amhras is mar ‘Jerome’ agus ‘Jeremiah’ a dhéanadh sagairt na seanaimsire galldú ar an ainm sin ‘Diarmuid.’ Is i gColáiste Phádraig, Droim Conrach, Baile Átha Cliath, a cháiligh sé mar bhunmhúinteoir ··· Bhí a athair ina ardmháistir sa scoil chéanna, post a bhí ag Diarmuid ar ball
Tá cuntas ar an amhránaí agus an rinceoir seo: ag Lillis Ó Laoire in Ar chreag i lár na farraige; amhráin agus amhránaithe i dToraigh, 2002; ag Diarmuid Ó Péicín agus Liam Ó Murchú in Islanders: the true story of one man’s fight to save a way of life, 1997 ··· Chabhraigh sé go mór le Diarmuid Ó Péicín nuair a bhí an sagart sin ag iarraidh feabhas a chur ar chúrsaí an oileáin
Tá dánta le 14 file ann agus cinn le Fearghal Óg Mac An Bhaird [q.v.], Irial agus Tadhg Dall Ó hUiginn[q.v.] agus filí eile de mhuintir Uiginn, Maol Mhuire Ón Cháinte, Pádraig Óg Mac An Bhaird, Diarmuid Dall Mac an Fhir Léighinn, Tadhg mac Giolla Brighde Mac Bruaideadha, Diarmuid Mac an Bhacaigh Ó Clúmháin
Bhain Diarmuid Ó hAirt leas as an ábhar sin in Díolaim Dhéiseach, 1988 (Acadamh Ríoga na hÉireann)
Bhain Diarmuid Ó hAirt leas as an ábhar sin in Díolaim Dhéiseach, 1988 (Acadamh Ríoga na hÉireann)
Ba é a spreag Seán Ó Súilleabháin chun Diarmuid na Bolgaighe agus a chomharsain a scríobh
Cuntas agus dánta in Diarmuid na Bolgaighe agus a chomhursain, 1937 le Seán Ó Súilleabháin
Tá dánta Gaeilge Mhurtaí bailithe ag Seán Ó Súilleabháin in Diarmuid na Bolgaighe agus a chomhursain (1937) ··· Bhíodh Murtaí agus Risteard Ó Sé, nia le Diarmuid na Bolgaí, ag scóladh a chéile le véarsaí agus deireadh Murtaí mar mhagadh gurbh fhearr leis nach in aon reilig lena chéile comhraic agus a uncail a chuirfí é féin
B’as an mBunán i gCiarraí dá athair Diarmuid Ó Conchubhair ··· Diarmuid na Miúlach’ a thugtaí air agus bhí siopa taistil aige sa Ghleann Garbh ··· Faoi Dhaonáireamh 1911 bhí sé ina bhaintreach 38 bliana d’aois agus beirt mhac aige, Stiofán (11), agus Diarmuid (10) a rugadh in Uíbh Fhailí
Chorcaí, a rugadh an mac seo le Diarmuid ar dheartháir é leis an taoiseach cáiliúil Domhnall Ó Súilleabháin Béarra (1560–1618) ··· Is cosúil go raibh ceithre dhuine déag clainne ag Diarmuid agus a bhean Juana Nic Shuibhne agus go ndeachaigh siad go léir beagnach chun na Spáinne; ag Ciaran O’Shea sa chaibidil ‘The Irish Catholic exile in early-modern Galicia, 1598–1666) in The Irish in Europe..