KNOTT, Eleanor (1886–1975) Eleanor KNOTT Finnéigeas 1886 1975 Hull, Yorkshire, Sasana Molyneaux Home for the Blind Cnocán Iaróm F Scoil an Léinn Ghaelaigh scoláire Gaeilge/Ceiltise/Béaloidis [B9] scoláire Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed. Permission must be received for subsequent distribution in print or electronically. Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010

Deirtear in DIB gurbh ar 18 Samhain 1886 a rugadh Philippa Marie Eleanor Knott. Ach in Scoláirí Léinn: Léachtaí Cholm Cille xxxv 2005, tá aiste chuimsitheach uirthi ag an Dr Eoin Mac Cárthaigh agus deir seisean gur rugadh í ar 18 Samhain 1887 de réir thaifead an bhaiste; ach oiread linn féin níor éirigh leis taifead beireatais a aimsiú. De réir Daonáireamh 1911 b’iníon í le John Freeman Knott, máinlia agus dochtúir, agus go raibh sí 24 bliana d’aois ar a breithlá deireanach. Ag Ardán Sallymount, Raghnallach, Baile Átha Cliath, a bhí cónaí orthu. B’as Kingsland, Co. Ros Comáin, don Dr Knott. Bhí cuid mhaith leabhar scríofa aige agus, faoin am a d’éag sé, timpeall 2,000 alt ar chúrsaí eolaíochta agus teicneolaíochta. Trí sheans ba é a lig an Chuntaois Markievicz agus a hoifigigh isteach i gColáiste na MáinliannaLuan Cásca 1916. Fuair céadbhean a hathar bás in 1879 agus phós sé Philippa Anne Balcombe in 1881; ní raibh acu ach an bheirt pháistí, Billie agus Eleanor. In Hull, Yorkshire, a rugadh Philippa ach is i gCorrán Marino i mBaile Átha Cliath a bhí cónaí ar a muintir le tamall sular phós sí. Deirfiúr di ba ea Florence a bhí ag siúl amach le Oscar Wilde ach a phós Bram Stoker.

Tuairim 1900, bhí Eleanor ar scoil i gColáiste Abercorn, Sráid Fhearchair. Riamh ní dhearna sí aon cheann de scrúduithe na hÉireann. Tuairimíonn Mac Cárthaigh gurbh fhéidir gurbh iad scrúduithe Shasana a dhéanadh daltaí Abercorn. Le saoririseoireacht a chuaigh sí ar dtús i rith 1905-08 agus tá aistí léi le léamh in Ireland’s Own, Irish Packet (faoin ainm pinn ‘Finnéigeas’), Sinn Féin agus Irish Peasant. Mhisnigh an t-athair agus an mháthair í chun Gaeilge a fhoghlaim. Deirtear gurbh ón gCorn do mhuintir na máthar agus go raibh bá aici dá réir sin leis na teangacha Ceilteacha. Cheannaigh sí Simple Lessons Uí Ghramhnaigh in aois a 14 agus d’fhreastail ar rang Gaeilge a bhí ag Willie Pearse sa Choláiste Ealaíon. Ní deir Dáithí Ó hUaithne (Irish Times 13 Eanáir 1975) ach nach in aon ollscoil a fuair sí an oiliúint sa Ghaeilge a bhí faighte aici toisc nach raibh a leithéid le fáil in aon ollscoil san am. Is i Scoil an Léinn Ghaelaigh a tugadh an oiliúint sin di. R.I. Best a chomhairligh di freastal a dhéanamh ar Ard-Scoil an Léinn Ghaelaigh i 1907 agus níor iarradh táille na Scoile uirthi. Cé go raibh an Nua-Ghaeilge foghlamtha aici shíl sí go raibh eolas na Gréigise agus na Sanscraite riachtanach sula dtabharfadh duine faoin tSean-Ghaeilge. Faoi cheann trí bliana bhí dán sa dán díreach in eagar aici. Chaith sí tamall i mbun obair rúnaíochta na Scoile.

Tháinig a Foclóir d’Eisirt amach i 1910. Is i ngeall ar an obair a rinne sí do Mhuintir na Leabhar Gaeilge faoi stiúir Norma Borthwick ar théacsanna leis an Athair Peadar Ó Laoghaire a fostaíodh í chun cabhrú le hobair an fhoclóra san Acadamh Ríoga. Chuir sí eagar ar thrí leabhar de chuid an Athar Peadar: Lughaidh Mac Con (1914), Táin Bó Cuailgne ‘na dhráma (1915) agus Aodh Ruadh (1929–31). Tá sí ainmnithe ag an sagart i measc a sheiceadóirí liteartha.

Bhí sí ar bhunaitheoirí an “Cuman um Leitiriú Shimplí” in éineacht le Risteard Ó Dálaigh, Shán Ó Cuív, Osborn Bergin agus Tomás Ó Rathile agus scríobh sí go leor litreacha chuig na nuachtáin ag moladh an chórais a bhí ceaptha ag an gCumann.

Thosaigh sí ag obair ar a heagrán de dhánta Thaidhg Dhaill Uí Uiginn i 1910. D’fhoilsigh Cumann Na Scríbheann Gaeilge é i 1922–6. Dúirt Binchy faoi: “It is, I think, generally agreed that these two volumes are the most valuable of all those issued by the Society. Gerard Murphy used to advise his students to read and re-read her Introduction as by far the best account of the life, training, conventions, strength and weakness of the Irish bardic order as a whole”. Ba é an saothar seo a thug áit di i measc mórscoláirí a linne. Moladh ar a saothar is mó atá in A New Introduction by Pádraig A. Breatnach to The Bardic Poems of Tadhg Dall Ó Huiginn (1550–1591), 1996. Molann Pádraig Ó Macháin a saothar in Léachtaí Cholm Cille XXIV: An Dán Díreach, 1994 (‘Tadhg Dall Ó hUiginn: Foinse dá shaothar’).

Thosaigh sí ag obair ar fhoclóir Gaeilge an Acadaimh Ríoga mar chúntóir ag Marstrander i 1911. Dúirt Dáithí Ó hUaithne, duine dá mic léinn: “Eleanor Knott deserves most of the credit for the continuation of the Academy’s dictionary; after the departure of Marstrander from Ireland to those who worked on that great project during the last half-century she was its living embodiment”. I gcomhpháirt le Maud Joynt chuir sí eagar ar chodanna den fhoclóir agus deir D. A. Binchy fúthu: “Among the massive lexicographic works published by the Academy it seems to me that these three fasciculi will need the least amount of revision in the future: some additions undoubtedly, but very few corrections” (Ériu 26, 1975).

Foilsíodh a An Introduction to Irish syllabic poetry of the period 1200-1600 i 1928 agus i 1932 ghnóthaigh sí céim M.A. Ceithre bliana ina dhiaidh sin tháinig a heagrán de Togail Bruidne da Derga amach. Bhí sí ar fhoireann Choláiste na Tríonóide ó 1928 ar aghaidh agus i 1939 bunaíodh ollúnacht sa tSean-Ghaeilge go speisialta di. Bhronn Ollscoil na hÉireann D.Litt. honoris causa uirthi an bhliain chéanna sin.

Tar éis don Acadamh Ríoga na rialacha a athrú, ba í Eleanor an chéad bhean riamh ar glacadh léi mar bhall nuair a toghadh í i 1949.

I 1957, foilsíodh Irish Classical Poetry, leabhar don phobal, agus i gcomhpháirt le Gearóid Ó Murchadha chuir sí Early Irish literature ar fáil i 1966. Tá aistí léannta aici in Hermathena, Gadelica, Éigse, Irish Book Lover, Irish Historical Studies, Galway Archaeological Society Journal, Irish Nation, agus Ériu . I gcomhpháirt le Bergin agus Ó Rathile chuir sí eagar ar imleabhair de Ériu. Tá ‘Liosta sealadach d’fhoilseacháin Eleanor Knott’ i gcló ag Mac Cárthaigh.

Bhí sé beartaithe aici eagar a chur ar dhánta a bhain le Colm Cille. Theip radharc na súl uirthi, áfach. Bhí sí dall ar feadh 20 bliain, beagnach, sular cailleadh í ar 4 Eanáir 1975 sa Molyneaux Home for the Blind. Tá sí curtha i gCnocán Iaróm.

Tá tuilleadh eolais faoin mbeatha seo ar fáil ar http://dib.cambridge.org/ »