Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 42
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I nDroim Sneachta, Teach na dTrí Mhíle, Co. Mhuineacháin, a rugadh é ··· Bhí sé i gColáiste Naomh Mac Cáirthinn i mbaile Mhuineacháin sula ndeachaigh go Maigh Nuad mar ar oirníodh é in 1889 ··· Más fíor don Derry Journal 9 Bealtaine 1945 bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí Chumann Lúthchleas Gael i Muineachán ··· Go luath sa chéad bhí cáil na díograise timpeall na teanga air, é ina bhall de Choiste GnóChonradh na Gaeilge ó 1904 ar aghaidh, ina bhall de Dháil Uladh agus i gceannas ar an gConradh i Muineachán ··· Ceapadh é ina shagart paróiste i mBuíochar, Co. Mhuineacháin
Tá leagan Béarla liostaithe in British Catalogue of Books faoin teideal The Exile, [1907] agus tugtar le tuiscint gurbh i Muineachán a foilsíodh é ··· Luaitear freisin Ban-Laoch na hÉireann. Bhí scéim le haghaidh teagasc na Gaeilge curtha ar siúl i Muineachán Thuaidh agus ceapadh Labhrás i gceannas na scéime (An Claidheamh Soluis 3 Samhain 1906) ··· His work in North Muineachán will be taken up by two múinteoirí—it has grown too big for one’ ··· ‘Tuigfidh Gaeil Chontae Mhuineacháin is Cathrach na Gaillimhe is Coiste Ceantair Bhrí Chualann gur togha na bhfear a bhí ann’.
D’fhoghlaim sí léamh agus scríobh na Gaeilge i ranganna Chonradh na Gaeilge. D’éirigh léi bheith ina múinteoir de thoradh printíseachta agus i 1912 d’fhostaigh Clochar Lughaidh, Muineachán, í mar mhúinteoir Gaeilge ··· Bhí cónaí uirthi i Muineachán ar feadh an ama
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCaisleán Thoir, Domhnach Maighean, Co. Mhuineacháin a rugadh Énrí Ó Muirgheasa ar 14 Eanáir 1874 ··· Chuaigh gluaiseacht na Gaeilge i bhfeidhm air go mór agus bhunaigh sé an chéad chraobh de Chonradh na Gaeilge i gContae Mhuineacháin, i dteach scoile Lios Dúnáin
Nuair a chuir sé isteach ar cheann de scoláireachtaí Dhonnchaidh Pléimionn (1867–1900) deirtear gurbh í an bhean seo a d’íoc an costas taistil go Corcaigh. I 1901 ceapadh é ina mhúinteoir taistil i Muineachán Theas agus i bhFearnmhaí ··· Idir dhá linn bhí sé tar éis luí isteach ar chanúint Chúige Uladh a fhoghlaim agus a chleachtadh in áit na canúna a d’fhoghlaim sé i dtosach. Bhí sé ag gabháil den mhúinteoireacht taistil i Muineachán gur éirigh sé as ar 12 Deireadh Fómhair 1910
Bhí Maitiú i gCliarscoil Naomh Macartain, Muineachán, sula ndeachaigh sé go Maigh Nuad ··· Bhí sé ag obair i bparóiste an easpaig i Muineachán, i Machaire Chluana, i bhFionntamhnach agus sa Droim Mór sula bhfuair sé paróiste Chill Scíre i 1906
Luaití Fear Manach agus Muineachán freisin ··· Dhealródh gurbh i bhFearnaigh, Co. Mhuineacháin, a chaith sé a bhlianta deireanacha
Chuir a athair abhaile ar laethanta saoire an tsamhraidh é go dtí a dhúiche féin in aice le Baile na Lorgan, Co. Mhuineacháin ··· Ba ghairid go raibh sé ag timireacht ar son Cheardchumann na nOibrithe Iompair agus Ilsaothair agus ar ball ar son an Boot & Shoe Union, Ceardchumann na gCúntóirí Grosaerachta, agus Ceardchumann na nOibrithe Ospidéil, é ag earcú ar fud chontaetha Mhuineacháin agus Ard Mhacha
Agus b’fhéidir gur ua nó fionn-ua é do “Lissagh mc Der-mod McEvard” a bhí ina chónaí i bhFearnaigh [i gContae Mhuineacháin] i mbliain a 1601 (Fiants of Elizabeth 65637).’ Bhí muintir Mhic An Bhaird in Oirghialla ón 15ú céad anall ··· Deir Láimhbheartach Mac Cionnaith[B2] in Aithdioghluim dána, 1939 faoi Dhiarmuid: ‘The genealogy of this poet’s family seems not to be given in the genealogical tracts – a strange fact as the family was one of the most notable Bardic ones in the country.’ Tuairimíonn Seosamh Ó Dufaigh in Comhairle Mhic Clamha ó Achadh na Muileann, 1966 gurbh i gCoill an Chait, paróiste Achadh na Muileann i ndeoise Chlochair, a bhí cónaí air. Is dóigh le Ó Tuathail gur faoi áras a bhí ag duine de mhuintir Mhic Mhathghamhna i gContae Mhuineacháin a cumadh an dán atá in eagar aige, ‘Truagh an cor-sa ar ráth na ríogh’
Dar le hÉnrí Ó Muirgheasa [B1] gur sa chuid den Mhí atá teorainneach le Muineachán agus an Lú agus tuairim leathshlí idir Carraig Mhachaire Rois agus Droim Conrach a rugadh é
Thall freisin a casadh air Máire Nic Cearbhaill as Teach na dTrí Mhíle i gContae Mhuineacháin
Bhí aithne aige ar Mhicí Cumbá Ó Súilleabháin, píobaire agus cainteoir dúchais ó Chathair Dónaill, Ciarraí, a bhuaigh duaiseanna ag an Oireachtas sna blianta tosaigh agus a d’éag i dTeach na mBocht i gCathair Saidhbhín i 1916. Thugadh sé cuairt ar an bpíobaire aitheanta Preispitéireach William Clarke i mBéal Átha Beithe, Co. Mhuineacháin
B'as Cúil Darach i Muineachán do James ach b'as Cairlinn féin don mháthair, Julia McGrath
Laoise, Muineachán agus, ar deireadh, Baile Formaid, Baile Átha Cliath
Bhí léamh agus scríobh i nGaeilge agus i mBéarla ag a seanathair, fear de mhuintir Uí Chathaláin, as Co. Mhuineacháin
Faoi 1975 bhí fiche cúrsa Gaeilge don óige á reáchtáil i mbailte ag síneadh ó Chorcaigh go Muineachán
As sin, chuaigh sí chuig Clochar Naomh Lughaidh i gCarraig Mhachaire Rois i gCo. Mhuineacháin. Agus a cuid meánscolaíochta críochnaithe aici fuair sí post le Bardas Bhaile Átha Cliath agus ba ansiúd a chas Dóirín ar Éamonn Mac Murchú, as Eochaill, Co
Tar éis dó a bheith faoina stiúir bhí dlúthcheangal aige leis an nGaeilge, agus le ceol agus litríocht na hÉireann. Tar éis dó an ollscoil a fhágáil, rinne sé an tArd-Dioplóma san Oideachas agus in 1955 rinne sé bliain cháilithe sa Scoil Choláisteach i Muineachán, áit ar mhúin sé ábhair éagsúla: Gaeilge, Béarla, Laidin, Fraincis, agus matamaitic
Mhuineacháin agus Conamara. Is é an t-eolas a d’aimsigh Ó Fiaich i gCartlann Choláiste na nGael sa Róimh ina thaobh go ndearna sé staidéar ar an litríocht agus ar an reitric in Éirinn, gur chaith sé trí mhí déag i gColáiste Seville ach, ar mhaithe lena shláinte, gur aistrigh sé go dtí an Róimh
An imní is mó a bhí ar Phroinsias nach mbeadh aon phinsean ag an bhfoireann. Maidir le cúrsa a shaoil sa státseirbhís, ceapadh ina oifigeach cléireachais é agus chaith cúpla bliain sa Leabharlann Náisiúnta ar dtús agus ó 1932 ar aghaidh bhí sé ag obair sa tseirbhís Chustaim agus Máil agus chaith tamaill i Muineachán, i ndrioglann John Power i mBaile Átha Cliath, i gcalafort Bhaile Átha Cliath, i mBéal Easa, ina Bhailitheoir Cúnta i dTeach an Chustaim, ina Shuirbhéir i dTulach Mhór agus i Leifear, agus i ndeireadh báire ina Bhailitheoir i gCalafort Bhaile Átha Cliath i 1973, post a bhí ag Micheál V
Bhí iníon agus triúr mac aige féin agus a bhanchéile Caitlín Ní Fhaoláin as Muineachán (d’éag 12 Meitheamh 2003)
Bhain sí bunchéim amach sa Laidin agus sa Ghaeilge sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, agus bhí ag múineadh i Muineachán agus i Scoil Chaitríona sula ndearna sí céim mháistir sa tSean-Ghaeilge
Fiafraíonn Ó Catháin cá bhfuair Ó hAnluain an t-eolas go léir a bhí aige ar an nGaeilge agus tugann d’fhreagra gur ó na Bráithre ar scoil a fuair sé é agus i gColáiste Mhuire, Marino, óna bheith ar saoire sa Ghaeltacht i seacht gcinn de chontaetha agus ó sheanchainteoirí i Lú agus i dTír Eoghain; bhí spéis ar leith aige i nGaeilge an Chabháin agus Mhuineacháin. I 1960 toghadh é ina Ard-Rúnaí ar na Bráithre
Fuair sí scolaíocht go háitiúil, i gClochar Lughaidh, Muineachán, ina dhiaidh sin agus i gColáiste Mhuire, Sráid Chathal Brugha, Baile Átha Cliath
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Duine tábhachtach é i gcúrsaí logainmníochta agus teangeolaíochta, i gCúige Uladh go háirithe, agus, i gcás chanúintí an Bhéarla, sa Chabhán, i Liatroim, Dún na nGall, Muineachán agus Lú
Bhí aiste fhada dar teideal ‘Passing of a pioneer in development of Gaeltacht areas – Cathal Mac Gabhann’ ag Nollaig Ó Gadhra in Connacht Tribune 16 Nollaig 2005. Ba iad a thuismitheoirí Charles Smith ó Chontae an Chabháin agus Lavinia Teresa Lavelle ó Bhéal Átha Beithe, Co. Mhuineacháin
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 James Gordon Simpson, a raibh feirm mhór aige in aice le Clochar Mhic Dháimhin, Co. Mhuineacháin, a athair
Ní raibh siad ann ach oiread nuair a rinneadh Daonáireamh 1901: bhí Máire ar aíocht i gClochar Lughaidh, Muineachán, ag an am agus Micheál i gColáiste na Carraige Duibhe
Ba ghnách le Tomás Ó Muiríosa agus lena bhean Gaeilge a labhairt le chéile agus thugadh siad Máirín ar saoire leo gach samhradh go dtí an Rinn. Chaith Máirín tamaill ar scoil i Muineachán agus i Lucsamburg agus ghnóthaigh sí céim sa léann Ceilteach i gColáiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCluain Eois, Co. Mhuineacháin, a rugadh Henry Gerard Murphy ar 2 Bealtaine 1901
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Áit thábhachtach i dtús an chéid ba ea Dún Dealgan, príomhchathair Oirialla: Gaeltacht agus coláiste samhraidh gar dó; seanchainteoirí Gaeilge ó Ard Mhacha, Muineachán agus Lú féin ina gcónaí ann; baill cháiliúla tuaithe agus cósta sa cheantar—Ó Méith Mara, Cuailgne, Mullach Bán, An Bábhún, Cairlinn, Inis Caoin
Le timireacht i Muineachán agus i gCabhán is mó a chaith sé a dhúthracht
In 1834 rinne sé iarracht ar shuíochán parlaiminte a fháil i Muineachán
Chaith sé tamall i scoil scairte agus bhunaigh sé ar ball scoil i gCúl an Bhile, ar theorainn Ard Mhacha agus Mhuineacháin
2, 1960 (‘Dán ar Phádraig Mac Síomóin’): ‘Múinteoir fáin agus lámhscríobhaí torthúil a bhí ann agus tá níos mó LSS Gaeilge dá pheannaireacht ar fáil inniú ná mar atá de shaothar scríobhaí ar bith eile de chuid an Tuaiscirt san 18ú haois.’ B’fhéidir gurbh as Co. Mhuineacháin dó; tá na fáthanna lena cheapadh gurbh ea liostaithe ag Séamus P
Cuir leis an méid sin go léir an talamh a cheannaigh sé i bhFearnaigh i Muineachán
Ní luann de hÍde ainm an timire ach ní foláir nó ba é Pádraig s’againne é. Chaith sé tamaill ina mhúinteoir taistil ansin i gcontaetha Lú, Thír Eoghain, an Dúin agus Mhuineacháin
Toghadh ina bhall parlaiminte i Muineachán Thuaidh é in olltoghchán na bliana sin agus bhí ina Stiúrthóir Trádála agus Tráchtála sa Chéad agus sa Dara Dáil ó 4 Aibreán 1919 go 9 Eanáir 1922. Bhí sé ar son an Chonartha Angla-Éireannaigh in 1922
Phós sé fidléir, Mary Josephine McCabe ó Chontae Mhuineacháin, i 1916 agus chuaigh siad chun cónaithe in Jamestown Lodge in aice le Fionnghlas
B’as Muineachán don athair agus d’éirigh sé as an bhfórsa agus ceapadh é ina bhainisteoir i ngnó guail Sutton i gCorcaigh
Ar 25 Nollaig 1954 bhí cuntais ar a shaol in Meath Chronicle agus Connacht Tribune. Ag Raithnigh, Carraig Mhachaire Rois,Co. Mhuineacháin, a rugadh é 19 Lúnasa 1887
In 1916 tá tuairiscí i bpáipéar an Chonartha ar 18 agus 25 Márta, 15 Iúil, 31 Samhain, agus 9 Nollaig ar a chuid oibre i dTír Eoghain agus Muineachán