Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 46
I mbaile Loch Garman a rugadh é ar 12 Márta 1838 de réir thaifead an pharóiste ··· I Loch Garman a bhí sé ag obair ar dtús agus ansin chaith sé tamaill i Meiriceá Thuaidh, i Meiriceá Theas, agus san Astráil ··· Dúirt sé in óráid i Loch Garman uair eile: ‘I can assure you, ladies and gentlemen, from my own experience that the labour of learning Irish is not a painful or tiresome one’ (An Claidheamh Soluis 11 Iúil 1908). Bhí sé mór le hArt Ó Gríofa agus i 1900, i nDún Dealgan, bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí Chumann na nGael, eagraíocht a bhí ina réamhtheachtaí ag Sinn Féin ··· Ghníomhaigh sé mar shagart nuair a bhí John agus Willie Redmond ag pósadh agus bhí sé páirteach leo i leachta cuimhneacháin 1798 a chur á dtógáil ar fud Loch Garman ··· Chaith sé na deich mbliana deiridh dá shaol i Loch Garman ach i gCorcaigh a d’éag sé 17 Nollaig 1918
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ceannródaí i ngluaiseacht na teanga i Loch Garman ba ea an sagart seo ··· Tar éis bunoideachais bhí sé i gColáiste Pheadair, Loch Garman, ó Lúnasa 1888 amach, agus ansin sa Róimh (1892-), i gColáiste an Phropaganda ar dtús agus ansin i gColáiste na nGael ··· Bhí litir aige in An Claidheamh Soluis 22 Meán Fómhair 1906 ag iarraidh ar Chomhlacht Iarnróid an Deiscirt agus an Iarthair logainmneacha Gaeilge a chur suas i stáisiúin Loch Garman. Ar feadh leathchéad bliain bhí dlúthbhaint aige le Cumann Seanchais Uí Cinsealaigh; b’fhéidir a rá gurbh é a bhunaigh é, tuairim 1921 ··· Ba é ba mhó freisin a bhí freagrach sa chomóradh a rinneadh i 1938 agus arís i 1948 i Loch Garman ar Éirí Amach 1798 agus sna leachtanna cuimhneacháin a cuireadh suas ar fud Loch Garman
Thuig pobal na hÉireann a shaineolas trína cholún, ‘The words we use,’ colún a scríobh sé ar feadh breis agus dhá scór bliain in The Irish Times – breis agus míle mír ar fad – míreanna a léití ó cheann ceann na tíre le díograis. I Ros Mhic Thriúin, Co. Loch Garman, a rugadh Diarmaid Ó Muirithe ar 11 Samhain 1935, an chéad duine clainne ag Seán Ó Muirithe (1906–1979), cainteoir dúchais agus múinteoir meánscoile as Baile Bhuirne, Co ··· Bhí beirt mhac eile acu, Frank, príomhoide bunscoile i gceantar Ros Mhic Thriúin, agus Tomás, múinteoir meánscoile i mbaile Loch Garman, agus beirt iníonacha, Máire agus Siobhán, a leathchúpla, a cailleadh in 1943 in aois a dhá bhliain ··· Chill Chainnigh, agus dhá bhliain ina phríomhoide ar scoil náisiúnta na Ceathrún Riabhaí, Teach Munna, Co. Loch Garman ··· Ar na drámaí a chuir sé ar stáitse fad agus a bhí sé ann, bhí An táilliúir, a scríobh a athair. Sna 1960idí, mar shaoririseoir agus mar léitheoir nuachta Gaeilge agus Béarla in RTÉ, scríobh Diarmaid scripteanna do chláir Ghaeilge agus Bhéarla, a chuir sé féin i láthair, ar a raibh Sing the peasantry (1970), sraith ar théamaí na himirce, na scoileanna scairte, an t-ionnarbadh, an imirce, Ó Conaill agus Reipéal, na tithe móra agus amhráin ón ochtú haois déag; Hands, clár ar cheirdeanna traidisiúnta na hÉireann; Voices from a hidden people, faoin Yólais, canúint Fhothart agus Ó Bairrche, Co. Loch Garman; clár ar charúil na Cille Móire, Co. Loch Garman; The taverns of New York (1973), ar na cultúir éagsúla i Nua Eabhrac
Is in Walker’s Historical Memoirs of the Irish Bards, 1786 le Joseph Cooper Walker[B6] is túisce a bhí scéal an amhráin i gcló faoi mar a d’inis Cormac Common[B6] don údar é. Tugadh pardúin do ‘Carrol O Dale’, an Phailís, Co. Loch Garman, 14 Samhain 1597 agus do Carroyle boye O Dalie, Loch Garman, 15 Bealtaine 1601 agus thuairimigh Ó Rathile gurb é seo, nó a mhac, file an amhráin úd ··· Is timpeall chaisleáin na gCaomhánach a insitear an scéal, ceann díobh i bPoll an Mhóintigh, Co. Loch Garman, cúig mhíle go leith soir ó thuaidh ó Ros Mhic Thriúin ar bhruach na Bearú, agus an caisleán eile i gCluain Muilinn, Co ··· entitled “a little love-lay addressed by Cearbhall Ó Dála to his lady-love Eleanor Cavanagh”.’ Deir an Rathileach: ‘There can be little doubt that the Cearbhall Ó Dálaigh who was in love with Sir Morgan Kavanagh’s daughter and who is traditionally said to have eloped with her, was either the Cearbhall (Buidhe) whom we find pardoned in 1597 and 1601 or [more probably] a son of his, Cearbhall Óg.’ Deir Ó hÓgáin: ‘I gCo. Loch Garman sa 17ú céad a mhair Eilíonóir  Chaomhánach, agus níl amhras ach gurb é an file Cearbhall Óg Ó Dálaigh a mhair i bPailís sa chontae sin atá i gceist sa scéal faoin éalú léi.’ Deir Seán Ó Tuama inAn Grá in Amhráin na nDaoine, 1960: ‘Más é Cearbhall Ó Dálaigh a cheap an t-amhrán sin [‘Eibhlín a rún’] – is ní dócha gur chóir a bheith in amhras ina thaobh ón uair go gcuireann ls
Deir Bairbre Ní Fhloinn: ‘Bhí Séamas ar dhuine de na daoine ba mhó le rá i gcúrsaí bhéaloideas agus sheanchas na hÉireann.’ I Loch Garman a rugadh é 13 Aibreán 1904 ··· Le Patrick Kennedy (1801-73), bailitheoir béaloidis ceannródaíoch i Loch Garman, a bhaineann a thráchtas MA ··· Bhíodh ailt aige in iris staire Loch Garman, The Past, agus in Béaloideas
Ball den Chonstáblacht Ríoga ó Bhrí, Co. Loch Garman, a athair John, agus Ellen Coady ón Tulach, Ceatharlach, a mháthair ··· Chreid sé gur mar gheall air sin a aistríodh é go dtí Guaire i Loch Garman
Is in Áth an Chorráin, Guaire, Co. Loch Garman, mar a raibh feirm ag a athair Pádraig, a rugadh é ··· Toghadh é an bhliain sin ina Theachta Dála i Loch Garman Thuaidh agus vótáil sé in aghaidh an Chonartha Angla-Éireannaigh
Fuair sé post múinteora i Loch Garman ··· Bhí sé ar ais ag múineadh i Loch Garman sular aistrigh sé go Baile Átha Cliath. Bunaíodh Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge i 1943 mar ghléas chun comheagar a chur ar obair na n-eagraíochtaí éagsúla
Chaith sé tamall ina mhúinteoir taistil i gCúige Laighean, i Loch Garman go háirithe ··· B’éigean dó dul ar a choimeád agus is dealraitheach gur fhill sé ar Loch Garman
Tá an t-ainm ‘Barna Darric’ ar gheata tí feirme go fóill i gCill Chróine, Bré, tamall gairid ón mórbhóthar go Loch Garman
Ba mhac é siúd le Philip Furlong, Corrán Dónaill, Loch Garman
Deirtear go raibh leathchéad teanga ar eolas aige, an Ghaeilge ina measc. I Sasana a rugadh é, ach ba shin-sheanuncail leis Esmond Kyan, fear de cheannasaithe ’98 a crochadh i Loch Garman
I gContae Liatroma a rugadh ise tuairim 1860 agus ba Úgóinigh i Loch Garman a muintir
Ní luann an Craoibhín an bráthair óg in Mise agus an Conradh agus níl tagairt dó ag a bheathaisnéisithe. Fuair sé cabhair arís ó Eoin Mac Néill agus é i mbun a mhórshaothair, Aids to Irish composition, 1907. Ar feadh trí bliana, ó 1904 go 1906, bhí sé ag múineadh i scoil na mBráithre i Sráid Sexton, Luimneach, agus tamall gairid ansin i Loch Garman
In An Claidheamh Soluis 31 Eanáir 1903 deirtear go raibh ról aige sa dráma Lá na nAmadán ach gur ghairid go bhfágfadh sé Londain mar go raibh post faoin gConradh faighte aige i Loch Garman
Níor foilsíodh riamh leaganacha Gaeilge ná Béarla de na cinn a bhí scríofa aige ar Chorcaigh, Bhaile Átha Cliath, Dhún na nGall, Mhaigh Eo ná Loch Garman (tá siad i measc a chuid Iss sa Leabharlann Náisiúnta)
Bhí baint aige le bunú agus forbairt Fheis Chill Chainnigh agus ina dhiaidh sin le Feiseanna Carman agus Osraí. Faoi 1912 bhí sé ag múineadh i mbaile Loch Garman agus in Inis Córthaidh
Bhíodh baint mhór aige le bailiúchán náisiúnta an Chonartha. Mar gheall ar ghníomhaíocht ar son an lucht oibre chaith sé téarma i bpríosún i Loch Garman in éineacht le Jim Larkin an bhliain sin
Tá tuairisc a bháis-sean in Western People 3 Deireadh Fómhair 1916 agus thabharfá leat as nach raibh ach beirt dá chlann, Pádraig agus iníon, beo agus go raibh a bhean, Anne Marie White ó Loch Garman, marbh
Toghadh ina bhall de Choiste Gnóan Chonartha é i 1917 agus bhí de chúram air cabhrú le Risteárd Mac Coitir chun an scéim nua eagraíochta a chur i bhfeidhm i gcontaetha Cheatharlach, Loch Garman agus Chill Mhantáin
An bhliain dár gcionn bhí sé ina theachta ó Londain chuig mórchomhdháil an Chonartha agus an bhliain chéanna aistríodh go Loch Garman é. In alt dar teideal ‘Carmanaigh agus an Ghaeilge’ (An Claidheamh Soluis 16 Nollaig 1911) tá cur síos ar a shaothar: ‘Ba é Micheál Ó Súilleabháin, togha cuireadóra aneas ó Chorcaigh [sic], an fear a chuir an síol
‘Is ar éigean aon bhliain le deich mbliana ná bíodh sé i gcuideachtain Uí Ghríofa ar an mbóthar go Feis Charman, agus toisc gurbh fhear mór scéal Bulfin, “the Pacha of many tales”, mar a thug Séamus Ó Conghaile air, bhíodh na fáiltí geala ag muintir Loch Garman roimhe, agus ní raghadh sos ar an scéalaíocht sa tigh ósta go dtí a ceathair ar maidin
Bhí an-bhaint aici leis an Éirí Amach i Loch Garman
Chuaigh sé isteach sa seirbhís poist in aois 16 bliana dó agus bhí ag obair i nDurlas, Beanntraí agus Loch Garman
Thaithíodh sí na féilte ceoldrámaíochta i Loch Garman gach bliain
Tamall de bhlianta ansin go dtí gur aistrigh sé go Loch Garman mar a raibh sé ag teagasc sa Chonradh agus i Scoil na mBráthar ar dtús agus ansin, ar feadh an chuid eile dá shaol oibre, i gColáiste Pheadair
Níor shloinne choitianta i gConnachta FitzHenry, ná go deimhin in Éirinn, ach amháin, b’fhéidir, i Loch Garman
Bhí beirt eile ar lóistín sa teach agus is i nGaeilge a tugadh a n-ainmneacha agus an t-eolas: Caitlín Uí Bhroin, ‘buime, retired’, arbh as Loch Garman di, agus Roibeard Lughaidh Ua Lennáin Mac Uirir, ‘fear rócachta (chemist)’ arbh as Béal Feirste dó. Tá cúpla tagairt do Mháire in Gladly learn and gladly teach: a history of Alexandra College and School 1866-1966, [1984] le Anne V
I ndiaidh bliain go leith i mBaile Átha Cliath bhí sé ag taisteal an stáit ar fad ach amháin Ciarraí agus Loch Garman
Bhíodh sé ag liostáil chomh fada ó bhaile le Loch Garman agus is amhlaidh a d’fhuadaíodh se fir óga anois is arís. Tuairim deireadh 1750 d’fhostaigh na Coimisinéirí Ioncaim John Puxley, Protastúnach ó Chontae na Gaillimhe, fear a bhí ag cur faoi i mBéarra le fiche bliain
I Loch Garman is minice a bhí sé ag obair ar dtús
I bPort Laoise bhí sé ina eagarthóir ar an Leinster Express agus i Loch Garman ina eagarthóir ar an Enniscorthy Echo
Is beag nár cailleadh den phliúraisí é in 1944 agus i ndiaidh tamaill sa bhaile cuireadh é go Coláiste Pheadair, Loch Garman, agus is ann a oirníodh é 6 Meitheamh 1948
Fuair a bhean, Marie Terése Sloane ó Loch Garman, bás i 1988; bhí mac agus iníon acu
Chaitheadh sé an samhradh ag teagasc i gcoláistí samhraidh Gaeilge, i gColáiste Charman i Loch Garman ar dtús agus blianta fada i gColáiste Chonnacht sa Spidéal ina dhiaidh sin, áit ar chaith sé seal mar Ardmháistir
Bhí sé tamall ag obair i scoileanna in iarthar Chorcaí agus i Loch Garman agus chaith 11 bliain ag múineadh i mBaile Átha Cliath sular ceapadh é i 1946 ina chúntóir ag Pádraig Ó Caoimh, Ard-Rúnaí Chumann Lúthchleas Gael
Phort Láirge, agus Catherine Barron, arbh iníon í le Philip Hay, Co. Loch Garman
I, Cuid III, 1939) ón Cornmarket, Loch Garman: ‘I have some M.S.S
Ach is dóigh le Mythen go bhfuil sé réasunta a cheapadh gur chuir sé eolas ar an teanga labhartha i Loch Garman, cé nach bhfuil fianaise aige air sin, ach nach raibh léamh na Gaeilge aige
Throid sé in Éirí Amach 1798 i Loch Garman agus bhí sa chath ag Baile Eilís agus i dTobar an Iarainn. Idir 1795 agus 1804 scríobh sé roinnt paimfléad, an chuid is mó acu in aghaidh Acht na hAontachta nó ag cosaint Éireann agus an chreidimh Chaitlicigh ar naimhde
Hore (staraí Loch Garman), James N
Ghlac sé páirt sa chogadh i Loch Garman, i bhFear Manach, i gCiarraí agus i Luimneach
I dtuaisceart Loch Garman atá an Phailís
Bhí guth binn aige agus amhráin go leor aige ach b’fhéidir gurbh é ‘Ballyshannon Lane’, amhrán faoi 1998 i Loch Garman, an ceann ba bhinne leis
Tharla múinteoir as Loch Garman ann mar othar agus bhí seisean sásta scríbhneoireacht ní b’fhearr a chur ar a chumas
Ag am a bháis bhí duine de na hiníonacha ina hoifigeach Gaeilge i gContae Loch Garman, duine eile ina haisteoir agus beirt eile dá theaghlach ina n-ealaíontóirí