Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 50
Mar is léir ó aiste a scríobh sé in Ar Aghaidh, Márta 1931, tháinig sé go mór faoi thionchar Eoghain Uí Ghramhnaigh i Maigh Nuad. Bhí sé ag obair i gCliara, An Spidéal, Cloch na Rón, Cill Fhear Odhráin, Achadh Ghobhair, Na Caológa... ··· I 1904 bhí sé ag soláthar corramhrán do An Claidheamh Soluis agus ó 1918 amach ag scríobh idir aistí agus scéalta do An Stoc, Misneach, Fáinne an Lae, Catholic Bulletin, An Phoblacht agus Ar Aghaidh ··· I rith 1931 bhí sé ag aistriú saothar Emile Souvestre ón bhFraincis in Ar Aghaidh ··· Rud suaithinseach é nár mhol sé aon scríbhneoir eile dár luaigh sé sa léacht sin chomh hard céanna. Bhí fíor-dhrochmheas aige ar phreas Bhaile Átha Cliath ach d’fháiltigh sé go gliondrach roimh Scéala Éireann (Ar Aghaidh, Deireadh Fómhair 1931) agus scríobhadh sé corrscéal ann
Dúirt Eric Mac Fhinn in Ar Aghaidh, Meán Fómhair 1956, gur fhág sé Inis Meáin nuair a bhí sé 18 bliana d’aois ··· Tá cuntas aige féin dar teideal ‘Mar a chaith Baile Átha Cliath liomsa’ in Ar Aghaidh, Iúil agus Lúnasa 1941, agus arís ó Bhealtaine 1953 amach ··· Dúirt an tAthair Eric Mac Fhinn in Ar Aghaidh, Meán Fómhair 1956: ‘Ní raibh le cloisteáil roimhe ná ó shin, sílim, cainteoir ba cheolmhaire, ba shoiléire ná ba spéisiúla ná é
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tom Mheait a thugtaí air agus tá cuntas air in Ar Aghaidh, Feabhra 1936 ag Eric Mac Fhinn sa tsraith ‘Seanchaithe Clúúla’ ··· Bhíodh píosaí i gcló aige in An t-Éireannach, Ar Aghaidh, Béaloideas, Gearrbhaile ··· Tá aiste faoina chuairteanna ar Shasana in Ar Aghaidh, Aibreán 1938.
na Gaillimhe, agus bhíodh amhráin a bhailigh sé agus dánta agus scéalta a d’aistrigh sé i gcló ó 1930 ar aghaidh in Gearrbhaile, Ar Aghaidh, An Stoc, An Phoblacht, The Standard... ··· Scríobh iardhalta leis an dán ‘Soraidh siar don Tulaigh uainn’ [‘Slán le Tadhg Ó Séaghdha, Príomhoide Scoil na Tulaí’] atá i gcló in Ar Aghaidh, Lúnasa 1936 ··· Rinne sé saothar ar leith ag caomhnú na n-amhrán agus na ndánta áitiúla (‘Turcaí Tom Tom’, ‘Caoirigh na Japs’, ‘Amhrán an Asail’, etc.), á múineadh ar scoil agus á bhfoilsiú in Ar Aghaidh
D’fhoilsigh an tAthair Eric Mac Fhinn píosaí a scríobh Pádhraic in Ar Aghaidh agus i gcuntas iarbháis san iris sin dúradh: ‘Chum sé go leor amhrán, idir amhráin thírghrácha, amhráin faoi chúrsaí a shaoil féin agus amhráin spraoiúla ··· Tá cuid acu i gcló in Ar Aghaidh agus tá bailiúchán mór déanta ag Calum Mac Gilleathain[B4].’ D’éag sé 17 Samhain 1957.
‘É ina scríbhneoir oilte agus ina aisteoir clúúil, ar ardán na Taibhdheirce, an t-am ab fhearr don drámaíocht Gaeilge i nGaillimh’, a dúradh in Ar Aghaidh, Márta 1964 ··· Dúradh in Ar Aghaidh, Márta 1964 gur le Gaeilge a thóg siad iad
In Ar Aghaidh, Feabhra 1943 a foilsíodh é ar dtús agus dúradh san iris go raibh eolas maith ag Gaeil ‘agus go háirid ag léighteóirí Ar Aghaidh ar a shaothar mar sgoláire, mar dhathaire, mar cheoltóir agus mar mhúinteoir’
Bhí sé ina stiúrthóir ar an iris An Stoc agus i 1931 bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí na hirise Ar Aghaidh, é ina eagarthóir ar feadh i bhfad ··· Faoina ainm cleite ‘Mail’ scríobh sé cuntas ar an obair sin agus ar an gcaidreamh a bhí aige ar Phádraic in Ar Aghaidh, Márta 1931
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhain sé cáil amach mar eagarthóir, ar feadh tuairim 35 bliain, ar an míosachán Ar Aghaidh ··· Nuair a bhunaigh Liam Ó Buachalla [B4]Ar Aghaidh i 1931 thosaigh sé ag scríobh ann um Meán Fómhair leis an aiste ‘Mussolini agus an Pápa’
Scríobhadh a bheirt deartháireacha filíocht: tá dán le Tomás in Nuabhéarsaíocht, 1950 ag Seán Ó Tuama, agus trí cinn ag Séamas Ó Céileachair[q.v.] in Nuafhilí (1942-1952), 1956 agus tá gearrscéalta leis in An Glór; d’fhoilsítí ábhar le Seán in Ar Aghaidh ··· Is i rith na tréimhse i nGaillimh a thosaigh sé ag scríobh agus pléann Mac Craith an prós a scríobh sé, ón gcéad phíosa in An Stoc, Márta 1931 anuas go 1938, 14 píosa ar fad, an chuid is mó díobh in Ar Aghaidh; taispeánann sé go bhfuil ‘snáth leanúnach aontachta idir na chéad aistí próis agus ceapadóireacht fhileata Uí Dhireáin.’ Bhí sé ina rúnaí ar an gcraobh áitiúil de Chonradh na Gaeilge i nGaillimh
San iris sin, in Ar Aghaidh, in Tús a’ Phota, in An Stoc agus in An t-Irisleabhar a d’fhoilsítí a dhéantús
Thugadh an tAthair Eric Mac Fhinn[q.v.], eagarthóir Ar Aghaidh, misneach dó agus chuireadh comhairle air
Bhí aistí aige in Ar Aghaidh i 1934-5 agus ghlac sé páirt san iomarbhá fileata faoin ‘dole’ a bhí ar siúl in An t-Éireannach (An t-Éireannach 1934-37: Nuachtán Sóisialach Gaeltachta, 1993 le hÉamon Ó Ciosáin)
Bliain ina dhiaidh sin cailleadh a mhac Rónán in aois ocht mbliana go leith dó. Tháinig sé faoi anáil scríbhneoireacht Mháirtín Uí Chadhain go luath ina shaol; bhí litir aige in Ar Aghaidh i 1950 ag cosaint Cré na Cille ar ionsaí a rinneadh air sa pháipéar sin
Bhí gearrscéalta i gcló in Ar Aghaidh aige faoin ainm cleite ‘Stócach’
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Bhíodh aistí, aistriúcháin agus scéalta aige in Humanitas, Ar Aghaidh, An tUltach
Tá sé curtha san Uaimh. Bhí aistí i gcló aige ó 1924 ar aghaidh in Irisleabhar Mhaigh Nuad, Éigse, Bonaventura, An Camán, An Stoc, Ar Aghaidh, Scéala Éireann, Guth na nGaedheal, An Gaedheal...
Ó 1923 ar aghaidh bhíodh aistí agus scéalta i gcló aige faoin ainm ‘Tóchar Mháirtín’ in Fáinne an Lae, Misneach, Ar Aghaidh, Humanitas
Tá spéis freisin aige i Shelta, béarlagar na saor, Parlanay agus Romany.’ Tá saothar leis i gcló in Irish School Weekly, Scéala Éireann, Inniu, An Glór, An t-Éireannach, Ar Aghaidh, An Sagart, Béaloideas, Éigse agus Feasta
Bhí sé ina uachtarán tamall ar na Teaghlaigh Ghaelacha. Foilsíodh ailt leis in Ar Aghaidh, Comhar, An Glór, Inniu, Feasta, An Sagart, Hibernia, Scéala Éireann
Mhúineadh sé Gaeilge go deonach sa Lárionad Dífhostaíochta sa chathair sin. An tAthair Eric Mac Fhinn[q.v.] a d’fhoilsigh a chéad iarrachtaí in Ar Aghaidh
Mar aguisín in Gaeltacht Ráth Cairn tá ‘Cosnaítear an Creideamh: Chuala tú faoi Ráth Cairn?’, bileog a chuir Séamus Ó Tuathail amach, agus tá ainm Chriostóra i measc na sínitheoirí. Bhí sé ag scríobh ó 1926 amach agus ailt agus scéalta aige in The Irish Tribune, An Stoc, Ar Aghaidh, An Phoblacht, An t-Éireannach
Tá nóta ag Micheál Ó Maoláin[B4] in Ar Aghaidh, Feabhra 1955 go raibh tacaíocht á tabhairt aici do D.P
Cuntas in Ar Aghaidh, Lúnasa 1940.
Cuntas báis in Ar Aghaidh, Márta 1939
D’éag tuairim 19 Eanáir 1935 (Ar Aghaidh ).
D’éag 18 Lúnasa 1942 (Ar Aghaidh, Meán Fómhair 1942)
An tAthair Eric Mac Fhinn a spreag é chun béaloideas a bhailiú agus a d’fhoilsíodh sin agus ábhar eile a d’fhaigheadh sé ó Thomás in Ar Aghaidh
Dúirt an tAthair Eric Mac Fhinn ina thaobh: ‘Má bhíonn stair ghluaiseacht na Gaeilge agus gluaiseachtaí náisiúnta a lean uaithi le scríobh, san Iarthar go háirid, is minic a bhéas ainm an Chanónaigh le lua’ (Ar Aghaidh, Lúnasa 1946). D’éag sé ar 8 Iúil 1946
Dar leis an Athair Eric Mac Fhinn (Ar Aghaidh, Nollaig 1939) gur foilsíodh seacht mbeatha ar fad agus go raibh beartaithe aige cuntas a scríobh ar naoimh uile na hÉireann
Bhíodh ábhar aige in Fáinne an Lae, Misneach, agus in An Sguab idir 1918 agus 1924 agus in Ar Aghaidh ina dhiaidh sin.
Lean a spéis sa drámaíocht agus tuairiscíodh in Ar Aghaidh, Nollaig 1935: ‘Ar 30 Deireadh Fómhair chuir Micheál Óg Mac Pháidín ceist ar Aire an Airgid muran féidir leis smacht a choinneál feasta ar an Abbey Theatre an smaoinfeadh sé faoin deontas atá á fháil acu a choinneáil uatha le go dtabharfaí an t-airgead sin le cuidiú le drámaí sa Ghaeltacht’. Bhí baint aige leis na hIbeirnigh agus chabhraíodh sé leis an Easpag Pádraig Ó Domhnaill [B2] i gcúrsaí teanga sa deoise
Bhíodh slacht agus cruinnneas aige ar chuile shórt, ó na céimeanna ins na damhsaí go dtí na pighneacha ins na cúntaisí’ (Eric Mac Fhinn in Ar Aghaidh, Eanáir 1955)
Ag Oireachtas 1941 ghnóthaigh a dráma Coisc na Mná Feasa duais ar ghearrdhráma do dhaoine óga; faoin ainm cleite ‘Carraigín na mBocht’ a chuir sí isteach é (Ar Aghaidh, Deireadh Fómhair 1941)
Bhí fógra in Ar Aghaidh, Aibreán 1944 i dtaobh a dráma nua a bheith foilsithe, Caisleán Órdha
I measc na ndaoine eile a mhol go hard é bhí Breandán Ó hEithir in Feasta, Iúil 1967, Mac Liammóir agus Earnán de Blaghd[q.v.] in Inniu 23 Meitheamh 1967 agus Eric Mac Fhinn in Ar Aghaidh, Iúil 1967. Ba í a bhean chéile Bríghid a bhí freagrach go príomhdha ó thús i ngné na heagarthóireachta de shaothar Sháirséal agus Dill
In ‘An Mhuintir s’againne’, Scéala Éireann 7 Nollaig 1957, dúirt sé go raibh Gaeilge agus Béarla aige ón gcliabhán ach gurbh í an Ghaeilge ba mhó a bhí á labhairt sa cheantar le linn a óige. Bhí aiste aige in An Connachtach chomh fada siar le 1907 agus scríobhadh sé freisin in An Stoc, An Sguab, Iris an Fháinne, Ar Aghaidh agus The United Irishman
Scríobhadh sé ailt in Scéala Éireann, An Stoc, An Branar, Ar Aghaidh, Misneach ..
Bhí sé ina ráfla ag an am agus ó shin go raibh sé ar cheann de na fáthanna ar ordaigh an Taoiseach Éamon de Valera Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge a bhunú gur toghadh an Tuamach in áit Liam Uí Bhuachalla, eagarthóir Ar Aghaidh agus ball d’Fhianna Fáil, a bhí díreach tar éis a théarma uachtaránachta a chríochnú. Bhí stór mór amhrán ag máthair Sheáin Óig
Tá leagan de i gcló in Ar Aghaidh, Eanáir 1954
Deirtear i dtuairisc a bháis in Ar Aghaidh, Meitheamh 1931, gur bhochtaigh sé é féin ar son a phobail agus gur dhearmad sé a shláinte
‘“Ba mhaith an fear é do mhuintir Chonamara” an focal a bhí le cloisteáil chuile thaobh’, dar le tuairisc in Ar Aghaidh, Aibreán 1951. Ní hamháin nach labhraíodh sé Béarla sa Dáil ach dhiúltaíodh é a labhairt
Dúirt Liam Ó Buachalla faoi in Ar Aghaidh, Feabhra 1938: ‘Bhí aithne agus eolas faoi leith ar bhochta na Gaillimhe aige agus is fial flaithiúil a chuidigh sé leo uair ar bith a raibh a fhios aige go raibh siad ina chall’. Phós sé Eibhlín Ní Scannláin ón bhFearann Fuar, Co
Scríobh Seán Ó Conghaile, Cnoc na hAille, cuntas ina thaobh in Ar Aghaidh, Bealtaine 1966
Deir an t-údar sa réamhrá: ‘Tá obair bhreá déanta aige le féachaint chuige nach mbeadh bacaíl le sonrú ar chaint an té a bhfuil an fharraige mhór idir é agus tíriúlacht na Gaeilge’. Tá aistí óna pheann le fáil in Ar Aghaidh, An tÉireannach, An tIrisleabhar..
Foilsíodh iad in Ar Aghaidh
D’fhoilsigh An tIrisleabhar (Ollscoil na Gaillimhe) aistí dá chuid idir 1930 agus 1936 agus faoin ainm cleite ‘An Giolla Dána’ bhíodh aistí aige in Ar Aghaidh i rith na tréimhse céanna
I bhfad ina dhiaidh sin chuir sé síos mar seo air in Ar Aghaidh, Aibreán agus Bealtaine 1954: 'An fear seo atá i gceist agam bhí sé meánaosta téagartha, gan é ró-ard, é maol; cuma dlíodóra den ré sin air, cé go gcreidim nach raibh ann ach cineál cléirigh a bhíodh de shíor ag gabháil do chuntasaíocht
Bhí píosa dar teideal ‘Gaedheal Léannta’ in Ar Aghaidh, Eanáir 1934
Idir 1903 agus 1935 bhí aistí, léirmheasanna, aistriúcháin ón bhFraincis agus drámaí do pháistí i gcló aici in An Claidheamh Soluis, Banba, An Branar, Misneach, The Irish Rosary agus Ar Aghaidh