Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 46
Ros Comáin, nuair a bhí Daonáireamh 1901 á dhéanamh agus is mar seo a bhí an teaghlach: James (40); a bhean Mary (42); Hugh (20), déantóir cóistí; James Joseph (15), scoláire; Mary Alice (14); Maggie Jane (12); Catherine (8); Annie (6); Thomas (5) ··· Ní sloinne choitianta Turbitt i Ros Comáin; tá sé i bhfad níos coitianta i dTír Eoghain ··· Deir Colm Ó Cearúil (Aspail ar son na Gaeilge: timirí Chonradh na Gaeilge 1899-1923,1995) go raibh sí ag obair mar mhúinteoir taistil sa Lorgain agus i Móinteach i gContae Ros Comáin i 1915 ··· Ceapadh í ina fothimire i Ros Comáin (An Claidheamh Soluis 19 Eanáir 1918) agus ina rúnaí contae ag an gConradh i Ros Comáin (Misneach 14 Meán Fómhair 1920) ··· Bhí post timire faoi Chomhairle Chontae Ros Comáin aici ó 1 Márta 1923 ach lean sí uirthi ag obair sa Chonradh; tuairiscíodh in An Claidheamh Soluis 21 Márta 1931 go raibh sí ina rúnaí ag Coiste Chontae Ros Comáin den eagraíocht
Tar éis a bháis bhí alt in The Angelus ag Christy Hannon, duine dá chomh-mhúinteoirí, ar an tréimhse a chaith sé i Ros Comáin agus alt ag Seán Ó Ceallaigh in Feasta, Nollaig 1998 ··· Ó Maoileoin [B5] an bheirt is mó a raibh tionchar acu air ó thaobh oideachais de. Chaith sé a shaol ag múineadh, i Ros Comáin formhór an ama ··· Ag tagairt don dán ‘Slán an Oide’ deir Prút: ‘Is é Ros Comáin atá i gceist ..., mar ar chuir M.F ··· Ó Conchúir a phost agus aistríodh amach as Ros Comáin é ··· Tharla sin bíodh go raibh sé tar éis cuid mhór dá shaol, dá dhúthracht agus dá shárchumas mar mhúinteoir a bhronnadh ar mhuintir Ros Comáin.’ Foilsíodh roinnt bailiúchán dá dhánta: Gealadh báistí, 1974; Ragairne, 1987; Altóir na gréine, 1987; Éigse Bhradach, 1990 agus Anam ag rince, 1994, Cuisne fómhair 1998
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Thug Mártan Ó Gacháin dhá scór bliain dá shaol ag múineadh agus ag cur na Gaeilge chun cinn i gContae Ros Comáin agus roimhe sin i ndeisceart Thír Eoghain ··· Blianta ina dhiaidh sin bhí an Gachánach agus de Bhaldraithe mar chomhghleacaithe arís ag déanamh na hoibre sin i gContae Ros Comáin. D’fhill Mártan Ó Gacháin ar thuaisceart Ros Comáin in 1908 agus thug sé faoi mhúineadh na Gaeilge sa cheantar sin agus freisin i gColáiste Naithí, an áit a bhfuair sé a chuid meánscolaíochta agus áit ar theagasc sé go rialta go ceann dhá bhliain is fiche eile. Tuairiscíodh in An Claidheamh Soluis go raibh sé ag saothrú go dian dícheallach i mBealach an Doirín, i gCeathrú an Chaisil agus i nGoirtín ··· Ag tagairt do chuairt a thug cigire Roinne ar cheann a raibh sé ina bhun, thuairisc an Strokestown Democrat go ndúirt seisean ‘that the senior class of teachers taught by Martin Gaughan passed with distinction, paying special tribute to his teaching.’ Sa bhliain 1922, d’fhostaigh Comhairle Contae Ros Comáin, le cúnamh ón Roinn Talmhaíochta agus Ceardoideachais, ceathrar múinteoirí Gaeilge lánaimseartha ··· D’athraigh siad as sin go Sráid Mhic Eochaidh i mbaile Ros Comáin féin
Foilsíodh Coláiste Chonnacht 1910-2010, céad bliain faoi bhláth (2010) in eagar ag Seán Ó Neachtain, agus tá aistí ann ag Nóirín Ní Nuadháin, iníon le Peadar. In aice le Dún Gar, Co. Ros Comáin, a rugadh Peadar ar 21 Feabhra 1909 ··· Peter Noone, feirmeoir, a athair, agus ba í Jennie (Sinéad) Cregg ó cheantar Mhainistir na Búille, Co. Ros Comáin, a mháthair ··· Chaith sé cúpla bliain ina mhúinteoir taistil i gceantar Bhéal na mBuillí, Co. Ros Comáin, agus sna hoícheanta geimhridh bhíodh air taisteal anseo is ansiúd ar a rothar ··· Tar éis bhunú na gceardscoileanna in 1930 fostaíodh é mar mhúinteoir Gaeilge ina leithéidí sin in Ail Fionn agus i mBealach an Doirín, Co. Ros Comáin
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 In Aill an Phréacháin, na Forbacha, i gConamara, a saolaíodh Diarmaid Ó Gráinne ar 10 Bealtaine 1950 agus cé go mba i mBaile Átha Cliath agus ina dhiaidh sin i gContae Ros Comáin a chaith sé bunáite a shaoil mar dhuine fásta, d’fhág a thógáil agus an ceantar as ar fáisceadh é rian láidir ar a chuid scríbhneoireachta, a bhí breactha leis an gcaint shaibhir, nádúrtha a bhí cloiste aige óna mhuintir agus óna chuid comharsan. Ba é Diarmaid an dara duine ab óige de sheachtar clainne, ceathrar mac (Pádraig, Stiofán, Diarmaid, Máirtín) agus triúr iníonacha (Máire, Nuala, Sorcha), a bhí ag a thuismitheoirí – Diarmaid (Dairbe) Ó Gráinne, feirmeoir beag as Aill an Phréacháin agus ag a bhean, Siobhán (Júidín Steif) Breathnach as an mBaile Ard ar an Spidéal. D’fhreastail Diarmaid ar Scoil Náisiúnta na bhForbacha ··· Chill Mhantáin, baile inar chuir sé faoi. Sa bhliain 1976 phós sé Caitlín Ní Shíthigh as Glas Naíon i mBaile Átha Cliath agus bhí beirt chlainne orthu, Áine agus Brian. Ainneoin oiread ama a bheith caite aige sa phríomhchathair agus a bhí taobh amuigh di, shantaigh sé saol na tuaithe i gcónaí agus in 1999 cheannaigh sé gabháltas beag i Mullach na Sí in aice leis an gCaisleán Riabhach i dtuaisceart Chontae Ros Comáin ··· Bhíodh a ghlór le cloisteáil ag agóidíocht ag cruinnithe poiblí agus ba mhinice ná sin a thuairim ar leathanaigh na litreacha i nuachtáin. Duine domhain ab ea é a nocht cuid dá chroí agus dá chuid fealsúnachta sna trí imleabhar Ó Rinn go Sáil (2010, 2012, 2013), dialanna dírbheathaisnéiseacha a scríobh sé ar a fheirm i Ros Comáin sna blianta go gairid sular bhásaigh sé
Chónaigh siad tamall i mbaile mór Longfoirt agus i mbaile mór Ros Comáin go dtí gur chuir siad fúthu i gCill Tuama, Co. Ros Comáin, trí mhíle siar ó thuaidh ó Áth Luain, gar do bhruach thiar Loch Rí ··· Ó Caithnia[B8] 18 cuntais a rinne sé a thaifeadadh i Ros Comáin, Uíbh Fhailí, an Longfort, an Iarmhí agus Liatroim
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCnoc Sciatháin, Co. Ros Comáin, atá idir Baile Átha Luain agus baile Ros Comáin, a rugadh an scríobhaí seo
Faoi Bhealtaine 1917 bhí sé ag timireacht i gContae Liatroma agus sa bhfómhar chuir an Coiste Gnó i gceannas ar Ghaillimh agus Ros Comáin é ··· Ros Comáin
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCluain Fobhair i bparóiste Chill Chaomháin (sin é paróiste an Chaisleáin Riabhaigh, Co. Ros Comáin) a rugadh é 13 Lúnasa 1876 ··· In Scéala Éireann 7 Lúnasa 1942 scríobh M.J.McManus i dtaobh cruinniú fothoghchánaíochta i Ros Comáin i 1917: ‘The meeting—the first of its kind—left unforgettable impressions and among them is the picture of Father O’Flanagan, the principal speaker, stalwart and handsome, winning the hearts of an audience who seemed to be unconscious of the snow flakes that were falling ··· Níor foilsíodh ach stair chúig chontae faoin teideal sraithe Stair na gConndae: Ros Comáin, 1938; Muineachán, 1940; Ceatharlach, 1940; Ciarraí, 1941; Sligeach, 1944
Deir Donncha Ó Súilleabháin in Na timirí i ré tosaigh an Chonartha 1893-1927, 1990 gur thosaigh sé ag obair 24 Bealtaine faoi threoir Phádraic Uí Mháille[B3] i nGaillimh, Ros Comáin, Sligeach agus Maigh Eo ··· Oirthear na Gaillimhe agus Ros Comáin Thiar a bhí faoina chúram i 1904 (idem 13 Feabhra 1904)
B’fhéidir gur chuir sé spéis inti i Ros Comáin ··· Is cosúil go dtugadh Euseby na Gaeilge cuairteanna ar Rockingham i Ros Comáin, teach Iarlaí Kingston, chomh minic sin ina óige go raibh meas Connachtaigh aige air féin. Bhí sé ar bhunaitheoirí an Chumainn Oisínigh in 1853 agus ina bhall den chomhairle
Ainmníodh é ina theachta ó chraobhacha Chluain Banbh agus Ros Comáin chuig Ard-Fheis 1905 ··· In Ospidéal Máinliachta Ros Comáin a d’éag sé agus tá sé curtha sa Chaisleán Riabhach.
He will be long remembered for his work in Ros Comáin but it was at the U.I.L
Chaith sé tamall freisin ag timireacht don Chonradh agus don Bhráithreachas i gceantar Dhún Gar, Ros Comáin
Bhí cuid de chontaetha Ros Comáin, Shligigh agus Liatroma faoina chúram freisin
na Gaillimhe (i gContae Ros Comáin atá an baile seo de réir Gaisitéar na hÉireann ), agus ar a hiníon Mary Emma Scarlett (32), a rugadh i Málta
agus fear a bhí deas ar an gclairnéid a sheinm ba ea a hathair; b’as an mBaile Gallda in aice le baile mór Ros Comáin dó; rinne sé foireann píbe dó féin agus bhí ina bhall de Chlub na bPíobairí
Bhí sé sách maith chun go n-iarrfaí go minic air craoladh ar Radio Éireann ó 1926 i leith. I 1901 thug Conradh na Gaeilge post múinteora taistil i Ros Comáin
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 B’as Ros Comáin
B’as Kingsland, Co. Ros Comáin, don Dr Knott
Le linn tíofas a bheith i Ros Comáin thogair sí dul ann le haire a thabhairt d'othar agus fuair sí féin bás den ghalar ar 22 Méan Fómhair 1898
D’oibrigh sé sna paróistí seo: Ail Finn (Ros Comáin), An Gleann agus Bealach idir Dhá Abhainn (Sligeach), paróiste Naomh Muire i Sligeach, agus sa Ghráinseach
Bhí Sceilg ina chisteoir ag an gCoiste a bhailigh £130,000 do chleithiúnaithe fhir 1916 agus níor bheag an pháirt a bhí ag an iris san obair sin. Ba iad an tAthair Micheál Ó Flannagáin [q.v.] agus Sceilg ba mhó a chabhraigh leis an gCunta Pluincéad chun an suíochán i Ros Comáin Thuaidh a bhuachan 5 Feabhra 1917, an chéad cheann de ceithre fhothoghchán 1917 a léirigh bá an phobail le lucht an Éirí Amach
Tuairiscíodh in Fáinne an Lae 28 Meitheamh 1924 go raibh sé ar dhuine de fheitheoirí na nua-Ghaeltachta a bhíothas le bunú i mBaile Átha Cliath. Bhí sé ina Choimisinéir Riaracháin ar Chontae Liatroma agus ar bhoird sláinte Ros Comáin agus an Longfoirt ó 1923 go 1926
Sa Cheathrú Rua agus i dteach a aintín i Ros Comáin a tógadh é
Bhí contaetha Shligigh, Liatroma agus Ros Comáin ina chúram
Feisire thar ceann Ros Comáin 1860-80
Ba í Catherine Meares ó Ros Comáin a máthair
Lean sé air ag bailiú ceolta i dTiobraid Árann, Ros Comáin agus sa Chabhán
Ros Comáin, a rugadh é 3 Deireadh Fómhair 1750
Ó 1792 go 1798 bhí sé ina shagart paróiste ar Chill Chaoimhín i Ros Comáin ach ansin cheap an Diúc Buckingham agus Chandos é mar leabharlannaí agus mar shéiplíneach dá bhean, ar Chaitliceach í
Gwynn) go raibh an clárú sin ‘usually superficial and frequently incorrect.’ Chabhraíodh sé le Sir William Betham [q.v.] ina chuid taighde. I mí na Nollag 1827, thaistil sé an Longfort agus Ros Comáin, ar muin capaill don chuid ba mhó de, ag bailiú scéalta, seanchais agus dánta, cuid mhaith d’amhráin Uí Chearbhalláin ina measc
Bhí talamh aige i Ros Comáin agus i nGaillimh freisin
Toghadh é ina fheisire i Ros Comáin Thuaidh i 1917 le cabhair Shinn Féin agus bhí ina Aire Gnóthaí Eachtracha sa Chéad Dáil
Dar le catalóg Acadamh Ríoga na hÉireann go bhfuil nóta, gur dóigh gurb i lámh Chathail Uí Chonchubhair[B6] atá sé, a thabharfadh le fios go bhfuair Ó Ceallaigh bás i 1773. Deir Ní Mhuiríosa sa réamhrá le Stair an Bhíobla: ‘Is é is dóichí gur ó Ros Comáin don sgríobhaí ...
George agus ina dhiaidh sin go dtí paróiste Chill Rónáin i Ros Comáin mar a raibh gnó iarainn ag muintir Mhic Dhiarmada Rua i mBaile Átha Fearnáin
D’fhoilsigh Irish Academic Press Faith and Patronage: the political career of Flaithrí Ó Maolchonaire c.1560-1629, 2010, le Benjamin Hazard. I gCluain na hOíche in aice le hAil Finn i gContae Ros Comáin a rugadh é; Fitheal ab ainm dá athair agus Onóra a bhí ar a mháthair
I dtús na 1940idí fuair sé post sa Cheardscoil i mbaile Ros Comáin agus bhí ina Leas-Phríomhoide ann nuair a chuaigh sé amach ar pinsean. Scríobh sé trí leabhar: An leacht nár tógadh, 1982, úrscéal; Santa agus na leipreacháin, 1984, leabhar do leanaí; Ar thóir lóistín agus scéalta eile, 1986
In olltoghchán 1944 sheas iarrthóirí Ailtirí na hAiséirí i bPort Láirge, Tiobraid Árann, Ros Comáin, Lú, Co
Staraí síorshaothrach fíreannach.’ I Mainistir na Búille, Co. Ros Comáin, a rugadh é ar 6 Nollaig 1915
Chorcaí, a mháthair agus b’as Ros Comáin dá athair Patrick Grady; rugadh triúr eile don lánúin
na Gaillimhe.’ Ó phointe éigin ama ina dhiaidh sin bhí sé ina mhúinteoir i scoileanna náisiúnta i gcontaetha na Gaillimhe, an Longfoirt, Ros Comáin agus Uíbh Fhailí
Bhí Éireannaigh ó theorainneacha Liatroma, Shligigh agus Ros Comáin ag cur fúthu in Janesville ó lonnaigh fear de mhuintir Shioradáin ón dúiche sin ann i bhfad rompu
Ba é a sheanchuimhne é, dar lena iníon Aideen, ‘asal a chomáint isteach go Sligeach is é timpeall cúig nó sé bliana d’aois.’ Is cosúil gur aistrigh an teaghlach ó Chill Chainnigh go Oakfield, Co. Ros Comáin, ach ba i Sligeach a fuair Leo Henry oideachas bunscoile agus meánscoile
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Cé gur chaith sé formhór a shaoil i Ros Comáin, ba sa Longfort a tháinig Ruairí Ó Brádaigh ar an saol ar 2 Deireadh Fómhair 1932
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCill Mhór ar theorainn Ros Comáin agus an Longfoirt a rugadh é ar 22 Lúnasa 1867