Aimsíodh breis is 50 alt. Níl á liostú anseo ach an 30 ceann is fearr a fhreagraíonn do d'iarratas.
Cáit a’ Rí’
Ba iad Peadar Ó Síocháin agus Cáit Ní Dhrisceoil a tuismitheoirí ··· Deirtear ansin: ‘Foilsímíd anso cuid de shaothar Cháit Ní Shíocháin – file mná atá ina cónaí ar oileán Chléire, Co ··· Níor chuir Cáit dhá líne riamh le chéile go dtí bás an duine déanach dá driotháireacha ach is mó dáinín deas a chum sí le deireannaí ··· Ní scríonn Cáit a cuid filíochta síos in aochor ach coinníonn sí ina ceann é agus ba bhreá leat bheith ag éisteacht lé ’s a cuid filíochta féin á rá aici ··· Bíodh go bhfuil Cáit sé bliana déag ’s trí fichid tá sí chó lúfar, beo le haon bhean óg.’ Roghnaíodh péire dán léi, a bhí i gcló ar dtús in Feasta, in Nua-Fhilí 2(1953-63) in eagar ag Séamas Ó Céileachair[B8], 1968
Phós sé Cáit Ní Shíthigh ó na Grafaí ··· De réir dhaonáireamh 1901 bhí Pádraig 40 agus Cáit 34 ··· I nDaonáireamh 1911 55 bliain d’aois a bhí Pádraig agus 45 a bhí ag Cáit ··· Sa teach le Pádraig agus Cáit agus a leanaí bhí a n-iníon Bridget, bean phósta a bhí 26 bliain d’aois, más fíor, a fear céile James Sullivan (32), iascaire a raibh idir Ghaeilge agus Bhéarla aige, agus a mac Pat a bhí bliain d’aois
‘Tá Cáit Feiritéar – nó An Bhab mar is fearr aithne uirthi, nó go deimhin Bab – ó Bhaile na hAbha, Dún Chaoin i nGaeltacht Chiarraí, ar dhuine de na scéalaithe traidisiúnta deireanacha sa tsaol Gaelach.’ Sin í an chéad abairt sa réamhrá in Ó bhéal an Bhab: Cnuas-scéalta Bhab Feiritéar (2002) in eagar ag Bo Almqvist agus Roibeard Ó Cathasaigh (a bhfuil péire dlúthdhiosca in éineacht leis) ··· Scéalaithe leis ba ea a hathair, a dheartháirsean Tadhg, agus a seanmháthair agus a seanaintín ar thaobh na máthar, Cáit, Bean Uí Shé (1861-1941) agus Máire Ruiséal, Bean Uí Lúing (1856-1946) ··· Scéalta gearra grinn agus scéalta fada a bhí ag Máire ach is scéalta crábhaidh is mó a bhí ag a seanmháthair Cáit Ruiséal ··· Tá i gcló ag Micheál de Mórdha abairt a scríobh Ó Ríordáin fúithi ina cholún san Irish Times: ‘Peig Sayers eile is ea Cáit Bean an Fheirtéaraigh
an lá sin chuaigh sí ag snámh ar an Trá Bhán le Cáit Ní Chriomhthain agus Máire Ní Chatháin, beirt de chailíní an oileáin nach ndeachaigh ag snámh riamh cheana ··· Ba ghairid go raibh Eibhlín agus Cáit i dtrioblóid ··· Rinne Dónall Ó Criomhthain, deartháir Cháit agus mac leis an Oileánach, iarracht ar Eibhlín a shábháil ach bádh é ··· Tháinig Pádraig Ó Cearnaigh ar an trá ansin agus shábháil sé Cáit ··· Ar chuma éigin ceapadh gur ag iarraidh Cáit Ní Chriomhthain a shábháil a cailleadh Eibhlín agus chuir sin go mór leis an eachtra
Ba é an dara duine ab óige é den deichniúr páistí a bhí ag Micheál Ó Conluain, múinteoir Gaeilge ón Muileann gCearr, agus Cáit Ní Choisdealbha, amhránaí cáiliúil ó Bhaile an tSagairt, an Spidéal, Co ··· ‘Deireadh Cáit
Seán ’Lís Ó Súilleabháin a athair agus ba í Cáit Ní Ghuithín, neacht le Tomás Ó Criomhthain[q.v.], a mháthair ··· ‘Do phós sé cailín álainn as an gCeathrú Rua gurbh ainm di Cáit Ní Chatháin, cailín cliste stuama, ionnas go bhfuilid ag maireachtaint anois i measc na nGael i gConamara, an áit is ansa lena gcroí, Muiris ag brath ar an bpeann agus a mhnaoi ag friotháilt na lóistéirí ina bhfuil a cáil go hard mar chócaire ··· B’as Doire Fhatharta sa Cheathrú Rua do Cháit ··· Bhí i gceist aige ar dtús talamh a cheannach i gCorca Dhuibhne ach b’fhearr go mór le Cáit bheith sa Cheathrú Rua ··· Scríobh sé úrscéal a bhí bunaithe ar eachtraí a bhain do ghaol leis, Domhnall Cháit Bhilí, ach arís níor fáiltíodh roimhe
B’as Sliabh gCua féin don mháthair Cáit Ní Iceadha ··· Phós sé Máire Bhreathnach agus bhí mac agus iníon, Cáit, acu ··· Bhí Cáit pósta ar Pax Ó Faoláin, duine de laochra Chogadh na Saoirse i gContae Phort Láirge
Deirtear gurb é a chum an t-amhrán ‘Cáit ó Gharrán a’ Bhile’ ach is annamh aon tagairt dó mar fhile ag lucht litríochta ··· Lysaght lived for little beyond poetry, pistols, wine and women; and the sermons and soda-water of the day after seem to have had small effects in mending his ways—or his health which soon began to break.’ Tá na leaganacha Béarla agus Gaeilge de ‘Cáit ó Gharrán a’ Bhile’ i gcló le hais a chéile in Irisleabhar na Gaedhilge, Uimh 32, Iml.III, 1889, agus an ceol i gcló leis an leagan Gaeilge ··· Deirtear freisin ann gur dhá mhíle laisteas den Chathair i gContae Thiobraid Árann ar bhruach na Siúire atá Garrán an Bhile agus gur dóigh gurbh aint í Cáit seo an amhráin (‘one of the belles of Tipperary’) do William Archer Butler (1814-48), Ollamh le Fealsúnacht Mhorálta i gColáiste na Tríonóide, gur Nagle ba shloinne di agus go raibh a hiníon pósta ar an gCaptaen W
Phós sé Cáit Ní Shiúrdáin, Marino, Baile Átha Cliath, ball de Chraobh Móibhí, ar 11 Deireadh Fómhair 1955 agus bhí beirt bhuachaillí agus triúr cailíní acu, ar le Gaeilge ar fad a tógadh iad ··· Ar feadh scór bliain bhí Cáit ina rúnaí ag Bord Bainistíochta Choláiste Eoin / Íosagáin, Baile an Bhóthair, Baile Átha Cliath, í ag obair go toildeonach i dtús báire ··· Bhí naonúr de gharchlann aige féin agus Cáit
Fear ó Mhárthain a phós isteach san oileán ar 26 Eanáir 1837 a athair Dónall agus ba í Cáit Ní Shé, arbh ó Cheann Trá a treabhchas, a mháthair ··· Ní foláir nó gur éag beirt díobh láithreach i ndiaidh a mbreithe mar ní luann Mac Conghail acht ocht n-ainmneacha: an chéad Seán (a baisteadh 10 Aibreán 1879), Pádraig, Eibhlín, Tomás, Cáit (máthair Phádraig Uí Mhaoileoin, scríbhneoir), Dónall, Muiris, agus an dara Seán [q.v.] ··· Cailleadh Pádraig i ndiaidh taisme agus cailleadh Cáit ar an seachtú leanbh
Duine de chúigear mac a bhí ag Conchubhar (Nelius) Ó Liatháin, siúinéir, agus Cáit Nic Suibhne (Ní Shuibhne go háitiúil) ab ea Dónal ··· Ba dheirfiúr í a mháthair, Cáit, le Pádraig Mac Suibhne, An Suibhneach Meann ··· Ba iad a mháthair, Cáit, agus a uncail, Pádraig, na múinteoirí a bhí sa scoil san am agus tháinig Dónal chun cinn faoina stiúir
I dteach phríomhchúntóir na Roinne, Máire Cháit Ní Riain, a chastaí Seán Mac Diarmada, Seán T ··· Ó Ceallaigh nuair a phós seisean Máire Cháit Ní Riain Luan Cásca 1918
Ba í Cáit Ní Bheirn ó Cheann Mucrois a mháthair ··· Bhí triúr leanaí ag Micheál agus Cáit
Bhí a dheirfiúr Cáit ag múineadh sa scoil sin roimhe ··· Ag tagairt do Dhonncha scríobh Peadar Ó hAnnracháin [B1] in Fé bhrat an Chonnartha, 1944 ‘Ach faoin am a d’fhág sé Cúil Aodha bhí Pádraig Mac Suibhne, duine dá mhacaibh léinn, agus a dheirfiúr Cáit ullamh ar chúram na scoile a thógaint orthu féin, i dtreo is gur leanadh den dea-obair a bhí ar siúl ann roimis sin, mar go deimhin níor mhó grá an oide a bhí ann don Ghaeilge ná grá an té a lean é’
Bhuaigh a dheirfiúr Cáit (‘Bean thar lear’) duais Oireachtais i 1900 le ‘Cnuasach de dhánta nár foilsíodh cheana’ ··· Tá litir ag Domhnall (idem 23 Meitheamh 1900) á chur in iúl gur cailleadh Siobhán oíche Bhealtaine agus gurbh in an chéad tuairisc a fuair Cáit ar casadh di go Rhode Island sna Stáit
I measc na bhfoinsí a luann Eugene Daly tá ‘Aiste ar Bheatha Mhichíl Chormaic Ó Súilleabháin’, ‘written by Cáit Ní Chiarúcháin (Carey) from Derrylugga, who taught in the Abbey School, Skibbereen, joined the Mercy Order about 1912 and died in the Flu of 1918 ··· Ba iad Cormac Ó Súilleabháin, feirmeoir, agus Cáit (nó Máire mar a thugtar uirthi uaireanta) Ní Iarlaithe ó Dhoire a’ Loga a thuismitheoirí ··· Ó bhéalaithris Cháit Ní Iarlaithe, a chol ceathar, a bailíodh na hamhráin sin
Aint leis an scoláire béaloidis Seán Ó Súilleabháin ba ea a mháthair Cáit Ní Shúilleabháin arbh as Eadargóil di ··· Bhaineadh duine acu, Siobhán, duaiseanna Oireachtais ar amhránaíocht ar an sean-nós agus bhí duine eile díobh, Cáit, i measc na ndaoine a thug amhráin don Athair Pádraig Breathnach[B3]
Ba é Pádraig Ó Cuirrín, feirmeoir, a athair agus ba í Cáit Bhreathnach a mháthair ··· Líonadh foirm Dhaonáireamh 1911 i nGaeilge agus is mar seo a bhí an teaghlach: Pádraig Ó Curraín (48 bliana d’aois); a bhean Cáit (51); Micheál (21); Seán (17), scoláire; Eilís (17); Muiris (12)
Sa teach leis bhí a bhean Cáit (41), a rugadh i gContae Bhaile Átha Cliath agus a dheirfiúr Máire (41) ··· Bhí Proinsias agus Cáit pósta le 14 bliana agus aon duine déag clainne a rugadh dóibh, a raibh deichniúr díobh, seisear mac agus ceathrar iníonacha, beo
Ceardaí ba ea é siúd freisin agus ba í Cáit Nic Ghearailt máthair Mhaidhc
O’Boyle a scríobh Ar son Cháit, a chéad ghrá, an chéad drama Gaeilge riamh a léiríodh i Nua-Eabhrac (sa Lyric Hall, 42nd Street agus 6th Avenue)
Ba scéalaí é siúd agus ba scéalaí an mháthair Cáit Ní Dhanachair freisin
Ba é an duine clainne ba shine é ag Peadar Ó Síocháin agus Cáit Ní Dhrisceoil
An file a leagtar an dán cáiliúil ‘Cáit ar ghabhadar Gaoidhil’ (in eagar ag William Gillies in Éigse, samhradh 1970 faoin teideal ‘A Poem on the Downfall of the Gaoidhil’) atá i gceist anseo
Sa Léigiún a casadh air a bhean Cáit Harford, arb as an Muileann gCearr di
Bhí sé pósta ar Cháit Ní Néill agus d’éag sé ar 15 Aibreán 1971
Bhí sé pósta ar Cháit de Paor, an deirfiúr ab óige le John Wyse Power [faoi POWER, Jennie Wyse, B2], duine den seachtar a bhunaigh Cumann Lúthchleas Gael
I dteach Cháit a’ Rí a d’fhanadh sé
Feirmeoir ba ea a athair Tadhg agus ba í Cáit Ní Chuinn a mháthair
Chiarraí, a rugadh an mac seo le Risteárd agus Cáit Budhlaeir ar 1 Lúnasa 1921
Agus bhí baint aige leis an gcéad dráma Gaeilge a léiríodh riamh i Meiriceá, más fíor: Ar son Cháit, a chéad ghrá i mBealtaine 1904
Deirfiúr leis ba ea an t-amhránaí cáiliúil Cáit Ní Mhuimhneacháin (1918-49) [B5] ··· Ba ina dhiaidh san a chuireadar fúthu ar Ghaorthadh na Péice’ (leabhrán an dlúthdhiosca An Joga Mór, amhráin Cháit Ní Mhuimhneacháin a cuireadh amach in 2001)
Feirmeoir ba ea a athair Pádraig agus ba í Cáit Nic Craith a mháthair
In alt dar teideal ‘Arthur Clery, idealist’ in Scéala Éireann 23 Samhain 1932 dúirt Máire Cháit Ní Riain (Bean Sheáin T
Nuair a bhí tuairim daichead bliain d’aois aige phós sé Cáit Ní Fhathaigh
Feirmeoir ba ea a athair Seán agus iníon feirmeora a mháthair Cáit Ní Chonchubhair ó Chom an Spiara
‘Ag na céilithe chuile oíche bhí amhráin agus ceol le cloisteáil ó fhonnadóirí is ó cheoltóirí maithe—leithéidí Cháit Ní Dhonncha, Phádraic Uí Chúláin, Liam Mhic Fhlanncha ··· Í féin a bhailigh cuid de na hamhráin a bhí ar na ceirníní aici agus luaitear gur thug Cáit Ní Choisdeala (Bean Uí Chonluain), máthair Fheistí Uí Chonluain [q.v.], agus Eibhlín Ní Chonláin (Bean Mhic Conmara), Lios Uí Chathasaigh, Co
B’as an áit sin dá athair Máirtín agus b’as Baile an tSléibhe dá mháthair, Cáit Ní Chúláin, agus dá hathairsean
Ba iad Nioclás Breathnach agus Cáit Paor a thuismitheoirí
Ba iad Conchubhar, feirmeoir, agus Cáit Ní Shúilleabháin a thuismitheoirí agus deartháir leis ba ea Muircheartach Ó Séaghdha[q.v.]
Feirmeoir ba ea a athair Tadhg agus ba í Cáit Chambers a mháthair
Scríobh a dheirfiúr Cáit Bhí mé i Scoil Fhursa, leabhar dátheangach
Cáit Ní Liatháin (Lane) ab ainm dá mháthair
In Scríobhaithe Chorcaí 1700-1850, 1982 (An Clóchomhar) tá tagairt ag Breandán Ó Conchúir do litreacha, atá ar marthain, a scríobh an file ar 22 Meitheamh 1823 agus ar 30 Márta 1852, an chéad cheann chuig Cáit Gráidhin i mBaile Uí Lorcáin, Callainn, agus an dara ceann chuig Tomás Stac in Uí Mhic Coille
In Amárach 26 Iúil 1974 tugann sé cuntas ar an gcaidreamh a bhí aige ar Cháit an Rí (Ní Chatháin/ Uí Chathasaigh) a d’éag 23 Feabhra 1974
B’as Ros Muc dó agus múinteoirí scoile i gCill Fhínín ba ea é féin agus a bhanchéile Máire Cáit Ní Mhaolchatha (1863-1950) arbh as Sceichín an Rince, Co
Ba iad a thuismitheoirí Seán Ó Lúbaigh, feirmeoir, agus Cáit Ní Dhuinnshléibhe ó Sceithín an Rince
Deir Cáit Ní Leighin in Ardmore Journal, Uimhir 4 1987 gur thall i nGlaschú a d’fhoghlaim Micheál an phíob mhór agus gurbh é a bhunaigh an banna sin