Bhí scoil dlí le fada ag a mhuintir i gCathair Mhic Neachtain sa Bhoirinn i gContae an Chláir; tá cuid d’fhothrach na scoile le feiceáil go fóill. Ba iad ollúna breithiún Chorcamrua iad agus bailiúchán luachmhar de sheantéacsanna dlí acu. D’éirigh leis an Domhnall seo, le cabhair a mhac léinn, ceann de na lámhscríbhinní dlí is tábhachtaí dá bhfuil ar marthain a chur ar fáil i rith na tréimhse 1564–69: Egerton 88 i Leabharlann na Breataine (tuairiscíodh in Irish Times 30 Aibreán 1998 go raibh cóip micrifíse i gCaisleán an Bhaile Nua i mBaile Uí Bheacháin). Sa Pháirc, Co. na Gaillimhe, mar a raibh scoil ag muintir Mhic Aodhagáin, a rinneadh cuid den obair sin. Tá cuntais air: ag Fergus Kelly in A Guide to Early Irish Law, 1988; ag Standish Hayes O’Grady in Catalogue of Irish Manuscripts in the British Museum, 1926. Tá scríofa sa lámhscríbhinn ag Ó Duibhdabhoireann gur chaith sé féin agus a chúntóirí a oiread cúraim le hábhar a roghnú as seanleabhair agus a chaithfí leis an Abhlainn Bheannaithe féin. Deir Kelly: ‘It contains a variety of legal material, much of which is not preserved elsewhere. It also contains an invaluable glossary, which gives quotations mainly from law-texts, but also from some non-legal texts, in particular the 8th century Félire Óengusso.’ Cé go raibh cion ag a mhic léinn ar Dhomhnall tá imill na lámhscríbhinne breac lena ngearáin i dtaobh an dua a bhain leis an obair; scríobh mac léinn amháin go raibh cuma air go raibh an dá Dhéardaoin sa tseachtain oibre. Tugann iontráil a rinneadh i 1567 le tuiscint go raibh Domhnall ‘ag gabháil Éireann’, é ar thóir lámhscríbhinní dlí, ní foláir.

Diarmuid Breathnach

Máire Ní Mhurchú