Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 142
Sa Bhóithrín Bocht, Camas, i bparóiste an Bhóthair Leathain, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ar 5 Márta 1890 ··· Ghléas sé é féin in éadach iascaire agus d’éalaigh go dtí ceantar sléibhtiúil thuaisceart Thiobraid Árann ar 3 Samhain 1917 agus bhí ar a choimeád faoin ainm ‘Paddy Dwyer,’ é ag obair mar oibrí feirme le muintir Uí Riain Leacain in aice le Crois na Rae agus ag múineadh ranganna Gaeilge ann ··· He was a good balladmaker and his verses gave an additional incentive to the singing word’ B’fhéidir gurbh iad ‘At Soloheadbeg the war began,’ ‘Seán Treacy’ agus ‘The Barracks at Rea’ na bailéid is mó dá dhéantús a bhí i mbéal na ndaoine i dTiobraid Árann Thuaidh ··· Ba bhall é den 6ú Cathlán de Chéad Bhriogáid Thiobraid Árann ach bhí sé páirteach i luíocháin agus i ruathair le briogáidí eile Thiobraid Árann agus le Briogáid Luimnigh Thoir ··· Phós sé Maggie Purcell, iníon tábhairneora sa Teampall Uachtarach, Tiobraid Árann, i 1927 agus bhí mac agus iníon acu
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhí Neddy Kate, mar a thugtaí air ina dhúiche féin, ar dhuine de na pearsana ba mhó tábhacht i ngluaiseacht na saoirse i dTiobraid Árann ··· Sampla is ea a shaolré ar an dlúthcheangal a bhí go minic ag athbheochan na teanga leis an ngluaiseacht sin. Ar 10 Nollaig 1883 a rugadh é i mBealach, Crois an Ghúlaigh, Co. Thiobraid Árann ··· Bhí siad ar cheann de na chéad bhannaí píobaireachta sa tír. I mBealach a bunaíodh an chéad chomplacht de na hÓglaigh i dTiobraid Árann agus nuair a bhris an Cogadh Mór amach tairgeadh captaen a dhéanamh de Éamon in arm na Breataine ··· Um Cháisc 1916 thug sé iarracht ar thacaíocht don éirí amach a fháil i dTiobraid Árann agus i Luimneach agus chaith sé an tréimhse uaidh sin go hOíche Nollag 1916 i bpríosún i Wakefield agus Reading ··· Ba é a d’áitigh ar Shéamus Robinson teacht go Tiobraid Árann an bhliain dár gcionn
Bhí beirt deartháireacha agus deirfiúr amháin ag Séamas: ba dhuine díobh Tomás Ó Maoileoin nó ‘Seán Forde’, trodaire nótáilte i gCogadh na Saoirse i Luimneach agus i dTiobraid Árann (a bhfuil cuntas ar a bheatha scríofa aige féin in Survivors: the story of Ireland’s struggle as told through some of her outstanding living people .. ··· I ndiaidh dó teacht amach as príosún is ea a thairg Éamonn Ó Duibhir [q.v.] post múinteora Gaeilge faoi Chonradh na Gaeilge dó i dTiobraid Árann Thuaidh. Bhí Bríd Bhreathnach (a rugadh ar 19 Lúnasa 1888) as Cill Fhínín, Co ··· Ba iníon í siúd le Hubert Breathnach (1849–1905), máistir scoile Chill Fhínín, agus Máire Cáit Ní Mhaolchatha (1863-1950), múinteoir ó Sceichín an Rince, Tiobraid Árann ··· Deirtear ar an leac uaighe go raibh a mhac Pádraig (1900-24) ina chaptaen i mBriogáid Mhaigh Eo Thoir. Bhí an tuairisc seo faoi Shéamas in Fáinne an Lae 30 Márta 1918: ‘Deir an Midland Tribune go dtug na pílir in Aonach Urmhumhan cuairt ar thigh Shéamais Uí Mhaoileoin, timire Chontae Thiobraid Árann, an lá faoi dheireadh agus gur chuardaíodar gach poll agus póirse, ach gur theip orthu greim a fháil ar Shéamas ··· Lúnasa 1918 dúirt Micheál Ó Coileáin leis dul go Corcaigh toisc go raibh an tóir róláidir air i dTiobraid Árann agus fuair sé post i Scoil na mBráithre ar Ché Uí Shúilleabháin faoin ainm cogaidh ‘Michael Forde’
I nDaonáireamh 1901 ar Bhóthar Mount Massey bhí ina gcónaí Máire, baintreach, siopadóir, ceann an teaghlaigh, aois 71, a rugadh i gContae Chorcaí; Síle (32), iníon neamhphósta, cúntóir siopa, a rugadh i gContae Thiobraid Árann; Áine (28), iníon neamhphósta a rugadh i gContae Thiobraid Árann; Seán (25), mac, cléireach poist a rugadh i gContae Chorcaí; Máire Ní Iarlaithe (13), gariníon a rugadh i gContae Chorcaí ··· Thiobraid Árann ··· Ar mhaithe leis an gcuntas seo thug Pádraig Hamilton cuairt ar Chlárlann Reilig Naomh Fionnbharra i mBóthar an Ghlaisín agus fuair taifeadtha ann gur i dTiobraid Árann a rugadh an Annie a cuireadh 17 Samhain 1942 agus gur Kath ··· B’fhéidir gur leor de dheimhniú gurbh í Áine Mhaigh Chromtha í gurbh i gContae Thiobraid Árann a rugadh í agus gur dhuine de mhuintir Iarlaithe a shínigh an rolla
Proinsias a bhí ina cheann ar an eagraíocht i dTiobraid Árann Theas agus ba é a thug Éamonn Ó Duibhir [B3] isteach san eagraíocht agus a chumasaigh é chun ciorcail a bhunú ina dhúiche féin ··· D’éirigh leis ciorcail a bhunú i gCaiseal, i nDurlas, Tiobraid Árann agus i bhFiodh Ard agus i mbailte eile ··· Bhí sé in aghaidh an Chonartha Angla-Éireannaigh ach bhí ordú tugtha dó ag Comhairle Cheantair Shinn Féin i dTiobraid Árann Thoir, agus ag an eagraíocht i gCluain Meala, i gCaiseal agus i dTiobraid Árann Theas, tacú leis an gConradh (‘The Second Dáil and the Treaty’ by William Corbett in The nationalist centenary 1890-1990 ) ··· De réir an méid rún a fuaireas ó mhuintir Thiobraid Árann Theas chím ná fuil na daoine sásta liom mar gheall orm bheith i gcoinne an tsocraithe a deineadh le muintir Shasana
III, 1888): ‘It would be worth living a life of hardship for the sake of knowing Richard D’Alton and Father Patrick Meany [B5 lch 289] and William Williams [q.v.].’ Baisteadh Richard Dalton áirithe, arbh iad Richard Dalton agus Mary Walsh a thuismitheoirí, i mbaile Thiobraid Árann ar 13 Meitheamh 1814 agus is dóigh gurbh é an fear s’againne é ··· 61 bliana d’aois, de réir an teastais báis, a bhí D’Alton nuair a d’éag sé i Sráid James, Tiobraid Árann, ar 15 Iúil 1875 ··· Báicéir (‘merchant’ atá sa teastas báis) i mbaile Thiobraid Árann ba ea é in 1848 agus san eolas a chuir giúistís cónaitheach go Baile Átha Cliath cuireadh síos air mar ‘a leader and an out-and-out republican’ ··· Bhí an Walter seo ina fhear fásta nuair a thug sé faoin teanga a fhoghlaim agus bhí sé ina leasuachtarán ar chraobh de Chonradh na Gaeilge i mbaile Thiobraid Árann
De réir na dtaifead atá ag an ord, b’as baile Thiobraid Árann dósan ··· Ag 22 Bóthar Effra sa cheantar sin a bhí cónaí air ag an am agus i nDaonáireamh 1901 chuir sé síos go raibh sé ina chléireach den dara roinn in Ardoifig an Phoist, gur i gContae Thiobraid Árann a rugadh é, gurbh as Port Láirge dá bhean Mary agus go raibh beirt iníonacha aige, Gladys agus Eileen ··· Daoine eile den sloinne a rugadh timpeall 1864-70 ba ea: Mary a saolaíodh in Brookville, Tiobraid Árann, ar 29 Meán Fómhair 1864; Catherine i Lios Fearnáin, an Bháinseach, Co. Thiobraid Árann, ar 10 Samhain 1866
Deirtí gurbh é a chum ní hamháin ‘Éamonn an Chnoic’ ach ‘Bean Dubh an Ghleanna’ freisin; an fáth atá leis an tuairim sin, dar le heagarthóirí Nua-Dhuanaire I, 1971 go bhfaightear véarsa as ‘Éamonn an Chnoic’ san amhrán eile. Tá eolas Uí Shúilleabháin ar a bheatha bunaithe: ar chuntas a thug Andrew Ryan, caisleán Ghort Cheallaigh, Teampall Uachtarach, Co. Thiobraid Árann, do Sheán Ó Dálaigh [B6],cuntas a bhí tamall i seilbh Shéamuis Uí Chasaide [B2] sular chuir an Súilleabhánach i gcló den chéad uair riamh é: ar eolas a d’aimsigh an Dr Martin Callanan, Durlas, i gcáipéisí; ar eolas a thug fear gan ainm, sagart, b’fhéidir, as ceantar an Teampaill Uachtaraigh don Súilleabhánach i 1929 ··· Ba é sin a rinne meirleach de, é ar a choimeád ar feadh an cheantair shléibhtiúil ar an teorainn idir Luimneach agus Tiobraid Árann thuaidh ··· Luimnigh, freisin, agus Faill an Chloig, Tiobraid Árann ··· Cuireadh suas leacht ina onóir in Áth an Chuilinn (nó Cluain Uí Mhurchú), Co. Thiobraid Árann agus i 1984 tugadh coimisiún don ealaíontóir John Ryan saothar ealaíne a dhéanamh le cur i scoil náisiúnta Theampaill Uachtaraigh. Tá tuilleadh eolais faoin mbeatha seo ar fáil ar http://dib.cambridge.org/ »
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sa Pháirc Bhuí, Cloch an Phrióra, paróiste Phocáin, Co. Thiobraid Árann, a rugadh an scríbhneoir bisiúil seo ar 17 Samhain 1912 ··· I mBéarla freisin a scríobh sé leabhar taistil ar Thiobraid Árann ··· Bhí sé pósta ar Olive Carey ó Chrois na Ré, Co. Thiobraid Árann, agus bhí triúr mac agus ceathrar iníonacha acu ··· Cuireadh é i gCloch an Phrióra, paróiste Phocáin, Co. Thiobraid Árann.
Baineann tábhacht le Liam Ó Lúbaigh ar na hábhair seo: gur dhuine é de na cainteoirí dúchais Gaeilge deireanacha i dTiobraid Árann; gur bhailigh sé amhráin a dhúiche féin; gur scríobh sé téacsleabhar fisice i gcomhar le húdar eile ··· Sampla breá is ea é freisin de dhuine ar éirigh leis a bheith ina scoláire eolaíochta d’ainneoin na n-ainneoin. I gCill Domhnóig, paróiste Bhaile Uí Phéacháin, Tiobraid Árann, a rugadh é 30 Iúil 1882 ··· D’éag sé go tobann 31 Nollaig 1948 agus é ar cuairt chuig a dheirfiúr i dTiobraid Árann ··· Rogha an té a bhailigh, Liam Ó Lúbaigh, is ea an méid sin, gan amhras, taobh amuigh den gcuid is mó de LS3, ach scáthán leis is ea é ar an stóras d’amhráin Ghaelacha a bhí le fáil sa cheantar so i ndeisceart Thiobraid Árann i dtús an fhichiú aois’ (Ó Macháin).
Garda ba ea a athair Edmund Ryan (fear de na Rianaigh a bhfuil ‘Rábaire’ mar leasainm orthu) ó cheantar Áth an Chuilinn, Co. Thiobraid Árann ··· Ait mar a tharla, is fear de bhunadh dúiche atá an-ghar d’Áth an Chuilinn, Co. Thiobraid Árann, Risteárd de Búrca, aire oideachais, a d’fhéach chuige go n-athosclófaí an scoil sin ··· Leabhair Ghaeilge a scríobh sé is ea Dáithí Lacha (1965); Dáithí Lacha ’67 (1966); Suas agus síos (1976). Ag pointe éigin theip ar an bpósadh agus chuaigh sé chun cónaithe san Ardán, Gleann Eatharlaí, Co. Thiobraid Árann ··· D’éag sé ar 6 Nollaig 2008 agus cuireadh é i reilig bhaile Thiobraid Árann
I mBéarla a bhí ar bhreac sé i dTiobraid Árann Thuaidh, i dTeampall Uachtarach agus i gCill Chuimín go háirithe, i 1940 ··· Gach aon chontae gur chuas bhí na daoine an-fhial ach mharóidís le féile i dTiobraid Árann tú’ (Abair Leat) ··· Bhí sé pósta ar Pheig Ní Chonchubhair ón gCeathrúin agus bhí beirt mhac agus beirt iníonacha acu; ní raibh pinsean le fáil ag na bailitheoirí san am sin agus is amhlaidh a d’fhill sé ar an múinteoireacht, i Lios Bhearnáin i dTiobraid Árann (1951-52) agus ansin i mBaile na hEaglaise láimh leis an bhFianait i gCiarraí (1952-63 agus 1964-75)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 In Nua-Dhuanaire I, 1971 deirtear i dtaobh an amhráin ‘Ar m’éirí dhom ar maidin’: ‘De réir an tseanchais is éard atá san amhrán seo trácht ar anchaoi duine de mhuintir Uí Dhuibhir a cuireadh as seilbh (i mbarúntacht Choill na Manach i gContae Thiobraid Árann, b’fhéidir) thart ar lár an 17ú haois ··· Deir an t-údar sin gur mhac ba ea Seán Ó Duibhir an amhráin le ‘Darby O’Dwyer’, ceann fine, a d’éag 1629 agus gur dheartháir mór dó ba ea Antaine i gCluain Uí Thórpa in aice le Cluain Abhla agus Dún Droma i dTiobraid Árann ··· It is clear from the second verse that he foresaw that he would be compelled to leave Ireland and it is probable that he accompanied his cousin into exile.’ Bhí an Éamonn sin i gceannas ar bhriogáid sa chogadh i dTiobraid Árann, Port Láirge agus Luimneach
Sa Chill Mhór i bparóiste Chnoc an Bhile agus Dhún na Sciath, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é 8 Nollaig 1911 ··· Ceapadh é ina phríomhoide i gCoill an Easpaig ina dhúiche féin i 1937 agus bhí sé ina phríomhoide i gCnoc an Bhile 1960-77. Is léir ar Ar son na Gaeilge: Conradh na Gaeilge 1893-1993, 1993 le Proinsias Mac Aonghusa go raibh feachtas láidir ar bun ag an gConradh i dTiobraid Árann i 1938 agus deir Proinsias: ‘Gníomhaí ar leith i dTiobraid Árann san am a bhí i Micheál Mac Cárthaigh as Cnoc an Bhile ...
Bhí a athair Thomas tamall ina uachtarán ar Chumann Lúthchleas Gael sa chontae agus ba é an chéad chathaoirleach é ar Chomhairle Chontae Thiobraid Árann Thuaidh (1899-1911) ··· I nDaonáireamh 1901 bhí na daoine seo a leanas sa teach i i nGort na Croise: Thomas (53), feirmeoir agus giúistís síochána, a rugadh san Astráil; Alice (50), a bhean, a rugadh i gContae Thiobraid Árann; Bridget (24), iníon feirmeora; James (19), mac feirmeora; Vincent (15), scoláire ··· Ba eisean faoi deara gur beartaíodh Civil Survey of Ireland 1653 a fhoilsiú—le Tiobraid Árann a bhaineann an chéad imleabhar díobh
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ó thosaigh obair na hathbheochana b’fhéidir gurbh é seo agus Seán Ó Cearbhaill[B4] an t-aon bheirt de chainteoirí dúchais Gaeilge Thiobraid Árann a scríobh leabhair sa teanga ··· B’as ceantar an Chaisleáin Nua i dTiobraid Árann Theas dóibh beirt ··· Tá i gcló freisin san aiste léannta seo amhráin agus giotaí seanchais a chuir sé chuig Séamus Ó Duilearga i 1934, ábhar a chuireann lenár n-eolas ar chanúint Thiobraid Árann Theas, shílfeá.
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 De mhuintir Uí Riain Leacain, Crois na Ré, Co. Thiobraid Árann, an Gaeilgeoir seo a bhí ar dhuine de throdairí na saoirse i dTiobraid Árann Thuaidh ··· Tá páirc Chumann Lúthchleas Gael sa Phort Nua, Tiobraid Árann, ainmnithe as.
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I mBaile na hInse i bparóiste Chnoc an Bhile, Co. Thiobraid Árann, a rugadh an sagart seo ··· Curáideach i gCill Náile ba ea é sular ceapadh é ina shagart paróiste i nGort na hUamha, Tiobraid Árann, in 1805
B’as an teorainn idir Tiobraid Árann agus Port Láirge do Elizabeth. Bhí cúigear deirfiúracha ag Risteárd, a mbeadh ceathrar díobh ina mná rialta, agus beirt deartháir, a mbeadh fear acu, Samuel, sna Cistéirsigh ··· D’éag Risteárd 16 Nollaig 1971 agus tá sé curtha i reilig Bhaile Amoraoin in aice le hÁth na Cairte, Co. Thiobraid Árann
Lean sé air ag bailiú ceolta i dTiobraid Árann, Ros Comáin agus sa Chabhán ··· Dhealródh gurbh as deisceart Thiobraid Árann nó as Cill Chainnigh don phíobaire
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I mBaile an Ghraeigh, in aice le Cill Náile, Co. Thiobraid Árann, a rugadh an scríobhaí seo ··· Bhí siopa beag aige i nDroichead an Lafánaigh, Tiobraid Árann, agus bhíodh rang Gaeilge á mhúineadh aige ann
Tá bailithe ann na drámaí, na dánta agus na hagallaimh a scríobh sé nó a thug sé leis nó a leagtar air mar aon le heolas beathaisnéiseach. I dTiobraid Árann a rugadh é, mar a tugadh le fios i nDaonáireamh 1911 ··· An babhta seo chuir a mhac síos gur i dTiobraid Árann a rugadh sean-Tadhg! Is mar sheanduine beag bríomhar agus duine cráifeach ba chuimhin le seanchomharsana é
Sa cheantar sin idir Crosaire an Ghúlaigh agus Dún Droma i dTiobraid Árann a rugadh é ar 25 Meitheamh 1868—i gCluain Cheallaigh a deir Francis O’Neill[q.v.] in Irish minstrels and musicians, 1913 ··· Bhí tagairt in Fáinne an Lae 21 Eanáir 1899 dá chártaí Nollag. Cé gur sloinne coitianta i dTiobraid Árann Ó Faoláin gach seans gurbh eisean an ‘Seaghán Ua Faoláin’ a scríobh an litir dar ceannlíne ‘Why is Tipperary behind ?’ in An Claidheamh Soluis 15 Meán Fómhair 1900
B’as baile mór Thiobraid Árann dá thuismitheoirí, John Hayes, siúinéir, agus Jane Finn, agus ba é an chéad leanbh acu é ··· Tuairim 1906 chuaigh sé go dtí an Rinn ar rothar ó bhaile Thiobraid Árann agus deireadh sé go raibh Gaeilge dhúchais i ngach áit i rith na slí
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ba é a ainmsean an ceann ba mhinice ó dheisceart Thiobraid Árann i dtús na hathbheochana ··· I ndeireadh na bliana fuair Micheál Ó Nia post mar oide scoile i mBealach an Phóirín i gContae Thiobraid Árann agus do bhronn an Chraobh dileagra air agus sparán sabhran!’ Tuairim 1895 a chuaigh sé go Béal Átha Póirín
Nuair a d’imir Corcaigh agus Tiobraid Árann ar pháirc chatha Fontenoi sa Bheilg i 1910 bhí imreoir in easnamh ar Thiobraid Árann—bhí cuid dá bhfir imithe ar strae sa Bhruiséal agus tugadh Éamonn dóibh mar fhear ionaid, an fáth, b’fhéidir ar bhuaigh Corcaigh an cluiche
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhí an timire agus an múinteoir taistil seo ar dhuine den ochtar a rinne luíochán roimh na constáblaí i Sulchóid Bheag, Co. Thiobraid Árann, ar 21 Eanáir 1919, an chéad eachtra, b’fhéidir, i gCogadh na Saoirse ··· Um Nollaig 1920 cheap Conradh na Gaeilge é ina rúnaí dúiche i gContae an Chláir agus sa mhéid sin de Chontae Thiobraid Árann ó Dhurlas ó thuaidh—fairche Chill Dálua a deirtear uaireanta—ach bhí sé i bpríosún ag an am (Dóchas agus Duainéis: scéal Chonradh na Gaeilge 1922-1932 le hAindrias Ó Muimhneacháin)
Sa Choill Mhór, an Chlais Ghainimhe Thiar in aice leis an gCaisleán Nua i gContae Thiobraid Árann, a rugadh é 14 Feabhra 1875 ··· B’fhéidir dul amú a bheith ar Phádraig i dtaobh aois an Chearbhallaigh seo agus gurbh é an Seán s’againne é mar fuair seisean post múinteora taistil agus chaith tamaill i gceantair Chloichín an Mhargaidh i dTiobraid Árann agus in Inis Córthaidh
Bhí sé ar an duine ba cheannasaí sa ghluaiseacht náisiúnta i dTiobraid Árann ··· Bhí sé socair acu pósadh ach d’éag seisean i bpríosún Gloucester den fhliú mór Márta 1919. Bhí sí gníomhach i gCumann na mBan i dTiobraid Árann Theas agus i mBaile Átha Cliath agus faoin sos cogaidh bhí sí ina ball de choiste gnó an chumainn. Phós sí James Mac Neill (1869–1938), deartháir Eoin Mhic Néill, i 1923
Bhí sé ag múineadh anseo agus ansiúd i dTiobraid Árann agus tharla ar feadh tamaill é i Scoil Gharraí Sheáin i nDún Eochaille ··· To the end of his days Charlie was in the habit of boasting of his rebel past pupils’. Phós Cormac Caitlín Ni Riain as Tiobraid Árann
Bhí Piaras ina rúnaí i 1915 ag Dáil Déise, an coiste gnó a thogh ionadaithe na gcraobh den Chonradh i dTiobraid Árann agus i bPort Láirge ··· Chapter 1: Arbour Hill”’.) Toghadh é do Shinn Féin i dTiobraid Árann Thoir in olltoghchán 1918 le 7,487 vótaí in aghaidh 4,794 ag T.J
Fuair Seoirse bunoideachas sa Teampall Mór, Co. Thiobraid Árann, agus chuaigh sé ansin go dtí Scoil Ghramadaí Dhún Dealgan agus go dtí an Scoil Choláisteach i gCúl an tSúdaire dá bhliain deiridh ··· Thiobraid Árann, agus i mBaile Átha Cliath a d’fhás sé suas
Sa Chreagán, an Baile Nua, in aice leis an Aonach, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ··· Ag am a bháis, 27 Lúnasa 1995, bhí sé ina shagart paróiste i dTír Dá Ghlas, Co. Thiobraid Árann.
Is dóigh le Bernadette Cunningham (The world of Geoffrey Keating ..., 2000) gurbh é an Súilleabhánach a chuir tús leis an tuairimíocht go raibh Céitinn ag taisteal i mbréigriocht, é a bheith ina chónaí i bpluais sna Gaibhlte, agus a leithéid: ‘O’Sullevane, writing just prior to the publication of O’Connor’s English translation of Foras Feasa, had his own reasons for seeking to underestimate if not discredit Keating’s work.’ Is cosúil gurbh ó Thiobraid Árann don Súilleabhánach seo; bhí comhfhreagras aige le Tomás Ó Duinn éigin i gCaiseal i dtaobh cuimhní ar Chéitinn a mhair i dTiobraid Árann
Tá eolas ann ar an leabharlann a bhí aige, ar a pháirt in imeachtaí 1798, ar scoláirí agus scríobhaithe eile i gCill Chainnigh agus i ndeisceart Thiobraid Árann ··· Bhí caidreamh aige le fir i ndeisceart Chill Chainnigh agus Thiobraid Árann a raibh suim acu sa litríocht
Thiobraid Árann, a bhí cónaí ar a athair James Haicéad FitzPiers ··· Beirt eile ó Thiobraid Árann a bhí ag dul le sagartacht ann ba ea a chol ceathracha, Pádraig Ó Cearna, agus Eoghan Baiste Haicéad ó Fhiodh Ard
Ba dhóigh le Ó Foghludha, áfach, gur snaCoirríní, paróiste Theampall Doire i dTiobraid Árann, a rugadh é ··· Pléann sí na háiteanna go léir i dTiobraid Árann agus i Luimneach a raibh daoine den sloinne English ina gcónaí iontu agus i ndeireadh báire ba dhóigh léi gurbh in oirthear Chontae Luimnigh a bhí cónaí ar a mhuintir
Den teaghlach Léannta sin Flann agus bhí scoil ag a mhuintir i mBaile Mhic Aogáin ar bhruach Loch Deirgeirt i dTiobraid Árann thuaidh ··· His son, Flann Mac Aodhagáin, of Ballymacegan, is best known from the testimonia which he gave the Four Masters on the completion of their works.’ Bhí Cairbre ina shirriam de chuid na Banríona i dTiobraid Árann
Bhain Margaret le muintir cháiliúil Mhaitiú i dTiobraid Árann agus ba í aint Nano Nagle (1728–1784) í. Bhí Séamus Óg mustarach teaspúil agus, b’fhéidir, místuama meargánta ··· Phós baintreach Shéamuis Óig arís agus tógadh a mac mar Phrotastúnach tar éis do Sir Alan Brodrick é a chur faoi chúram Protastúnaigh i dTiobraid Árann a bhí gaolmhar le muìntír Mhaitiú.
Dúirt Dónall le Risteárd Ó Glaisne (Inniu 14 Bealtaine 1971): ‘B’as Luimneach m’athair, b’as Gort na hUamha a athair sin, agus bhí mo shin-sheanathair ag múineadh scoile (cois claí!) i gContae Thiobraid Árann—rud nach bhfuair mé amach gur thosaigh fear uasal i Londain ag scríobh stair na Mic Amhlaigh cúpla bliain ó shin agus gur thosaigh mé ag cur tuairisce mo shinsear féin ··· Cundúnaigh Thiobraid Árann a d’aistrigh go Gaillimh a bhí i muintir mo mháthar.’ Dar le cuntas Hutton ba i Scoil Naomh Uinsionn de Pól, Sráid Anraí, Luimneach, a bhí Dónall ar scoil ar dtús agus ba mhúinteoir ansiúd (Miss Hanrahan) ba thúisce agus ba mhó a spreag a spéis sa Ghaeilge
Ar 10 Deireadh Fómhair 1919 a rugadh é i Lios Ruanach i gceantar Chluain Meala, Co. Thiobraid Árann ··· Éireannach Óg ba ea seanathair le hEoghan, é i láthair i mBaile an Gharraí, Co. Thiobraid Árann in 1848. I gColáiste an Chnoic Bhig, Co
Tá Laition agus Srónaill ar an mbóthar idir baile Thiobraid Árann agus Imleach. Bhí Gearaltaigh Dheasmhumhan mar phátrúin aige tamall agus b’fhéidir gurbh in a thug gur i gCorcaigh a bhí sé
Ar bhás Sall in Aibreán 1682 tugadh do Phól na beathúnais a bhí ag Sall i gceantar Theampaill Mhóir i dTiobraid Árann
Luimnigh, agus Imleach, Co. Thiobraid Árann, 27 Meán Fómhair 1944 agus bhí ochtar leanaí acu
Ba é an chéad leanbh é ag James Hayes, feirmeoir beag, agus Kathleen Bourke ón Aonach, Co. Thiobraid Árann
Ba í Mary Ryan (‘Seán Óg’) ó Áth an Chuilinn, Co. Thiobraid Árann, an dara bean aige agus ba í siúd máthair Sheáin
In The Christian Brothers’ Educational Record, 1960 atá an cuntas is cuimsithí. Sa Churrach Glas i bparóiste sibhialta Ghleann Caoin in aice le Buiríos Ó Luigheach, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ar 20 Eanáir 1896
Bhí sé ag múineadh i scoil na mBráithre Críostaí i mBaile Thiobraid Árann 1926-27, i Scoil Sailearna, Cnoc na hAille (1927-36), i Scoil na Tulaí (1936-41) agus i Scoil Cholm Cille, Na Doireadha / Ros a’ Mhil (1941-73)
Oibrí feirme ba ea é agus théadh sé amach ag spailpínteacht agus ba ghnách leis dul go Tiobraid Árann a bhaint prátaí
Deirtear go n-iompraíodh sí gunnaí ina carr, iad faoi cheilt i mála plúir, go Corcaigh agus Tiobraid Árann
ach d’fhill a mhuintir ar cheantar Chluain Meala nuair a bhí sé cúpla bliain d’aois agus b’as Co. Thiobraid Árann dá bhanchéile
B'as an Aonach, Tiobraid Árann, dá hathair John Hargreave Kennedy
Sa Phort Nua, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é in 1875 agus chaith sé cuid dá óige sna White Walls, ceantar tuaithe cúpla míle soir ón bPort Nua
Ba as an nGallbhaile, Co. Luimnigh, dá mháthair (dar le Liam Prút)
Bheadh imreoir sin Thiobraid Árann ar dhuine de mhórghaiscígh na hiomána ar ball
Tá sé luaite ‘gur briseadh ó phost múinteora i dTiobraid Árann é sna 1950idí de bharr a chuid gníomhaíochtaí sa ghluaiseacht Phoblachtánach’ (Comhar, Iúil 2013)
Meastar gurbh i dTiobraid Árann a bhí sé agus gur fhill sé ar an Ráth cúpla babhta. Cé nach bhfuil d’fhianaise air ach an béaloideas, síltear go raibh sé gníomhach i gcúis na Stíobhardach
Ba é an duine deiridh é de Chlann Fhir Bhisigh a chuaigh le léann. Níl aon lua air go dtí 1643 nuair a bhí sé i mBaile Mhic Aogáin, Tiobraid Árann, agus dlús á chur aige ann le Dúil Laithne, gluais Laidine (i gcló ag Whitley Stokes[B3] in Goidelica in 1872), agus annála á gcóipeáil aige (i gcló ag J.N
I gCaiseal, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ar 20 Nollaig 1612
I gCaiseal, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ar 29 Samhain 1624
Deirtear gurbh ó Bhaothghalach agus Flann Mac Aodhagáin i mBaile Mhic Aogáin i dTiobraid Árann a fuair sé oideachas mar scoláire: is mar seo a mhíníonn Nollaig Ó Muraíle sin in The celebrated antiquary..
Tá a ainm snaidhmthe le hainm Sheathrúin Céitinn [q.v.] sa leac chuimhne a cuireadh i bhfalla an tseanséipéil, Cillín Chiaráin, i dTiobraid in aice le Cathair Dhún Iascaigh, Co. Thiobraid Árann, i 1644: ‘Orate animabus Patriis Eugenii Duhy vicarii de Tybrad et Domini Galfridii Keating...’
Fagan is mó a rinne taighde ar a mhuintir agus tuairimíonn sé gurbh i dTiobraid Árann Theas a rugadh é, sa Réchoill, b’fhéidir, áit atá idir an Chathair agus an Cloichín
I Scairt a’ Bhile in aice na Báinsí, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é
Luaitear é i liostaí na sagart i dTiobraid Árann ó 1613 ar aghaidh
Sa teach freisin bhí máthair Kathleen, Anne Hanrahan, baintreach a rugadh i dTiobraid Árann, agus beirt de dheirfiúracha Kathleen a rugadh i gContae Chorcaí, Madge (33) agus Mary (27)
I Ros Cré dó scríobhadh sé ar logainmneacha Thiobraid Árann Thuaidh in Tipperary Star
Is mar seo a bhí an lánúin i nDaonáireamh 1911: Gerald Walsh (27 bliain d’aois), cléireach ag Bord na Bardachta, a rugadh i gContae Thiobraid Árann, agus a bhean Eily (22) a rugadh i gContae Chill Chainnigh; bhí siad pósta le bliain anuas
B’as an Aonach, Co. Thiobraid Árann, d’athair Thomáis agus ba í a obair in oifig an phoist a thug go Luimneach é; bhí Gaeilge foghlamtha aige i gConradh na Gaeilge agus náisiúnaí ba ea é agus b’in é an fáth ar baisteadh ‘Tomás Mac Donnchadha’ ar Thomás
Ba í Brigid Croke ón mBáinseach, Co. Thiobraid Árann, a mháthair
In Aibreán 1955 phós sé féin agus Neilí Ní Riain as Tulach Seasta, Co. Thiobraid Árann
Deir Ann Moore gurb i dTiobraid Árann atá an Leifear sin ach ní léir ar Contae Thiobraid Árann: liostaí Logainmneacha, 2004 in eagar ag Pádraig Ó Cearbhaill go bhfuil aon Leifear ná Lifford sa chontae sin
Ba iad a thuismitheoirí John Cullen, ar de bhunadh na cathrach é, agus Margaret Downey ó Thiobraid Árann
na Gaillimhe, chaith sí dhá bhliain mar bhean an tí ag an Athair Mathúin Ó Riain[B1] i bparóiste Chnoc an Bhile, Co. Thiobraid Árann, agus is ann a chuaigh sí isteach i gCumann na mBan. Ó 1919 amach bhí sí á hoiliúint mar altra in Ospidéal Naomh Ultán i mBaile Átha Cliath
Phós sé Mary Lonergan ón nGabhailín, Co. Thiobraid Árann, Oíche Coille 1964
I nDurlas, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ar 28 Meitheamh 1928
B’as Ros Muc dó agus múinteoirí scoile i gCill Fhínín ba ea é féin agus a bhanchéile Máire Cáit Ní Mhaolchatha (1863-1950) arbh as Sceichín an Rince, Co. Thiobraid Árann, di
Casadh an Cadhnach a chéaduair air nuair a thaistil siad beirt ar bhus chun a bheith i láthair ag nochtadh leacht cuimhneacháin Liam Lynch i nDroichead na nGabhar sa Chaisleán Nua, Co. Thiobraid Árann
Bhí óstán agus feirm ag a athair Joseph sa bhaile sin agus ba í Nellie Purcell ó Lios Urumhan, Durlas Éile, Co. Thiobraid Árann, a mháthair
Thiobraid Árann, a rugadh é 4 Iúil 1906; feirmeoir san áit sin a athair Michael agus ba í Mary Scully a mháthair
Deir Pádraig Ó Fiannachta in An Bíobla Naofa, 1981 (‘Focal ón bhFear Eagair’): ‘Is leagan ar leith de chuid an Athar Colmcille, O.Cist., atá againn i gcás Na Sailm.’ Bhí beartaithe aige My Fight for Irish Freedom le Dan Breen a aistriú go Gaeilge ach nuair a fuair sé sin a bheith ródheacair chuaigh sé i mbun taighde ar stair Chogadh na Saoirse i dTiobraid Árann; ba é an toradh a bhí air sin Trodairí na Treas Briogáide, 1955 le ‘Colm Ó Labhra’; de mhuintir Labhra máthair a athar
Bhí a athair Pádraig fostaithe ag ceannaithe adhmaid agus bhí a mhuintirsean lonnaithe in Inis Díomáin ó 1824; b’as Tiobraid Árann dá mháthair Mary Maher
In olltoghchán 1944 sheas iarrthóirí Ailtirí na hAiséirí i bPort Láirge, Tiobraid Árann, Ros Comáin, Lú, Co
As sin go dtí go ndeachaigh sé ar pinsean i 1981 is ina phríomhoide i Scoil Náisiúnta Sceichín a’ Rince, Coill Bheithne, Co. Thiobraid Árann, a bhí sé
Ag 112, an Baile Gaelach, Cluain Meala, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é 3 Samhain 1920
Chaith sé a shaol ag bailiú agus ag scaipeadh eolais ar ábhair a bhain, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile, le stair, le teanga agus le litríocht na nGael”, a dúirt Máirín Ní Mhuiríosa faoi in Feasta Márta 1982. Sa tSráid Mhór i bhFiodh Ard, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ar 24 Iúil 1877
Phós sé Helen Young ón Aonach, Co. Thiobraid Árann, agus bhí iníon is triúr mac acu. I 1909 ceapadh ina léachtóir le Ceiltis in Ollscoíl na Banríona, Béal Feirste, é
Ba é an tAthair Dónall Ó Scanaill a d’inis d’údair an fhoclóra seo go ndeachaigh Colm agus a athair ar a laethanta saoire ag rothaíocht i dTiobraid Árann nuair a fuair siad ordú cealaitheach Mhic Néill (feic faoi Ó SCANAILL, Tadhg). Nuair a scaoileadh saor é i ndiaidh tamall i Knutsford agus i Frongoch fuair sé post múinteora i gColáiste Chaisleán Cnucha
I Mainistir na Croiche, Co. Thiobraid Árann, a bhí cónaí air ar feadh i bhfad
I nGaeltacht na Mumhan, i dTiobraid Árann, i gCorcaigh, i bPort Láirge agus i gCiarraí a bhí an bailiú ar siúl aige agus i measc na n-amhránaithe bhí Sile Bean Uí Ríordáin, An Doirín Álainn
Bhí sé i mBaile Thiobraid Árann agus ansin ina phríomhoide sa Mhodh-Scoil Láir i gCill Chainnigh
Ba as Parsonville i dTiobraid Árann dá hathair Thomas Hayden; bhí seisean ina leas-Uachtarán ar Acadamh Ríoga na hÉireann agus ar Choláiste na Lianna
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Fear ardchumasach iltaobhach ba ea é, fealsamh, file, úrscéalaí, iriseoir, sóisialach agus Caitliceach liobrálach ar mhó a bheadh a thuairimí ag réiteach le meon na hÉireann fiche bliain i ndiaidh a bháis. I gCill Churcaí, Caisleán Laighnigh, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ar 25 Deireadh Fómhair 1867
Chuir sin i gceann Taidhg fáinne a bheith mar chomhartha acu agus aige féin a bhí an chéad fháinne riamh (‘Bunú an Fháinne’ in Iris an Fháinne, Lúnasa 1922). Bhí Tadhg sna hÓglaigh ach nuair a fuair sé ordú cealaitheach Mhic Néill um Cháisc 1916 d’imigh sé féin agus Colm Ó Murchadha ar a laethanta saoire ag rothaíocht go dtí Tiobraid Árann
Feirmeoir ba ea a athair Piaras agus b’as Cloichín an Mhargaidh i dTiobraid Árann dá mháthair Eibhlín Ní Chaisín
Fuair sé post múinteora taistil i dTiobraid Árann thuaidh an bhliain dár gcionn
Bhí ceathrar mac agus seachtar iníonacha acu. B’fhéidir a rá gurbh eisean a thug ionad ar léarscáil Chonradh na Gaeilge don cheantar, ionad a bhí lán chomh suntasach lena raibh ag paróistí cáiliúla Chnoc a’ Bhile i dTiobraid Árann, agus Chill Scíre i gContae Thír Eoghain. Tuairiscítear in Irisleabhar na Gaedhilge 1 Aibreán 1895 go bhfuair sé teastas múinteoireachta Gaeilge in Iúil na bliana roimhe sin
Ó 1891 go 1894 is ag múineadh i Scoil na mBráithre i mbaile Thiobraid Árann a bhí sé, i gColáiste Choilm Cille i nDoire 1894–97, i gColáiste Adhamhnáin i Leitir Ceanainn ó 1897 go 1921 agus ansin go ceann trí bliana i gColáiste Choill Chluana Gabhann
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 B'as ceantar Gharraí Ricín agus Pholl an Chapaill dó, ceantar atá in aice le Callainn agus ar theorainn Chill Chainnigh agus Thiobraid Árann
Thiobraid Árann don mháthair agus bhí ceathrar iníonacha sa teach ag an am: Mary Josephine (11); Margaret (10); Rose Anne (8); Catherine (5)
B’as Gleann an Ghaill in aice le Muine Gall i dtuaisceart Thiobraid Árann dósan agus in 1830 a rugadh é
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCill Náile, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é (William Joseph) 29 Iúil 1881
Théadh sé ag spailpínteacht i gCiarraí agus b’fhéidir soir go Luimneach, Tiobraid Árann agus fiú go Cill Chainnigh
Ó Bhealtaine 1911 amach bhí contaetha Luimnigh agus Thiobraid Árann ina chúram freisin agus ó Iúil 1916 Cúige Mumhan ar fad, tharla Fionán Mac Coluim[B1] tinn agus Peadar Ó hAnnracháin i bpríosún (An Claidheamh Soluis 15 Iúil 1916)
Bhí cumann Gaeilge aige i Luachma in aice an Teampaill Mhóir i gCo. Thiobraid Árann tuairim 1880 agus chuaigh sé i gcion go mór ar Liam P
Bhí áitreamh múinteora sa Ruán ach ba chuimhin le daoine i 1995 gurbh ann a bhíodh scoláirí ó Chontae Thiobraid Árann, daltaí de chuid Uí Bhrádaigh, ar lóistín. Tuairiscíodh in An Claidheamh Soluis 17 Nollaig 1902 go raibh Gaeilge á múineadh aige agus ar 2 Aibreán 1904 gur bhailigh na daltaí £4 le haghaidh Chiste na Teanga
Ball den Chonstáblacht Ríoga a athair James, ar chainteoir dúchais Gaeilge é ó Thiobraid Árann Theas
Bhí sé againn le ‘spáint do dhaoine a deireadh gur dí-intleachtúil an ghluaiseacht í, go ndéanfadh sí Tibet iargúlta d’Éirinn’, a dúirt Liam Ó Briain [B3] in Comhar, Meán Fómhair 1960. I nGráinseach Mhóicléir, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é 13 Deireadh Fómhair 1889
Bhí sé ina oifigeach sna Connaught Rangers ina dhiaidh sin agus sholáthraigh sé ‘Clare’s Brigade’ mar amhrán máirseála dóibh in áit ‘It’s a long way to Tipperary
Tar éis dó bheith i mbun ranga ar feadh tamaill liostáil Fionán Mac Coluim [B1] é mar mhúinteoir taistil agus anuas go 1907 bhí sé anseo is ansiúd, deir O’Donoghue, in oirthear Luimnigh, Tiobraid Árann agus in oirthear Chontae Chorcaí
I gContae Thiobraid Árann a rugadh a bhean Catherine agus bhí sí ar aon aois leis
I mBéal Átha Slaitín, An Gabhailín, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ar 20 Aibreán 1878
Thiobraid Árann, a rugadh é 7 Márta 1900
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I nDún Cuimín, Imleach, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é ar 25 Samhain 1896
Thiobraid Árann, a rugadh é
Bhíodh air freastal ar leathdhosaen craobh agus deich gcinn de scoileanna náisiúnta agus bhí taisteal 163 míle sa tseachtain i gceist (idem 5 Feabhra 1910). Tuairiscíodh sa pháipéar sin 6 Lúnasa 1910 go raibh faoi éirí as an bpost i dTiobraid Árann agus cáiliú mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste De La Salle i bPort Láirge
Fuair sé post mar thimire breise i gCúige Mumhan le hobair a dhéanamh i dTiobraid Árann agus Luimneach Thoir (An Claidheamh Soluis 19 Bealtaine 1906)
B’as Imleach, Co. Thiobraid Árann, dá bhean Minnie O’Gorman; deirtear gurbh í an t-aon mhúinteoir mná í sa Mhainistir Thuaidh
Tá Proinsias curtha i gCill Osraí. In An Claidheamh Soluis fógraíodh gur pósadh Sinéad Ní Laoidhléis ó Shord le Pilib Ó Riain as Cill Chuimín, Co. Thiobraid Árann, ar 18 Aibreán 1899 i séipéal Chill Osraí i bhFine Gall
In 1916 is toisc gurbh é Mac Néill an ceann foirne a chabhraigh sé leis chun orduithe cealaithe a chur amach agus a thaistil go Luimneach, Ciarraí, Corcaigh agus Tiobraid Árann oíche Shatharn Cásca
Ceapadh é ina mhúinteoir taistil i gceantar an Aonaigh i dTiobraid Árann: bhí Proinsias de Paor (‘An Paorach’) [q.v.] ann cheana féin (An Claidheamh Soluis 10 Deireadh Fómhair 1908)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhí páirt mhór aige i gCogadh na Saoirse sa cheantar timpeall ar Theampall Uachtarach, Co. Thiobraid Árann
Ina dhiaidh sin bhí sé i nDún na Sciath i bparóiste Chnoc an Bhile, Co. Thiobraid Árann
Is mar seo a bhí an teaghlach i nDaonáireamh 1901: Denis (38) a rugadh i gContae Thiobraid Árann, dochtúir agus máinlia; a bhean Katherine (35), a rugadh i i gcathair Phort Láirge; Catherine (8); Raymond (6); Denis (5); Mary (3); Sheilagh (ceithre mhí)
Phós sé Julia Ryan ‘Lacken’, bainisteoir tí ósta ó Bhéal Átha Gabhann, Co. Thiobraid Árann, agus bhí triúr mac agus iníon amháin acu
D’éag a bhean in Eanáir na bliana sin díreach nuair a bhíothas ar tí a aistrithe go Durlas, Co. Thiobraid Árann, agus b’éigean dó an bheirt leanaí a chur abhaile go dtí muintir a mhná i Ráth Domhnaigh
Idir Crois an Ghúlaigh agus Dún Droma i dTiobraid Árann atá Bealach
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Le cabhair Liam Uí Chatháin[B4] bhailigh Risteárd Ó Foghludha [B1] a raibh de sheanchas i dtaobh an fhile seo i measc sheandaoine Shrónaill agus Laitin i dTiobraid Árann agus d’fhoilsigh é in Ar Bruach na Coille Móire: Liam Dall Ó hIfearnáin (?1720-1803), 1939
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ársaitheoir, ball tábhachtach d’Acadamh Ríoga na hÉireann, sagart d’Eaglais na hÉireann, agus aighneasóir ba ea é agus i dTeampall Doire i gContae Thiobraid Árann a rugadh é
Ach toisc go raibh sé ina cheann ar an Irish Confederation a bunaíodh in 1847 agus gur chuir an rialtas an eagraíocht sin faoi bhac, agus toisc, b’fhéidir, a dhonacht a bhí an gorta ag an am, shíl sé nach raibh an dara rogha aige ach dul i gceannas an éirí amach i dTiobraid Árann i mí Iúil 1848
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Murach é b’fhéidir nach mbeadh teacht inniu ar chuid de na hamhráin Ghaeilge úd a cumadh i ndeisceart Chill Chainnigh agus Thiobraid Árann
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 In Áth Fhada,Gort na hUamha, Co. Thiobraid Árann, a rugadh an staraí eaglasta seo
Chorcaí, a rugadh é ach dhearbhaigh Graves gurbh as Tiobraid Árann
I nGarrán, Tuaim Uí Mheára, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é 14 Iúil 1905
Cuireadh go paróiste Theampall Tuaithe, Co. Thiobraid Árainn, ar dtús é
I gCaiseal, Co. Thiobraid Árann, a rugadh é, mar a raibh a athair Thomas, arbh as Baile an Teampaill, Dún Droma, dó, ina mháistir scoile
Patrick Hare i gCaiseal, Co. Thiobraid Árann
Deirtear freisin ann gur dhá mhíle laisteas den Chathair i gContae Thiobraid Árann ar bhruach na Siúire atá Garrán an Bhile agus gur dóigh gurbh aint í Cáit seo an amhráin (‘one of the belles of Tipperary’) do William Archer Butler (1814-48), Ollamh le Fealsúnacht Mhorálta i gColáiste na Tríonóide, gur Nagle ba shloinne di agus go raibh a hiníon pósta ar an gCaptaen W
Ó 1923 ar aghaidh bhí sé lonnaithe sa Cheapach, Co. Thiobraid Árann, agus é ag teagasc faoi scéim na comhairle contae sa bhaile sin, in Áth na Cairte, i gCluain Mhurchaidh agus i nDún Eochaille
This third edition retains none of the numerous changes which Dr McEncroe thought proper to introduce into the work, the condensation of the preface excepted.’ In aice le Caiseal, Co. Thiobraid Árann, an 26 Nollaig 1795 a rugadh John McEncroe; Crowe an leagan den sloinne seo is coitianta inniu sa cheantar sin