Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 191
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 In aiste ar Scéala Éireann (29 Meán Fómhair 1981) scríobh Nollaig Ó Gadhra: “Seans go raibh Donnchadh Ó Briain ar dhuine de na daoine deireanacha úd a mbítí ag súil le Gaeilge uathu i gcónaí nuair a théidís i mbun cainte sa pharlaimint náisiúnta.” I gCluain Cath, Baile an Gharraí, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 17 Samhain 1897 ··· Ba í Kathleen Casey ó Bhaile Uí Ghúill i gContae Luimnigh máthair Dhonnchaidh agus bhí Gaeilge ón gcliabhán ag a tuismitheoirí ··· Bhí beirt eile chlainne aici féin agus David, buachaill agus cailín. Tar éis tamaill ar Scoil Náisiúnta Achadh an Lín chaith Donnchadh tamall ar scoil ag na Slánaitheoirí in Mt St Alphonsus, Luimneach ··· Luaitear freisin sa chomhthéacs seo múinteoir taistil i Luimneach i mblianta tosaigh an chéid, Tomás Ó Cumbá ··· Ceapadh é an bhliain dár gcionn mar mhúinteoir taistil i gContae Luimnigh
Bhí beirt deartháireacha agus deirfiúr amháin ag Séamas: ba dhuine díobh Tomás Ó Maoileoin nó ‘Seán Forde’, trodaire nótáilte i gCogadh na Saoirse i Luimneach agus i dTiobraid Árann (a bhfuil cuntas ar a bheatha scríofa aige féin in Survivors: the story of Ireland’s struggle as told through some of her outstanding living people .. ··· Faoi Lúnasa 1915 bhí post aige i scoil Íosánach i Luimneach agus is ann a fuair sé orduithe dul abhaile go Bealach an Tirialaigh Céadaoin an Bhrath 1916 ··· Gabhadh é i Luimneach i ndiaidh an Éirí Amach agus chaith sé tamaill i ngéibheann i Luimneach agus i mBeairic Richmond sular cuireadh go Sasana é mar ar chaith se tamaill i Wakefield agus i bhFrongoch ··· Ar ball nuair a bhí sé in oirthear Luimnigh d’athraigh sé ‘Micheál’ go ‘Séamas’ mar bhí aithne air faoin ainm sin cheana féin sa cheantar sin. Gabhadh é féin agus a dheartháir ‘Seán Forde’ i gCill Fhínín Nollaig 1918 ach d’éirigh leis ealú ó bheairic na bpílear i mBaile Átha an Rí ··· Ó dheireadh 1920 amach bhí sé ina Cheann Briogáide in Oirthear Luimnigh
I gcathair Luimnigh a rugadh é ar 26 Samhain 1925 agus ba é an duine ab óige é de sheisear, cúigear buachaillí agus cailín ··· Bhí Séamas ina ardmháistir i Scoil Náisiúnta Naomh Pádraig, Luimneach ··· I gcathair Luimnigh a rugadh Christina ach b’as an gceantar sin idir Tuath Ó gConaíle agus Tuaim Gréine sa Chlár dá tuismitheoirí, Thomas Forde agus Margaret Neville ··· Uncail le Ciarán ba ea Liam Forde, ardaidiúnach san IRA i Luimneach i rith Chogadh na Saoirse ··· D’fhan Ciarán ceanúil riamh ar an dá cheantar sin arbh iontu a bhí a sheanmhuintir lonnaithe. D’fhreastail sé ar Bhunscoil Chlochar na Toirbhearta i gcathair Luimnigh agus ina dhiaidh sin ar Mheánscoil na mBráithre Críostaí i Sráid Uí Sheasnáin
Tar éis meánoideachais i scoil na Slánaitheoirí i Luimneach chaith sé 1899-1900 ag staidéar sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, sula ndeachaigh sé isteach i nóibhíseacht an oird i nDún Dealgan ··· Ó 1912 amach bhí sé ina stiúrthóir ar Chuallacht na bhFear i Luimneach ··· Chuaigh complacht d’Óglaigh Bhaile Átha Cliath go Luimneach ar 23 Bealtaine 1915 chun a bheith páirteach i bparáid ann agus nuair a bhailigh slua mór de mhuintir na cathrach le cur ina n-aghaidh d’fhéach an Mongánach chuige go dtabharfadh beagán d’fhir na Cuallachta cúnamh dóibh chun a raidhflí a thabhairt slán abhaile leo ar thraein Bhaile Átha Cliath ··· I ndiaidh Luimnigh bhí an bheatha mhiseanach á chaitheamh arís aige ó 1916 go 1921 nuair a cuireadh cúram na n-ábhar sagart in Marianella, Baile Átha Cliath, air ··· Cúram na n-ábhar sagart i mBaile Átha an Rí agus i gCluain Mhuire, Gaillimh, ab obair dá laetha ó 1939 agus ó 1947 bhí sé ina cheannaire ar na nóibhísigh i Luimneach
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sa Chaisleán Nua, Co. Luimnigh, a rugadh é in Iúil 1877 (ar 22 Iúil a baisteadh é) ··· Ní le Gaeilge a tógadh é ach dhealródh sé gurbh ón athair a d’fhoghlaim sé í. Nuair a bhí sé an-óg d’aistrigh an chlann go dtí lár sheanchathair Luimnigh ··· Luaitear an chlódóireacht ach níltear lándeimhnitheach cén cheird a bhí aige i bhfiorthosach a shaoil. Bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí Chonradh na Gaeilge i Luimneach ··· Chomh luath le 1896 bhí sé ina bhall de Bhráithreachas na Poblachta agus bhí sé ina bhall de choiste comórtha ’98 i Luimneach ··· I measc a chuid scoláirí bhí Tomás de Bhál agus Micheál Ó hAodha, na sagairt a ghearáin an Ginearál Maxwell le hEaspag Luimnigh i 1916. In 1898 phós Seán Catherine Hayes ó Áth Dara
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Sa Ghráinsigh in aice le Cill Mocheallóg i Luimneach a rugadh é ar 13 Márta 1881 ··· Thairg John Redmond rúnaíocht náisiúnta an Pháirtí Phairlimintigh dó ag an am sin ach i 1908 ghlac sé le post múinteora Gaeilge i gcathair Luimnigh ··· I 1915 phós sé Máirín Ní Chillín, muinteoir i Scoil Phádraig, Luimneach, a casadh air i gColáiste na Mumhan i mBéal Átha an Ghaorthaidh ··· Ceapadh é ina stiúrthóir áitiúil i gcomhlacht árachais. Bhí baint nár bheag aige le bunú na bhFianna agus na nÓglach i Luimneach agus chaith sé cúpla tréimhse ghairid i bpríosún ··· Toghadh é ina bhall den Bhardas i dtoghchán 1920 agus ar 31 Eanáir dhein Méara ar Luimneach de i gcomharbacht ar Mhicheál Ó Ceallacháin
10, uimhir 1, Earrach 1967. In Ard Mhic Eocháin in aice leis an mBrú i gContae Luimnigh a rugadh é 11 Eanáir 1878 ··· Bhí Seán i gceannas an fhogha faoin mbeairic chéanna 27 Bealtaine 1920. Bhí Tomás ar scoil ag Bráithre de la Salle sa Bhrú sula ndeachaigh sé go scoil chlasaiceach a bhí ar siúl ag na sagairt sa Bhrú, agus as sin go dtí Coláiste Mhainchín, coláiste na deoise, i Luimneach ··· Bhí sé féín ar dhuine de na príomhchainteoirí ag slógadh i gcathair Luimnigh Lá ‘le Pádraig 1916 agus bhí ar dhuine de na séiplínigh ag na hÓglaigh úd a bhailigh le chéile in iarthar Luimnigh Domhnach Cásca sular shroich na horduithe cealaithe iad ··· Bhí an tuairisc seo ag Fáinne an Lae 22 Meán Fómhair 1923: ‘Ní ligfidh biocáire Fhairche Luimnigh don Athair de Bhál agus triúr sagart eile labhairt ag cruinniú mara n-abrann siad nach n-éileoidís saoirse do phríosúnaigh, ach ar choinníoll nach ngabhfaidis arm arís leis an rialtas a throid’. Aistríodh go Faing é i 1922 agus ceapadh é ina shagart paróiste i gCill Curnáin i 1930 agus i mBaile an Gharraí i 1936
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 ‘Táim féin suite de anois nach mbláthódh an Ghaeilge in Inis Mór ar chor ar bith murach teacht an fhir cheanndána chrosta úd as iarthar Luimnigh, Dáithí Ó Ceallacháin ··· Cibé brí atá leis, ar fhoirm 1901 is é Luimneach a tugadh mar chontae breithe ina chás-san ach i 1911 cuireadh síos Baile Átha Cliath ··· Luimnigh, a d’éag sé 4 Feabhra 1937 ··· Luimnigh, a bhí a ghnáth-áitreamh ··· Luimnigh
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ba dhuine é den bheagán scríbhneoirí Gaeilge arbh i gCathair Luimnigh a saolaíodh iad ··· Ag 4 Ardán Mhic Conmara i Luimneach a rugadh é ar 16 Meitheamh 1904 ··· Tar éis dó a bheith ina mhúinteoir i bPlás Naomh Micheál, Luimneach, ó Mhárta 1926 go Meitheamh 1926, agus in Institiúid Teicniúil na Cathrach, Luimneach, ó Mheán Fómhair 1926 go Meán Fómhair 1930, ceapadh é ina chigire bunscoileanna den Dara Grád ar 1 Deireadh Fómhair 1930 ··· D’éag sé in Ospidéal Thrá Lí ar 16 Lúnasa 1975 agus cuireadh é i reilig Mt Lawrence, Luimneach
In Aránach, Móin Achaidh Ghae, Co. Luimnigh, a rugadh é ··· Cheap Conradh na Gaeilge ina thimire i Luimneach é i 1917 agus dúradh in An Claidheamh Soluis 13 Deireadh Fómhair: ‘Tá aithne mhaith ag Gaeil Bhaile Átha Cliath ar Chonchubhar ··· Ar theacht abhaile ó Shasana dhó do ceapadh ina thimire Gaeilge do Chontae Luimnigh é ach b’ éigean dó dul ar a choimeád agus tá sé i bhfolach fós’ (Misneach 29 Nollaig 1918) ··· Bhí sé ina mháistir ceathrún ag an IRA i Luimneach i rith an Chogaidh Chathartha ··· Cuireadh é i reilig Mount St Laurence i Luimneach.
Ar Bhóthar an Oileáin i bParóiste Naomh Máire i gCathair Luimnigh a rugadh é 21 Bealtaine 1882 ··· An oíche sin i 1911 bhí sa teach ag 18 Sráid Hartstonge Íochtarach, Luimneach: Mary O’Sullivan, baintreach (49) a rugadh i dTriúcha, Droichead Uí Bhriain, Co ··· I gcathair Luimnigh a rugadh an bheirt sin ··· Bhí portráid i gcló in Sunday Independent 31 Márta 1935 agus deirtear ann gur chaith sé sealanna i mBaile Átha Cliath agus i Londain ach gur fhill sé ar Luimneach ··· Thit sé i ndrochshláinte i 1943 agus chuaigh abhaile go dtí an seanteach i Sráid Hartstonge i Luimneach
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCathair Dháibhín, Luimneach, an 31 Nollaig 1728, a rugadh an máinlia cáiliúil seo ··· D’fhill sé ar Luimneach i 1750 agus foilsíodh an tráchtas an bhliain sin mar A new treatise on the glaucoma, or cataract ··· Deirtear in iontráil an DNB gur chothaigh sé cumann liteartha, an Free Debating Society, i Luimneach agus gur theip air seo i ndiaidh a bháis ··· Bhain a mac Joseph cáil amach in arm na Breataine agus tugadh saoirse Luimnigh dó in 1838 ··· Ag deireadh a shaoil bhí cónaí ar Silbhester ag Cé an Cheannaí i Luimneach
Foilsíodh Searc na Suadh: gnéithe de fhilíocht Dháibhí Uí Bhruadair, 2003 le Dara Binéid. Ó aimsir Éadbhaird Uí Raghallaigh [q.v.] anuas go heagrán Mhic Fhir Léinn creideadh gurbh i gContae Luimnigh a rugadh é ach táthar ar aon fhocal anois gurbh as oirthear Chorcaí dó ··· He beggeth your Lordships pardon for this bold attempt which is submissively offered in Immitation of the poor Woman’s Mite contributed to the Corbon, by, My Lord, Your Honour’s most Grateful and most humble unknown SERVANT. Ní léir cén fáth ar aistrigh sé go dtí an Chlaonghlais i Luimneach tuairim 1660 ··· Throidfeadh Sir Seon i nDoire, i mBaile Átha Luain agus i Luimneach agus d’imeodh ar deoraíocht chun na Fraince i ndiaidh Luimnigh (tá cuntas ar a bheatha ag Richard Hayes in A Biographical dictionary of Irishmen in France, 1949) ··· Is é an léamh a dhéanann Ó Madagáin ar an nóta atá i gcló ag an mBrúnach (‘A ccnoc [sic] Rátha a Marrachaibh móra budh eadh do Dháibhídh Ó Bhruadair dar canadh an mbarbchaoine shuas, gidheadh as air an Gclaonghlais a ccontae Luimnigh, do mhair sé an roinn budh mhó agus budh thamhsgamhla dá shaoghal’) gurbh in oirthear Chorcaí a bhí cónaí air ag am a bháis
Bhí Éadán Doire agus cathair Chill Chainnigh agus Luimneach i measc na n-áiteanna eile ar chaith an teaghlach tamaill iontu ··· Is i gCill Chainnigh a chuaigh Áine ar scoil ar dtús i 1912 (Stáis a thugtaí uirthi go coitianta agus sin é an t-ainm atá uirthi i bhfógra báis an Irish Times 17 Samhain 2001) sular aistrigh an teaghlach go cathair Luimnigh mar ar fhreastail sí ar Chlochar na Toirbhearta ··· Cháiligh sí mar mhúinteoir i gColáiste Mhuire gan Smál, Luimneach, agus bhí ag múineadh ar feadh na mblianta i gClochar na Toirbhearta sa chathair sin agus bhí ina leas-phríomhoide ann ar deireadh. De réir an chomhaid sa Ghúm thosaigh sí ar thairiscintí a chur faoina mbráid i 1931 ··· Phós sí Séamus Bowman (d’éag 1985) ó Phailís Ghréine, Co. Luimnigh, i 1946; ní raibh sliocht orthu ··· D’éag sí ar 16 Samhain 2001 agus tá sí curtha i Reilig Mount St Lawrence, Luimneach
I bhFaing, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 21 Nollaig 1912 ··· Bunmhúinteoir i gCathair Luimnigh an mháthair; ball d’Iníní na hÉireann í agus baint aici le gluaiseacht na teanga sa chathair ··· Toghadh é ina bhall de Choiste GnóChonradh na Gaeilge i 1931 agus, tharla é ag obair dá chomhlacht i Luimneach i 1932, ceapadh é ina rúnaí ar Chraobh Luimnigh agus ar Fheis Thuamhumhan ··· D’éirigh leis an Teastas Timire Gaeilge a bhaint amach i ndiaidh cúrsa míosa san Aird Mhór i 1942 agus fuair post lánaimseartha i gCeardscoil Sheanaghualann, Co. Luimnigh
I nGleann Searúill, Ardach, Co. Luimnigh, a rugadh í ar 28 Feabhra 1923 ··· Múinteoirí i scoil náisiúnta Charraig Chiarraí, Co. Luimnigh, ba ea a tuismitheoirí, Seán Ó Conaill agus Caitlín Ní Líonáin ··· Chaith sí tamall gairid i gColáiste Mhuire gan Smál i Luimneach sula bhfuair sí post sa státseirbhís i mBaile Átha Cliath in 1942 ··· ‘Thógadar abhaile go Luimneach mé; d’éalaigh mé ar mo rothar
In The Irish Folklore Commission 1935-1970: History, ideology, methodology, 2008 le Mícheál Briody tá breis eolais air agus mórchuid tagairtí dó. In Áth an tSléibhe, Co. Luimnigh, 30 Eanáir 1913 a rugadh an duine seo den cheathrar mac a bhí ag Liam Danaher, múinteoir, agus Margaret Ryan ··· Scríobh an t-athair an aiste nótáilte sin ina bhfuil tagairtí do mheath na teanga i gContae Luimnigh, ‘Memories of my youth’ (Béaloideas 17, 1947); bhailigh a bhean scéilín Gaeilge uaidh agus tá sé i gcló ag Dáithí Ó hÓgáin san aiste ‘Airgead Geal go Pras: Staidéar ar Rannscéal ó Chontae Luimnigh’ sa bhféilscríbhinn ··· I also distinctly remember how Caoimhín could lay bare the very soul of the Irish language in his teaching.’ Is mó rud eile a chuir sé i gcrích: ba é a scríobh na ceistneoirí a cuireadh amach d’fhonn eolas a lorg ar thraidisiúin na tuaithe (‘The questionnaire system’ in Béaloideas 15, 1945); rinne sé cartlann de ghrianghraif agus de léaráidí a bhaineann leis an bhfeirmeoireacht agus le saol na tuaithe i gcoitinne; ba é a leag amach an músaem páirce i mBun Raite gona shamplaí de thithe tuaithe Luimnigh agus an Chláir agus dá bhfearais ··· Bhí sé pósta ar Anna Ryan ón nGallbhaile, Co. Luimnigh, agus bhí beirt mhac acu.
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhí beirt fhilí, ar scríobhaithe iad freisin, a raibh an t-ainm agus an sloinne seo orthu, iad comhaimseartha le chéile, agus cónaí orthu beirt i gContae Luimnigh ··· Bhí sé ar dhuine d’fhilí Luimnigh a thug tacaíocht don Athair Uilliam Mac Gearailt[q.v.] sa troid a rinne sé in aghaidh na ‘New Lights’, dream a bhí ag iarraidh Caitlicigh a iompú chun Protastúnachais sa Chaisleán Nua Thiar ··· Bhí aithne aige ar Eoghan Ó Comhraí[q.v.] nuair a bhí seisean ag obair i nGealtlann Luimnigh agus bhí teagmhálacha aige le Eoghan Caomhánach[q.v.], Diarmuid Ó Riain[q.v.] agus Seán Ó Domhnaill[q.v.] ··· Bhí an dáta sin i gcóip den tuireamh a chum Micheál Ó Núnáin: ‘Ag seo Marbhna Shéamuis uasail ghlémhéinigh Uí Chaoindealbháin do chónaigh i Ráth Chathail i gContae Luimnigh agus do bádh go cinniúnach mífhortúnach in Abhainn na Féile san gContae réamhráite, an 9ú lá de mhí Márta, aois an Tiarna 1836’ (litriú an lae inniu ag na húdair)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ina alt ‘Contae Luimnigh i saolré an Athar Liam Ó Cathasaigh’ in Glór na Féile, 1979 deir Gearóid Ó Tuathaigh: ‘I gContae Luimnigh bhí réabhlóid shóisialta curtha i gcrích agus bhí an tAthair Liam Ó Cathasaigh ar cheannairí na réablóide sin’ ··· Bhí cáil mar lúthchleasaí bainte amach aige i gColáiste Cheatharlach agus bhí sé anois ina leaschathaoirleach ar Chumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh ··· Deirtear gur minic a cháintí é toisc go mbíodh tarraingt ar a theach ag bacaigh na tíre. Bhí sé ina uachtarán ar choiste ceantair Iarthar Luimnigh de Chonradh na Gaeilge agus bhunaigh sé craobh i Mainistir na Féile
Woulfe an fhoirm dá shloinne atá ar an leathanach teidil. Sa Chreatalach i bparóiste Áth an tSléibhe i gContae Luimnigh a rugadh Pádraig ar 27 Márta 1872 ··· Tar éis bunscolaíochta sa Chaisleán Nua Thiar d’fhreastail sé ar Choláiste Íde sa bhaile sin agus chaith sé na blianta 1889–91 i gColáiste Mhainchín i Luimneach ··· I Wigan, Lancashire, a bhí an chéad phost aige agus bhí sé i Sasana go bhfuair sé post séiplínigh i bparóiste Naomh Mainchín i Luimneach i 1902 ··· I dTeach na mBocht i Luimneach bhí ar a chumas leanúint leis an obair, tharla cainteoirí dúchais ó bhaill ar fud na Mumhan ann
Cainteoir dúchais Gaeilge a athair agus deir Ó hÓgáin gur chuig Proinsias ‘a bhí tagtha anuas an drithle dheiridh den Ghaeilge labhartha’ in oirdheisceart Chontae Luimnigh ··· I gCnoc Teorann i bparóiste Chnoc Loinge, Co. Luimnigh, a rugadh Proinsias 13 Lúnasa 1866 ··· Tuairim 1892 bhunaigh an triúr mac agus a n-athair acadamh ceoil i Luimneach ach d’fhill siad ar a ndúiche féin i 1907 agus lean orthu ag múineadh ceoil ansiúd ··· Níor phós sé agus fuair sé bás i Luimneach 11 Iúil 1961.
Sa réamhrá is é a deir de Bhulbh: ‘Tá an cur síos seo ar na sloinnte bunaithe, den chuid is mó, ar shaothar bheirt fhear: an tAthair Pádraig de Bhulbh (1872–1933) agus an Dochtúir Éamonn Mac Giolla Iasachta (1887–1986).’ I Mainistir na Féile, Co. Luimnigh, a rugadh an t-údar seo ar 22 Meán Fómhair 1922 ··· Tar éis bunscolaíochta in Springmount, Mainistir na Féile, Co. Luimnigh, cuireadh meánoideachas air i gcoláiste príobháideach Ghearóid Naofain aice le Bré, Co ··· I mí Dheireadh Fómhair 2008 foilsíodh úrscéal gairid dá chuid: Síth agus eísíth, a bhaineann leis na blianta trioblóideacha 1558–83 i Luimneach agus leis an seanchóras Gaelach a bheith i ngleic le fórsaí míleata Shasana
I bparóiste Choill Bheithne agus i gContae Luimnigh atá an baile fearainn sin ··· Bhí an teaghlach aistrithe go cathair Luimnigh um an dtaca seo ··· Tar éis tréimhsí i Luimneach agus i Lováin bhí sé ag teagasc i gColáiste Mhuilte Farannáin (1954-56), agus, nuair a dúnadh an mheánscoil i Muilte Farannáin, is i mBaile Mhic Gormáin a bhí sé, é ina Dhéan Disciplín ann agus Gaeilge, Béarla agus Iodáilis á múineadh aige
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCoinicéar, Pailís Ghréine, Co. Luimnigh, a rugadh é i Meán Fómhair 1844 ··· Aistríodh é ansin go dtí an tOspidéal, Co. Luimnigh ··· Sa phríosún i Luimneach, dhiúltaigh sé éadach an phríosúin a chaitheamh
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCathair Luimnigh ar 3 Nollaig 1920 a rugadh Éamonn de hÓir, saineolaí ar logainmneacha na hÉireann ··· Bhí Éamonn ar scoil sa Rinn i bPort Láirge ar dtús, ansin sa Mhodhscoil, bunscoil lán-Ghaelach i Luimneach agus ansin ag na Bráithre Críostaí, Sráid Sexton, Luimneach
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhí sé ar dhuine de cheannairí Chonradh na Gaeilge i gContae Luimnigh sna blianta tosaigh ··· I Luimneach Thoir a rugadh é agus oirníodh i Maigh Nuad é ··· Chaith sé tamall gairid ag teagasc i gColáiste Mhainchín, Luimneach(Cork Examiner 28 December 1907) agus fiche bliain i bparóiste Naomh Eoin, mar a raibh sé ina riarthóir
Ó Bhealtaine 1911 amach bhí contaetha Luimnigh agus Thiobraid Árann ina chúram freisin agus ó Iúil 1916 Cúige Mumhan ar fad, tharla Fionán Mac Coluim[B1] tinn agus Peadar Ó hAnnracháin i bpríosún (An Claidheamh Soluis 15 Iúil 1916) ··· Faoi Shamhain na bliana sin bhí na húdaráis mhíleata i ndiaidh bac a chur air ceantair thuaithe Luimnigh a fhágáil ··· I Luimneach dó ba mhinic ar cuairt i dteach mhuintir Uí Dhálaigh é
I mBaile Sheáin, Móin Achaidh Ghae, Co. Luimnigh, a rugadh é 16 Nollaig 1880 ··· Fuair sé post mar thimire breise i gCúige Mumhan le hobair a dhéanamh i dTiobraid Árann agus Luimneach Thoir (An Claidheamh Soluis 19 Bealtaine 1906) ··· Chuir Comhlacht Oideachais na hÉireann amach Seanchas agus scéilíní do Ghaedhil óga na hÉireann, [gan dáta]; foilsíodh na scéilíní seo ar dtús in Pobal, páipéar beag i Luimneach
Fuair seisean post sa choláiste um Meán Fómhair 1906. Sa Cheapach Mhór, Co. Luimnigh, a bhí a céad phost múinteora aici ··· Phós sí Frank Geary, úinéir monarcha milseán i Luimneach, i 1927 agus nuair a d’éag seisean i 1951 bhí ina cathaoirleach ar an gcomhlacht ··· D’éag sí ar 27 Nollaig 1967 agus tá sí curtha i reilig Mt St Alphonsus i Luimneach
Tá ‘Horticulturalist and apiarist’ mar chur síos air i dtuairisc a bháis in Dungarvan Leader. Phós sé Treasa Ní Ailpín in Eaglais Naomh Seosamh i Luimneach ar 23 Meitheamh 1923 ··· Mary Teresa a hainmneacha baiste agus Halpin a sloinne agus is i nGarraí Eoin, Luimneach, a rugadh í ··· I gCathair Luimnigh a rugadh iad go léir agus, rud neamhghnách i nDaonáireamh 1901, dúradh go raibh Gaeilge ag gach duine díobh
I Luimneach a rugadh é agus is do dheoise Luimnigh a oirníodh é i Maigh Nuad ··· Tarraingíonn Murphy an sliocht seo as litir a chuir scríobhaí Chill Rois, Micheál Ó hAnnracháin[q.v.], chuig Maurice Lenihan, staraí Luimnigh, in 1871: ‘I had an Irish copy of the life of St Senan in my own handwriting and lent it to the Revd Jonathan Furlong of your city who was curate here about 1839 or 40 for whom I wrote an Irish prayer book
D’fhreastalaíodh sé ar scoil oíche a bhí eagraithe ag fir óga an cheantair, leithéidí an chineáil ar thagair sé dóibh i litir chuig Thomas Larcom [q.v.] 27 Nollaig 1839: ‘the ragged, unwashed but high minded fellows that waste a vigorous but unproductive life on those inhospitable outskirts.’ Níorbh fholáir nó bhíodh sé ag foghlaim ón bhfoclóirí Peadar Ó Conaill [q.v.] a thagadh ar cuairt chuig a athair. Timpeall na bliana 1815 chaith Ó Comhraí tamaill ag foghlaim matamaitice ó mháistir scoile dar sloinne Roche in Eiltiún in oirthear Luimnigh agus ó Patt Hennessy i Lios Tuathail, Co ··· Chaith sé tamaill le feirmeoireacht agus le múinteoireacht; bhí teach síbín aige tamall; agus, in ainneoin bacaíl bheag a bheith ann, bhí ag sclábhaíocht ar feadh roinnt blianta sula bhfuair sé post in 1827 nó 1828 i nGealtlann Luimnigh ar £15 sa bhliain ··· Phós sé Anne Broughton, Gaeilgeoir ón Áth Leathan, in 1825 nó 1826 agus rugadh an chéad leanbh i Luimneach 13 Samhain 1826
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gContae Luimnigh a rugadh an file, scríobhaí, agus máistir scoile seo ··· Tá aiste scolártha, ‘Seón Lloyd (?–c.1785)’, ag Eilís Ní Dheá in The Other Clare: Annual Journal of the Shannon Archaeological and Historical Society, 2000. Ba dhuine é de na scríobhaithe a bhailíodh le chéile i dteach Sheáin Uí Mhaoldomhnaigh, Sráid an Chaisleáin, Luimneach: Aindrias Mac Mathúna, Diarmaid Ó Maolchaoine, Séamus Bonnbhíol agus Tomás Ó Míocháin[q.v.] ··· Bhog sé as Luimneach go hInis timpeall 1778 nuair d’éirigh idir é agus Diarmaid Ó Maolchaoine agus Séamus Bonnbhíol
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I Luimneach a rugadh Richard Pierce MacElligott ··· Deir sé go raibh sé síolraithe ó mhuintir Mhic Uileagóid Chiarraí, brainse de na Súilleabhánaigh, agus ar thaobh na máthar ó mhuintir de Lacy Evans i gContae Luimnigh ··· Bhí sé ag múineadh i gcathair Luimnigh
Deirtear go raibh eagla air go bhfuadófaí na cailíní ar ball i ngeall ar an airgead a bhí aige féin agus gur aistrigh sé go Luimneach ··· Deirtear gur phós duine de na cailíní táilliúir dar sloinne Ó Riain i Luimneach ··· Tuairimíonn Ó Dálaigh gurb é an fáth ar fhág Merriman an Fhiacail go raibh an léas 21 bliain ar an bhfeirm istigh; thug sin an deis dó cinneadh ar aistriú go Luimneach
Diarmuid Ó Sé a scríobh a bhfuil in Éigse, 1997. I mBaile na Cora, Luimneach, a rugadh é 14 Nollaig 1916 ··· B’as an Maigh Mhín idir Carraig an Chobhaltaigh agus Cill Chaoi i gContae an Chláir don mháthair ach i Luimneach a bhí cónaí uirthi ó bhí sí ina leanbh; cainteoir dúchais Gaeilge ba ea a hathair, John McNamara as Cill Chleitheáin sa dúiche sin ··· Thiobraid Árann, d’athair Thomáis agus ba í a obair in oifig an phoist a thug go Luimneach é; bhí Gaeilge foghlamtha aige i gConradh na Gaeilge agus náisiúnaí ba ea é agus b’in é an fáth ar baisteadh ‘Tomás Mac Donnchadha’ ar Thomás
Sa dán faoi scoláirí Gaeilge Bhaile Átha Cliath (‘Sloinfead scothadh na Gaoidheilge grinn’) thagair Tadhg Ó Neachtain[q.v.] dó mar shaoi nach raibh saor ó locht. Glactar leis gur chainteoir dúchais Gaeilge é, ach go raibh Béarla aige óna óige, gur mhac le Tadhg Rua Ó Conchubhair é agus gurbh i Luimneach a rugadh é ··· Bhí sé ag gabháil do cheird an scríobhaí i Luimneach ó 1716 go dtí gur aistrigh sé go Baile Átha Cliath i 1719 ··· Grattan Flood: ‘I have seen it stated that O’Connor died in 1732, but Mr Lenihan [staraí Luimnigh] was of opinion that he died in 1729.’ In Ceol agus rince na hÉireann, 1989 deir Breandán Breathnach gurbh eisean an ‘Mr Dermod O’Connar, of Limerick’ a roghnaigh sciar na hÉireann de na foinn, 28 díobh, in Aria di Camera, [1727] a foilsíodh i Londain agus arb é atá ann ‘A Choice Collection of Scotch, Irish and Welsh Airs for the Violin and German Flute’
It is clear from the second verse that he foresaw that he would be compelled to leave Ireland and it is probable that he accompanied his cousin into exile.’ Bhí an Éamonn sin i gceannas ar bhriogáid sa chogadh i dTiobraid Árann, Port Láirge agus Luimneach ··· Bhí saighdiúirí na briogáide sin i measc an tríocha mile Éireannach a d’earcaigh an Spáinn i ndiaidh ghéilleadh Luimnigh i 1651 le troid in aghaidh na Fraince i bhFlóndras ··· I nóta inNua-Dhuanaire III, 1978 faoin amhrán sin deir Tomás Ó Concheanainn: ‘Má tá aon bhunús leis an teideal seo is dóigh gurb éard atá ann tagairt do Sheán mac Ridire an Ghleanna (i gContae Luimnigh) a fuair bás in 1737.’ Tá an t-ainm luaite go minic san amhrán ‘After Aughrim’s great disaster’ a chum an Canónach P.A
Roimhe sin ní raibh d’eolas ina thaobh ach a raibh ag Seán Ó Dálaigh[B6] in Poets and Poetry of Munster, 1853 mar ar dúradh gurbh as an gCaisleán Nua i gContae Luimnigh ··· Pléann sí na háiteanna go léir i dTiobraid Árann agus i Luimneach a raibh daoine den sloinne English ina gcónaí iontu agus i ndeireadh báire ba dhóigh léi gurbh in oirthear Chontae Luimnigh a bhí cónaí ar a mhuintir
Tuairimítear gur fhreastail Tomás ar scoil scairte agus ansin ar scoil mhatamaitice i Luimneach ··· Ba dhuine é de na scríobhaithe a bhailíodh le chéile i dteach Sheáin Uí Mhaoldomhnaigh, Sráid an Chaisleáin, Luimneach: Aindrias Mac Mathúna, Diarmaid Ó Maolchaoine, Séamus Bonnbhíol agus Seán Lúid[q.v.] ··· In Iúil 1790 d’fhág sé Inis ar feadh cúpla bliain agus chaith tamaill i Luimneach agus i Mala; tuairimíonn Ó Dálaigh go rabhthas tar éis roinnt scoileanna a bhunú in Inis um an dtaca sin agus gurbh fhéidir go raibh ag teip ar ghnó Thomáis
Scríobhaithe sa Ghleann in iarthar Luimnigh a mhuintir agus d’aistrigh a athair, Mícheál mac Pheadair, go Carraig na bhFear in 1764 ··· Chaith sé tamaill anseo agus ansiúd in oirthuaisceart Chiarraí agus in iarthar Luimnigh
Bhí beirt deirfiúracha aige, Elizabeth a phós Pilib Ó Súilleabháin sna hAodhairí, agus Mary Anne a phós ‘Ratty’ Brown i Ráth Chathail, Co. Luimnigh ··· ‘Tugadh an corp abhaile ó Luimneach go dtí Tuaith Ó Siosta
I Míntín Eoghain, baile fearainn i bparóiste Chill Íde agus láimh le Tuar na Fola, Co. Luimnigh, a rugadh é agus is ó Risteárd de Bhulbh (d’éag Bealtaine 1910), fear a bhí gaolmhar le Tadhg, a fuair Ó Foghludha an t-eolas sin ··· I gceann dá dhánta, ‘Cé dealbh dubhach’, molann sé Domhnall Ó Faoláin ó Ardach, Co. Luimnigh, a shaor ón bpríosún i gCorcaigh é mar ar cuireadh é tar éis dó sláinte na Stíobhartach a ól
I gcathair Luimnigh a rugadh an mac seo le Nicholas Creagh, ceannaí, agus a bhean Johanna White ··· D’fhill sé ar Luimneach tuairim 1557 agus bhí ag múineadh ann agus bhunaigh scoil ghramadaí ann
Deirtear go raibh aithne aige ar Bhrian Merriman agus go dtugadh sé cuairt ar theach tábhairne Sheáin Uí Thuama[q.v.] i Luimneach ··· Samhlaítear do Mhac Cumhaill gur airigh an Hórach amhrán an Domhnallaigh á ghabháil agus é i dteach tábhairne an Tuamaigh i gcathair Luimnigh
D’fhill sé ar Éirinn i mí Dheireadh Fómhair 1627 agus ag caibidil na mbráthar i Luimneach tugadh cead dó faoistin a éisteacht agus seanmóirí a thabhairt ··· Froinsias a ba mhó a bhí ag cothú ceannairce, gur chuir sé a ainm, nuair a bhí sé i nGaillimh, leis “an bhfógra fuilteach”, agus gur cháin sé go scannalach an Ardchomhairle agus a lucht leanúna ina chuid scanmóirí, agus ar mbeith i Luimneach dó, go raibh sé páirteach in uisce fá thalamh in aghaidh an rí, mar shúil is go mbainfi an choróin de.’ Tá fianaise ann go raibh sé ar a choimeád i sléibhte Chúige Uladh i 1656
Ba é sin a rinne meirleach de, é ar a choimeád ar feadh an cheantair shléibhtiúil ar an teorainn idir Luimneach agus Tiobraid Árann thuaidh ··· Dar le seanléarscáil de chuid na Suirbhéireachta Ordanáis gurbh i gCorraichín, paróiste Thuaim, i mbarúnacht Chill na Manach, a cuireadh é ach luaitear Dún, Co. Luimnigh, freisin, agus Faill an Chloig, Tiobraid Árann
Luimnigh, a rugadh é; is ag brath go príomha atá sé ar chúpla líne inar thagair an file don Mhangaire: ‘Rachadsa ina sheasamh is dá áiteamh duit / gurbh aithne dhom id leanbh thú is id mháistir glic.’ I nóta a chuir Dáithí Ó hÓgáin le réamhrá an leabhair faoin Mangaire, tar éis dó tuairim Uí Fhoghludha a thabhairt, luann sé cibé fianaise atá ann gur i gCromadh a rugadh é agus deir: ‘Is dealraitheach gur den mhuintir a bhí i nDún na mBeann, ar an taobh thiar den bhaile [Cromadh], ba ea Seán.’ Ach deir sé freisin go bhfuil gach seans gur le Baile an Fhantaigh a bhain máthair Sheáin, rud a mhíneodh an chuma ar chuir sé aithne ar an Mangaire ina óige ··· Chuaigh sé le gnó tí tábhairne ar bhóthar Luimnigh sa bhaile sin
Dúirt Dónall le Risteárd Ó Glaisne (Inniu 14 Bealtaine 1971): ‘B’as Luimneach m’athair, b’as Gort na hUamha a athair sin, agus bhí mo shin-sheanathair ag múineadh scoile (cois claí!) i gContae Thiobraid Árann—rud nach bhfuair mé amach gur thosaigh fear uasal i Londain ag scríobh stair na Mic Amhlaigh cúpla bliain ó shin agus gur thosaigh mé ag cur tuairisce mo shinsear féin ··· Cundúnaigh Thiobraid Árann a d’aistrigh go Gaillimh a bhí i muintir mo mháthar.’ Dar le cuntas Hutton ba i Scoil Naomh Uinsionn de Pól, Sráid Anraí, Luimneach, a bhí Dónall ar scoil ar dtús agus ba mhúinteoir ansiúd (Miss Hanrahan) ba thúisce agus ba mhó a spreag a spéis sa Ghaeilge
Chiarraí, dá athair John Egan, taistealaí tráchtála tae, agus b’as Drom Collachair, Co. Luimnigh, dá mháthair Mary O’Riordan ··· D’aistrigh an teaghlach go Luimneach agus is ag na Bráithre Críostaí i Sráid Sexton ansiúd a bhí sé ar scoil
D’aistrigh sé go hEas Géitine, Co. Luimnigh, i 1937, as sin go Baile na Carraige sa chontae céanna agus ina dhiaidh sin go Pailís Chaonraí ··· Bhuaigh sé mórchuid duaiseanna i gcomórtais liteartha an Oireachtais; chastaí Mainchín Seoighe air i gcruinnithe den Chonradh i Luimneach agus b’eisean a d’iarr air cur isteach ar na comórtais
B’as Luimneach di agus tá cuntas uirthi in Irish Arts Review Yearbook 15, 1999 (‘Two forgotten talents of Limerick Lace: Michael Hayes and Eileen O’Donoghue’ le Veronica Rowe): ‘She was a lace-maker, a designer and manager at the Limerick Lace School ··· Chaith sé fiche bliain leis an meánmhúinteoireacht i gColáiste Mhungairit agus i gClochar na Toirbhirte i Luimneach
Pátrún eile aige, i 1797, an Chevalier Tomás Ó Gormáin[q.v.]. In 1812 chuaigh sé chun cónaithe i dteach Shineon Uí Ríordáin, dochtúir i gcathair Luimnigh (d’éag ar 10 Iúil 1821), agus chaith deich mbliana ann ··· Nuair a d’fhág sé Luimneach i ndiaidh bhás Uí Ríordáin, d’fhill ar an gCarn, go dtí teach a dhearthár Pádraig, agus bosca lán de leabhair ar a dhroim aige
an Longfoirt, agus in iarthar Chontae Luimnigh ··· It is the view of many excellent Redemptorist preachers.’ D’éag an tAthair Ó Conghaile i Luimneach 28 Lúnasa 1965.
San Ospidéal, Co. Luimnigh, a rugadh é 11 Lúnasa 1784, cé go luaití an Cnocán in aice an Chaisleáin Nua freisin ··· Phós sé in 1807. In Scéala Éireann 26 Meán Fómhair 1943 deir Risteard Ó Foghludha[B1] gur chaith sé saol seachránach; gur dóigh gur bhunaigh sé scoil in Eiltiún, Co. Luimnigh, in 1809; tar éis ceithre bliana gur bhog sé go Cathair Ailí sa cheantar céanna; as sin go ndeachaigh sé go dtí an Cluainín in aice le Sliabh na mBan agus go ceantar Chluain Meala
Chaith sé tamaill ag múineadh i bhFionnradharc, Scoil Uí Chonaill, Baile Dúill, Dún Garbhán, Sráid Synge, Glas Naíon, Dún Dealgan, Luimneach, i gCaisleán Droimeanaigh, agus sa Ráth ··· Is cosúil go raibh fadhbanna sláinte ag cur air go hóg ina shaol nuair a bhí sé i gColáiste Mhuire agus i Luimneach
In Comhar, Samhain 2011, tá Seán faoi chaibidil ag Mairéad Ní Chinnéide, Jimmy Crowley, Billy Ó hAnluain, Iarla Ó Lionáird, Liam Ó Maonlaí agus Barra Ó Séaghdha. In Áth Dara, Co. Luimnigh, a bhí cónaí ar a thuismitheoirí nuair a rugadh in Ospidéal Erinville i gCorcaigh é ar 1 Lúnasa 1931 ··· De réir chroineolas Uí Chanainn, chaith sé an bhliain 1947-48 i gColáiste Mhainchín Naofa i Luimneach
Tuairiscíodh in Amárach 7 Feabhra 1961 cúis dlí a bheith idir é agus Comhairle Contae Bhaile Átha Cliath: ní raibh siad ábalta leagan Gaeilge de na foirmeacha a bhain leis na rátaí a cur ar fáil. I 1943 phós sé Caitlín Máire Ní Uallacháin a bhí seal ina rúnaí ar an gConradh i Luimneach ··· Casadh ar a chéile iad ag Ard-Fheis an Chonartha a tionóladh i Luimneach i 1940
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 ‘Ar bhruach na Sionainne ag Faing i gContae Luimnigh a rugadh agus a tógadh í agus ba dhóigh le daoine go raibh spiorad agus fuinneamh na habhann móire sin ina haigne agus ina cuislí ··· Chiarraí, agus Mount Trenchard, Faing, Co. Luimnigh, a lua mar áitrimh aige
I bPríosún Luimnigh mar a raibh a athair James Walsh Hogan ina mhúinteoir agus ina chléireach a rugadh é 16 Eanáir 1868 ··· Ba í Margaret Roche as Luimneach máthair Phádraig
Ba í Delia (Bridget) Carr ó chathair Luimhigh a mháthair ··· Lucht gnó i Luimneach a muintirsean agus is leo a rinne John O’Loughlin a phrintíseacht
Chuaigh sé ag múineadh Gaeilge i gceantar Mhaigh Chromtha agus ina dhiaidh sin i gContae Luimnigh ··· Luimnigh
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Cainteoir dúchais Gaeilge ó Cho. Luimnigh ba ea a seanathair Richard Sheehy (c.1812–1899) agus d’insíodh sé dá gharchlann faoin gcaoi a mbuailtí buille den slat air in aghaidh gach focal Gaeilge a labhraíodh sé ar scoil (Leah Levinson and Jerry H ··· B’as Baile Dhá Thuile, Co. Luimnigh, do mháthair Chaitlín
Bhí sé i ngéibheann i Luimneach agus i mBéal Feirste i rith Chogadh na Saoirse agus ar stailc ocrais anois agus arís ··· D’aistrigh sé go Luimneach ansin agus is ann, i Mayorstone Grove, a d’éag sé ar 4 Nollaig 1982
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I dTeampall an Ghleanntáin, Co. Luimnigh, a rugadh é ··· Is i dteach mhuintir Cheallaigh i gCnoc na Daibhche, Tuar na Fola, a raibh gaol aige leo, a rinne sé an t-ullmhúchán don dara heagrán.Tá sa leabharlann phoiblí i mBré litir a scríobh sé i dTuar na Fola, Co. Luimnigh, 21 Meitheamh 1913, litir, ní foláir, a chuir sé chuig leabharlanna eile
I rith an Éirí Amach chuir sé Éamonn Ó Duibhir[q.v.] go Luimneach agus Seán Ó Treasaigh go Corcaigh leis an teachtaireacht go dtosódh Briogáid Thiobraid Árann ag troid dá mbeadh Corcaigh agus Luimneach sásta an rud céanna a dhéanamh
B’as Cnoc an Doire, Co. Luimnigh, dá athair agus b’as Cill na Mallach dá mháthair ··· Sin é a d’inis beirt de na scéalaithe féin do Shéamus Ó Duilearga. I gCiarraí is mó a scríobh sé scéalta síos agus bhíodh sé i nGaillimh, i dTír Chonaill agus i Luimneach freisin
Thiobraid Árann. Rugadh Seán Sabhat ar 8 Feabhra 1928 i Sráid Anraí i Luimneach ··· An tsochraid a bhí air measadh nach bhfacthas ceann chomh mór leis i Luimneach go nuige sin. Fear lándáiríre i gcúrsaí crábhaidh, i gcúis na Gaeilge agus sa náisiúnachas a bhí ann
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I gCluain Coirbthe, Fíonach, Co. Luimnigh, in aice leis an Ráth, a rugadh é ··· Tar éis cúrsa bliana (1881–82) sa Mhodhscoil i Sráid Mhaoilbhríde, Baile Átha Cliath, bhí poist aige i gCill Mhichíl i gContae an Chláir agus i gCill Fhionáin, Co. Luimnigh, sular ceapadh é ina phríomhoide i gCuilínn Uí Chaoimh, Co
Sa chlann ag an Diarmuid Óg úd (nó Darby, Mount Prospect, Luimneach) bhí: Hayes, an tAimiréal, duine de chaptaein Nelson, a phós Susan Finucane, iníon le breitheamh, agus ar mhac leis Standish Hayes; Standish a bhí ina Phríomh-Aighne ag an rialtas, an fear ar thit sé ar a chrann Riobard Emmet a chúiseamh, an fear a rinne Bíocunta an Ghiolla Mhóir (Guillamore) de agus arbh é a mhac an ginearál airm (an fear a bhfuil an carachtar “Jack Hinton” in úrsceal Lever bunaithe air) a bheadh ina dhara Bíocunta ar ball; James a bhí ina chathaoirleach ar Ard-Ghiúiré Phort Láirge, seanathair Standish James; Katherine ar phós a hiníon (Frances Barry) Dudley Persse agus ar ghariníon aici dá réir sin an Bantiarna Gregory. Ar 19 Bealtaine 1832 a rugadh Standish Hayes O’Grady ··· Is é an áit bhreithe a luaitear de ghnáth Erinagh House, Caisleán Uí Chonaill, Luimneach
Um Cháisc 1916 thug sé iarracht ar thacaíocht don éirí amach a fháil i dTiobraid Árann agus i Luimneach agus chaith sé an tréimhse uaidh sin go hOíche Nollag 1916 i bpríosún i Wakefield agus Reading ··· Le cabhair airgid ó Mhadge Daly i Luimneach cheannaigh sé feirm i gCill Seanáin mar cheanncheathrúna do na hÓglaigh
Craoladh an clár teilifíse Michael Hartnett: Necklace of Wrens tamall i ndiaidh a bháis. San ospidéal i gCromadh, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 18 Meán Fómhair 1941 agus dúirt sé le Dennis O’Driscoll: ‘I am the only “recognised” living poet who was born in Croom.’ Ach is sa Chaisleán Nua Thiar a bhí cónaí ar a thuismitheoirí, Denis Harnett, péintéir tí, agus Bridie Halpin, agus a d’fhás sé suas ··· Is trí bhotún sa teastas beireatais a bhí an ‘t’ istigh i lár an sloinne; is léir ar Eolaí an Teileafóin go bhfuil an dá leagan coitianta i Luimneach agus shíl sé an leagan ‘botúnach’ a bheith níos gaire don Ghaeilge
Rugadh é 27 Eanáir 1894 i gCaisleán na Cúirte in Eachinis, Co. Luimnigh, mar a raibh dhá theaghlach eile de mhuintir Dundon ··· Tar éis bunoideachais i mBairrgeoin bhuaigh sé scoláireacht go Coláiste an Chorráin, Luimneach
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhí sé ina údar ar stair Chontae Luimnigh agus tar éis a bháis líonadh breis is leathanach den Limerick Leader 8 Iúil 2006 le cuntais ómósacha a scríobh Proinnsias de Priondargast, duine eile de scríbhneoirí Gaeilge Luimnigh, agus iriseoirí de chuid an nuachtáin féin ··· Luimnigh, a rugadh é ar 18 Lúnasa 1920
Ach tríd is tríd ba mar eochair do sheanstair na hÉireann, na hEorpa agus an domhain mhóir, agus mar chruthú ar ársaíocht, ar léann, ar uaisleacht agus ar thábhacht na sean-Ghael a cuireadh an foctóir le chéile.’ Is é an cuntas is iomláine ar a bheatha A Bishop of Penal Times: The Life and Times of John O’Brien, Bishop of Cloyne and Ross 1701–1767, 1981 le James Coombes; ní hé an chuid is lú spéis ann an t-aguisín i dtaobh ghinealach an easpaig, mar thuairimítí go raibh sé gaolmhar leis an Marascal Peadar de Lása (1678–1751) agus leis an Easpag Toirealach Ó Briain (1600–51), mairtíreach Luimnigh ··· Ba í Eleanor McEniry, arbh as Luimneach di, a mháthair
Mhaigh Eo, mar a bhfuair sí scoláireacht go dtí Coláiste Mhuire gan Smál, Luimneach, áit ar cháiligh sí mar bhunmhúinteoir i 1941 ··· Bhí sí ag múineadh i mBaile Átha Cliath go dtí gur phós sí Seán Mac Mathghamhna (rugadh é 10 Bealtaine 1922), státseirbhíseach, file agus aistritheoir as Co. Luimnigh, i 1960
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Rugadh í ar 4 Meitheamh 1864 i gCarraig Maothal, Co. Luimnigh ··· Bhí miondealbh dá seanathair William Smith O’Brien [q.v.] i measc an dosaen píosa a bhí ar taispeáint aici i Luimneach i 1906. Nuair a d'éag Charlotte fuair Neilí le huacht a raibh aici
Chorcaí, ar dtús agus i scoileanna éagsúla ar fud na tíre ansin: cathair Phort Láirge; cathair Chill Chainnigh; An Brú i Luimneach; Cill Mhic Bhúith, Co ··· Nuair a aistríodh é go dtí An Brú, Co. Luimnigh, is ea a chuir sé aithne ar an bpíobaire cáiliúil, James Burke
I gCaisleán Uí Chonaill, Luimneach, a rugadh é ar 19 Feabhra 1894 ··· Tar éis meánoideachais i gColáiste an Chorráin, Luimneach, bhí sé ag staidéar ar an léann Ceilteach sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, agus in ollscoileanna Bonn agus Lováin
Bhí Fraincis líofa aige agus roinnt Gearmáinise agus Breatnaise. Sa Bhrú, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 13 Meitheamh 1949 ··· Scoláireacht a ghnóthaigh meánoideachas dó i Scoil na mBráithre Críostaí i gcathair Luimnigh
Gan amhras bheadh cead aige filleadh ar a phost buan i Luimneach ··· Rinne an turas an-imprisean air agus d’imigh sé ar a chonlán féin timpeall ar phobail mhionlaigh na Fraince – Briotánaigh, Ocsatánaigh, Bascaigh etc. Bhí Diarmuid pósta ar Áine Ní Chonghaile arbh as Luimneach di agus bhí beirt mhac agus iníon acu, Fiachra, Rónán agus Órla
Ba as Baile Dhá Thuile in iarthar Luimnigh dá mháthair, Frances Madden, a chaith seal i gColáiste na Rinne, Co
Thiobraid Árann agus i nDeireadh Fómhair na bliana sin thosaigh sé ar a chuid dualgais i Stáisiún Shráid Liam i gCathair Luimnigh
Ní raibh sé i bhfad ina uachtarán ar an Chomhdháil gur cuireadh i bPríosún Luimnigh é ag tús 1977 tar éis dó diúltú ticéad páirceála a dhíol as siocair an ticéad a bheith i mBéarla
Chorcaí a hathair, an Dr Donncha Harding, cé go mba i Luimneach a saolaíodh é
Ag an am sin bhíodh timirí de chuid Chonradh na Gaeilge ag taisteal na tíre agus iad i mbun ranganna, agus fiú agus an bhunscoil fágtha ina dhiaidh aige agus é ag obair ar fheirm a uncail, d’fhreastail Seán ar na ranganna sin i dteach na scoile i bhFíoch Rua. Ba ag ócáid Ghaelach a chas a bhean chéile dó – Nóirín Ní Shúilleabháin as Cnoc Uí Choileáin i ndeisceart Luimnigh
Chiarraí, agus i Ráth Caola, Co. Luimnigh, é go sealadach sna poist sin
I rith a cúrsa san Ard-Mhúsaem tugadh ar iasacht í tamall don Fhoras Forbartha agus chaith sí cúig bliana sna 1990idí le Stiúrthóireacht Mhúsaem Hunt, Luimneach
I gCill Mhuire, Fíonach, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 16 Nollaig 1943
Chorcaí, a bhí sé ar ball. Cháiligh sé mar mhúinteoir náisiúnta i gColáiste Phádraig, Droim Conrach, Baile Átha Cliath, agus chaith tamall leis an gceird sa Cheapach Mhór, Co. Luimnigh, sular aistrigh sé go Scoil Chiaráin i nDomhnach Cearna, Baile Átha Cliath
I gCúige Chonnacht, i gContae an Chláir, i gContae Luimnigh, i gCeatharlach, i gCill Chainnigh agus i mBaile Átha Cliath a bhíodh sé ag bailiú
In Eas Géitinne, Co. Luimnigh, mar a raibh a athair Jack ina choimeádaí ar theach solais na Sionainne, a rugadh é ar 25 Meán Fómhair 1912 agus ann a bhí sé ar scoil ar dtús
Chaith sé cúpla bliain ó 1936 ina uachtarán i mBaile an Róba agus bhí i Scoil Chnoc Síon i bPort Láirge, i nDún Dealgan, Luimneach agus ar ais i bPort Uí Shúilleabháin, Corcaigh, i 1953
Luimnigh, do Phádraig agus fuair sé feirm i mBaile Róibín, Ard Achadh, ar bhás a dhearthár
Sa Cheathrú Mhór, Cill Míde, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 27 Meitheamh 1920
Phós sé Deirdre Ní Ógáin i Luimneach i Lúnasa 1970 agus bhí ceathrar páistí acu.
Thabharfá leat ó nóta ina leabhar Tréithe Thomáis Ághas, 1967 nár fhoghlaim Seosamh aon Ghaeilge go ndeachaigh sé go Coláiste Mhungairit i Luimneach
I ndiaidh a chúrsa ollscoile chaith sé tamaill ag múineadh dianchúrsaí Gaeilge – in RTÉ, ar an gCurrach, i Luimneach, i gCorcaigh agus ar an gClochar i gCiarraí (Inniu)
Bhí siopa ceoil aige i Luimneach agus siopa seodóireachta in Inis agus ba leis an comhlacht Shannon Imports
Ba é David O’Callaghan [B4], máistir Scoil Fhearann an Choirce, a mhúscail a spéis sa teanga; dúirt Breandán Ó hEithir in Comhar, Lúnasa 1976: ‘Táim féin suite de anois nach mbláthódh an Ghaeilge in Inis Mór ar chor ar bith murach teacht an fhir cheanndána chrosta úd as iarthar Luimnigh, Dáithí Ó Ceallacháin.’ Mhúineadh sé léamh agus scríobh na Gaeilge gach Satharn
Ó Flaitile.’ Druideadh an coláiste ullmhúcháin i 1939 agus aistríodh Ó Flaitile go Luimneach
Phós sé Sadhbh Máire de Róiste ó Bhaile Mháirtín, Co. Luimnigh, agus Imleach, Co
Bhí sé ina bhall de na hÓglaigh i Luimneach agus gabhadh agus cuireadh cúirt mhíleata air i mBealtaine 1921 faoi arm a bheith ina sheilbh
Ag pointe éigin agus é sna déaga go fóill tairgeadh post iriseora i Luimneach dó ach ní raibh a mháthair sásta go bhfágfadh sé í
Ba bhall é den 6ú Cathlán de Chéad Bhriogáid Thiobraid Árann ach bhí sé páirteach i luíocháin agus i ruathair le briogáidí eile Thiobraid Árann agus le Briogáid Luimnigh Thoir
do Chiarraí agus Iarthar Luimnigh
Ó 1920 go 1924 bhí post den chinéal céanna aige i gCill Dara agus ó 1926 go 1931 bhí sé fostaithe ag Comhairle Contae Luimnigh
Ó 1933 amach ba mhinic é ag gníomhú mar bhreitheamh sa chúirt chuarda agus ceapadh é sa deireadh ina bhreitheamh i gcúirt chuarda an Chláir, Chiarraí agus Luimnigh
I ndiaidh Bhéal Feirste is i gcathair Luimnigh a bhí sé lonnaithe
Cúpla bliain ansin ag múineadh eitice i bPáirc Bhaile an Mhuilinn sular aistríodh é go dtí Eaglais an Chroí Naofa, sa Chorrán, Luimneach
Leasuncail di athair an fhile Micheál Dainín Ó Sé. Fuair sí bunscolaíocht i Scoil Chill Chuain agus cuireadh ansin í go dtí meánscoil Chlochar Thobar Mhuire i dTrá Lí agus bhuaigh sí áit i gColáiste Oiliúna Mhuire gan Smál i Luimneach
Nuair a chuaigh an Fear Mór go dtí an Rinn chun bheith i bhfeighil Scoil na Leanbh i bhfómhar 1919 chuaigh Tomás ina ionad i gColáiste na nÍosánach, Mungairit, Luimneach. Phós sé Peig Nic Ghiobúin (d’éag 29 Bealtaine 1989), múinteoir bunscoile ó Dhurlas a raibh ardspéis aici i gcúrsaí na teanga
Phós sé Agnes Duff ó Luimneach agus bhí ceathrar mac acu
Ba de bhunadh Luimnigh an mháthair Elizabeth Mary Stockley ach is i gCanada a rugadh í
Ar na hábhair ar bhain a shaothar ceannródaíochta leo tá an ceol dúchais, stair na hÉireann do leanaí agus don choitiantacht, logainmneacha, finscéalta. I mBaile Uí Argain, i mbarúntacht Chois Sléibhe, Luimneach, a rugadh é
Bhí feirmeacha aige chomh fada ó bhaile leis an Mhí, Baile Átha Cliath agus Luimneach
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Rugadh an matamaiticeoir cáiliúil ar 12 Bealtaine 1820 i mbaile fearainn Chúil Aitinn i bparóiste Choill Bheithne, Co. Luimnigh
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Rugadh é ar 3 Deireadh Fómhair 1873 i Sreabh in aice Sceichín an Rince ar theorainn Chorcaí agus Luimnigh
I ndiaidh a bheith ar scoil i gColáiste Choill Chluana Gabhann chaith sé tamaill ag múineadh ansin agus i Luimneach agus ag múineadh na gclasaiceach i bPáirc an Mhuilinn
Chaith sé sé bliana i gColáiste an Chroí Naofa i Luimneach agus in 1865 chuaigh sé chun na Róimhe
Bhí luí aige le stair agus bhí sé á múineadh i gColáiste Choill Chluana Gabhann agus i Luimneach agus bhí sé ina ollamh le diagacht mhorálta i bPáirc Bhaile an Mhuilinn sular ceapadh ar fhoireann Choláiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath é mar sparánaí agus leabharlannaí in 1883
Ar dtús i scoil náisiúnta na Scairbhe agus ansin i Meánscoil na nÍosánach i Luimneach
Ag ‘South Hill Cottage’, Luimneach a rugadh é ar 28 Bealtaine 1885
Chaith sé an tréimhse 1898–1900 i gColáiste Vals i dToulouse agus anuas go 1905 bhí sé ag múineadh i gColáiste an Chorráin i Luimneach
Nicolls (a rugadh sa Longfort) agus dá bhean Mary (a rugadh i gCathair Luimnigh) ach nár mhair ach ceathrar
Phós sé Máire Ní Néill as Luimneach i 1924
I ndiaidh bunscolaíochta i mBun an Inbhir chaith sé tamall ar scoil i Luimneach. D’fhoghlaim sé cuntasaíocht i gCorcaigh agus fuair post cléireachais in W
I Luimneach dó d’éirigh leis, le cabhair ó Henry Mathews, John Daly a shaoradh ó Phríosún Portland. Cibé spéis a bhí aige sa Ghaeilge sular ceapadh é ina fho-Phrióir i Lána Naomh Eoin i mBaile Átha Cliath, ní luaitear é
Chuaigh sé ansin ag obair d’fheirmeoir i gCluain Lára, Co. Luimnigh
Meastar go coitianta nach bhfuil an leathdhosaen imleabhar dírbheathaisnéise a scríobh sé intaofa, maidir le dátaí ná factanna, mar fhoinse eolais ar stair na linne ná fíu ar a eachtraí féin. B’as Luimneach nó Ciarraí dá athair Michael Casey
Ach tá an chuid eile de’n chorp déanta suas le fuil agus feoil”’. San Inse Bhán, Teampall an Ghleanntáin, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 21 Meitheamh 1840
Bhí sé in ann beagán Gaeilge a labhairt: tar éis dó léacht a thabhairt i Luimneach is i nGaeilge a thug sé freagra ar an rún buíochais (An Claidheamh Soluis 4 Eanáir 1902)
In An Claidheamh Soluis 14 Meán Fómhair 1901 tuairiscíodh gur thionóil sé leathdhosaen cruinniú an Domhnach roimhe sin i Luimneach agus gur thug dosaen óráid i nGaeilge agus i mBéarla
Gaeilgeoir agus Fínín a tógadh i Nottingham, Sasana, ba ea Séamus agus b’as Gleann Corbraí, Co. Luimnigh, do Bhríd
Ceann dá chúraimí ann ba ea an paidrín páirteach i nGaeilge a theagasc do na príosúnaigh Chaitliceacha. Le linn dó a bheith ag fanacht i dteach mhuintir Sheáin Uí Dhálaigh i Luimneach i dtosach 1917 thosaigh sé ag bunú complachtaí de na hÓglaigh sa chathair sin
Ó 1948 go 1956 bhí sé ag múineadh Gaeilge i mbunscoil Choláiste an Chroí Naofa, Luimneach
Ag 1 Sráid Uí Chonaill, Luimneach, mar a raibh teach tábhairne ag a athair Seán, a rugadh é 12 Samhain 1901
I gCnoc Loinge, Contae Luimnigh, a rugadh é ar 18 Deireadh ómhair 1866
R.U.I., M.B.,B.Ch., B.A.O’, agus a bhean Kate (37) a rugadh i Luimneach
Ceithre bliana ina dhiaidh sin bhí sé ag obair mar mhúinteoir taistil i gContae Luimnigh
Tugann sí cuntas ar na mná a raibh sí in aontíos leo thall; Preispitéireach ó Luimneach duine díobh, ball de Bhráithreachas Phlymouth duine eile agus ball de Chumann na gCarad duine eile
In 1916 is toisc gurbh é Mac Néill an ceann foirne a chabhraigh sé leis chun orduithe cealaithe a chur amach agus a thaistil go Luimneach, Ciarraí, Corcaigh agus Tiobraid Árann oíche Shatharn Cásca
Ceannaí ba ea a hathair James Bristow Young agus ba é Luimneach a sheoladhsan ag am na breithe, dar leis an teastas
Comharthaí ar an mórmheas a bhí air gur thairg John Redmond suíochán parlaiminte dó i 1904, gur bronnadh saoirse Bhaile Átha Cliath air dhá bhliain ina dhiaidh sin agus saoirse Luimnigh i 1909, agus gur cheannaigh a chairde sa Chonradh an teach Ráth Treá le bronnadh air i 1907
Bhí grá ag an athair don teanga agus tógadh an chlann go dátheangach in ainneoin nach raibh ag an mháthair ach abairtí beaga blasta a bhí foghlamtha aici sa Rinn agus b’fhéidir óna máthair féin ar chainteoir Gaeilge ó Co. Luimnigh í. Bhí athair Dhónaill tráth ina uachtarán ar Chomhairle Oibrithe Phort Láirge
Tar éis dó bheith i mbun ranga ar feadh tamaill liostáil Fionán Mac Coluim [B1] é mar mhúinteoir taistil agus anuas go 1907 bhí sé anseo is ansiúd, deir O’Donoghue, in oirthear Luimnigh, Tiobraid Árann agus in oirthear Chontae Chorcaí
Ní luann an Craoibhín an bráthair óg in Mise agus an Conradh agus níl tagairt dó ag a bheathaisnéisithe. Fuair sé cabhair arís ó Eoin Mac Néill agus é i mbun a mhórshaothair, Aids to Irish composition, 1907. Ar feadh trí bliana, ó 1904 go 1906, bhí sé ag múineadh i scoil na mBráithre i Sráid Sexton, Luimneach, agus tamall gairid ansin i Loch Garman
1 bhFeabhra 1912 phós sé Caitlín Ní Uallacháin ón bhFliain Mór i gcomharsanacht an Ghleanna i Luimneach agus shocraigh síos sa bhaile sin an bhliain dár gcionn
Bhí an teanga á múineadh aige i gCaisleán Uí Chonaill, Co. Luimnigh ó 1908 go 1911 agus ó 1912 anuas go 1952 bhí sé ag teagasc sna cúrsaí samhraidh sa Rinn
Chaith sí tréimhse i gcoláiste ullmhúcháin, Coláiste Bhríde san Fhál Carrach, sular cháiligh sí i gColáiste Mhuire gan Smál i Luimneach
Théadh sé ag spailpínteacht i gCiarraí agus b’fhéidir soir go Luimneach, Tiobraid Árann agus fiú go Cill Chainnigh
Faoi 1911 ní raibh sa teach ach Michael agus a bhean agus a dtriúr leanaí. Tar éis bunoideachais i gCill Chríost bhí Proinsias ina dhalta cónaitheach i gColáiste Mhungairit, Luimneach
Bhí sé pósta ar Mary Barry Kainey ó Chontae Luimnigh agus bhí cúigear mac agus triúr iníonacha acu
Faoi 1898 bhí sé ag obair i siopa Cannocks i Luimneach agus é ar lóistín os cionn an tsiopa
In Glenview, Co. Luimnigh, a rugadh Art Ua Cléirigh 12 Márta 1840
I mBaile na Tóna, Eiltiún, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 11 Meán Fómhair 1902, dar leis an taifead breithe
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I mBealach Beithe i gceantar Mhainistir na Féile, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 16 Lúnasa 1888
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I nGleann na gCreabhar i gContae Luimnigh a rugadh é
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Deirtear go ndearna sé gach dícheall i rith tuilleadh agus 25 bliain ar son Chonradh na Gaeilge i Luimneach agus ar son Choláiste Uí Chomhraí
B’as Luimneach
Chorcaí, dá athair John agus chaith sé cuid dá óige i mBrú Rí, Co. Luimnigh
Tá fianaise ar fáil go bhfanadh seanmháistir scoile ó Chontae Luimnigh ina theach sa tSeanchoill
Phós sé Elizabeth Agnes Quinn ó 'Waterville', gar do chathair Luimnigh agus bhí beirt mhac acu
Níltear cinnte i dtaobh dháta a bháis ach gur uair éigin idir 1809 agus 1811 é; in 1811 a foilsíodh Poems of the late Edward Lysaght, with prefatory memoir and portrait., cnuasach ar fágadh an t-ábhar tírghrách ar lár as. I Luimneach a d’éag sé agus tá cuntas air in Old Limerick Journal, 1981 ag Gerald O’Connell
In Áth Leacach, Co. Luimnigh, mar ar chuir a mhuintir fúthu tar éis Chonradh Luimnigh, a rugadh é is a chaith sé a shaol
Kelly, fear a bhí ina chónaí gar do Bhéal Átha na Sluaighe agus a raibh baint aige le hiompúchán creidimh agus spéis sa Ghaeilge aige. In ‘Lámhscríbhinn eile ó Chontae an Chláir’ (Ómós do Eoghan Ó Comhraí), 1995 in eagar ag Pádraig Ó Fiannachta) sa tuairisc a dhéanann Ó Fiannachta ar lámhscríbhinn a fuair sé i nDún Beag gheofar léargas ar eolas Uí Annracháin ar fhilíocht na Gaeilge agus ar a chumas mar aistritheoir; tagraíonn sé do ‘peannaireacht shlachtmhar ornáideach’ Uí Annracháin. Bhí chomhfhreagras aige le Maurice Lenihan, staraí Luimnigh, in 1876
Luimnigh, a rugadh é ar 14 Deireadh Fómhair 1877
He had married the sister of Colonel Harvey Morris, who was co-heiress to an estate for the recovery of which he commenced a law suit which terminated in his favour a few months before his death.’ Chuir sé nóta chuig Peadar Ó Conaill[q.v.] 21 Bealtaine 1812 á rá leis go mb’fhéidir go gceannódh an ‘Gaelic Society’ i Luimneach a chuid leabhar uaidh (Eilís Ní Dheá in Dál gCais, 1991)
Ba í Maria Dolores Eliza Rosanna Gilbert as Luimneach í dáiríre
Scríobh sé in 1857-58, ‘Comhraic na nGaodhal agus na nGall le chéile’, stair na hÉireann ó theacht na nDanar go dtí Conradh Luimnigh, agus tá cur síos ar an lámhscríbhinn seo ag Réamonn Ó Muirí in Seanchas Ard Mhacha, 1978
Síltear gur i mBaile an Fhóntaigh in aice le Cill Mocheallóg, Co. Luimnigh, a rugadh é agus gur cuireadh oideachas air i scoil scairte sa cheantar sin, an scoil chéanna ar fhreastail a chara Seán Ó Tuama(c.1707-75) uirthi
Bhí sé ina shagart paróiste i gCnoc an Doire in 1819-22 sula raibh sé ina shagart paróiste sa Chaisleán Nua, Co. Luimnigh. In Irish Book Lover, Meán Fómhair-Deireadh Fómhair 1936 d’fhoilsigh Tomás de Bhál [B4] dán a scríobh an sagart seo ag iarraidh ar fhilí mar Shéamus Ó Caoindealbháin, Donncha Woulfe [q.v.], Eoghan Caomhánach agus Seán Ó Domhnaill [q.v.] cabhrú leis in aghaidh na ‘New Lights’, gluaiseacht Phreispitéireach, agus chuir a thuilleadh eolais ar fáil faoi san iris chéanna Bealtaine-Meitheamh 1937
Colivet a bhí ina cheannfort ar na hÓglaigh i gCathair Luimnigh agus ina Theachta Dála idir 1918 agus 1923
Chuaigh sé isteach sna Bráithre agus fuair oiliúint mar bhunmhúinteoir ina gcoláiste oiliúna in Marino; níor thug sé a phroifisiún mar bhráthair riamh ach chaith tréimhse ag múineadh i scoil na mBráithre i Sráid Uí Sheasnáin, Luimneach
Tar éis meánoideachais i gColáiste Mhainchíne, Luimneach, thosaigh sé ag obair sa Clare Champion agus d’aistrigh ar ball go dtí Scéala Éireann
Théadh sé in iomaíocht fhileata lena chara, an Dochtúir Maitiú Ó Cinnéide, aturnae, staraí agus ginealeolaí ó Luimneach a raibh baint aige le cúirt St Germain. Deir Ó Maonaigh: ‘Reading through the MS, we come to conjecture up the vision of an amiable, witty old priest in the quiet evening of his days reflecting fondly and not without a touch of vanity on the glories of his younger years.’ Baineann ceann dá dhánta lena fhear gaoil, an Captaen Daniel O’Mahony
Rugadh seisear clainne dóibh, ar duine díobh Anna, údar Filí agus Cléir san Ochtú hAois Déag, 1992. Fuair sé post sa tSeirbhís Mheitéareolaíochta agus bhí ag obair i Luimneach agus i mBaile Átha Cliath ar feadh 1952-1986
I Leamhchoill in aice le Ráth Caola, Co. Luimnigh, a rugadh é ar 17 Lúnasa 1902
i ndeireadh a théarma mar ollamh le teanga agus Litríocht na Gaeilge i gColáiste, Ollscoile Chorcaí, 1983 (‘Eoin Baiste Mac Sleighne, Easpag [1693–1712] agus Pátrún ar an Léann Gaelach’) agus in Scríobhaithe Chorcaí 1700-1850, 1982. In áit nach bhfuil ach timpeall 12 mile ó Chathair Luimnigh ach i nDeoise Chluana a rugadh é
Ghlac sé páirt sa chogadh i Loch Garman, i bhFear Manach, i gCiarraí agus i Luimneach
I ndeoise Chluana atá an Ráth ach níor éirigh le Ó Foghludha teacht ar thaifead an phósta; tuairimíonn sé gurbh fhéidir gurbh i ndeoise Luimnigh a phós siad
Cois Máighe i gContae Luimnigh a bhí an scoil acu agus is ansin a d’éirigh sé eolach ar an dán díreach
D’aimsigh Ó hAnluain ‘Juan O Huony’ i Reisimint Luimnigh na Spáinne i 1721, fear a raibh 33 bliain d’aois aige ag an am sin
Thug sé cuairt ar thithe móra i gCiarraí, i gCorcaigh agus i Luimneach
Timpeall 1625 chuaigh sé isteach sna Doiminicigh i Luimneach; deir Valkenberg nach i gCúil Raithin a bhí sé, mar atá ag Torna agus ag údair eile
Phós sé Jane, iníon Sir Standish Hartstonge, an Brú, Luimneach, in 1679, agus bhí cúigear mac agus triúr iníonacha acu. Cuireadh oideachas air i gColáiste na Tríonóide
Chorcaí, nó i Loch an Eanaigh i bparóiste Choill Bheithne, Co. Luimnigh, mar a raibh feirmeacha á saothrú ag a athair Daniel, a rugadh é ar 12 Eanáir 1815
Chaith sé tamall fada in Chicago. Bhí ag teip ar a shláinte ó lár na 1870idí amach agus d’éag sé i Luimneach 24 Eanáir 1878 (Murphy)
Tagraíonn James Buckley (Waterford and South East of Ireland Archaeological Society Journal, Deireadh Fómhair-Nollaig 1912) do litir a scríobh Seán Ó Dálaigh[q.v.] chuig Maurice Lenihan, staraí Luimnigh: ‘I saw one copy of Darby Ryan’s Poems and one only; but I considered it of no value whatever, yet they may be curious