Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 24
Chuaigh sé as sin go coláiste a bhí ag Doiminicigh na hÉireann i Lováin ··· Ba dhóigh le Torna gurbh i Lováin a chuir sé eolas ar an dán díreach ··· D’fhill sé ar Lováin i 1651 ··· Ní rómhaith a bhí sé ag réiteach le húdaráis Lováin
In The Louvain papers 1606–1827, 1968 in eagar ag Brendan Jennings luaitear ’Dominus Robertus Chamberlain’ mar dhuine de na chéad nóibhisigh i Lováin, Gairid i ndiaidh dó dul isteach san ord Froinsiasach i 1610 is ea a ceapadh ina ollamh le diagacht i Lováin é ··· D’fhill sé ar Lováin ina dhiaidh sin ··· D’éag sé i Lováin 11 Meitheamh 1636
Oirníodh ina shagart é tuairim 1618 agus chuaigh sé isteach sna Froinsiasagh i Lováin 26 Aibreán 1620 ··· D’fhill sé ar Lováin roimh Mheitheamh 1634 ··· Bhí na coláistí i Lováin, i bPrág agus i Vielun sa Pholainn faoina chúram tráth agus bhí baint aige leis an miscan in Albain ··· D’éag sé i Lováin 15 Eanáir 1658
I gCúige Chonnacht a rugadh é, i gContae Liatroma, b’fhéidir, mar a bhfaightear an sloinne sin go fóill. Bhí sé ina mhac léinn i Lováin i 1621 agus oirníodh é 19 Feabhra 1622 ··· Is cosúil go raibh sé ina mhac léinn sa Spáinn roimh dhul go Lováin ··· Bhí sé i gceannas ar an geaibidil a tionóladh i gCuinche an bhliain sin agus ceapadh é ina ghairdian ar Lováin ··· Nuair a bhí tacaíocht airgid á lorg ag Lováin ó uaisle na hÉireann chun beathai na naomh a fhoilsiú bhí a ainm ar an gcéad cheann san iarratas
Rinneadh deagánach i gColáiste San Antaine i Lováin de 23 Nollaig 1634 agus oirníodh é 7 Aibreán 1635 ··· Fuair sé an deis nuair a toghadh é mar bhiocáire ar Choláiste San Antaine i Lováin sa mbliain 1644 agus scriobh sé Parrthas an Anma ··· Bhí seo bunaithe ar dhiagacht an Ghailleachas sa Fhrainc agus cháin an Róimh agus Dámh na Diagachta i Lováin é
Breatnach (Téamaí Taighde Nua-Ghaeilge, 1997) ar a sheanaois i Lováin; tá sé le tuiscint ó dhán a scríobh sé timpeall an ama sin do Fhlaithrí Ó Maoilchonaire[q.v.], ‘Éist rem éagnach, a fhir ghráidh’, go raibh síad beirt ar scoil le chéile ··· Chuaigh sé go dtí Lováin tuairim na bliana sin ag lorg pátrúnachta ··· Is i Lováin a d’éag sé.
(1996): ‘Baothghalach and Flann appeared to have acted as tutors to Brother Michél Ó Cléirigh - possibly “in his later years rather than in his youth”.’ Chuaigh sé isteach sna Proinsiasaigh i Lováin uair éigin roimh Mhárta 1623 mar bhráthair tuata agus ghlac le Michél mar ainm crábhaidh ··· Ó Dheireadh Fómhair go Nollaig 1632 bhí eagrán leasaithe de Leabhar Gabhála Éireann á réiteach acu i mainistir Lios Gabhail i bhFear Manach; Brian Rua Mag Uidhir[q.v.] a bhí mar phátrún acu i mbun na hoibre sin. Bhí cead aige ó údaráis Lováin tabhairt faoi Annála Ríoghachta Éireann a thiomsú, sintéis ar na hannálacha a raibh teacht aige orthu ··· San am céanna ní miste a rá gur dócha leis gurb í bochtaine na mbráithre a choinnigh ó chló é.’ D’fhill Michél ar Lováin tuairim Iúil na bliana 1637
Bhí aithne curtha aige ar Fhlaithrí Ó Maoil Chonaire [q.v.], agus chabhraigh leis chun Coláiste San Antaine i Lováin a bhunú, agus ba é an chéad ollamh le fealsúnacht agus le diagacht é san fhondúireacht nua in 1607 ··· I rith an ama go léir, bhí sé go fóill ina léachtóir le diagacht i Lováin ··· In 1618 a foilsíodh i Lováin a aon leabhar Gaeilge, Scáthán shacramuinte na haithridhe, arb é atá ann tráchtas ar shacraimint na haithrí de réir Chomhairle Thrionta
Breatnach in Éigse XXXI, 1999 (’An Irish Bollandus: Fr Hugh Ward and the Louvain Hagiographical Enterprise’) is grinne a rinne staidéar ar an ról ceannasach a bhí aige i scéim staire agus naomhsheanchais Lováin ··· it was this meeting in Paris and the discussions between the three Irishmen on the lives of the Irish saints that really inaugurated the whole Louvain historical and hagiographical scheme.’ ’Ceann de na scéimeanna ba thábhachtaí agus ba thorthúla i gcaomhnú sheaniarsmaí na nGael’ a thugann Williams agus Ní Mhuiríosa air in Traidisiún Liteartha na nGael, 1979. I 1623 ceapadh é ina léachtóir le diagacht i gColáiste Antaine i Lováin
Chuaigh sé isteach i gColáiste Naomh Antaine i Lováin i 1607 agus rinne staidéar ann faoi Aodh Mac Aingil[q.v.] agus Aodh Mac an Bhaird[q.v.] ··· In The Louvain papers 1606–1827 (in eagar ag Brendan Jennings) deirtear gur Diarmuid ab ainm dó (’Antonius – antea dictus Dermitius’); bhí ’Dermitius Thadeus’ mar ainm pinn aige agus deir Gilbert gur le hómós é do dhuine d’oidí a óige. Bhí sé ina ollamh le fealsúnacht agus le diagacht i Lováin agus ansin ag múineadh in Aix-la-Chapelle agus in Cologne
Sa litir chéanna deir sé: ‘Near Larne in Antrim we met with one Eoin Agniw [Ó Gnímh] [q.v.], whose ancestors had been hereditary poets, for many generations, to the family of the O Neals; but the lands they held thereby being taken away from his father, he had forsaken the Muses and betaken himself to the plow: So we made an easy purchase of about a dozen ancient manuscripts on parchment.’ In Éirinn dó casadh Ruairí Ó Flaithbheartaigh [q.v.] air agus bhí teagmháil aige le Tadhg Ó Rodaighe [q.v.]. Bhí cloiste aige gur foilsíodh foclóir i Lováin tamall roimhe sin ··· Mhichéil Uí Chléirigh[q.v.] a foilsíodh i Lováin i 1643, as Tiomna Nua Uilliam Uí Dhomhnaill[q.v.], as Sean-Tiomna Bhedell[q.v.] agus as Grammatica Latino-Hibernica le Proinsias Ó Maolmhuaidh[q.v.]
Perhaps further study will reveal some chinks in his simple and armour-plated conviction that he was always right.’ I mBaile an Toireadh in aice le Ráth Chormaic a bhí an teach sin an easpaig ina sheasamh anuas go 1942, agus b’fhéidir ina dhiaidh; thugtaí ‘The Bishop’s Field’ ar an bpáirc ina raibh sé (MacCarthy). Ó Mheán Fómhair 1756 go Bealtaine 1757 bhí sé ar cuairt chuig coláistí na nGael in Toulouse, Bordeaux agus Lováin ··· Ar 12 Lúnasa 1764 scríobh sé litir i bhFraincis ón mBruiséil chuig an gCairdinéal Joseph Maria Castelli, Maor an Congregatio de Propaganda Fide, agus mhínigh gur chun leasa spioradálta an phobail Éireannaigh a bhí an foclóir á scríobh aige, nach raibh aon airgead fágtha aige tar éis dó sparáin a bhunú do choláistí na nGael i bPáras agus i Lováin, go mba mhór an chabhair 150 nó 105 scudi Rómhánacha féin agus go bhféachfadh sé féin le fuíollach chostas na clódóireachta a fháil óna chairde
Chuir sé ‘Agallamh na Senórach’, dánta fiannaíochta agus dánta eile á gcóipeáil in dhá lámhscríbhinn san Ísiltír, in Ostend agus Lováin, sa bhliain 1626–27: ‘Duanaire Finn’, agus ‘Leabhar Uí Chonchubhair Dhuinn’, mar is fearr aithne air de bhrí go raibh sé tamall i seilbh Chathail Uí Conchubhair [B6] ··· This gallant officer, the patron of our country’s belles lettres, adds variety and charm in his gay Spanish uniform to the brown-clad figures of Ward, Fleming, Colgan, and the rest.’ Bhí mac Shomhairle, Séamus, ina leascheann feadhna ag a chol seisir, Alasdar mac Colla Chiotaigh Mac Domhnaill [q.v.]; ní raibh an mac seo i gCath Chnoc na nOs agus d’imigh ar deoraíocht c.1648. Dhealródh ón aguisín seo le Brendan Jennings in Duanaire Finn, Cuid III, 1953 gurbh i gColáiste San Antaine i Lováin a cuireadh Somhairle: ‘When the Franciscan College of St
Deirtear ann go raibh sé ag múineadh i Lováin, gur 6 Sráid Carlisle, An Cuarbhóthar Theas, Baile Átha Cliath, a sheoladh nuair a cailleadh é, gurbh iad John agus Bridget Mulrenin a thuismitheóirí
Tar éis cúrsaí oiliúna i Lováin agus i bPrág oirníodh i bPrág é mar shagart Proinsiasach
Ó 1653 bhí sé ag múineadh an tsruithléinn nó na héigse ar feadh sé bliana agus ina dhiaidh sin chaith na blianta fada ina ollamh le fealsúnacht, le diagacht mhorálta agus leis an Scríbhinn Dhiaga i Lováin, in Antuairp agus in áiteanna eile
Chaith sé tamall ag léachtóireacht ar fhealsúnacht agus diagacht i Lováin agus san Iodáil
Chaith sé tamall i Lováin agus fuair cúnamh airgid ón Vatacáin
Bhí sé ina léachtóir i Lováin i bhfealsúnacht ar dtús agus ansin sa diagacht. Ba é an Teagasg Criosdaidhe an chéad leabhar de shraith Ghaeilge a d’fhoilsigh Proinsiasaigh Lováin i bhfeachtas an Fhrith-Reifirméisin
I nDeireadh Fómhair na bliana sin bhí sé in Douai chun fáilte a chur roimh Iarlaí Thír Eoghain agus Thír Chonaill agus chun iad a thionlacan go Lováin agus as sin chun na Róimhe
Is dóigh le Mac Cana gurb amhlaidh nár múineadh scríobh na teanga dó. Níl d’eolas ina thaobh ach a bhfuil scríofa aige féin sa lámhscríbhinn úd; tháinig sí i seilbh sagairt Fhroinsiasaigh i 1774, bhí tamall i Lováin, ansin i gColáiste Isadóir sa Róimh agus ar deireadh i Leabharlann na bhFroinsiasach i mBaile Átha Cliath
Chaith sé tamall gairid i nDroichead Átha sular ceapadh é ina bhiocáire agus ina mháistir ar mhic léinn i Lováin i 1955
Tar éis tréimhsí i Luimneach agus i Lováin bhí sé ag teagasc i gColáiste Mhuilte Farannáin (1954-56), agus, nuair a dúnadh an mheánscoil i Muilte Farannáin, is i mBaile Mhic Gormáin a bhí sé, é ina Dhéan Disciplín ann agus Gaeilge, Béarla agus Iodáilis á múineadh aige
Meastar go raibh sé ag múineadh scoile ar feadh an ama go ndeachaigh sé go Lováin in 1728