Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 60
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ba duine é de phearsana ghluaiseacht na hathbheochana i gContae an Dúin i bhfíorthosach an 20ú céad ··· I gCoill Chon Murchaidh, Droichead na Banna, Co. an Dúin, a bhí cónaí ar an teaghlach ··· ‘Bheir sé le fios i litir ar An Claidheamh Soluis gur scríobh sé síos rud beag Gaeilge ó na cainteoirí deireanacha i gCo. an Dúin’ (Ciarán Ó Duibhín). D’imigh sé go Meiriceá i 1917 agus bhí ag obair i gColáiste Naomh Tomás, St
Ó 1615 amach bhí sé ag saothrú i bparóiste an Chreagáin in Ard Mhacha: faoi 1640 bhí sé ina shagart in Áth an Donaigh, Co. an Dúin, agus bhí sé féin agus a theaghlach ina bpríosúnaigh ag lucht Éirí Amach 1641; agus faoi 1649 bhí sé ina bhiocáire i nDomhnach Mór i gContae an Dúin
Ba iad Pádraig Mac an Bheatha (McVeigh), tábhairneoir as Áth Mhic Giolla, Co. an Dúin, agus Máire Ní Ghormáin, as Cúil Áine, Baile an Mhóta, Co ··· D’aistrigh an teaghlach go Cill Locha, Co. an Dúin, nuair a bhí sé cúig bliana d’aois
His passport was stamped: “to leave Iran before 23rd August 1980”.’ Chaith sé an chuid a bhí fágtha dá shaol san Iúr, Co. an Dúin ··· Bhí baint aige freisin leis an obair éacúiméineach san Iúr, é ina rúnaí ó 1985 i leith ag an ngrúpa éacúiméineach de shagairt agus de mhinistrí i ndeisceart an Dúin. Is é Nuafhilí (1942-1952), 1956, in eagar ag Séamas Ó Céileachair[q.v.], an t-aon duanaire a bhfuil dánta leis ann agus ní léir gur cnuasaíodh a dhánta
Rugadh an bheirt iníonacha ba shine i gContae Mhaigh Eo idir 1885 agus 1889 agus an iníon ab óige, Lilian nó Lil, i gContae an Dúin in 1891 ··· In Ard Mhic Nasca, Co. an Dúin, a bhí cónaí ar an gclann
Dochtúir ó Bhaile na Raithní i bparóiste Dhún Dónaill, Co. an Dúin, a athair Hugh Wallace MacMillan ··· D’fhill seisean ar Chontae an Dúin agus fuair bás nuair a bhí Hugh óg sé bliana go leith. Níl a fhios cad a spreag a spéis sa Ghaeilge
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Dar le Ciarán Ó Duibhín gur i Seanród, cúig mhíle soir ó Dhroichead na Banna, Co. an Dúin a rugadh é ar 25 Eanáir 1902 ··· Múinteoir scoile a athair Alexander McCavitt ón Droim Mór, Co. an Dúin, agus b’as Meiriceá dá mháthair
Ar 9 Márta 1776 a rugadh é, an 21ú mac ag James Bryson, ministir Preispitéireach ó Ard Mhic Nasca, Co. an Dúin ··· Bhí Gaeilge ag Somhairle as a óige—‘exceptionally literate’ a deir Blaney—agus tuairimítear gur i gContae an Dúin a d’fhoghlaim sé í
Bhí scoil scairte ar bun ag a mhuintir i Loch an Oileáin, Co. an Dúin, agus is ar Chnoc an Locha, gar go Eanach Dorn sa pharóiste sin a rugadh Pádraig ··· Nuair a d’fhoilsigh Bunting a A general collection of the anc ient music of Ireland in 1809 ní raibh focail na n-amhrán ann, agus arís níor luadh ainm Phádraig. Bhuail an Ruiséalach leis agus é ar a choimeád i gContae an Dúin i ndiaidh éirí amach Roibeaird Emmet
I Ráth Déamain, an Chill Mhór, Co. an Dúin, mar a raibh a athair Moses Neilson ina mhinistir Preispitéireach, a rugadh é ar 12 Meán Fómhair 1774 ··· Nuair a ceapadh é ina mhinistir i nDún Dealgan phós sé Jane Warnock ó Phort an Pheire, Co. an Dúin
Sa Cheathrú Bhán i bparóiste Bhreachtáin, Co. an Dúin, a rugadh é 22 Samhain 1828 ··· Bhí sé ina shagart paróiste in Ard Mhic Nasca, Co. an Dúin, ó 1866 ar aghaidh
Chuaigh sé ar ais go dtí a cheantar dúchais agus d’éag i Maigh an Dúin, Co
Na Feadha a thug Éadbhard Ó Raghallaigh [B6] freisin mar cheantar dúchais ach shíl Enrí Ó Muirgheasa [B1] agus Séamus Ó Casaide [B2] gurbh as Co. an Dúin
In Seanchas Ard Mhacha, 1975 (‘Aodh Mac Aingil, Gael san Eoraip’) deir Noel Ó Gallchóir: ‘Níl amhras ar bith ná go raibh sé ar an diagaire ba mhó a mhair in Eoraip a linne.’ I gContae an Dúin, i nDún Phádraig, a rugadh é; deir Ó Gallchóir gur tugadh fianaise air sin nuair a bhí ardeaspagóideacht Ard Mhacha i gceist in 1626 agus nach bhfuil fianaise ar bith gur i Sabhall a rugadh é
Ba chraobh de Chinéal Faghartaigh sa Dún in oirthuaisceart Uladh iad rud a raibh Liam bródúil as (Faiche na bhFilí)
.’. Sa leabhar urnaithe sin aige san Acadamh Ríoga tá cuid den leagan Gaeilge úd de ‘De imitatione Christi’ le Thomas A Kempis agus in Celtica 2 (1954) taispeánann Brian Ó Cuív (‘Irish translations of Thomas A Kempis’s De Imitatione Christi’) go bhfuil cosúlacht shuntasach idir cuid mhaith de na habairtí ansiúd agus sa leagan a rinneadh i gContae an Dúin i 1762 (‘Tóruigheachd na bhFíreun air Lorg Chríosda’, a d’fhoilsigh an tAthair Dónall Ó Tuathail[B4] i 1915 agus a bhfuil leagan de i gColáiste Maolmhaodhóg i mBéal Feirste)
Ba é an mana a bhí aige ar an gclúdach ‘Biadh Éire adh chuimhne do ghnath’. Bhí muintir Hill ar na húinéirí talaimh ba mó i gContae an Dúin; bhí an teideal Marcas Downshire acu agus is astu atá baile Hillsborough ainmnithe
Bhí ina shagart paróiste i gContae an Dúin ag am a bháis, 21 Deireadh Fómhair 1897.
Ba iad a thuismitheoirí Joseph Hoare Bradshaw, baincéir as Baile Nua na hArda i gContae an Dúin a raibh bailiúchán de leabhair na hÉireann aige, agus Catherine Stewart arbh as Baile an Tuaighe, Co
Bhí sé ag obair i gContae an Dúin i 1915
I gCill Chaoil, Co. an Dúin, ar 13 Iúil 1871 a rugadh an séú leanbh dóibh, Jeremiah (níor úsáid sé an t-ainm Gerald gur thosaigh sé ag scríobh úrscéalta)
Duine ar a threibh féin, an Sáirsint Séamas Ó Néill, bheidhleadóir oilte as Co. an Dúin, a d’fheidhmigh mar scríobhaí dó’
Aistríodh é go dtí an tIúr, Co. an Dúin, um Shamhain 1898
Bhí an teaghlach ann i 1901 agus is mar seo a bhí acu sa Daonáireamh: Edward Gallagher (28), pluiméir a rugadh in Albain; Lizzie (26), a bhean, a rugadh i gContae an Dúin; Sarah (2) a rugadh i mBéal Feirste; Edward (6 mhí)
Rugadh sa Droim Mór, Co. an Dúin
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ar Chnoc na nDumhach, Port an Pheire, Co. an Dúin, a rugadh é ar 2 Feabhra 1921
Dúirt gariníon eile, an tSiúr Marie de Lourdes, go ndeireadh a máthair (iníon le Domhnall) léi gur bhean dar sloinne Robinson ó Co. an Dúin ba ea máthair Dhomhnaill, agus go raibh baint ag a muintir le tógáil an ché sa Chloigeann
Ní luann de hÍde ainm an timire ach ní foláir nó ba é Pádraig s’againne é. Chaith sé tamaill ina mhúinteoir taistil ansin i gcontaetha Lú, Thír Eoghain, an Dúin agus Mhuineacháin
Agus tarraingíonn sé an pictiúr seo den sagart ródhúthrachtach: ‘Into that frail figure, from the prematurely grey hair to the wet and mud-splashed shoes, it was possible to read some of his own life’s characteristics’. Chuir sé eagar ar Tóraidheacht na bhfireun ar lorg Chríosta, 1915, an t-aistriú a rinne ‘sagart éigin in aice le Dún Phádraig i gContae an Dúin’ i 1762 ar Imitatio Christi
Bhí a athair i ‘Mount Auburn’ go fóill i 1901 agus 1911 agus bhí na tuairiscí seo ar an teaghlach sna daonáirimh: 1901: James Deakin (61), taistealaí a rugadh i Sasana; a bhean Mary Anne a rugadh i gContae an Dúin; a bheirt mhac Howard agus Percy; a chúigear iníonacha; deartháir a chéile John Fate, státseirbhíseach in Ardoifig an Phoist
I nDomhnach Daoi, Co. an Dúin, a rugadh í (Mabel Washington McConnell) 4 Iúil 1884
‘A national figure and the daily delight of many readers’, a thug léirmheastóir ar an gcolúnaí, Aodh de Blacam. B’as an Iúr, Co. an Dúin, dá athair William George Blackham
Bhí sé pósta ar Sarah, iníon le St Clair Kelvin Mulholland as Eglantine, Co. an Dúin
B’as Co. an Dúin do mhuintir Hull
Nuair a chuala sé an tÉirí Amach a bheith ar siúl chuaigh sé de chois ón gCaisleán Nua i gContae an Dúin go Baile Átha Cliath
na Gaillimhe, scoil a raibh an 2ú Bíocunta Gough ina bhainisteoir air. Ar 16 Deireadh Fómhair 1871 chuaigh sé i mbun poist i gColáiste Cholmáin san Iúr i gContae an Dúin ag teagasc bunmhatamaitice agus cuntasaíochta
Chaith sé tamall i nóibhíseacht Dhroim Mór i gContae an Dúin sula ndeachaigh sé go dtí an Tulaigh Bheag
Nuair a bhí Ó Domhnaill ag bailiú airgid chun Ardeaglais Adhamhnáin a thógáil chuir sé “Feis an Dúin” ar siúl ar feadh deich lá ach níor tháinig na Conraitheoirí in aice leis
Ó 1904 amach bhí sé ina mhúinteoir Gaeilge, i gCo. an Dúin i dtosach, thart ar Dhún Pádraig, Port an Pheire agus Loch an Oileáin, agus ansin in Achadh Conaire, Co
Robert Hewitt Woods, abhcóide ó Dhroim Mór i gContae an Dúin, a athair agus Mary Catherine Kirwan, gariníon leis an Thomas Kirwan úd, an ceannaí i mBaile Átha Cliath a bhí ina bhall gníomhach de Choiste na gCaitliceach, a mháthair
I ndiaidh do Therence imeacht go Meiriceá thug an mháthair a clann óg chun cónaithe lena deartháir John a bhí ina mhaor ag an Tiarna Dufferin i gClann Aodha Buí i gContae an Dúin. Tá leabhar staire a bhí i seilbh an uncail mar fhianaise ar an spéis a bhí aigesean i stair na hÉireann
B’as an Ard Ghlais i gContae an Dúin do Emily McArthur agus ba í an dara bean ag an mBúrcach í. Fuair Eimhear, mar a thabharfadh sí uirthi féin ar ball, oideachas i scoil i mBaile Átha Cliath ar iníonacha ministrí a dhéantaí freastal go háirithe inti
Baile na Faiche, Co. an Dúin, ba thúisce a fuair sé eolas ar litríocht na Gaeilge
Thairis sin, tá sé ar an mbeagán scríbhneoirí fíorphroifisiúnta dá bhfuil againn sa Ghaeilge’. I gClárchoill i gceantar na Cloiche, Co. an Dúin, a rugadh é ar 21 Bealtaine 1910
I dTeach Chúltrá (mar a bhfuil Daonmhúsaem Uladh inniu) in Ard Mhic Nasca, Co. an Dúin, a rugadh é 9 Nollaig 1858
Bhain ceann díobh in uimhir Aibreán 1906 le beatha agus saothar Sheáin Uí Dhonnabháin, agus san imleabhar deireanach tá litreacha na Suirbhéireachta Ordanáis don Dún in eagar aige féin agus Dónall Ó Conchubhair [q.v.]. Phós sé 16 Lúnasa 1889 Mary Gillis in Eaglais na gCairmilíteach, Sráid na mBráithre Bána, Baile Átha Cliath
Bhí sé ag múineadh Gaeilge i gColáiste Oideachais Naomh Muire, Bóthar na bhFál, Béal Feirste, agus chaith sé an scór bliain deiridh dá shaol oibre ina phríomhoide i Scoil Náisiúnta Naomh Pádraig, Ard Mhic Nasca, Co. an Dúin
Tá cuntas ag Ruairi Ó Bléine in An tUltach, Deireadh Fómhair 1985, faoin teideal ‘Séamas Mac Conmara, dochtúir agus scríbhneoir’. Rugadh é san Iúr, Co. an Dúin, ar 25 Iúil 1909 agus ba é an tríú duine é den chúigear clann, triúr mac agus beirt iníonacha, a rugadh do James McNamara agus dá bhean Joanna Lacey
Ball den Ord Oráisteach an t-athair ach níorbh aon bhiogóid é. Bhí sé ar scoil i nGráinseach na Morna in aice le Cill Chaoil,Co. an Dúin, 1916-20
Thír Eoghain, don múinteoir scoile seo, dar le cuntas An tUltach, ach is é Baile an Mhuilinn, Co. an Dúin, atá luaite mar áit dúchais san Irish Times
Foilsíodh cuntas air sa cholún ‘An Mhuintir s’againne’ (Scéala Éireann 12 Deireadh Fómhair 1957). In Ard Mhic Nasca, Co. an Dúin, a rugadh é ar 29 Meitheamh 1920
Aontroma, agus ina dhiaidh sin in Ard Mhic Nasca, Co. An Dúin. D’fhoghlaim sé Gaeilge le linn dó a bheith i Maigh Nuad agus chuir slacht i dTír Chonaill ar a raibh foghlamtha aige; cara mór leis ba ea Micí Sheáin Néill Ó Baoill [B4]
Le linn do Shéamus a bheith ag obair i mBéal Feirste bhí cónaí ar an teaghlach in Ard Mhic Nasca, Co. an Dúin
I mBaile na hInse, Co. an Dúin, a rugadh John Michael Davitt McGuigan ar 4 Iúil 1885
Ball den Chonstáblacht Ríoga a athair Peter agus ba í a mháthair Lúsaí Ní Mhaonaigh ó Dhroim Bearach, Co. an Dúin
Chaith sé tamaill ina mheánmhúinteoir i nDún Pádraig, Co. an Dúin, agus i mBaile Átha Cliath
Bhí suim ar leith aici i gceantar Leath Chathail i gContae an Dúin. Tá liosta a foilseachán i gcló ag Ó Mainnín
Ba as Loch Bricleann, Co. an Dúin, dá mhuintir
“Ultach”, a deir mo dheartháir, toisc go ndeir siad gur tháinig muintir Dhuinnshléibhe as Co. an Dúin anonn go Tír Chonaill sa 13ú haois.’ I nGaeilge ar fad a cuireadh idir bhunscolaíocht agus mheánscolaíocht uirthi, i Scoil Náisiúnta Thamhnach an tSalainn ar dtús agus an bhliain dheireanach bunscolaíochta i nGaoth Dobhair, mar a raibh Seán Mac Fhionnlaoich[q.v.] mar mhúinteoir aici
Ba é an duine ba shine é den chúigear a rugadh do Shéamus McGoran, arbh as Baile na hInse, Co. an Dúin dó, agus Lily Mulholland