Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 179
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I bPort Láirge a rugadh é ··· Bhí ina shaoiste in iarnród Phort Láirge-Dún Garbhán-Lios Mór sular ceapadh é ina chigire ar Iarnród Phort Láirge-Trá Mhór ··· Is cosúil ón tuireamh a scríobh Seán Ó Súilleabháin in An Claidheamh Soluis 7 Bealtaine 1932 go raibh cáil air mar lúthchleasaí: ‘Ní tábhacht liom a ghaisce cé ba mholta a ghníomh go hóg/ I bpáirc an reatha ’s ag iomaí le laochra ar ord’. Ar feadh i bhfad bhí dlúthbhaint aige le Conradh na Gaeilge i bPort Láirge, é ina leasuachtarán acu, agus bhí orthu sin a d’eagraigh Feis Phort Láirge den chéad uair i 1903 ··· Is dóigh nach raibh i gceist ach ranganna i gceantar Phort Láirge ··· Toghadh é ina bhall de Choiste Gnóan Chonartha i 1914. Bhain sé leis an bPáirtí Parlaiminteach agus is mar Réamonnach a toghadh é ina bhardasach i gcathair Phort Láirge tuairim 1920
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhí sé ar dhuine de cheannródaithe ghluaiseacht na teanga i gcathair Phort Láirge ach thráigh a dhíograis timpeall 1913-15, b’fhéidir, nuair a tháinig cor nua i náisiúnachas Chonradh na Gaeilge ··· Fuair sé an chéim BA agus faoi 1896 bhí sé ina ollamh le matamaitic agus ag múineadh Gaeilge i gColáiste Oiliúna De La Salle i bPort Láirge ··· Um Cháisc 1897 bhí sé i láthair sa Tholsel i gCill Chainnigh thar ceann Phort Láirge nuair a bunaíodh craobh den Chonradh (Irisleabhar na Gaedhilge, Bealtaine 1897) ··· ‘Mr James Ahern, BA, Professor of Irish at De La Salle, Waterford, delivered a splendid address’ (An Claidheamh Soluis 13 Eanáir 1900) ··· Faoi Fheabhra 1901 bhí ardrang gach Satharn aige i gcomhair múinteoirí an Chonartha i bPort Láirge (idem 16 Feabhra 1901)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCeallachán atá ar imeall chathair Phort Láirge agus i bparóiste Bhaile Gunnair a rugadh staraí mór dheoise Phort Láirge ··· Nuair a d’fhill sé ar Phort Láirge chaith sé tamaill ina shéiplíneach i gclochar Shiúracha Beaga na mBocht, ina churáideach i bparóiste na hArdeaglaise agus ina chigire deoiseach ··· i bPort Láirge (idem 1 Meitheamh 1898) ··· Deirtear gur shiúil nó gur rothaigh sé trí gach orlach de Phort Láirge agus é i mbun an tsaothair sin agus go ndearna sé a shláinte agus radharc na súl féin a íobairt agus é i mbun an dara heagrán a ullmhú ··· Tionóladh ‘An Canónach Pádraig de Paor: ócáid chomórtha’ i gcathair Phort Láirge ar 8 Márta 2012
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCathair Phort Láirge a rugadh í 16 Samhain 1900 ··· Is mar seo a bhí an teaghlach i nDaonáireamh 1901: Denis (38) a rugadh i gContae Thiobraid Árann, dochtúir agus máinlia; a bhean Katherine (35), a rugadh i i gcathair Phort Láirge; Catherine (8); Raymond (6); Denis (5); Mary (3); Sheilagh (ceithre mhí) ··· Faoi 1911 is i mBóthar an tSagairt, Trá Mhór, Co. Phort Láirge, a bhí cónaí orthu ··· I gcathair Phort Láirge a rugadh iad go léir ach amháin Katherine a rugadh i Londain agus Ursula a rugadh idTrá Mhór ··· Bhí cócaire agus bean freastail sa teach acu, Mary Anne Walsh, a rugadh i gContae Phort Láirge agus a raibh Gaeilge aici
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ar 17 Nollaig 1870 a rugadh Micheál Ó Síocháin sa Bhaile Nua, cathair Phort Láirge ··· Tar éis bliana i gColáiste Naomh Eoin i gcathair Phort Láirge, chuaigh sé isteach i Maigh Nuad in 1890 agus oirníodh ann é in 1895 ··· Deir sí freisin gur thacaigh Ó Síocháin le Micheál Ó hIceadha [B1] san fheachtas ar son an Ghaeilge a bheith éigeantach i máithreánach Ollscoil na hÉireann: ‘Dá bhrí sin, nuair a fuair an Dr Risteard Ó Síothcháin, Easpag Phort Láirge, bás bhí trácht ar an Dr Micheál Ó Síothcháin bheith ina easpag ar Phort Láirge, ach ní raibh sagairt Phort Láirge sásta mar bhí a bhformhór san i gcoinne na Gaeilge.’
In DIB tá cuntas ar a shaol ag an staraí Patrick Maume agus tá aige ann foinsí eolais seachas a bhfuil luaite thuas. Sa Charraig Bheag, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 12 Márta 1861 ··· Bhí feirm ag a athair Tomás ar chnoc os cionn an bhaile ar thaobh Phort Láirge den tSiúir ··· Chuaigh sé isteach i gColáiste Naomh Eoin, Port Láirge in 1878 ··· I Leabharlann an Ruiséalaigh, Coláiste Phádraig, Maigh Nuad tá cóip de Irish-English Dictionary Uí Raghallaigh agus laistigh den chlúdach tá lipéad ar a bhfuil an téacs thíos clóbhuailte: ‘Beidh an Ghaedhilge faoi mheas fós i n-Éirinn i n’inis na righ/ This volume was presented to Mr Michael Hickey by members of the Irish Class, taught by him in St John’s College, Waterford, during the scholastic year 1881-´82’.’ In Irisleabhar na Gaedhilge 4 Feabhra 1883 tá véarsaí dá dhéantús (‘Fáilte d’Irisleabhar na Gaedhilge go Port Láirge’) faoin ainm cleite ‘Seamróg’. Chaith sé an tréimhse idir 1884 agus 1893 i misean na hAlban, ach bhí comhfhreagras rialta aige leis an Athair Eoghan Ó Gramhnaigh [q.v.] agus le daoine eile i ngluaiseacht na Gaeilge le linn dó a bheith ann ··· Fuair sé post mar shagart cúnta sa Chill i bPort Láirge in 1893, agus in 1895 ceapadh é ina chigire deoise
Moran, the founder and for 36 years owner and editor of The Leader’. Deirtear de ghnáth gurbh i gcathair Phort Láirge a rugadh é agus gur tógálaí ba ea James Moran, a athair ··· Dar le hiníon D.P., Nuala, go raibh sé ar scoil in acadamh príobháideach an Athar Joe Phelan agus i Scoil na mBráithre Críostaí i bPort Láirge sular cuireadh go Coláiste Chaisleán Cnucha é (Moran of the Leader, clár raidió Phroinsiaís Uí Chonluain a craoladh 27 Meitheamh 1966) ··· Chaith an Captaen tamall ina mhéara ar chathair Phort Láirge agus dar leis an Waterford News 7 Feabhra 1936 go mba dhlúthchara le Parnell é. I 1911 bhí cónaí ar an gclann ag 43 Bóthar Anglesea ··· síos i bhfoirm an Daonáirimh go raibh sé féin 42 bliana d’aois, go raibh a bhean, a rugadh i gcathair Phort Láirge freisin, 34 bliana d’aois agus go raibh Gaeilge acu beirt
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I Ráth na mBiníneach sa Rinn, Co. Phort Láirge, a rugadh í 16 Samhain 1895 ··· Le Gaeilge a thóg Eibhlín féin a clann i gcathair Phort Láirge. Fuair sí scoláireacht ollscoile i 1915 agus i 1918 ghnóthaigh BA i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh, agus Ard-Dioplóma san Oideachas ina dhiaidh sin ··· ‘Chaith sé tamall maith an lá sin i dteannta Eibhlín, agus iad araon ag cur síos ar an seansaol i Scoil na Leanbh’ (Iolscoil na Mumhan ris a ráidhtear an tan seo: Coláiste na Rinne: gearr-stair, [1987] le Micheál Ó Domhnaill). Phós sí Pádraig Ó Curraoin ó Bhaile Uí Churraoin sa Rinn agus chuaigh siad chun cónaithe i gcathair Phort Láirge ··· D’éag sí 20 Márta 1983 in Ospidéal Ard Chaoin agus cuireadh í i reilig Bhaile an Bhuitléaraigh, Co. Phort Láirge.
Chill Chainnigh, a bhí an chéad phost aige agus i gceann cúpla bliain d’aistrigh sé go dtí Cnoc Sióin, scoil na mBráithre Críostaí i bPort Láirge ··· Phort Láirge, do na bunoidí sin nár fhoghlaim an Ghaeilge riamh ··· Is le linn na tréimhse i bPort Láirge a thosaigh sé i mbun obair an bhéaloidis ar an mórchóir; thugadh sé eideafón gach Satharn leis isteach chuig seandaoine i dteach Shiúracha na mBocht ··· Sa réamhrá a chuir sé i bPort Láirge in 1933 le Diarmuid na Bolgaighe agus a chómhursain (1937) deir sé: ‘Scaipeadh an fhilíocht fé mar a fuadófaí lóchán an ghráinne chun siúil lá an bhuailte, agus go dtiocfaí ar chairn séideáin de i gcúinní i bhfad óna chéile, tamall mór ina dhiaidhsean
Phort Láirge, a baisteadh é 23 Eanáir 1822 ··· Phort Láirge ··· Phort Láirge, di agus rugadh naonúr dóibh a bhfuair duine díobh, an Andrew úd dár thagraíomar, bás in aois a dhá bliain dó
Ag 'Durrow House', An tSráidbhaile, Co. Phort Láirge, a rugadh é ··· Ba é an duine ba shine é den seachtar leanaí a bhí ag Richard Barron, Darú, Co. Phort Láirge, agus Catherine Barron, arbh iníon í le Philip Hay, Co ··· Ar fhilleadh dó in 1834 thóg sé coláiste in Seafield, Bun Machan, Co. Phort Láirge, d’fhonn gurbh i nGaeilge a mhúinfí gach ábhar ann
Tar éis scolaíochta i gColáiste na Rinne agus i Waterpark College, Port Láirge, chuaigh sé isteach i gCumann Íosa 3 Meán Fómhair 1930 agus ghlac móideanna 4 Meán Fómhair 1932 ··· Ba mhinic ag cásamh é nár fhostaigh an Rialtas ach bailitheoir amháin béaloidis i gContae Phort Láirge agus nach raibh sé sin ann ach ar feadh bliain go leith sna 1930idí ··· Bíonn leas á bhaint as a shaothar san Acadamh Ríoga chun Foclóir na Nua-Ghaeilge a chur ar fáil. Tugann an tAthair Ó Laoghaire an t-eolas seo ina thaobh: gur chuir sé eagar ar sheanmóirí an Athar de Bhál, sagart paróiste an tSráidbhaile, Port Láirge, i dtús an 19ú haois, ach nár fhoilsigh é toisc nach bhféadfadh sé na tagairtí go léir do chúrsaí na linne a rianadh
Tá scéal a bheatha anuas go 1963 inste aige in Three villages: an autobiography, 1977. Ba é an seachtú leanbh é den dáréag a bhí ag Daniel Foley, múinteoir náisiúnta i bPort an Chalaidh ar theorainn Phort Láirge agus Chill Chainnigh, agus a bhean Catherine Power ··· Ar bhád ó Cheann Heilbhic a thaistil máthair agus naí abhaile go Port Láirge ··· B’éigean dóibh aistriú as teach an mhúinteora go dtí teach a bhí róbheag. Fuair Dónall meánoideachas ó Bhráithre de la Salle i gColáiste Phádraig, Port Láirge
Power (1850–1913), ball parlaiminte ar son an Pháirtí Éireannaigh i bPort Láirge Thoir ··· Bhí Piaras ina rúnaí i 1915 ag Dáil Déise, an coiste gnó a thogh ionadaithe na gcraobh den Chonradh i dTiobraid Árann agus i bPort Láirge ··· Thugadh sé cuairt ar na ceantair Ghaeltachta i bPort Láirge, i gCiarraí, i nGaillimh agus i dTír Chonaill. Bhí sé meáite ar Ghaeilgeoir a phósadh agus d’iarr sé lámh Josephine Ahearne, múinteoir i nDurlas
Is cur síos an-bheoga ar a ghaiscí lúthchleasaíochta an t-alt úd in Honesty. Bhí sé ina bhall de Chumann Lúthchleas Gael ó thús agus is gnách ‘Athair an Chumainn i gContae Phort Láirge’ a thabhairt air ··· Bhí sé ina uachtarán ar Choiste Dúiche Chonradh na Gaeilge i gContae Phort Láirge. Líon sé foirm Dhaonáireamh 1911 go hiomlán i nGaeilge agus dúirt go raibh an teanga ag gach aon duine sa teaghlach agus ag beirt searbhóntaí sa teach ··· Bhí Cáit pósta ar Pax Ó Faoláin, duine de laochra Chogadh na Saoirse i gContae Phort Láirge. Corn Uí Fhearchair atá ar throfaí chraobhchomórtas peile na Mumhan.
I gcathair Phort Láirge a rugadh í ar 13 Deireadh Fómhair 1888 do Louis Jacob agus Henrietta Harvey, agnóisithe de bhunadh Chumann na gCarad; beirt iad a bhí frithShasanach ··· Bhí sí féin agus a deartháir Tom ar bhunaitheoirí Chlub Shinn Féin i bPort Láirge i 1906 ··· Bhí sí ina hionadaí ó Phort Láirge ag Coinbhinsiún Shinn Féin i 1917, agus ba í a mhol rún, ar glacadh leis, go mbeadh cead vótála ag mná
Sa Mhóta, An Rinn, Co. Phort Láirge, a rugadh í ar 10 Samhain 1880 agus Anna Gertrude na hainmneacha a baisteadh uirthi ··· Bhuaigh sé Duais an Chliabhraigh i bPort Láirge gach bliain ó 1887 go 1893 don oide scoile ab éifeachtaí sa chontae dá raibh ag múineadh na teanga ··· Phort Láirge i bPort Láirge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I mBaile Mhic Coiligh, taobh le cathair Phort Láirge ··· Gregg a bhuaigh an tríú duais don bhuachaill ab fhearr Gaeilge in Éirinn sa ghrád sóisearach in 1896 agus a bhí ar scoil ag na Bráithre Críostaí i bPort Láirge (Irisleabhar na Gaedhilge, Deireadh Fómhair 1896). Bhí post státseirbhíse aige in Oifig na dTaifead i gCaisleán Bhaile Átha Cliath ··· Ag "Tower Lodge', Bóthar Chill Chuacháin, Port Láirge, a bhí cónaí air ag an am
Ar 20 Deireadh Fómhair 1925 a rugadh é in aice le Tuar an Fhíona, Co. Phort Láirge ··· Ba dhuine é den chúigear leanaí a rugadh do Harry Tyers, Sasanach, agus Bríd de Paor ó Phort Lách, Co. Phort Láirge ··· Thug scoláireacht go Coláiste Chnoc Mheilearaí, Ceapach Choinn, Co. Phort Láirge é in 1938 agus bhí ardmhúinteoirí aige ann, go háirithe Micheál Feirtéar ó pharóiste Bhaile an Fheirtéaraigh i gCorca Dhuibhne
Bhí sí ag obair ar leabhar eile nuair a bhásaigh sí, Almanac, cuntas i mBéarla ar eachtraí stairiúla suntasacha a tharla i gCo. Phort Láirge síos trí na blianta agus iad rangaithe aici de réir dhátaí an fhéilire. I Learpholl Shasana a saolaíodh Dóirín ar 20 Meitheamh 1930 ··· Chiarraí agus ansin i Rinn Ó gCuanach, Co. Phort Láirge, áit ar saolaíodh an bheirt eile chlainne a bhí orthu, Ódhrán agus Fianait. Bhí Dóirín Mhic Mhurchú sáite i gcroílár an phobail ón gcéad lá ar leag sí a cos ar thalamh na Rinne ··· Bhí sí páirteach freisin i mbunú craoibhe de Ghluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta ansiúd i dtús na 1970idí. Ba bheag post i gCumann Lúthchleas Gael na Rinne nach raibh aici ag tráth éigin, agus fiú agus í ina seanmháthair bhuaigh sí Craobh Shóisearach Camógaíochta Phort Láirge mar lántosach ar fhoireann ar a raibh duine dá clann iníonacha ag imirt freisin
Bhí cónaí ar an teaghlach i dTeach na Prióireachta ar Shráid na Prióireachta. Cúig bliana d’aois a bhí Diarmaid nuair a thosaigh sé ag baint duaiseanna ar fheiseanna i bPort Láirge i gcomórtais éagsúla Gaeilge sa chomhrá, sa scéalaíocht, sa drámaíocht, agus in aithriseoireacht na filíochta, rud a lean fad agus a bhí sé ar mheánscoil na mBráithre Críostaí i Ros Mhic Thriúin agus ar Choláiste Bhaile Bhúirne i nGaeltacht Mhúscraí ··· Tar éis bhás a mhná i samhradh na bliana 1998 chuir Diarmaid faoi i nDún Garbhán, Co. Phort Láirge, áit a raibh cónaí ar a iníon agus a bhí gar dá mhac John agus a chlann sa Seanphobal i nGaeltacht na Rinne
Sa Chúil Fhionn, Port Lách, Co. Phort Láirge, a saolaíodh é ar 25 Bealtaine 1946 ··· Tríocha bliain a chaith sé ina mhúinteoir bitheolaíochta i gColáiste de la Salle, Port Láirge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Chaith an Ciarraíoch seo cuid mhaith dá shaol ina phríomhoide i Scoil na Leanaí, Coláiste na Rinne, Co. Phort Láirge, agus cuid nár bheag de freisin i gceannas ar na cúrsaí samhraidh sa Choláiste ··· Chaith sé an tréimhse idir 1945 agus 1987 ina mhúinteoir i Scoil na Leanaí sa Rinn, Co. Phort Láirge, trí bliana is tríocha díobh ina phríomhoide ann
B’as Cill Rosanta, Co. Phort Láirge, dósan ó cheart ··· Chaoin Máirtín Ó Direáin é agus dúirt faoin ngadaí fuar an bás : A theacht sa samhradh níor chuibhe Chugatsa ar shamhradh do mhéin go huile. Deartháir dó ba ea Victor de Paor a bhí tamall ina shagart cúnta sa Rinn, Co. Phort Láirge, agus a scríobh drámaí agus gearrscéalta i nGaeilge agus i mBéarla
Oileadh ina mhúinteoir é i gColáiste Oiliúna de La Salle i bPort Láirge ··· Chorcaí, ar dtús agus i scoileanna éagsúla ar fud na tíre ansin: cathair Phort Láirge; cathair Chill Chainnigh; An Brú i Luimneach; Cill Mhic Bhúith, Co
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhí ceathrar den ainm seo a raibh cáil orthu: Micheál, múinteoir na Rinne (faoi NÍ FHOGHLÚDHA, Áine [B2]); Micheál, uachtarán Chraobh an Chéitinnigh, ba dheartháir do Fhiachra Éilgeach; Micheál a bhí ina rúnaí ag ‘ceardchumann’ na múinteoirí taistil, agus Micheál seo thuas, an timire a scríobhadh faoin ainm ‘Déaglán’. I Móin Aodha, Aird Mhór, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 26 Meitheamh 1879 ··· Bhí sé broidiúil i rith 1915 ag fréamhú na heagraíochta Crann Déagláin mar ghléas le tacú le teaghlaigh Ghaelacha, aithris, b’fhéidir, ar Chrann Eithne a bhunaigh an tEaspag Pádraig Ó Domhnaill [B2] i nDún na nGall. Nuair a beartaíodh Oireachtas 1916 a bheith i gCathair Phort Láirge ceapadh é ina chomhrúnaí ach b’éigean é a chur ar siúl i mBaile Átha Cliath ag deireadh thiar
Bhí meánscoil dá chuid féin aige, Meánscoil Thomáis Dáibhis sa Chaisleán i mBealach an Tirialaigh, ar feadh tamaill ach bhí air éirí as mar ní thabharfadh an Roinn Oideachais aithint don scoil gan moladh ón easpag, rud ba dheacair a fháil na laethanta sin do scoil nár leis an gcléir í. Ó 1932 go 1940 bhí sé ag múineadh Gaeilge i Scoil Bhaile Nua i bPort Láirge ··· Chomh maith le dearcadh náisiúnta a mhúnlú i measc aicmí éagsúla creidimh sna scoileanna sin, chuir an t-aistriú go Port Láirge cor i gcinniúint a pháisti féin
Phort Láirge, a rugadh é ar 20 Márta 1875 ··· I gColáiste Phádraig bhí sé cairdiúil le hÉnrí Ó Muirgheasa a raibh ardspéis sa teanga aige cheana féin. Bhí sé ina bhall de Choiste Ceantair na nDéise de Chonradh na Gaeilge agus ar 25 Deireadh Fómhair 1902 fógraíodh in An Claidheamh Soluis go raibh sé ceaptha ina thimire i gContae Phort Láirge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCoill na Gráinsí, Coill Mhic Thomáisín, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 7 Nollaig 1873 ··· London Gaels are intensely sorry that they are not going to Cork also – or otherwise homeward to that Ireland in which men of Mr O’Kiersey’s type are sure to have a happy and effective future”. Ar 23 Samhain 1901 bhí fógra sa pháipéar céanna sin gur pósadh ‘Seaghán Ó Ciarsaigh’, Corcaigh, a bhíodh ina chónaí roimhe sin i gCoill na Gráinsí, ar Chaitlín Nic Chraith ó Bhaile na Cúirte, in Eaglais Naomh Eoin, Port Láirge, ar 16 Samhain
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I Leacain tSaileach i bparóiste na hEaglaise, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 1 Feabhra 1872 ··· Ó 1887 go dtí 1889 bhí sé ag freastal ar mheánscoil Chnoc Mhellerí agus ar Choláiste Naomh Eoin i bPort Láirge as sin go dtí 1891. In aiste in Feasta, Márta 1964 tá an sliocht seo as litir a chuir sé chuig Muiris Ó Droighneáin: “I Meán Fómhair 1891 chuaigh mé go Maigh Nuad mar ar chaith mé cúig bliana nach mór
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I mBaile na nGall sa Rinn, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 28 Samhain 1890 ··· Sa bhliain sin phós sé Siobhán Jennings, iníon le cigire den Chonstáblacht Ríoga i bPort Láirge
Ní raibh puinn measa aige ar an drámaíocht toisc nár chleacht ár sinsir an cheird sin. I mBarr Beithí, Port Lách, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 18 Meán Fómhair 1863 ··· Bhí Gaeilge aige ón gcliabhán. Chaith sé tamall i gColáiste Naomh Eoin i bPort Láirge roimh dhul go Maigh Nuad (1886–1892)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Le leabhair ar nós Fuinn na Smól agus Ceol ár Sinnsear ba é an tAthair Breathnach ba mhó, b’fhéidir, a tharraing aird an phobail ar amhráin na Mumhan sa leathchéad bliain i ndiaidh bhunú an Chonartha. I mBuaile an Dísirt, timpeall dhá mhíle ón gCarraig Bheag, Co. Phort Láirge, a rugadh é 28 Márta 1848 ··· Chruinníodh sé amhráin i gContae Chorcaí agus i gContae Phort Láirge
D’ordaigh siad dó cur faoi i gContae Phort Láirge ··· The Gaelic League collection in the town totals double last year’s figures’ (An Claidheamh Soluis 28 Aibreán 1917). Chabhraigh sé le reáchtáil Oireachtas 1917 i bPort Láirge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sa Seanphobal, Co. Phort Láirge, a rugadh é ··· Dar lena theastas breithe gur rugadh é 6 Meitheamh 1884. Chaith sé bliain amháin i gColáiste Sióin, Port Láirge, mar ábhar múinteora ach theip ar a shláinte agus b’éigean dó éirí as
I bPort Láirge théadh sé gach tráthnóna ar cuairt chuig Mártan Ó Colmáin, fear dall ó cheantar na gCumarach nach raibh Béarla aige agus a raibh cuid mhór dá shaol caite aige mar scuabadóir sráide ag Comhairle na Cathrach; bhí scéalta, dánta, seanfhocail agus paidreacha na gCumarach aige ··· Sheas sé in olltoghchán 1918 i bPort Láirge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sa Pháirc (an áit arbh as Máire Ní Dhroma a chum ‘Na Prátaí Dubha’) ar Chnocán an Phaoraigh i bparóiste na Rinne, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 26 Feabhra 1887 ··· Ach ní dhearna an Roinn aon socrú i dtaobh phinsean mhúinteoirí na Rinne go dtí 1953. Bhí sé ina bhall de Shinn Féin agus d’Arm na Poblachta in iarthar Phort Láirge, dar le tuairisc an Dungarvan Leader 25 Lúnasa 1956
D’fhaigheadh sé obair bholscaireachta i nGaeilge le déanamh ann. Dúradh sna páipéir ag am a bháis gur ag Crosaire Uí Chadhla, An Ghráinseach, Aird Mhór, Co. Phort Láirge, a rugadh é ··· An t-aon teastas breithe atá ar fáil do James Dorney, ar Thomas a bhí ar a athair, baineann sé le leanbh a rugadh i gCill Loinín, Co. Phort Láirge, 20 Meán Fómhair 1876
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sna Sceichíní ar Shliabh gCua, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 26 Meitheamh 1877 agus tógadh é i dteach a sheanathar Muiris Ó Mileadha, fear nach raibh aon Bhéarla aige ··· Micheál Ó Foghludha[B3] a thug cuireadh dó chuig cúrsa oiliúna do mhúinteoirí taistil i gColáiste Dhéagláin san Aird Mhór, Co. Phort Láirge, agus d’éirigh leis post múinteora Gaeilge a fháil sa chontae sin
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sa Tuar i bparóiste Chlais Mhór, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 11 Deireadh Fómhair 1874 ··· Leis an iomáint i gContae Phort Láirge a bhain sé
I bPort Láirge a rugadh é 10 Bealtaine 1886 ··· B’as an teorainn idir Tiobraid Árann agus Port Láirge do Elizabeth. Bhí cúigear deirfiúracha ag Risteárd, a mbeadh ceathrar díobh ina mná rialta, agus beirt deartháir, a mbeadh fear acu, Samuel, sna Cistéirsigh
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I mBaile na nGall sa Rinn, Co. Phort Láirge, a rugadh é 3 Márta 1894 ··· Deir Nioclás Mac Craith gurbh as Baile Mhac Cairbre, Co. Phort Láirge, do mhuintir Ailpín
Cháiligh sé mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste De La Salle i bPort Láirge i 1915 ··· Dúirt Micheál Mac Liammóir[B4] leis go raibh sé léite trí huaire aige. Bhí sé ina léachtóir le Gaeilge agus le tíreolaíocht i gColáiste Oiliúna De La Salle i bPort Láirge ó 1930 go dtí gur dúnadh an coláiste i 1939
I Ráth na mBiníneach sa Rinn, Co. Phort Láirge, a rugadh é ··· Scríobh Seán Ó Ciarghusa[B2] (‘Leac Logha’) in Leader 18 Meitheamh 1932 go dtéadh Micil in éineacht leis an bhFear Mór go dtí coláistí i bPort Láirge, i Mainistir Fhear Maí agus Mala mar fhianaise ar an saibhreas Gaeilge a bhí ar fáil
Ina dhiaidh sin chaith sé fiche bliain i gColáiste Eoin,Port Láirge, faoi choimirce an Uachtaráin, an Dr Doiminic Ó Briain (1798-1873) ··· Rinne Pádraig de Paor (Patrick Power [B5]) cur síos in Irisleabhar na Gaedhilge, Meitheamh 1904 ar aghaidh, ar a bhfuil díobh i gColáiste Eoin, Port Láirge.
Deir sé gur i dTuar an Fhíona, Co. Phort Láirge, a rugadh é ach gur chaith sé breis is caoga bliain i gceantar na Ceapaí, é ag obair ar eastát Ussher ar feadh breis is daichead bliain ··· Ní léir aon tuairisc a bheith i bpáipéir Phort Láirge.
In 1820 foilsíodh i bPort Láirge a aistriúchán ar Four Maxims of Christian Philosophy le Giovanni Battista Manni S.J., a bhí aistrithe ón Iodáilis, faoin teideal Cheithre Soileirseadha de’n Eagnuidheacht Chríostuidhe ··· Deir O’Kelly gur mar gheall ar dhrochstaid na feirmeoireachta i ndiaidh chogaí Napoleon ab éigean dó éirí as an bhfeirmeoireacht tuairim 1823; chaith an teaghlach tamall i bPort Láirge agus deir Ó hÓgáin gur chaill sé ceart seilbhe ar an bhfeirm agus ar a theach cónaithe
Ar na caighdeáin atá measta dhon seirbhíseach poiblí a fhreastal bhí sé ar an gcéim agus ar an scoith b’airde, ba dhíograisí agus ba dhílse.’ I mbaile fearainn Bhaile an Ghabhann i bparóiste na hEaglaise in aice le Ceapach Choinn, Co. Phort Láirge, a rugadh é 2 Bealtaine 1908 ··· Bhíodh sé ag múineadh freisin i gColáiste Déagláin san Aird Mhór, Co. Phort Láirge, gach samhradh agus bhí ina Ard-Mháistir ann i 1931; bhí cáil nár bheag air mar mhúinteoir, ní hamháin ag an bpointe sin ach i bhfad ina dhiaidh agus é i mbun cúrsaí sa státseirbhís
Bhuaigh sé Scoláireacht an Rí agus bhí i gColáiste Oiliúna de La Salle, Port Láirge, ar feadh 1926-28 ··· As sin, aistríodh é i 1964 go Teach Fáithlinge i gContae Phort Láirge agus bhí sé ina leasuachtarán ann
Bhí gaol ag a máthair, Máire Ní Mhuirithe (Mary Murray), le muintir Uí Fhoghlú, muilleoirí Áth na Croise, Co. Phort Láirge, a raibh cáil orthu mar scríobhaithe agus mar cheoltóirí ··· Níl amhras ach gurb í an Margaret Hannigan í a rugadh sa Láithreach, Co. Phort Láirge, 2 Bealtaine 1875
I bPort Láirge a rugadh é ar 22 Aibreán 1906 ··· Tar éis a bheith ar scoil i gCnoc Síon, Port Láirge, bhí sé i gColáiste Ollscoile Chorcaí agus in Friedrich-Wilhelm Universitat i mBeirlín
Chaith sé cúpla bliain ó 1936 ina uachtarán i mBaile an Róba agus bhí i Scoil Chnoc Síon i bPort Láirge, i nDún Dealgan, Luimneach agus ar ais i bPort Uí Shúilleabháin, Corcaigh, i 1953 ··· I bPort Láirge, théadh sé a bhailiú i dteach tearmainn do sheandaoine in Bunker’s Hill
Bhí sé ina uachtarán ar mhainistir na nÍosánach i gCaiseal nuair a ghabh forsaí Chromail an baile sin; chuaigh sé as sin go Port Láirge ··· D’fhill sé i 1662 agus chaith tamall eile i bPort Láirge sular ceapadh é ina uachtarán ar mhisean Éireannach na nÍosánach
Tá freisin: ‘Uaidin Gaelach’ le Cainneach Ó Maonaigh[B2] in Feasta, Meán Fómhair 1957: ‘Lúcás Uaidín O.F.M.’ le Frederic Mac Donnacha, OFM in Comhar, Eanáir 1958; ‘The Writings of Father Luke Wadding, OFM’, le Cainneach Ó Maonaigh in Franciscan Studies 18, 1958. I gcathair Phort Láirge a rugadh é ar 16 Deireadh Fómhair 1588 ··· Cuireadh oideachas maith ar an mbuachaill óg i bPort Láirge
Tar éis dó a chúrsa meánscoile a chríochnú i 1928 d’fhill sé ar an gcoláiste chun dhá bhliain a chaitheamh le fealsúnacht. Chuaigh sé isteach san ord i 1930 agus oirníodh é ar 21 Meitheamh 1936 in Ardeaglais Phort Láirge ··· However, Dom Benignus Hickey… encouraged Colmcille and authorised publication.’ Tá ‘The Third Tipperary Brigade 1921-1923’ i gcló aige in Tipperary Historical Journal 1990-92. Bhí a dheartháir Micksey Conway ar dhuine de na Poblachtaigh a daoradh chun báis i 1936 i ngeall ar dhúnmharú duine dar sloinne Egan i gContae Phort Láirge; chreid siad gur thug Egan fianaise i dtaobh druileáil a bheith ar siúl ag an IRA
I mBóthar an Mhuilinn, Maigh Dheilge, Co. Phort Láirge, a rugadh é 14 Meán Fómhair 1910 ··· Bhí sé ina bhall de Choiste Gairmoideachais Chontae Phort Láirge
Bhí a athair Edward Duane, fear Custaim is Máil, lonnaithe i dTrá Mhór, Co. Phort Láirge, ag an am (an taifead beireatais) ··· Cuireadh bunscolaíocht agus meánoideachas air i Scoil Chnoc Síon, Port Láirge
Sa tSráidbhaile, Co. Phort Láirge, mar a raibh muintir a athar lonnaithe ó 1869, a rugadh é 9 Nollaig 1910 ··· Iománaí agus peileadóir maith é agus bhuaigh sé boinn i mBaile Átha Cliath agus i bPort Láirge. Ní raibh post bunmhúinteora riamh aige
Corcaíoch a mháthair Mary Pyne agus mhaíodh sé gur chainteoir dúchais Gaeilge agus Protastúnach a hathairsean; síltear gurbh as Port Láirge
Sa Rinn, Dún Garbhán, Co. Phort Láirge, a rugadh é 19 Meán Fómhair 1926
Ach is í Daonscoil na Mumhan gach bliain ó 1953 go 1999 sa Rinn, Co. Phort Láirge, is mó a tharraingíodh aird mhuintir na Gaeilge air
Bhí sé ar scoil i nDún Chaoin go 1927, agus chaith bliain ina dhiaidh sin i gColáiste na gCistéirseach i Ros Cré, agus bliain eile in Beaufield (tá cuntas ag Patricia Lysaght ar an scoil ullmhúcháin sin in Western Folklore 57, earrach agus samhradh 1998, iris chumann béaloidis California; is ann a bhí Seán Ó Súilleabháin[q.v.] tamall freisin) i gContae Mhaigh Eo, agus cháiligh mar bhunmhúinteoir i gColáiste Oiliúna de La Salle i bPort Láirge i 1932; b’éigean dó cuid mhór de 1930 a chaitheamh sa bhaile de dheasca breoiteachta
As sin chuaigh sé go Dún Garbhán, ansin go Trá Lí, go Cnoc Síon i bPort Láirge, go Plás Mhuire i mBaile Átha Cliath agus go Coláiste Mhuire i mBré
I gColáiste Oiliúna de La Salle i bPort Láirge a cháiligh sé mar bhunoide
In olltoghchán 1944 sheas iarrthóirí Ailtirí na hAiséirí i bPort Láirge, Tiobraid Árann, Ros Comáin, Lú, Co
Cuireadh oideachas air i gCúil Aodha, sa Choláiste Ullmhúcháin i Mala agus i gColáiste Oiliúna de La Salle i bPort Láirge
Dar leis an Catholic Encyclopaedia gur aistrigh sé go Gaillimh i 1644, tar éis dó a bheith ag múineadh an chreidimh i nDeoise Phort Láirge agus Leasa Móire, agus gurbh i nGaillimh a d’éag sé. Tá tuilleadh eolais faoin mbeatha seo ar fáil ar http://dib.cambridge.org/ »
It is clear from the second verse that he foresaw that he would be compelled to leave Ireland and it is probable that he accompanied his cousin into exile.’ Bhí an Éamonn sin i gceannas ar bhriogáid sa chogadh i dTiobraid Árann, Port Láirge agus Luimneach
I gClais Mhór, Co. Phort Láirge, a rugadh é
Cháiligh sé mar bhunoide i gColáiste Oiliúna de La Salle i bPort Láirge
Bhí sé ar scoil i Sliabh Rua sula ndeachaigh sé go bunscoil Chnoc Síon i gcathair Phort Láirge
Ros Comáin, agus Mary Sheehan ó Phort Láirge a thuismitheoirí; thall a casadh ar a chéile iad agus a phós siad
Chuir sé ríspéis sa leabhar Tadhg Gabha, 1900 le ‘Beirt Fhear’ (Séamas Ó Dubhghaill 1855-1929 [B2]) agus bhí an tseanmháthair in ann cabhair a thabhairt dó agus é á léamh, rud a thugadh pléisiúr di. Ceapadh é ina mhonatóir sa scoil (1920-24) agus ar ball cháiligh sé mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste de La Salle, Port Láirge
Phort Láirge, a thuismitheoirí agus is i mBaile Uí Raghallaigh a rugadh é ar 5 Feabhra 1928
Cháiligh sé mar bhunmhúinteoir i gColáiste Muire, Marino, agus thosaigh ag obair i gCnoc Síon, Port Láirge
Ar feadh 1932-38 bhí sé ag múineadh i scoil Chumann na gCarad agus freisin i Scoil Bishop Foy sa Bhaile Nua, Co. Phort Láirge, agus is sna scoileanna sin a cuireadh meánscolaíocht ar Bhríghid
D’imigh as san go Coláiste Oiliúna de La Salle, Port Láirge, mar ar dhein sé cúrsa traenála múinteoireachta sna blianta 1915-17
Ba iad Brian Ó Mórdha, príomhoide i scoil náisiúnta, agus Bríd Ní Luineacháin, a bhí ina bunmhúinteoir cáilithe, a thuismitheoirí; in Butte, Montana, a rugadh Bríd, mar a raibh a hathair Pádraig, cainteoir dúchais Gaeilge as Bun Machan, Co. Phort Láirge, ar dhuine de bhainisteoirí an mhianaigh chopair
I ndiaidh scolaíochta sa chathair cháiligh sé mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste Oiliúna de La Salle i bPort Láirge agus chaith tamall ag múineadh i Ros Mhic Thriúin sular chaith sé fiche bliain i Scoil na hArdeaglaise, Corcaigh
Chaith sé an dá bhliain 1932-34 sa Choláiste Oiliúna i bPort Láirge
Ní haon bhua cainte amháin a bhí aici ach dhá bhua ar a laghad: an tseana-Ghaelainn bhreá a bhí aici, agus an éascaíocht chainte ba dhual don chuid ab fhearr den ghlúin sin a tógadh sara raibh raidió ná teilifís ag cliotaráil de shíor sa chúinne mar chaitheamh aimsire dhúinn, mar dhea.’ I mBaile na nGall Beag sa Rinn, Co. Phort Láirge, a rugadh í i mBealtaine 1905 do Mháire Ní Chionnfhaolaidh agus do Sheán Turraoin, iascaire
Chaith sé tréimhsí i gCorcaigh, i bPort Láirge agus sa tSionainn’ (Mac Aonghusa)
Chuaigh sé isteach san ord agus faoi 1823 bhí cónaí air in aontíos le Rice i gCnoc Sióin, Port Láirge, an scoil ba thúisce ag na Bráithre
Thug scoláireacht Harry go dtí Scoil an Bhaile Nua i gContae Phort Láirge mar ar adhain na múinteoirí Liam Glynn agus Séamas Ó Maoileoin[B3] spéis ann sa Ghaeilge
Cháiligh sé mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste de La Salle, Port Láirge
Ag pointe éigin idir sin agus 1860 d’aistrigh an teaghlach go dtí Cill Rosanta, Co. Phort Láirge, agus bhí post ag Pádraig i scoil Eaglais na hÉireann i nDroichead Machan
Cháiligh sé mar bhunmhúinteoir i gColáiste Oiliúna de La Salle, Port Láirge, agus fuair post i scoil na mBráithre Críostaí ina bhaile dúchais i 1925
Phós sé Angela Curran ó Dhún Garbhán, Co. Phort Láirge, agus bhí mac agus beirt iníonacha acu. Tagraíonn an Piarsach don Bhúrcach óg agus é ag scríobh faoi chúrsaí spóirt i Scoil Éanna : ‘
Cuireadh oideachas air i gCorr na Móna féin, in St Mary’s i nGaillimh agus i gColáiste de La Salle i bPort Láirge, mar ar cháiligh sé mar bhunoide
Ba iad Paul Power ó Thrá Mhór, Co. Phort Láirge, agus Kathleen Burke ó Bhaile Átha Cliath a thuismitheoirí
Chaith sé bliain i mBaile Mhic Gormáin agus bliain i bPort Láirge sular ceapadh ina ghairdian i Lováin é 1963-64
Cháiligh sé mar bhunmhúinteoir i gColáiste de La Salle, Port Láirge, i 1926
Thugadar cabhair chun é a chur ar scoil go Cnoc Mheilearaí i bPort Láirge.’ D’éirigh go maith leis ansiúd agus bhí dán leis i gcló in An Sléibhteánach, iris an choláiste, an bhliain dár gcionn
Tá cuntas ag Úna Breatnach in An Linn Bhuí: Iris Ghaeltacht na nDéise 4, 2000 ar na tréimhsí a chaith sé sa Sean-Phobal sa Rinn, Co. Phort Láirge, agus in áiteanna eile in Éirinn, idir 1933 agus 1957 agus ar a taithí féin air; tugann sí sleachta as tuairiscí in Scéala Éireann 16 Nollaig 1935, Inniu 21 Meán Fómhair 1956 agus Amárach, Lúnasa 1957
Ag 8 Sráid Morley, Port Láirge, a rugadh é
Níos deireanaí ina shaol théadh sé a spailpínteacht go Port Láirge
Tá a haois ag teacht le hiontráil 16 Lúnasa 1827 sa Chín lae: ‘Bhí sí i ngar do cheithre fichid nó ochtód blian d’aois’. Máistir scoile a athair Donncha (d’éag 1808) agus d’aistrigh sé go Port Láirge i 1789 ar dtús agus ansin go Callainn, Co
Nuair a bhí an file an-aosta d’aistrigh sé go cathair Phort Láirge agus d’éag sé ar 22 Aibreán 1795 agus é ag paidreoireacht sa phríomheaglais ann
I bPort Láirge a rugadh é
Maddison agus Robert Boyle Reconsidered, 1994 le Michael Hunter. I gCaisleán Leasa Móire i bPort Láirge a rugadh é ar 25 Eanáir 1627
Sa bhliain chéanna sin a rinneadh dó an chailís airgid (atá san ardeaglais i bPort Láirge) agus an inscríbhinn seo uirthi: ‘Dominus Galfridus Sacerdos Sacrae Theologiae Doctor me fiere fecit, 23 February 1634’
I 1737 aistríodh é go Port Láirge agus Lios Mór
Chúlaigh sé siar go Doire nuair a shroich arm Albanach Robert Munro Aontroim agus bhí in arm Fhéilim Uí Néill nuair a bhuaigh Monro orthu in aice le Ráth Bhoth 16 Meitheamh 1642. B’fhéidir gur gortaíodh sa chath sin é mar ní aithristear a thuilleadh air gur chuir sé 1,600 saighdiúir, ar Dhomhnallaigh agus fir de bhunadh na hAlban in Éirinn a bhformhór mór, ar bord loinge sa Phasáiste i bPort Láirge le dul go hAlbain
Bhí Kitty tosaithe ar Ghaeilge a fhoghlaim agus chaith siad mí na meala sa Rinn, Co. Phort Láirge
Ag Oireachtas 1916 i bPort Láirge bhí sé ina mholtóir sa chomórtas a bhain le seanchas na haimsire (An Claidheamh Soluis 18 Márta 1916). Ní raibh aon phrós aige sna hirisí ó 1905 go 1924 nuair a thosaigh sé ag foilsíu ábhair in The Leader, An Branar, Fáinne an Lae
As sin chuaigh sé go Coláiste De La Salle, Port Láirge, agus cháiligh mar mhúinteoir
Phort Láirge, agus dhéanadh col ceathrair leis cúram den phostoifig
Is í is mó in iarthuaisceart Chontae Phort Láirge a thug ábhar do Phiaras de Hindeberg [q.v.]
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Múinteoir taistil ón Rinn, Co. Phort Láirge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I nGleann na Faille, Co. Phort Láirge, a rugadh an cainteoir dúchais Gaeilge seo in 1889
Cháiligh mar mhúinteoir i gColáiste De La Salle, Port Láirge, i 1925
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gcathair Phort Láirge a rugadh é c.1879
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I bPort Láirge a rugadh in 1831
I Ráth Ó gCormaic, Port Láirge, a bhí sé um an dtaca seo. Scríobh sé chuig Seán Ó Dálaigh [q.v.] i bhFeabhra 1848 (Éigse Iml
the millions of our countrymen who can either speak no language except the Irish; or who, though able to make use of the English for the common purposes of life, are unable to read or understand a discourse in any but their own.’ D’éag sé 16 Feabhra 1872 agus tá sé curtha in Ardeaglais Phort Láirge
Sa Chúil Rua i bparóiste Mhaigh Dheilge, Co. Phort Láirge, a rugadh é
Dhealródh gurbh é seo an William Fisher a chuaigh isteach i gColáiste na Tríonóide agus a bhain BA amach in 1836; ba é Joseph Fisher, feirmeoir i gContae Phort Láirge, a athairsean, dar le cáipéisí an choláiste
Thug sé dúiche Paorach, atá idir Sliabh an Chomaraigh agus abhainn na Siúire, air féin i 1745 agus b’fhéidir gur chaith tamall i gcathair Phort Láirge
Ar feadh cúpla samhradh bhí sé ina ardmháistir i gColáiste Dhéagláin in Aird Mhór, Co. Phort Láirge
Rianaigh sé sinsir a athar, Micheál, agus a mháthar, Máire Paor, Gearaltaigh Bhaile Uí Chríonáin i gContae Chorcaí agus Paoraigh Chnoc an Leathara i gContae Phort Láirge, siar na céadta blian
I bPort Láirge a rugadh é
Ceapadh é ina easpag ar Phort Láirge in 1802, ar Ailfinn in 1810, ina ardeaspag ar Thuaim in 1819 agus in 1834 cuireadh deoise Chill Ala agus Achadh Chonaire faoina chúram freisin
I gContae Phort Láirge a rugadh é, i bparóiste Mhaothla, b’fhéidir, agus is dóigh gur chainteoir dúchais Gaeilge é; is é a deir Nilsen: ‘Tá fianaise againn go mba chainteoir maith Gaeilge a bhí ann.’ Chaith sé tamall i gColáiste Phádraig, Maigh Nuad
Dúirt sé féin gur thosaigh sé ag foghlaim Laidine agus Gaeilge nuair a bhí sé naoi mbliana d’aois, i scoil scairte, ní foláir, agus gur in Hunt’s Academy i bPort Láirge ó 1821 amach a d’fhoghlaim sé uimhríocht, gramadach an Bhéarla agus cuntasaíocht
D’fhoilsigh sé níos mó leabhar Gaeilge ná aon duine aonair eile ó thús na clódóireachta anuas go haimsir Phádraig Uí Bhriain [B3]. I bhFearnán, paróiste Leic Dhobhráin, in aice le Ceapach Choinn, Co. Phort Láirge, a rugadh é 5 Feabhra 1800 (Séamus Ó Casaide[B2] in Journal of the Waterford Historical Society; 1913, agus Colm Ó Lochlainn[B4] in Irish Book Lover, Bealtaine 1943)
Ba í Mary Barron ó Phort Láirge, iníon le captaen loinge a cailleadh ar muir, a mháthair
Fuair sé bunoideachas i Scoil Ros Dumhach, agus bhí ina dhiaidh sin i gColáiste De La Salle i bPort Láirge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ba é seo an t-aon duine amháin de ‘mhairtírigh’ óga Chonradh na Gaeilge arbh as Gaeltacht Phort Láirge
Ag am a bháis in St Joseph’s Home, Dún Garbhán, ar 13 Deireadh Fómhair 1963 bhí seisear de na mic i Sasana, beirt sna Stáit Aontaithe, agus triúr mac eile agus iníon ina gcónaí i gContae Phort Láirge
P., an Cheapaigh, Port Láirge, a bhí i láthair ag Feis Mhaigh Deilge in 1899 (An Claidheamh Soluis 15 Lúnasa 1899)
Tar éis oideachais in Acadamh Naomh Iósaf, Muine Bheag, chaith sé na blianta 1909-11 i gColáiste Oiliúna De La Salle i bPort Láirge
Nuair a tharla an scoilt leis na Réamonnaigh sna nÓglaigh ba é a d’fhéach chuige gur ghabh na hÓglaigh nach raibh ag réiteach leo sin seilbh ar na gunnaí a bhí á gcoimeád i ngnólacht Hearne i bPort Láirge
Phort Láirge (idem 19 Lúnasa 1899), agus tuairiscíodh 2 Meán Fómhair 1899 gur chan sé ‘An Páistín Fionn’ tar éis léachta a thug Liam Ó Maolruanaidh [B3] i mBéal Easa, Co
Faoi 1924 bhí sé ag obair i meánscoil Chnoc Síon i bPort Láirge
Bhí Gaeilge acu go léir. Tar éis bunoideachais sa Chaisleán Nua cháiligh Séamus mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste Oiliúna De La Salle i bPort Láirge
Bhí sé pósta ar Nóra Ní Bhriain ón bPasáiste Thoir, Co. Phort Láirge
Chaith sé tamaill i gceantar Phort Láirge agus Chill Chainnigh. Dúirt Ó Muimhneacháin: ‘Sa bhliain 1941 is ea thánag féin i ndlúthchaidreamh saothair le Proinsias Ó Súilleabháin nuair a bhunaigh an Roinn Oideachais an chéad chúrsa bliana chun múinteoirí agus timirí Gaeilge d’oiliúint—eisean a bhí mar stiúrthóir ar an gcúrsa san agus mé féin im’ Thánaiste aige
Chaith sé tréimhse i gColáiste na Mumhan i Mala agus cháiligh mar mhúinteoir i gColáiste de la Salle i bPort Láirge
Bhí sé ina dhiaidh sin i bPort Láirge, i gCarraig na Siúire, Baile Átha Luain agus i gCorcaigh
Bhíodh air freastal ar leathdhosaen craobh agus deich gcinn de scoileanna náisiúnta agus bhí taisteal 163 míle sa tseachtain i gceist (idem 5 Feabhra 1910). Tuairiscíodh sa pháipéar sin 6 Lúnasa 1910 go raibh faoi éirí as an bpost i dTiobraid Árann agus cáiliú mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste De La Salle i bPort Láirge
Chuaigh sí ar thuras traenach na hArd-Chraoibhe go Port Láirge agus Trá Mhór i Meán Fómhair 1901 agus thuairiscigh ‘Glenmalure’ sa Claidheamh: ‘Pearse recited “Shamus O’Brien”—a capital performance
Ag 22 Bóthar Effra sa cheantar sin a bhí cónaí air ag an am agus i nDaonáireamh 1901 chuir sé síos go raibh sé ina chléireach den dara roinn in Ardoifig an Phoist, gur i gContae Thiobraid Árann a rugadh é, gurbh as Port Láirge dá bhean Mary agus go raibh beirt iníonacha aige, Gladys agus Eileen
Oileadh é mar bhunmhúinteoir i gColáiste De La Salle i bPort Láirge sna blianta 1913-15
Rinne sé Scrúdú Scoláireacht an Rí i 1918 agus is thall in Albain a chuala sé go raibh glaoite air go Coláiste De La Salle i bPort Láirge
Níl amhras ach gurb é an Patrick Sweeney (29) é, cléireach dlí a rugadh i bPort Láirge agus a bhí, dar le tuairisc Dhaonáireamh 1901, singil agus Gaeilge aige agus é ar lóistín i dteach tábhairne/siopa grósaera i Lána an Bhainc, Mainistir Fhear Maí. Ba é a bhí i gceannas an chruinnithe ag ar bunaíodh comhairle contae Chonradh na Gaeilge i gCorcaigh (idem 5 Deireadh Fómhair 1901)
Thug Scoláireacht an Rí Pádraig go dtí Coláiste Oiliúna De La Salle, Port Láirge
Bhí sé pósta ar bhean as Port Láirge agus bhí beirt iníonacha acu. Tháinig sé abhaile ar saoire in 1899 agus bhí ag Feis Ghobnatan (An Claidheamh Soluis 12 Lúnasa 1899)
I nGaeltacht na Mumhan, i dTiobraid Árann, i gCorcaigh, i bPort Láirge agus i gCiarraí a bhí an bailiú ar siúl aige agus i measc na n-amhránaithe bhí Sile Bean Uí Ríordáin, An Doirín Álainn
Tar éis bheith i gColáiste Avondhu i Mala, sórt coláiste ullmhúcháin, cháiligh sé mar bhunmhúinteoir i gColáiste Oiliúna de la Salle i bPort Láirge. Fuair sé post i nGaillimh agus is ann a casadh air a bhean Nuala Ní Mhóráin
Faoi Iúil 1917 bhí cúpla bliain caite aige i gColáiste Oiliúna de la Salle i bPort Láirge
Chaith sé tréimhsí i scoileanna i nGaillimh, i nGuaire agus i bPort Láirge sula bhfuair sé post i gColáiste Ullmhúcháin Naomh Caoimhín i nGlas Naíon
Lyons cuntas ar chúig ghlúin díobh a chuaigh le dochtúireacht. Ba as Port Láirge do Whitley Stokes (1763–1845), an fear a bhí sna hÉireannaigh Aontaithe
Oíche Dhaonáireamh 1911 is cinnte go raibh ceathrar printíseach ó Phort Láirge ar chainteoirí Gaeilge iad ag fanacht i dteach Dhomhnaill
Bhí Éamonn ar scoil sa Rinn i bPort Láirge ar dtús, ansin sa Mhodhscoil, bunscoil lán-Ghaelach i Luimneach agus ansin ag na Bráithre Críostaí, Sráid Sexton, Luimneach
I 1905 chuaigh sé go dtí Coláiste Oiliúna De La Salle i bPort Láirge
Rugadh é i gCill Rosanta, Co. Phort Láirge, ar 8 Nollaig 1853
Cainteoirí dúchais Gaeilge ba ea tuismitheoirí an athar agus na máthar. I ndiaidh tamaill sa scoil náisiúnta chuaigh sé isteach i gColáiste Chaoimhín, ceann de na coláistí ullmhúcháin, agus ansin go dtí Coláiste Oiliúna De La Salle i bPort Láirge
Faoi 1922 bhí an chlann ina gcónaí i nGleann Doimhin, Lios Mór, Co. Phort Láirge
I ndiaidh dó bheith sa scoil áitiúil i mBaile Bhuirne chaith sé an tréimhse 1897–8 i gColáiste De La Salle i bPort Láirge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sa Bhroisceach, Cill Rosanta, Co. Phort Láirge, a rugadh é
Fir a bhí ar a gcoimeád ba mhinic ar dídean ina teach iad agus thug na Dúchrónaigh ruathar ar an teach oíche gur bhris go leor dá bailiúchán luachmhar de sheanghloine Phort Láirge
Sa chlann ag an Diarmuid Óg úd (nó Darby, Mount Prospect, Luimneach) bhí: Hayes, an tAimiréal, duine de chaptaein Nelson, a phós Susan Finucane, iníon le breitheamh, agus ar mhac leis Standish Hayes; Standish a bhí ina Phríomh-Aighne ag an rialtas, an fear ar thit sé ar a chrann Riobard Emmet a chúiseamh, an fear a rinne Bíocunta an Ghiolla Mhóir (Guillamore) de agus arbh é a mhac an ginearál airm (an fear a bhfuil an carachtar “Jack Hinton” in úrsceal Lever bunaithe air) a bheadh ina dhara Bíocunta ar ball; James a bhí ina chathaoirleach ar Ard-Ghiúiré Phort Láirge, seanathair Standish James; Katherine ar phós a hiníon (Frances Barry) Dudley Persse agus ar ghariníon aici dá réir sin an Bantiarna Gregory. Ar 19 Bealtaine 1832 a rugadh Standish Hayes O’Grady
2 (1972) faoi Shiobhán bheith ina ball den Irish Topographical Society i 1911 agus tugtar le fios gur bhaintreach í an uair sin féin! I gcathair Phort Láirge a rugadh Wyse Power agus oileadh é i gColáiste Chnoc Sion
Thomas Tobin, garraíodóir, a athair arbh as an gCill, ceantar breac-Ghaeltachta láimh le Bun Abha i bPort Láirge, dó
Mhéadaigh ar spéis Phádraig inti i Meánscoil na mBráithre Críostaí sa Daingean (1900–1904). Chaith sé an tréimhse 1905–1910 ina mhúinteoir Gaeilge i Lios Mór agus oileadh é ina mhúinteoir náisiúnta i gColáiste De La Salle, Port Láirge, sna blianta 1910–12
B’as Cúil Íseal, Cill Síoláin, Co. Phort Láirge, do Mháirtín (sin é an seoladh, dar lena mhac Tommy)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I “Carrickbeg House” sa Charraig Bheag ar thaobh Phort Láirge de Charraig na Siúire a rugadh é ar 22 Feabhra 1839
Casey, a bhí ag múineadh i bPort Láirge, chuir sé ar fáil Aids to the pronunciation of Irish, 1905 agus A Sequel to Aids in Irish composition, 1907
Chaitheadh sé laethanta saoire i gCamas agus lena linn in éineacht le Piaras Mac Canna[q.v.] thugadh se cuairt ar an Rinn, Co. Phort Láirge. Ag am lóin ar 20 Lúnasa 1914, in éineacht le compánaigh oifige, liostáil sé in Arm na Breataine
B’as Port Láirge dá athair George Cole, fear a raibh post aige sna hiarnróid i Sasana
I mBaile an Ruiséalaigh, Teampall Mhichíl, paróiste Chnoc an Óir, Co. Phort Láirge, a rugadh é ar 7 Aibreán 1872, dar lena theastas breithe
Bhí sí ag múineadh Gaeilge i gclochar i bPort Láirge ag an am
Oileadh é mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste de la Salle i bPort Láirge agus chaith sé sé bliana ag múineadh i Manchain
B’as ceantar Shliabh gCua, Co. Phort Láirge, di
Cuireadh meánscolaíocht air i nDrom Collachair agus, ó 1960 go 1962, i scoil Bhráithre De La Salle, Port Láirge
In 1994 thug an Irish Film Archive ómós dó agus ceann dá scannáin a chuir siad á dtaispeáint ba ea Water wisdom (1962) a rinneadh sa Rinn, Co. Phort Láirge, agus arbh í an aidhm a bhí leis ná pobail bheaga feirmeoireachta a spreagadh chun scéimeanna uisce píopaí a thionscnamh
Chill Dara; Port Láirge; Corcaigh agus an Róimh
Seans go raibh baint ag áit sin a bhreithe leis an gcomaoin mhór a chuir sé ar Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, in 2012 nuair is dóibh a thug sé an bailiúchán luachmhar sin dá scannáin agus dá scríbhinní. Chomh maith le hÉamon Óg bhí triúr mac eile agus triúr iníonacha ag sean-Éamon agus a bhean chéile, Nóra Ní Bhriain ón bPasáiste i gCo. Phort Láirge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sa tSeanchill i Rinn Ó gCuanach, Co. Phort Láirge, a rugadh Neans ar 4 Feabhra 1936