Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 233
Thuig pobal na hÉireann a shaineolas trína cholún, ‘The words we use,’ colún a scríobh sé ar feadh breis agus dhá scór bliain in The Irish Times – breis agus míle mír ar fad – míreanna a léití ó cheann ceann na tíre le díograis. I Ros Mhic Thriúin, Co ··· Chaith sé an bhliain 1988 in Ollscoil Naomh Muire in Halifax, Ceanada, mar Chathaoir i Léann na hÉireann. In 1991, d’iarr Conor Brady, eagarthóir The Irish Times ag an am, ar Dhiarmaid cúpla píosa a chur chuige féachaint an gcuirfeadh léitheoirí suim iontu ··· It is an extraordinarily rich language (The Irish Times 12 Iúil 2014). Níor leasc le Diarmaid a ladar a chur isteach i ndíospóireachtaí reatha a bhain le Béarla na hÉireann ··· It seems, indeed, that many people think the word is an Irish one; The Irish crack, with its connotations of ribaldry and divilment in general, came to us, I suppose, by way of Donegal emigrants, who have borrowed many good words from their Scottish friends (The Irish Times 5 Nollaig 1992). Luadh seo arís sa chuntas iarbháis sa nuachtán céanna, ‘He never forgave The Irish Times for its part in the dodgy Gaelicisation of “crack” – “a good old English/Scottish word” – as “craic”’ (The Irish Times 19 Iúil 2014). Thug Richard Ingrims, eagarthóir The Oldie, iris i Londain, cuireadh do Dhiarmaid colún rialta a scríobh dó, rud a rinne ar feadh fiche bliain, faoin teideal, ‘Words, words, words', ar eascair leabhar den teideal céanna uaidh ó Lilliput Press ··· Bhí sé seo sa chuntas iarbháis ar The Irish Times: Ó Muirithe met actress Joanna Lumley at a lunch for contributors to the Oldie, a British magazine, and they discovered a shared passion for words
Scríobhadh sé alt seachtainiúil san Irish Times i rith na himirce sin, bhí ‘An Chaint sa tSráidbhaile’ in Comhar go fóill aige, agus is lena linn a thosaigh sé ar úrscéal a scríobh ··· Gan amhras bhíodh an colún san Irish Times ag Breandán i rith an ama agus bhíodh sé ag obair freisin do ‘Tuarascáil’, roinn na Gaeilge sa phaipéar sin, agus chaitheadh tamaill timpeall 1973 ina cheannasaí sealadach ar Raidió na Gaeltachta ··· Ghlac Breandán ról lárnach i réamhfhoilsiú, mar phríomhscéal an Irish Times go luath in Eanáir 1965, a raibh i bPáipéar Bán an Rialtais i dtaobh athbheochan na Gaeilge, eachtra arbh é an Cadhnach an príomh-chomhchealgaire inti; níor foilsíodh an Páipéar Bán go hoifigiúil go 16 Eanáir ··· Chuir léirmheas tarcaisniúil san Irish Times beaguchtach air; thar aon fhoilseachán eile, níor shíl sé go ndéanfadh an páipéar sin beagní dá shaothar ··· Is cosúil gur le RTÉ a bhainfeadh an t-úrscéal An Teach Gloine, ar foilsíodh sliocht as i bhforlíonadh leis an Irish Times mí Feabhra 1980
I measc na nÉireannach a raibh sé mór leo bhí Breandán Ó Beacháin agus is cuntas ar a gcaidreamh ar a chéile ‘Breandán Ó Beacháin: pearsa béaloidis’ in Scríobh 2, 1975. I 1955 d’aistrigh sé go dtí an Irish Times mar chomhfhreagraí acu i Londain ··· Dúirt Douglas Gageby: ‘He recognized talent with the sureness of instinct and was the first news editor to hire on a generous scale women reporters—not women to write about women's affairs but women who covered events day in day out as did their male colleagues' (Irish Times 8 Iúil 1981). Cuireadh tús le 'Tuarascáil', leathleathanach de nuacht Gaeilge agus Gaeltachta uair sa tseachtain, a raibh Dónall féin ina eagarthóir air ··· Meastar gur ceann de na fáthanna ar éirigh chomh maith sin leis an gCumann ó thús an phoiblíocht a thugadh sé dá scoileanna samhraidh agus geimhridh san Irish Times ··· Fág an Irish Times agus an Rinn as an áireamh, is tríd an gcumann is mó a léirigh sé a bhá leis an nGaeilge ··· Always, on reflection, I felt that his assessment was better and more erudite than mine' (Irish Times 11 Iúil 1981). Bhain sé cáil amach mar scríbhneoir aorach lena shraith Man Bites Dog san Irish Times
Is é an ceannteideal ar obit an Irish Times, 4 Deireadh Fómhair 2003, ‘Controversialist deeply committed to Gaelic Ireland’, cuntas atá ceisteach ··· Chuir sé aithne an lá sin ar Billy Douglas, rúnaí Pháirtí na nAontachtóirí, agus iad ag ól i gClub na nEalaíon i mBéal Feirste, agus chuir seisean in aithne é do cheannairí na nAontachtóirí; scríobh sé sraith alt Gaeilge fúthu san Irish Times in 1956 ··· Liam Mac Gabhann, iriseoir cáiliúil in Scéala Éireann, a chuir in aithne é do Alec Newman agus Jack White san Irish Times agus d’fhaigheadh sé obair uathu ag scríobh ‘Irishman’s Diary’ (mar ‘Pro-Quidnunc’) agus míreanna don ‘Portrait Gallery’ ··· Bhí an méid seo in Irish Times 4 Deireadh Fómhair 2003: ‘As “Gulliver” in the Sunday Press, he regularly wrote in praise of Haughey while pouring scorn on other politicians ··· His constant criticism of some TDs cost him dear when he was expelled from the party in 1967’ (Irish Times)
Réamonnach ba ea athair Dheasúin agus bhí seisean in Arm na Breataine sa Fhrainc 1914–18 (The Irish Times 2 Eanáir 1997) ··· I became one of them, having served for a brief period with the LDF (now the FCA)’ (‘An Irishman’s Diary’, The Irish Times 1 Aibreán 1996). Bhí sé ina leifteanant ag deireadh a chúrsa ··· Um Nollaig 1944 d’fhoilsigh The Irish Times dán leis ‘Adeste Fidelis’ ··· Is beag má bhí aon duine díobh nár bhain cáil amach, bíodh sin beag nó mór, sna healaíona, sa pholaitíocht, sa phoblachtachas, nó sa scríbhneoireacht. Ar ais in Éirinn dó in 1949 bhí sé fostaithe mar iriseoir ag Scéala Éireann, The Irish Times, Sunday Review, Times Pictorial (nuachtáin de chuid The Irish Times an dá cheann deiridh sin) agus ag The Irish Independent ··· Maidir leis an gceol a chum sé, cuimhnítear ar an bhfonn mall i gcuimhne na ndaoine a maraíodh i nDoire, Domhnach na Fola 1972 agus ar ‘An Ghailseach’ a chum sé le grá do Luci. Gheofar gearrchuntais ar a shaol in The Irish Times 13 Deireadh Fómhair 2007 agus in An Phoblacht 11 Nollaig 2007
Tá cuntas iarbháis in Irish Times 2 Meitheamh 2012 ··· I gcuntas san an Irish Times deirtear: In the summer of 1968 he first taught his dianchúrsa Gaeilge to a group of six US women graduates, and a school inspector who heard them conversing on tape positively indentified Maya Tsuzi, a 19-year old Japanese-American from San Francisco, as a native speaker from Conamara. Aon mhúinteoir Gaeilge a bhí ag lorg fostaíochta san Fhoras b’éigean dó freastal ar chúrsa ceithre lá a bhí á stiúradh ag Diarmuid féin ··· D’fhéachadh sé chuige nach bhfostófaí ach múinteoirí den scoth – leithéidí Michael Davitt, Phádraig Uí Aoláin, Mháire Ní Fhinneadha, Liam Uí Chuinneagáin....I gcuntas úd an Irish Times deirtear faoi dhianchúrsa an Fhorais: ‘Leagadh béim ar an teanga labhartha agus ar fhuaimeanna na Gaeilge a bheith i gceart ag na foghlaimeoirí, agus cuireadh téipeanna agus treoracha ar fáil do na múinteoirí.’ Bhí Diarmuid ina stiúrthóir acadúil sna coláistí samhraidh a bhí curtha ar bun ag Gael Linn agus faoi 1975 bhí trí cinn déag dá leithéid anseo is ansiúd ··· I gcuntas iarbháis The Irish Times deirtear: ‘.. ··· thug Bord na Gaeilge treoir don Áisínteacht Dáiliúcháin Leabhar gan an t-úrscéal a scaipeadh, cé nár mhínigh an Bord cén fáth ar cuireadh bac ar dháileadh an leabhair.’ Is é a deir Pádraig Ó Baoighill: ‘Bhí féith an ghrinn i nDiarmuid agus bhí sin le feiceáil sa leabhar Ardfhear a raibh tionchar nach beag ag an tréimhse chorrach sin i nGael Linn sna hochtóidí ar chuid mhaith den ábhar san úrscéal sin.’ Deirtear i gcuntas úd The Irish Times: ‘Dúirt an scríbhneoir Risteard Ó Glaisne ag an am gur dócha go raibh níos mó cóipeanna den leabhar díolta ag an bhfoilsitheoir ó “leagadh cos air”, ná mar a dhíolfadh sé murach é’
Ó 1974 ar aghaidh bhí sé gafa le bainistíocht agus é ina Cheannasaí Clár Raidió agus ina dhiaidh sin ina stiúrthóir ar Ghnóthaí Eachtracha RTÉ. Chun tuairisc iomlán a thabhairt ar a shaol chaithfí cur síos ar scata rudaí a raibh dlúthbhaint aige leo: ‘Tuarascáil’ in The Irish Times sna 1960idí agus sna 1970idí; na portráidí de dhaoine aige in Scéala Éireann (‘An Mhuintir s’againne’); a chumas mar léirmheastóir; an eagarthóireacht a rinne sé ar The Pleasures of Gaelic Poetry; an tréimhse a chaith sé ina bhall d’Údarás RTÉ agus de Bhord na Gaeilge; a pháirt i mbunú agus i bhforbairt Chumann Merriman; an dochtúireacht a bhronn Ollscoil na hÉireann air. Thiteadh sé ormsa taisteal míosúil traenach go Corcaigh a dhéanamh leis ar feadh trí bliana chun freastal ar Choiste Comhairleach Raidió Chorcaí ··· (Bhí an t-alt seo le Diarmuid Breathnach i gcló in Foinse 21 Eanáir 2007) Cuntais iarbháis eile: Irish Times 18 Eanáir (‘Journalist Seán Mac Réamoinn dies in Dublin hospital aged 85 years’); Irish Times 20 Eanáir (‘Broadcaster inspired generations with love of Irish culture’); Nuala Ó’ Faoláin, Sunday Tribune 21 Eanáir (‘I never saw anyone turn away at the door for fear of being bored by Seán Mac Réamoinn’); Irish Times (Beocheist: ‘Imeacht an Iarla’ le Eilís Ní Anluain) 23 Eanáir; Sunday Independent 28 Eanáir (‘In memory of Seán Mac Réamoinn’ le Eoghan Harris); The Guardian 15 Feabhra (‘Seán Mac Réamoinn: Progressive Irish broadcaster dedicated to preserving Gaelic’); Comhar, Feabhra 2007 (‘Seán Mac Réamoinn 1921-2007’ le Liam Mac Con Iomaire ··· Gheofar tuairim den gcion a bhí air agus an tábhacht a bhain leis i dtuairisc an Irish Times ar a shochraid ar 22 Eanáir agus ar ar labhair cuid dá chairde ina thaobh i ndiaidh an aifrinn éagnairce i nDún Droma; ina measc bhí Séamus Heaney, Garret FitzGerald, Ciarán Mac Mathúna, Nuala Ó Faolain, John Horgan, Louis Marcus, Bob Collins, Richard Ryan, Dr Harri Pritchard-Jones, an t-iriseoir Mary Maher…
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 ‘Pól Ó Foighil – Laoch ar lár’ an ceannteideal a bhí ar an alt ómóis in Foinse 27 Márta 2005 agus ‘Strong activist for Irish language and west coast communities’ a bhí ag an Irish Times an lá céanna ··· ’Sé a chuir na moltaí láidre faoi choinníollacha teanga sa gcóras pleanála faoi bhráid Chomhairle Chontae na Gaillimhe.’ Is é a scríobh Lorna Siggins in Irish Times 22 Márta 2005: ‘Mr Ó Foighil was the architect of one of the most significant changes in years to the Galway county development plan, when provisions to protect the Irish language were adopted ··· D’fhan ‘Báinín’ mar leasainm air ag cuid den phobal, agus is cosúil, más fíor don Irish Times, gur chuir sé lena ainm é trí ghníomhas aonpháirtí ··· At the subsequent election convention, Ó Foighil gave a rousing speech in which he declared that his hair was his own, his teeth were his own and other parts of his anatomy were working very well, too’ (Irish Times) ··· ‘Ó Foighil subsequently spoke publicly on RTÉ television about the impact of suicide on families’ (Irish Times)
D’fhág Niall Sheridan pictiúr den ógfhear againn in Irish Times 2 Aibreán 1966: ‘A round pale face, with piercing eyes and two gleaming front teeth bared in a pseudo-smile, gave him an air of demoniac innocence—which was by no means misleading’. Ceapadh é ina Oifigeach Riaracháin Sóisearach i dTeach an Chustaim ar 29 Iúil 1935 ··· Chuir ‘An Crúiscín Lán’ le Myles na gCopaleen, colún in Irish Times ó Dheireadh Fómhair 1940 amach, go mór lena cháil mar scríbhneoir grinn ··· Scríobh Mervyn Wall in Irish Times 2 Aibreán 1966: ‘His Irish column ··· Ag 21 Bóthar Watersland, Stigh Lorgan, a bhí cónaí air. Bhain ceann d’eagarfhocail an Irish Times 2 Aibreán leis: ‘The death ··· Chuir Niall Montgomery síos ar an gcontrárthacht sin a bhí ina nádúr (Irish Times 2 Aibreán 1966): ‘It is sad to think that one won’t tomorrow receive from him the customary typewritten unsigned, annihilating denunciation
Aistí a luann an t-údar sin go minic is ea: ‘Ó Cadhain, Ó Céileachair, Ó Flaithearta’ in Comhar, Bealtaine 1967 le Breandán Ó Buachalla; ‘Liam O’Flaherty—Translator (?)’ in Éire-Ireland, samhradh 1968 agus ‘Ó Flaitheartaigh agus Léirmheastóirí eile’ in Irish Times 22 Samhain 1984 le Tomás de Bhaldraithe[q.v.]; ‘A Writer who bolstered the Irish Revival’ in Irish Times 8 Meán Fómhair 1984 le hEoghan Ó hAnluain; ‘Liam Ó Flaithearta agus a Dhúchas’ in Willie the Plain Pint—agus an Pápa, 1977 le Breandán Ó hEithir[q.v.] ··· Míniú a thugtar air sin gur teiripe aige in aghaidh an melancholia acuta a lean an cathshuaitheadh ba ea an scríbhneoireacht agus nuair a mhaolaigh ar an eagla agus a mhéadaigh ar an gcneastacht ann gur imigh an bhríomhaireacht as a shaothar; ‘volcanic energies’ a thug John Jordan ar an mbríomhaireacht sin in Irish Times 8 Meán Fómhair 1984 ··· Dúirt Eoghan Ó hAnluain in Irish Times 8 Meán Fómhair 1984: ‘It is no exaggeration to say that the book played a great part in establishing the credentials of the revival of Irish writing in the forties and fifties
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá cuntas iarbháis ar an gceoltóir seo in Foinse 2 Aibreán 2006 agus in Irish Times 8 Aibreán 2006 agus ómós ag Michelle Nic Pháidín in An tUltach, Aibreán 2006 ··· Deirtear in Irish Times nár mhiste leis cosc C.L.G ··· Deirtear i gcuntas Irish Times gur aistrigh sé amhráin na mBeatles ··· ‘He always insisted that his own students honour the rhythmic demands of each reel, jig and hornpipe, in deference to their dance origins, a policy he encouraged with both beginners and accomplished players at Monday night sessions in Hiúdaí Beag’s pub in Bun Beag’ (Irish Times)
Cé is moite dá bhfuil in alt seachtainiúil Alan Titley (‘Crobhingne,’ The Irish Times), ag Micheál Ó Conaola in Foinse (Irish Independent 1 Meitheamh 2011) agus i ngnáthchuntas iontaofa The Irish Times 21 Bealtaine 2011, is beag aird a tugadh ar a bhfuil sa dírbheathaisnéis úd ··· In The Irish Times 23 Bealtaine 2011 tá cuntas ag Joe Dowling, pearsa mhór in Amharclann na Mainistreach tráth, ar an gcaidreamh a bhí aige le Mac Anna ··· Ag tagairt don bhá a bhí aige leis an bpoblachtánachas, dúradh sa tuairisc ar a bheatha in The Irish Times 21 Bealtaine 2011: ‘His republican sympathies led him in the 1970s to publicly declare his support for IRA prisoners on hunger strike in British jails; in the 1980s he supported the H-Block campaign’. Is le linn dó a bheith sa tuaisceart a ceapadh é ar dhuine de stiúrthóirí Amharclann na Mainistreach
I 1968 fostaíodh é mar fho-eagarthóir nuachta san Irish Times ··· Foilsíodh in Irish Times aistriúcháin a rinne sé ar ‘Oíche Nollag’, dán Mháire Mhac an tSaoi, agus ar ‘The Sash my Father wore’ ··· Léirigh iriseoirí a meas agus a gcion air in Irish Times 10 agus 11 Eanáir 1990
Tá cuntas uirthi ar leathanach na marbh in Irish Times 25 Márta 2006 ··· D’éiligh sí cearta don teanga, saoirse agus cead cainte do na scríbhneoirí, agus níl iontu sin ach dhá ghné de rud ar mór ag Bríghid é, saoirse na muintire’ (Irish Times). Is fiú freisin eagarfhocal Comhar, Feabhra 1981 (‘Sáirséal agus Dill 1945-1981’) a léamh ··· Is mar seo a chuireann an Irish Times síos ar an gcúram sin: ‘Most of the detailed work on manuscripts fell to Bríghid
Foilsíodh cuntas in Irish Times 17 Meitheamh 2006 ··· Ba é a chéadchuimhnigh ar chúntóirí teangan chun Gaolainn na ndaltaí a shaibhriú agus tá an córas sin anois ar bun i ngach Gaeltacht sa tír.’ San Irish Times dúradh: ‘He put local schoolchildren on stage, and later arranged for them to travel to France where they performed in theatres in Forbach, Limoges, Lyons and Marseilles ··· Mícheál Ó Dubhshláine regarded this as one of the highlights of his teaching career’ (Irish Times)
Tá eolas ina thaobh: sa léacht a thug sé um Meán Fómhair 1987 sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, agus atá ‘athchlóite mar ar scríobh sé í sa seanchló Gaelach’ in “Is treise dúchas ná oiliúint”: Eoghan Mac Tighearnáin, Ollamh Meiriocánach Gaelach agus conas mar a bhunaigh sé an Foras Cultúir Gaeil-Mheiriocánach, 1987 (Comharchumann Íde Naofa, Áras Íde, Faing, a d’fhoilsigh); in Dreamers of dreams: portraits of the Irish in America, 1984 le Donal O’Donovan; in The Irish Times 24 Iúil 2004; i bpíosa ómóis le ‘N ··· Ó G.’ san The Irish Times go luath tar éis a bháis. In Manhattan, Nua-Eabhrac, a rugadh é ar 15 Bealtaine 1915 ··· Deirtear san The Irish Times gur scoláireacht ó Chonradh na Gaeilge i Nua-Eabhrac a chuir an tamall i Ros Muc ar a chumas
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2014 San fhógra báis in The Irish Times 30 Márta 2013 cuireadh síos ar Dhomhnall Ó Lubhlaí mar ‘Gaeilgeoir, múinteoir, oideachasóir, údar, Poblachtach.’ Os a choinne sin, ní dócha go bhféadfaí an t-ainm Domhnall Ó Lubhlaí a lua gan cuimhneamh ar scannal na péidifilia ··· I dtuairisc ar The Irish Times (28 Meán Fómhair 1988) míníodh go mbeadh £350,000 le bailiú ag an eagraíocht féin don tionscnamh agus go raibh £170,000 bailithe cheana, de réir Uí Lubhlaí ··· Maíodh i bhfógra báis Dhomhnaill Uí Lubhlaí ar The Irish Times gur tugadh a chorp don eolaíocht. Ailt Anaithid [An Cúigiú Colúnaí] (2013) ‘Ó Lubhlaí agus an ghluaiseacht phoblachtánach’ Comhar 73 (7), 6. Anaithid [eagarfhocal] (1998) ‘Domhnall Ó Lubhlaí: ní leor do “chloigeann a choinneáil síos”’ Cuisle 1. The Irish Times, 30 Márta 2013 The Irish Times, 28 Meán Fómhair 1988 Titley, A
I ndiaidh a bháis scríobh Liam Ó Muirthile ‘Bás an Fhile’ ina cholún ‘An Peann Coitianta’ san Irish Times ··· Ag pointe éigin bhí sé ina eagarthóir filíochta ag an Irish Times. Faoi 1974 bhí fonn air luí isteach ar dhánta Gaeilge a chumadh ··· In Irish Times 14 Deireadh Fómhair luadh i measc a mhuintire a pháirtnéir Angela Liston
I measc na nithe atá le rá ag Eoghan Ó hAnluain sa réamhrá a chuir sé le Dánta 1939-1979, 1980 tá an méid seo: ‘Is tuairisc bharainneach a shaothar ar an athrú saoil a bhfuil fuadar faoi leith faoi le tríocha bliain anuas, ní amháin in Árainn ach ar fud na tíre.’ Ba é a scríobh Tomás Mac Síomóin cúpla lá i ndiaidh a bháis: ‘Beidh sé le rá faoi go brách go mba eisean a d’oscail filíocht na Gaeilge i gcéaduair do shaol agus do thionchar na fichiú aoise.’ Tá cur síos ar a bheatha agus a shaothar: inInniu 30 Aibreán 1971 (‘Máirtín Ó Direáin ag comhrá le Risteárd Ó Glaisne’); in Máirtín Ó Direáin, file tréadúil, 1982 le Liam Prút; ag Tomás Mac Siomóin agus Micheál Ó Conghaile in Irish Times 21 Márta 1988; in Cime mar Chách: Aistí ar Mháirtín Ó Direáin, 1993 in eagar ag Caoimhín Mac Giolla Léith (aistí le Mícheál Mac Craith, Tomás Mac Síomóin, Eoghan Ó hAnluain, Caoimhín Mac Giolla Léith, Liam Prút, Éamonn Ó Tuathail[q.v.], agus agallamh Mhuiris Mhic Conghail leis an bhfile); in An tOileán Rúin agus Muir an Dáin: staidéar ar fhilíocht Mháirtín Uí Dhireáin, 1993 le Micheál Mac Craith; in Comhar, Bealtaine 1988 (aistí le Eoghan Ó hAnluain, Breandán Ó hEithir, Máire Mhac an tSaoi, Éamonn Ó Tuathail[q.v.] agus Críostóir Ó Túinléigh); in Comhar, Nollaig 1989 (‘Mo chomhráití le Máirtín Ó Direáin’ le Diarmuid Ó Gráinne) ··· Deir Tomás Mac Síomóin (Irish Times 21 Márta 1988): ‘The publication of those early collections marked the birth of modernism in Irish poetry ··· ‘It is the biggest literary award won by an Irishman since Samuel Beckett won the Nobel Prize’, a dúradh in The Irish Times 8 Deireadh Fómhair 1977
Tá cuntas air in: Inniu 18 Meán Fómhair 1953; Forty Years of Irish Broadcasting, 1966 le Maurice Gorham; Inniu 24 Márta 1972 le Risteárd Ó Glaisne; Irish Times 31 Nollaig 1984 le Seán Mac Réamoinn ··· He set up a permanent Repertory Company which has been one of the enduring successes of Irish Radio and developed the spoken arts, urban and rural, in many other ways’ (Irish Times) ··· Ní raibh aon mheas aige ar an dara scoth ...’ (Irish Times)
Tá tuairisc a bháis in Irish Times 26 Bealtaine 2000 faoin gceannteideal ‘Death of former IT sub-editor’ ··· Ina dhiaidh sin bhí sé ina fho-eagarthóir ag an Irish Times ··· Ó bhliain go chéile, thugainn aghaidh ar an nGaeltacht le feabhas a chur ar mo chuid Gaeilge—chuige sin, ba mhó a théinn go dtí Cúil Aodha ná go dtí an Rinn féin.’ Bhíodh ailt aige i gcolún ‘An Irishman’s Diary’ inIrish Times tar éis dó éirí as obair i 1986
Tá cuntais iarbháis in Irish Times 26 Deireadh Fómhair 2002, ag Micheál de Mórdha in Foinse 27 Deireadh Fómhair 2002 (‘Peaidí a’ Dúna—fathach litríochta’) agus ag Seán Ó Laoi in Lá 24 Deireadh Fómhair 2002 (‘Údar a thuig a dhúchas’) ··· i bPríomhoifigí an Gharda i mBaile Átha Cliath ag cur Gaeilge oifigiúil ar mheamraim Bhéarla agus ag cur Béarla de shaghas éigin ar mheamraim Ghaeilge d’oifigigh ná raibh sí acu ná aon chuimhneamh acu uirthi.’ De réir an Irish Times shroich sé céim sháirsint ··· Deirtear i gcuntas an Irish Times: ‘Outwardly Rabelaisian, he was inwardly staunchly religious
Tá cuntas iarbháis in Irish Times 26 Meitheamh 1999 ··· Deirtear in Irish Times: ‘In time, Mr Ó Muirí became the main anchor-man of the programme ··· Nuair a d’éag Donal Foley[B4] i 1981 scríobh sé sraith alt san Irish Times faoin teideal ‘In the Village’
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá cuntais iarbháis: ag Michael Ryan in Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland 115, 1985; in Irish Times 1/2 Eanáir 1985; agus in Seanchas Ard Mhacha, 1989 ··· Whitaker (Irish Times 1/2 Eanáir 1985): ‘He was an extremely modest man, diffident almost, who was in no way pretentious about his scholarship ··· His contribution to Irish life was a reflective, constructive one.’ In ‘Tuarascáil’ san Irish Times 9 Eanáir 1985 dúirt an t-eagarthóir Eibhlín Ní Bhriain[q.v.]: ‘Ba iontach díograiseach an t-oibrí é ariamh agus nuair a d’éirigh sé as a chúrsa fada fónaimh i saol an oideachais, ní raibh ach gur chuaigh sé i mbun réim nua beatha
Scríobh Muiris de Prionnbhíol ‘Cuimhne Phearsanta’ in Feasta, Márta 1997 agus bhí cuntais iarbháis in Irish Times 3 Feabhra 1997 agus in Cork Examiner 3 Feabhra 1997 ··· Siopa beag grósaeireachta a bhí ag an athair, más fíor cuntas an Irish Times, ach deir an Examiner gur ghréasaí ba ea é ··· Deirtear i gcuntas an Irish Times: ‘He was not interested in party politics, but in 1971 organised a “GAA Northern Relief Day” to identify the GAA in a positive and practical way with the relief of distress which had resulted from internment and more than two years of disturbances in Northern Ireland
Tá cuntas iarbháis freisin in Irish Times 15 Nollaig 2001 ··· Is é a deirtear san Irish Times: ‘He was frequently called to sit in courts in other districts because of his command of Irish.’ Ach is faoi Dhúiche Cathartha Bhaile Átha Cliath a bhí sé ag obair ina dhiaidh sin ··· Cuireann an Irish Times béim ar an gcaoi a gcaitheadh sé le cúiseanna a bhain le mná: ‘Judge Delap sought to protect women and to secure a fair deal for them in the cases which came before him
Díol iontais is ea é gur chuir sé anam arís i bhfoirmlí filíochta na Gaeilge’, a dúirt Seán Ó Ríordáin [B3] ina cholún san Irish Times 4 Bealtaine 1974 ··· Bhí an abairt seo ag Mac Conghail i dtuairisc bháis Uí Ghaoithín in Irish Times 30 Aibreán 1974: ‘Ní háibhéil a rá gur “nuafhilíocht” a chleachtaigh an Gaoithíneach, bíodh is gur fáisceadh é as ithir sheanda an tseanchais ··· Bhain an chuid is mó de cholún Irish TimesSheáin Uí Ríordáin an mhaidin Sathairn sin leis: lena phictiúr a tógadh ag Féile Scríbhneoirí Chorca Dhuibhne tamall gairid roimhe sin agus lena dhealraithí a bhí sé ann le Don Quijote, agus le dán a bhí aige in uimhir na Márta de Agus, ‘Na Speabhraídí Saolta’, arb ionsaí é ar bhearbóirí Chorca Dhuibhne
Tá cuntas air sa cholún ‘An Mhuintir s’againne’ in Scéala Éireann 5 Feabhra 1955 agus cuntas iarbháis in Irish Times 25 Eanáir 2003 ··· B’as Biorra do mhuintir Bhrioscú agus bhí an teach tábhairne Tolka House ag seanathair Aodhagáin, fear a bhí freisin ina chló-eagraí ag an Irish Times ··· Deirtear san Irish Times: ‘In his early teens he developed a talent for writing, becoming Irish correspondent of the British-based Radio Pictorial.’ Le linn dó a bheith sa Choláiste Ollscoile bhí sé ina reachtaire ar an gCumann Gaelach agus ina eagarthóir ó am go céile ar irisí na mac léinn: Cothrom na Féinne, An Iodh Morainn agus The National Rooster
Tá cuntas uirthi in Irish Times 1/2 Eanáir 1986 maille le hómós ó Sheán Mac Réamoinn, agus tá cuntais ag a cairde (Art Ó Beoláin, Siobhán Nic Cionnaith [q.v.], Máirtín Ó Sioradáin, Tomás de Bhaldraithe [q.v.], Proinsias Mac Aonghusa, Piaras Ó Dúill, Seán Mac Réamoinn) in ‘Tuarascáil’ san Irish Times 8 Eanáir 1986 agus ag Riobard Mac Góráin in Comhar, Feabhra 1986 ··· Anybody less suited to, or with less taste for, that bland and well-heeled milieu, it would be hard to imagine, so I hasten to add that she was PR for Gael Linn, an enterprise not notably either bland or well-heeled.’ Bhí nuachtscannán seachtainiúil Gael Linn ‘Amharc Éireann’ faoina cúram freisin. I 1965 d’earcaigh Donal Foley [B4] í ar fhoireann an Irish Times
In Irish Times 9 Deireadh Fómhair 1982 tuairiscíodh go ndúirt an t-amhránaí Seán Mac Donncha faoi: ‘.. ··· In Irish Times 9 Deireadh Fómhair 1982 dúradh go dtaistealaíodh sé timpeall leis an ngrúpa The Dubliners chuig coirmeacha ceoil, é ag bailiú ceolta i rith an ama, agus gur cailleadh na céadta fonn agus amhrán i ndóiteán i Lios Dúin Bhearna i rith ceann de na turais sin ··· In ‘Tuarascáil' (Irish Times 13 Deireadh Fómhair 1982) dúradh: ‘Fíorannamh a thagann duine chomh tréitheach leis os comhair an tsaoil agus is annamh fós a éiríonn lena leithéid cuid éigin dá bhuanna a chur i bhfeidhm chun leasa an phobail
Faoina aistí in The Irish Times, deir Seán Ó Mórdha: ‘Colún é seo go bhféachfar air amach anseo mar chuid an-tábhachtach de stair litríochta na Nua-Ghaeilge’ (in ‘An Púca Léannta’, An duine is dual: aistí ar Sheán Ó Ríordáin in eagar ag Eoghan Ó hAnluain, 1980). Tá sé ar an bhfíorbheagán de scríbhneoirí na Gaeilge a bhfuil a mbeathaisnéisí liteartha scríofa ··· Bhí sé ag scríobh go rialta in The Irish Times ó 29 Feabhra 1968 amach ··· Sa chlár saothair úd in Comhar tá liostaithe freisin na taifid fuaime agus scannáin atá á gcoinneáil ag RTÉ agus Raidió na Gaeltachta, agus na haistí go léir, breis is 400 díobh, in The Irish Times anuas go dtí 18 Nollaig 1975
Bhí colún san Irish Times aige ó 1953 go 1956 ··· Is mar seo a chuir Seán Ó Ríordáin síos air: ‘Ní cosaint na cúise a mhodh oibre ach ionsaí ar an namhaid’ (Irish Times 5 Samhain 1970)
Bhí iníon amháin acu, Eibhlín, iriseoir foirne ag an Irish Times (d’éag 1 Eanáir 1986) Bhí sé ar thaobh an Chonartha Angla-Éireannaigh ··· I bportráid a d’fhoilsigh an Irish Times i 1955 (sliocht i gcló in eagrán 12 Lúnasa 1974) dúradh nach aon duine amháin a bhí ann ach coiste: ‘Perhaps the man’s appearance helps to create the illusion
Deirtear in The Irish Times 10 Feabhra 2007 go mba ghaol gairid í le W ··· Tá cuntas iarbháis in Irish Times 10 Feabhra 2007 agus deirtear gurbh in Torquay, Devonshire, a rugadh é ar 2 Eanáir 1925, go bhfuair a mháthair bás i 1935 agus gurbh ag an bpointe sin a chuir an t-athair, John Vignoles, aisteoir, i gcúram mhuintir Dix é. Sna 1920idí agus sna 1930idí bhíodh cruinnithe sa tSiopa Tuaithe ag Na Cairde Gael, cumann a bhunaigh Úna agus a raibh spéis acu in imeachtaí Chonradh na Náisiún
Tá cuntas ar a sheirbhís i Léig na Náisiún sa Dictionary of National Biography 1951–1960 agus ag Seán Cronin in aiste in Irish Times, 29 Nollaig 1989 ··· Bhí Gageby (1918-2004), eagarthóir cáiliúil an Irish Times, pósta ar Dorothy, iníon le Lester. Tá tuilleadh eolais faoin mbeatha seo ar fáil ar http://dib.cambridge.org/ »
Chuir Irish Times 8 Feabhra 1954 an abairt seo i gcló: ‘He looks like a prophet from the Bible or one of the ancient Irish kings’ ··· Dar leis an Irish Times gurbh é sin an chéad phósadh Caitliceach san áit ó aimsir an Reifirméisin. Nuair a aistríodh é go Meiriceá mar mhisinéir thug sé leis teachtaireachtaí rúin chuig de Valera agus Harry Boland
Ní foláir nó tá nithe fánacha gan bailiú go fóill, mar shampla, an t-amhrán Gaeilge a bhí aige in Irish Times 30 Meitheamh 1956 nuair a tugadh ceadúnas óil do Mhuiris [Kruger] Caomhánach[B1] agus an dráma aonmhíre Lá breá san Reilig agus na haistí úd in Comhar ··· An bhliain dár gcionn bhí an sraithscéal The Scarperer aige in The Irish Times faoin ainm cleite Emmett Street; tá sé bunaithe ar a gheábhanna smuigléireachta chun na Fraince i 1952 agus foilsíodh mar úrscéal é i 1962
As a leabhar agus as a chraolta atáim á léamh’ (Irish Times 18 Nollaig 1975) ··· ‘Kerry author killed in hit-and-run’ an cheannlíne a bhí ar thuairisc a bháis san Irish Times 10 Nollaig 1975
Learning a second language was, in some ways, a classical education’ (Irish Times 24 Márta 1926). Ba é a chéad fhoilseachán The story of Thomas Ashe (1918) ··· It was written by him who writes as Myles na Coppalleen [sic] in the Irish Times
He brought it to the notice of Brian Ó Nualláin’ (Irish Times 20 Nollaig 1974). Dubhghlas de hÍde [B4] a bhí mar ollamh aige agus bhí aistí aige ag gearán faoi roinn na Gaeilge in The National Student Márta 1931 agus in The Nation 8 Samhain 1930 ··· Dúirt Liam Mac Gabhann in Irish Times 22 Márta 1978: ‘Cearbhall and Aenghus [were] among the first batch to be called to work in the Irish Press in 1931—I believe that this was at the request of Eamon de Valera who was a friend of their father and who had watched their progress in secondary school and in the university
Bhí ardspéis ag Sally agus Alex sa cheol agus ba chuimhin le Pat Loughrey, nia bhean chéile Alex, go scríobhadh Sally léirmheasanna ceoil in Irish Times faoi ainm pinn ··· Chan Cantairí RTÉ agus léigh na cumadóirí Gerard Victory agus John Kinsella paidreacha ag Aifreann speisialta in Eaglais Shliabh Arguis, Baile Átha Cliath. Scríobhadh in ‘Tuarascáil’ (Irish Times 5 Eanáir 1983): ‘Bhí sé chun tosaigh ar an muintir a bhí ag iarraidh spreagadh úr agus samhlaíocht úr a thabhairt isteach sa saol Gaelach i ndeireadh na dtríochaidí
Sin an cineál duine a bhí ann: níor scríobh sé féin cuid mhór ach ghríosaigh sé féin cuid mhór daoine eile chun scríofa’. Scríobhadh sé léirmheasanna ar dhrámaí Gaeilge san Irish Times agus alt rialta in RTÉ Guide ··· Dúradh in Irish Times 9 Meitheamh 1976 go raibh tráchtas á scríobh aige ar Teilhard de Chardin
Tá cuntas uirthi in The Irish Times 12 Meitheamh 1999 agus in Foinse 18 Aibreán 1999 ··· Deirtear (Irish Times) gur theastaigh ó Earnán de Blaghd [B5] go mbainfí úsáid as an bhfocal ‘teilís’ ach gur éirigh le hÁine ‘telefís’, téarma atá níos gaire d’fhocal de Bhaldraithe, a chur chun cinn. Bhí baint aici le Conradh na Gaeilge óna hóige agus bhí sí ar an gcoiste a d’athbhunaigh an tOireachtas i 1939
Faoin gceannteideal ‘A Swiftian pen, the scourge of both hypocrisy and humbug’ bhí cuntas air in Irish Times 15 Márta 2003 ··· I Londain d’oibrigh sé i nuachtáin áitiúla agus ar ais in Éirinn dó bhí sé ag scríobh don Connacht Tribune sular ceapadh é ar fhoireann an Irish Times i 1968
I dtuairisc an bháis in Irish Times 16 Meitheamh 1967 dúradh: ‘Seán Ó hÉigeartaigh will be remembered as the man who did the most practical and effective work for Irish writing since the restoration movement started’ ··· An lá dár gcionn in Irish Times scríobh Seán Mac Réamoinn: ‘Bhí Seán Ó hÉigeartaigh ar na daoine ba dhíograisí dár mhair riamh in Éirinn
Dúirt de Blaghd [q.v.] i ndiaidh a bháis in Irish Times: ‘Under his guidance the Commission prepared a careful and comprehensive report on the state and prospects of the language in the various Gaeltacht and semi-Gaeltacht areas and on the measures necessary to preserve and strengthen it ··· I dTeach Lissenfield, Ráth Maonais, a bhí cónaí ar an teaghlach ar feadh 45 bliain. Dúradh in ‘Tuarascáil’ (Irish Times ) i ndiaidh a bháis: ‘Ar ndóigh níor chuir éinne amhras ariamh ina mhisneach ná i ndaingne a dhúthrachta chun na nithe ar chreid sé iontu
Tá cuntais air in The Magill Book of Irish Politics, 1981 agus in Irish Times 19 Eanáir 2002 ··· But his courtesy and wit were appreciated and made him a popular figure outside his official duties’ (Irish Times)
Tá cuntais ar a bheatha in Foinse 29 Iúil 2001 le Pádraig Ó Snodaigh agus in Irish Times 4 Lúnasa 2001, agus tá iontrálacha in Who’s Who, What’s What and Where in Ireland, 1973 agus in Eolaire Iar-Chonnachta de Scríbhneoirí Gaeilge, 1998 ··· Dúradh san Irish Times i dtaobh fhoilseacháin a roinne i nGaillimh: ‘Perhaps the most impressive single piece of work to emerge from the geography department in its early years was the Galway Gaeltacht Survey [An tSuirbhéireacht ar Ghaeltacht na Gaillimhe, 1969]
Tá cuntais iarbháis: in Irish Times 13 Eanáir 2001; ag Mairéad Ní Chinnéide agus Proinsias Mac Aonghusa in Foinse 14 Eanáir 2001 ··· Labhair sé in aghaidh na cinsireachta: ‘Those who would wish for the victory of truth should be the most adamant in demanding broadcasting time for the person whose political, religious, social or cultural doctrine they themselves regard as being fundamentally false’ (i gcló in Irish Times)
Tá eolas ar chúrsa a shaoil in Irish Times 19 Feabhra 2000 agus ag Micheál de Mórdha in Foinse 20 Feabhra 2000 ··· Tá beathaí gairide nár cnuasaíodh le fáil in Feasta, Roscommon Herald Centenary Supplement, Comhar, Irish Times, Inniu, Studies, Journal of the Kerry Archaeological and Historical Society, Zeitschrift für celtische Philologie, Scríobh ..
Tá cuntas iarbháis in Irish Times 13 Márta 1999 agus ag Pádraig Ó Baoighill in An tUltach, Aibreán 1999 ··· an Dúin, atá luaite mar áit dúchais san Irish Times
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Rinne an UDA an ball seo de Conradh na Gaeilge a lámhach ina theach féin i mBéal Feirste 2 Feabhra; tá tuairiscí ar an dúnmharú ag Gearóid Ó Cairealláin in Lá 4, 6 agus 7 Feabhra 1992; in Irish Times 3 agus 4 Feabhra 1992 ··· Thuigfeá ó rud a dúirt Sinn Féin tar éis a dhúnmharaithe gur bheag ar fad an bhaint a bhí aige le polaitíocht (Irish Times)
Tá cuntas air in The Magill Book of Irish Politics, 1981, in eagar ag Vincent Browne, in Irish Times 19 Meán Fómhair 1983 agus ag Proinsias Mac an Bheatha[q.v.] in Inniu 30 Meán Fómhair 1983 ··· He changed the existing view of the Gaeltacht as an area of crafts and cottage industries and promoted it as having equal claim to the more sophisticated industries brought in by foreign investment’ (Irish Times 19 Meán Fómhair 1983)
Tá cuntas air: in The Irish Times 20 Samhain 1999; in Feasta, Nollaig 1999; agus ag Tomás Ó Concheanainn in Éigse XXXIII, 2002 ··· Bhain an tOllamh Ó Cuív máistreacht amach ar fhilíocht na scol, ar theanga shaothraithe agus ar mheadarachtaí casta na Gaeilge Clasaicí.’ Agus bhí an méid seo in Irish Times: ‘While Professor Ó Cuív’s work was primarly scholarly, he never lost his belief in the importance of the Irish language as a living vernacular
Tá cuntais air: ag Cathal Ó Feinneadha, a bhí ina uachtarán ar an gConradh 1965-68, in Feasta, Samhain 1997; ag Muiris Mac Conghail agus Mícheál Ó hUanacháin in Irish Times 12 Samhain 1997; ag Micheál Mac Aonghusa in Feasta, Márta 1998 ··· An uair, ámh, a bhraith sé easnamh ar an iris, mar a bhraith i gcás an cheoil de, chuir sé Charles Acton an Irish Times ag soláthar ábhair dó i mBéarla, agus dhein sé féin athleagan Gaeilge a chur ar fáil de
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 ‘A lifelong promoter of Irish language and culture’ an cheannlíne ar an gcuntas iarbháis in Irish Times 15 Márta 2003 ··· ‘Ar feadh tríocha bliain, ó 1958 amach, bhí sé ina léachtóir ag an Roinn Oideachais ar chúrsa samhraidh don Teastas Timire Gaeilge—cúrsa speisialta ar mhodhanna múinte teanga agus imeachtaí cultúrtha’ (Irish Times)
Tá cuntas air: in Irish Times 10 Samhain 2001; in Foinse 11 Samhain 2001 ag Colmán Ó Raghallaigh; agus in The Magill Book of Irish Politics, 1981 in eagar ag Vincent Browne ··· Tuairimítear i gcuntas an Irish Times gurbh é an chaoi ar chaith rialtas Fhianna Fáil leis na múinteoirí náisiúnta le linn stailc fhada 1946 a thiomáin i dtreo na polaitíochta é
Tá ‘Proinsias Mac Cana ag comhrá le Risteárd Ó Glaisne’ [q.v.] i gcló in Inniu 3 Nollaig 1971, agus tá cuntais iarbháis in Irish Times 29 Bealtaine 2004, in Independent (Londain) ag W.J ··· Bhí teach saoire acu i gCnoc Fola i nGaeltacht Dhún na nGall agus thacaigh sé, dar le tuairisc an Irish Times, le Gluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta
Chaith sé tamall ina chriticeoir drámaíochta ag raidió RTÉ. Is ina thaobh a scríobh Alan Titley sa cholún ‘Crobhingne’ (The Irish Times 26 Eanáir 2012): File ba ea é mar gur thit sé i ngrá leis an mionrud ··· Deirtear in The Irish Times ar 21 Eanáir 2012 go bhfuair a pháirtí Alan Biddle bás in 1994. Leabhair Ó Cearnaigh, S
Ina nóta báis ar The Irish Times (29 Meitheamh 2013) deirtear: He believed that people lacked an incentive to speak Irish ··· Scríobh sé idir dhánta agus aistí critice, agus foilsíodh léirmheasanna dá chuid maidir le ceol, drámaí, agus litríocht i líon mór nuachtán agus irisleabhar, The Irish Times agus Comhar go háirithe
Scríobhadh sí go rialta do na nuachtáin Scéala Éireann / The Irish Press, Anois agus The Irish Times ··· Ina chuntas iarbháis ar The Irish Times, deir Eagarthóir Gaeilge an nuachtáin sin, Pól Ó Muirí, gur duine de na daoine ab uaisle in Éirinn í, go raibh sí cineálta ciallmhar cumasach ciúin agus nár bhean í ar bhain buaileam sciath léi
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 An cheannlíne ar thuairisc a beatha agus a báis in Irish Times 31 Iúil 2004 ná ‘Mary Ellen Begley: Singer, dancer, Gaeilgeoir and mother of one of Kerry’s great musical families’ ··· Bhí suim aigesean sa cheol agus sna hamhráin agus ba leis an halla rince ar an Muiríoch a raibh na sagairt go mór ina aghaidh – ‘The Carnegie Hall of West Kerry’ a thugtar air i gcuntas sin an Irish Times
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tugann Liam Mac Con Iomaire ómós dó in Foinse 12 Deireadh Fómhair 2003 agus tá cuntas air i leathanach na marbh san Irish Times 11 Deireadh Fómhair 2003 ··· Chaith sé tamall ag obair do Ghael Linn agus deirtear san Irish Times faoina shaothar dóibh: ‘..
Bhí cuntas iarbháis ag an Dr Éamonn Ó hÓgáin in Foinse 22 Deireadh Fómhair 2006 agus an teideal a bhí ag an Irish Times 28 Deireadh Fómhair ar a gcuntas ‘Archivist who effected first transfer of cabinet files to State care’ ··· ‘A persistent advocate of up-to-date legislation for the conservation and accessibility to the State’s archives records, he had a major hand in the drafting of the National Archives Act of 1986, which, among many other provisions, led to the amalgamation of the Public Record Office and the State Paper Office to form the National Archives’ (Irish Times). Tar éis dó dul ar pinsean chaith sé tamall ag obair i nDún Mhuire, teach léinn agus taighde na bhFroinsiasach i gCill Iníon Léinín, mar a raibh páipéir an Ghinearáil Seán Mac Eoin (1893-1973) agus páipéir Éamon de Valera á gclárú aige
Tá cuntas air ag Risteárd Ó Glaisne in De bhunadh Protastúnach nó rian Chonradh na Gaeilge, 2000 agus tá cuntais iarbháis in Irish Times 30 Aibreán 2005 agus ag Andrew Carpenter agus Ian Campbell Ross in Eighteenth-Century Ireland: Iris an dá chultúr, 20, 2005 ··· A walk in the woods with him was a fascinating experience’ (Irish Times)
Kelleher on Ireland and Irish America, 2002; san Irish Times 17 Eanáir 2004 agus in ‘Harvard Gazette Archives’ ar an idirlíon ··· Bhí an tOllamh Maurice Harmon ar dhuine dá mhic léinn iarchéime agus bhí litir aige san Irish Times 8 Eanáir 2004: ‘Greatly admired by his colleagues at Harvard ..
I ndiaidh a bháis bhí idir chuntais ar a bheatha, ailt ómóis, agus tuairiscí, agus aistí ar a thábhacht agus a thionchar: ag Pól Ó Muirí in Irish Times 21 Meitheamh, ag Gabriel Rosenstock in ‘Tuarascáil’ sa pháipéar céanna 22 Meitheamh, agus ar leathanach na marbh sa pháipéar sin (‘Loss to Ireland’s artistic circle’) 25 Meitheamh; ag Siobhán Campbell in Sunday Tribune 26 Meitheamh; ag Breandán Mac Gearailt (‘Dúluachair ar lucht Gaolainne i ndiaidh Davitt’) agus ag Alan Titley in Foinse 26 Meitheamh ··· Giotáraí maith ba ea Michael agus Bob Dylan ina dhia beag aige’ (Rosenstock san Irish Times)
Tá aistí ómóis ag Micheál de Mórdha agus Breandán Mac Gearailt in Foinse 12 Meitheamh 2005 (‘Banríon na Scéalta’) agus tá cuntas iarbháis ar leathanach na marbh san Irish Times 18 Meitheamh 2005 (‘Renowned scéalaí with storytelling in her blood’) ··· Tá i gcló ag Micheál de Mórdha abairt a scríobh Ó Ríordáin fúithi ina cholún san Irish Times: ‘Peig Sayers eile is ea Cáit Bean an Fheirtéaraigh
Tá eolas ina thaobh in: Scríbhneoirí na Gaeilge 1945-1995 (1995) le Seán Ó Cearnaigh; Eolaire Chló Iar-Chonnachta de scríbhneoirí Gaeilge (1998); sna cuntais iarbháis in: Foinse 9 Samhain 2003; Irish Times 15 Samhain 2003; Sunday Independent 23 Samhain 2003 le Nollaig Ó Gadhra; Southern Star 27 Nollaig 2003 le Nollaig Ó Gadhra; Examiner 12 Samhain 2003; Saol, Eanáir 2004; Methodist Newsletter, Aibreán 2004; An tUltach, Márta 2004 le Seán Ua Cearnaigh; Lá 10 Samhain 2003 le Eoghan Ó Néill. I gceantar Dhoire Garbh Thoir tamall ó Dhroichead na Bandan, Co ··· Bhí an Irish Times ar na páipéir a raibh colún rialta Gaeilge aige iontu ar feadh tréimhsí sna 1950idí agus sna 1960idí
Tá cuntas air in Irish Times 13 Meán Fómhair 1903 ··· Deirtear san Irish Times faoin tréimhse sin: ‘From this experience stemmed his conviction that education is the key to the alleviation of poverty
Gheofar cuntas freisin in Irish Times 16 Aibreán 2005. I mBaile an Sceilg, i bparóiste na Priaireachta (‘Is fearr seachtain sa Phriaireacht ná bliain ar scoil’), Co ··· Is é a deirtear in Irish Times: ‘He was also a painter, painting with acrylics on canvas
‘Gaeltacht legend who was poet and actor’ an ceannteideal ar chuntas iarbháis an Irish Times 2 Nollaig 2006 ··· Deirtear in Irish Times gur chaith sé tamall gairid ag obair sna Stáit Aontaithe
Scríobh James White tuairisc air in The Irish Times 5 Bealtaine 1964 ··· He was a keen athlete, taking part in boxing, fencing, rowing, handball, football, squash, hurling and shooting’ (Irish Times)
Faoin teideal ‘Renowned scholar who promoted Irish education, language and culture’ tá cuntas iarbháis in Irish Times. I gCoill an Iúir, Cnoc Rua, Co ··· Deirtear san Irish Times: ‘His tenure coincided with a period of great change in education that saw the introduction of the new curriculum and the restructuring of teacher training
man’, a dúirt a gharmhac Cian (Irish Times 4 Eanáir 1980) ··· Cothrom chéad bliain a bhreithe scríobh a gharmhac Cian Ó hÉigeartaigh in Irish Times 4 Eanáir 1980: ‘His great virtue was the originality and self-reliance of his judgement
Tá cuntas iarbháis in Irish Times 19 Márta 2005 agus tá cuimhní T ··· Deirtear san Irish Times: ‘The private secretary was able to provide some continuity during those unprecedented changes of president.’ Chuaigh sé amach ar pinsean i 1978
‘Poet, teacher and defender of the Irish language’ is teideal don gcuntas iarbháis in Irish Times 23 Meán Fómhair 2006 ··· In Irish Times 10 Nollaig 1997, rinne Michael Davitt léirmheas ar an gcnuasach deiridh sin agus dúirt: ‘Ó Tuama’s poetry displays a characteristic sometimes attributed to gifted traditional musicians: discernment ...
Bhí cuntas ar a shaol in The Irish Times 18 Iúil 2009, go gairid i ndiaidh a bháis. San Fhearann, Baile an Fheirtéaraigh, Co ··· Is é a dúirt Aoibheann Nic Dhonnchadha, Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, ina thaobh (The Irish Times 18 Iúil 2009, go gairid i ndiaidh a bháis): ‘Na tréithe a thaitin le Muiris i ndaoine eile – Gaelachas, féith an ghrinn, dílseacht agus bua caradais – tréithe is ea iad a bhí ann féin go smíor.’
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I ndiaidh a báis foilsíodh cuntas ar a saol in The Irish Times agus scríobh Pat Wallace, ceannasaí Ard-Mhúsaem na hÉireann, cuntas uirthi in The Sunday Independent 23 Márta 2008 arb í an abairt tosaigh ann: ‘Mairéad Dunlevy was one of the greatest ever curators in the National Museum of Ireland’s 130-year history.’ Chuir Máire Ní Néill agallamh uirthi in ‘Mairéad Dunlevy – bean chumasach oibre le tréan panache’ Beatha dhuine a thoil (1996) ··· ‘Have we gained freedom at last when subjects that were previously included in the history of sword and state are now studied separately?’, a scríobh sí in 2004 (The Irish Times 4 Meán Fómhair 2004)
Bhíodh alt i gcló aige in The Irish Times anois is arís agus in 1995 bhuaigh sé comórtas na Nollag ag an gcolún ‘Tuarascáil’ le haistriúchán ó Ghaeilge na státseirbhíse go Gaeilge nádúrtha ··· Ainmníodh cnuasach dá ghearrscéalta, Brocairí Bhedlington agus scéalta eile (1996), le haghaidh Duais Liteartha an The Irish Times agus bhí Exile (1994), a aistriúchán arDeoraíocht le Pádraig Ó Conaire, ar an ngearrliosta le haghaidh ‘Aristeion’, duais Chomhairle na hEorpa
(Pine 2005:99) Deir Orla, iníon le Fachtna (The Irish Times 30 Eanáir 2010): ‘He travelled with Michael McNamara, head of the then Municipal School of Music, to recruit musicians from behind the then Iron Curtain and they did everything on a shoestring.’ Is é a deirtear in The Irish Times 20 Feabhra 2010: In late 1952 he was faced with the extraordinary possibility that the entire Prussian State Orchestra, based in the Staatsoper in East Berlin, wished to defect to the West in general, and Ireland in particular
Ag Aifreann na marbh i mBaile na Manach, Baile Átha Cliath, dúirt a mhac gur taibhríodh d’Aindreas uair gur casadh an t-athair air. De réir chuntas báis Aindreas in The Irish Times ar 23 Iúil 2011 go raibh spéis sa litríocht ag a mháthair agus go mbaineadh sí taitneamh as úrscéalta Gustave Flaubert ··· I measc na dtagairtí ina dhialann tagraíonn Ó Ríordáin do ‘shárGaeilge’ Aindreas agus deir Ó Coileáin (1982) gurbh iad Seán Ó Mórdha agus Aindreas a chuaigh i mbun na hidirghabhála ar son Uí Ríordáin chun go bhfoilseofaí alt leis gach Satharn in The Irish Times ··· Is insuime go bhfuil cuntas lán de ghreann i dtaobh mhustais agus Bhéarla uasal Aindreas ag an Ríordánach (The Irish Times,13 Bealtaine 1972)
Dar le cuntas iarbháis in The Irish Times bhí sí ábhairín réabhlóideach sa chlochar sin ··· Deirtear i gcuntas The Irish Times: ‘With funding from the Department of Education, Teilifís Scoile was instrumental in updating teaching methods and curricula
Is é a deirtear in Irish Times 16 Samhain 2002: ‘He had been decorated for his military service in the first World War ··· This and his complete disregard for easily-won laurels were the reasons for his reluctance to publish.’ Níl liostaithe ag Best agus Baumgarten ach trí alt, an chéad cheann i 1929 agus an ceann deiridh i 1955. Tá cuntas iarbháis ar a bhanchéile in Irish Times 16 Samhain 2002 faoin teideal ‘Caitríona Hertz-Wandersleb: “Unofficial” Irish ambassador in Bonn’
I gcuntas air i ndiaidh a bháis in The Irish Times 7 Márta 2009 deirtear: He retained his interest in Northern politics, and hoped to stand as a Unity candidate for Fermanagh-South Tyrone in the 1966 Westminster election ··· Deirtear sa chuntas céanna in The Irish Times: He became a vegetarian in his teens
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá cuntas báis in The Irish Times 18 Meán Fómhair 2010 ··· Bhí Séamus ina bhall tamall de ghluaiseacht Ailtirí na hAiséirí. Bhí sraitheanna alt ar an Rúis i gcló aige in Irish Times ó 1959 go 1972 (‘An eye on Russia’ agus ‘An eye on Eastern Europe’)
Sa léirmheas in The Irish Times ar 22 Iúil 2000 scríobh Liam Mac Cóil: ‘Although eminently straightforward, this is not a simple book; its genesis and subsequent editing are almost as interesting as the content, and have many implications for the future of the genre.’ Faoin teideal Une vie Irlandaise: du Connemara à Ráth Chairn; histoire de la vie de Micil Chonraí (2010) a d’aistrigh Jean Le Dû go Fraincis é. Sa Mháimín i gceantar na nOileán, Conamara, a rugadh Micil ar 20 Lúnasa 1919 (ar an lá roimhe sin, dar lena iníon) ··· ‘The account gains depth and poignancy when Micil goes on to tell us about his own career, thereby casting interesting light on some major aspects of Irish life as lived in the middle of the 20th century’ (Liam Mac Cóil, The Irish Times 22 Iúil 2000)
In The Irish Times 11 Nollaig 1995 tugann Seán Ó Lúing (q.v.) léargas dúinn ar an mórmheas a bhí ag a chomhghleacaithe i Rannóg an Aistriúcháin air: Scéal bróin agus mairgne
Bhí idir dhrámaí agus gearrscéalta á scríobh aige ach níor foilsíodh aon rud dá dhéantús go dtí gur cuireadh alt leis i gcló in The Irish Times in 1962, tuairisc ar chóras an ombudsman sna tíortha Lochlannacha
Ainmníodh é do dhuais amharclainne Irish Times/ESB i ngeall ar an ról a bhí aige sa léiriú a rinne Druid ar The dead school le Pat McCabe
Bhí alt ina thaobh ag Niall Comer, Uachtarán Chomhaltas Uladh, agus múinteoir in Acadamh na mBuachaillí i nDún Geanainn, in Gaelscéal ar 27 Lúnasa 2010 agus bhí beathaisnéis ghairid in The Irish Times ar 11 Meán Fómhair 2010. Ailt Gaelscéal, 27 Lúnasa 2010
Sin é a dúirt Anraí Mac Giolla Chomhaill in Irish Times 5 Aibreán 1983
Foilsíodh cuntais iarbháis air ar roinnt mhaith nuachtán, ina measc siúd, The Irish Times, The Guardian, The Times agus The Times Higher Education Supplement. Maireann a bhean chéile, Angela (O’Riordan), a iníon Rachel, agus beirt mhac, Killian agus Tiarnán.
Scríobhadh fógraí báis agus ailt ómóis di in Guth Ghoill, The Tírconaill Tribune, The Irish News, The Irish Times, SAOL, An tUltach, agus Gaelscéal
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Gheofar beathaisnéisí gairide in Eolaire Chló Iar-Chonnachta de scríbhneoirí Gaeilge (Uí Nia 1998), in Scríbhneoirí na Gaeilge 1945-1995 (1995) le Seán Ó Cearnaigh agus in The Irish Times 11 Nollaig 2011
Ba liosta le lua na hailt ar litríocht na Gaeilge a bhí i gcló aige in irisí, i leabhair agus i bhféilscríbhinní, go háirithe in Comhar, Scríobh, The Irish Times, Ireland of The Welcomes agus Canadian Journal of Irish Studies
Tar éis dó filleadh ar Éirinn chaith sé beagnach daichead bliain ag obair do Bhord Soláthair an Leictreachais. Ó na1950idí luatha ar aghaidh bhíodh ailt i gcló aige in Comhar, Feasta, Inniu, Anois, An Aimsir Óg agus The Irish Times agus chraoltaí cainteanna dá chuid ar Radio Éireann agus ar Raidió na Life ··· Foilsíodh píosa le hArt Ó Maolfabhail ar an leabhar céanna sa tsraith ‘Beocheist’ in The Irish Times timpeall an ama chéanna
Tá aistí ómóis ag Liam Mac Con Iomaire in Foinse 30 Meán Fómhair 2007 (‘Banríon gan choróin an Phobail Ghaelaigh’) agus foilsíodh cuntas ar a saol in The Irish Times 29 Meán Fómhair. Ar an mBaile Loiscthe i bparóiste Chill Maoilchéadair, Corca Dhuibhne, Co
Is mar seo a thagraítear dá ról ann i dtuairisc a bháis san The Irish Times 15 Nollaig 2007: One Congo veteran remembered him as a “rather strict commanding officer.” Another recalled a good officer who “kept morale going” but was a “stickler.” His battalion was based in Kamina, in the centre of the Congo
Ar feadh i bhfad bhí colún aige dar teideal ‘Where’s that?’ in The Irish Times
Comhghleacaí leis sa seomra nuachta ba ea Liam Mac Con Iomaire agus bhí seo le rá aigesean faoi Phádraig (atá i gcló sa tuairisc bháis in The Irish Times 23 Meitheamh 2007): Bhíomar beirt inár mbaill de mheitheal oibre ar dheasc na nuachta, nach raibh a sárú le fáil ó thaobh meanman agus comhluadair
Agus bhí cuntas iarbháis in The Irish Times 24 Bealtaine 2007, a scríobh a dheartháir cliamhain agus údar, Patrick Sammon
B’fhéidir a rá gurbh é an Góránach faoi deara go speisialta na himeachtaí ealaíne sin go léir atá sa liosta thuas. Seo mar a chuir ceannasaí Gael Linn, Antoine Ó Coileáin, síos ar a chumas i réimse sin na n-ealaíon in The Irish Times 8 Meán Fómhair 2007: Duine éirimiúil ab ea é le pearsantacht shéimh, duine a raibh bá faoi leith aige le healaíontóirí agus ba mhinic é ag tacú leo
Bhí cuntas ar chúrsa a saoil i gcló in The Irish Times 2 Meitheamh 2007, go gairid tar éis a báis.
D’éag sé ar 7 Feabhra 2009 agus bhí cuntas ar a shaol in The Irish Times 13 Meitheamh 2009 go gairid ina dhiaidh sin.
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá cuntas ar a shaol i gcló in The Irish Times 10 Feabhra 2007
Shuigh coiste cróinéara i Rinn na Mara 1 Iúil agus tá tuairisc air in Irish Times 2 Iúil 1890; tá tagairt don tragóid ag James Joyce in Ulysses. Nuair a phós an t-athair thar n-ais i 1908 chuaigh Moya chun cónaithe i Londain
Tá cuntas ar imeachtaí a shaoil ar leathanach na marbh san Irish Times 18 Feabhra 2006
Faoin gceannteideal ‘Swimmer killed in water accident was noted Irish author’ tá cuntas ar ar tharla dó in Irish Times 15 Lúnasa 2006: ‘The 56-year old Irishman who died after apparently being struck by a jet-ski or a speedboat while swimming in Spain was yesterday named as Seán Ó Siadhail..., a retired school teacher and well-known Irish author.’ Deirtear sa tuairisc gur amach sa bhfarraige ó thrá Cabo Roig, Orihuela Costa, in aice le Torrevieja a fuarthas a chorp
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá eolas ina thaobh in: Scríbhneoirí na Gaeilge 1945-1995, 1995 le Seán Ó Cearnaigh; Irish Times 18 Nollaig, 2004
Tá cuntais air in: Scéala Éireann 30 Eanáir 1960 (‘An Mhuintir s’againne’); ‘Risteárd Ó Glaisne ag comhrá le Lorcán Ó Treasaigh’ Inniu 10 Bealtaine 1971; Scríbhneoirí na Gaeilge 1845–1995, 1995 le Seán Ó Cearnaigh; Eolaire Chló Iar-Chonnachta de Scríbhneoirí Gaeilge, 1998; Irish Times 11 Samhain 2006 (‘Radio train compere and acclaimed writer’)
Ó C.’ In Irish Times 11 Aibreán 2005
Níorbh aon chabhair dó ansiúd go raibh sé ina bhall den Pháirtí Cumannach agus nár cheil sé sin ar an saol mór; bhíodh litreacha polaitiúla aige rialta go leor san Irish Times
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá alt omóis dó ag Micheál de Mórdha in Foinse 2 Bealtaine 2004 agus tá cuntais air in Irish Times 8 Bealtaine 2004, agus ag Breandán ‘Brandy’ Mac Gearailt in Dúthaigh Duibhneach, 2004
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá cuntais iarbháis inIrish Times 2 Eanáir 2004 agus in Irish Examiner 1 Eanáir 2004
Tá cuntas air in Irish Times 15 Iúil 2006 faoin teideal ‘Musical visionary who pushed the boundaries’ agus deirtear ann: ‘Although steeped in the tradition, primarily through his father’s Donegal roots and through Aodh’s role as a music collector, Skara Brae took some of the oldest songs in the tradition and breathed fresh life into them, with their peerless sibling harmonies and sympathetic yet startling arrangements.’ In Béaloideas 74, 2006 tugann Ríonach Uí Ógáin cuntas ar a shaol agus cuireann béim ar leith ar ar bhailigh sé d’amhráin idir Ghaeilge agus Bhéarla i nDún na nGall le linn dó a bheith fostaithe ag Rannóg an Cheoil Tíre, Roinn Béaloideas Éireann (An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath) ó Aibreán go Lúnasa 1974
Ó C.’ [Breandán Ó Cróinín] cuntas air in Irish Times 27 Feabhra 2006 (sa cholún ‘Appreciation’)
Tá tuairisc ar shaol Uí Fhaircheallaigh in Irish Times 7 Feabhra 2004
na Gaillimhe, a seoladh um Nollaig 1921 nuair a chuir Cumann Gaelach na hEaglaise fáilte roimh Éamonn de Valera (An Ghaeilge in Eaglais na hÉireann, 1990 le Risteárd Giltrap). In alt san Irish Times 25 Feabhra 1967 féachann Beatrice siar (‘One Protestant’s claim to Irish identity’): ‘Despite my involvement with the Gaelic League at the beginning of the century, was I really justified in maintaining a completely Irish stance, in view of my Anglo-Irish Ascendancy background
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá cuntais ar a shaol agus a shaothar in Harvard University Gazette 2 Lúnasa 2006 (atá le fáil ar an idirlíon) agus ag SÓC in Irish Times 21 Lúnasa 2006
Tá cuntas iarbháis in Irish Times 21 Bealtaine 2005. I Liafuine, Cill Ghlas, Co
Tá an Irish News agus An Claidheamh Soluis breac ballach le tagairtí dá chuid gníomhaíochta mar chéad rúnaí chraobh Bhaile na Scríne de Chonradh na Gaeilge agus mar mhúinteoir agus dhíograiseoir Gaeilge sa tréimhse 1901/1920. I mBaile na Scríne a rugadh é ar an 4 Meitheamh 1876, an cúigiú duine clainne ag John McNamee agus Matilda Kelly
Ó C.’ aiste ómóis in The Irish Times 27 Meitheamh 2004 agus ag Nicholas Canny tá aiste in Analecta Hibernica, 39, 2006
Tá eolas ina thaobh ag Daire Whelan i bhforlíonadh spóirt an Irish Times 15 Bealtaine 2004 (‘Recognition where due for modest champion’)
Tá cuntais ar a shaol: ag Gearóid Denvir in Foinse 21 Márta 2004; i leathanach na marbh san Irish Times 27 Márta 2004
Foilsíodh cuntas ar a bheatha ar leathanach na marbh san Irish Times 9 Deireadh Fómhair 2004
Tá cuntas ar a bheatha ar leathanach na marbh san Irish Times 22 Iúil 2006
In dhá alt a foilsíodh ar The Irish Times sa bhliain chéanna thug sé iarraidh a chuid taighde ar Bhéarla na hÉireann a chur i láthair léitheoirí an nuachtáin, agus ba léir ansin a dháimh leis an chaint bheo: It is clear that certain views on language that we have inherited from the grammarians will have to be abandoned
Tá cuntais iarbháis in Irish Times 21 Meitheamh 2003 agus in Foinse 22 Meitheamh 2003
Bhí clú agus cáil air mar scoláire Gaeilge agus staraí agus bhí an-éileamh ar cholún a bhíodh aige go rialta san Irish Times.’ Ba é Tomás de Bhaldraithe [q.v.] a chuir eagar ar an mbailiúchán Aistí ó Chléire, 1987
Is i gCill Chainnigh a chuaigh Áine ar scoil ar dtús i 1912 (Stáis a thugtaí uirthi go coitianta agus sin é an t-ainm atá uirthi i bhfógra báis an Irish Times 17 Samhain 2001) sular aistrigh an teaghlach go cathair Luimnigh mar ar fhreastail sí ar Chlochar na Toirbhearta
Tá cuntas iarbháis in Irish Times 9 Lúnasa 2003 agus gheofar tagairtí dó ag Seán Ó hEidirsceoil [q.v.], Manus O’Riordan agus Gustav Klaus in Strong Words Brave Deeds: the Poetry, Life and Times of Thomas O’Brien, Volunteer in the Spanish Civil War, 1994 in eagar ag H Gustav Klaus
in Anois 29-30 Eanáir 1994 agus in Irish Times 8 Feabhra 1994, agus ag Pádraig Ó Fiannachta in An Sagart, samhradh, 1996 (‘Leabharlann Mháirín Uí Dhálaigh ar Ionad an Bhlascaoid’)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá eolas ar shaol agus ar shaothar an fhoclóirí mhóir seo: in Inniu 17 Samhain 1950 sa tsraith ‘Comhaimsirigh’; in Amárach 18 Nollaig 1981 ag Séamus Mac an Rí; in agallamh le Liam Ó Muirthile in Comhar, Aibreán 1989; ag Dónall Ó Baoill in Scríbhneoireacht na gConallach (1990) in eagar ag Nollaig Mac Congáil; ag Éamonn Ó hÓgáin (‘Niall Ó Dónaill 1908-1995’) agus ag Risteárd Ó Glaisne (‘Niall Ó Dónaill: cuimhní pearsanta’) in Anois 18-19 Feabhra 1995; in ‘Tuarascáil’ in Irish Times na Céadaoine i ndiaidh a bháis
Tá cuntas air i leathanach na marbh san Irish Times 11 Eanáir 2003 agus tá leabharliosta cuimsitheach in Dún Mhuire, Killiney 1945-95: Léann agus Seanchas, 1995 in eagar ag Benignus Millett agus Anthony Lynch
Tá cuntas air in Anois 8-9 Meán Fómhair 1990 ag Nollaig Ó Gadhra, agus cuntas ag Proinsias Mac Aonghusa tamall i ndiaidh a bháis in Irish Times
Tá cuntas iarbháis in Irish Times 30 Meitheamh 1997
D’fhoilsigh Lá cuntas iarbháis 24 Eanáir 2002 agus bhí a leithéid ag an Irish Times 26 Eanáir 2002 agus ag an Guardian 4 Feabhra 2002
Tá aiste fhada ar a shaol is a shaothar ag Risteárd in Cothú an dúchais: aistí in ómós don Athair Diarmuid Ó Laoghaire S.J., 1997 in eagar ag Máirtín Mac Conmara agus Éilís Ní Thiarnaigh agus tá cuntas iarbháis in Irish Times 4 Lúnasa 2001. I nDroim Conrach, Baile Átha Cliath, a rugadh é ar 1 Lúnasa 1915
Dúradh ina thaobh in Irish Times 2 Márta 1983 (‘Tuarascáil’): ‘Laoch de laochra na Gaeilge dob ea Ciarán Ó Nualláin
Scríobhadh in Irish Times 3 Bealtaine 1972: ‘Meastar coitianta gurb é guth an Raghallaigh an guth is breátha dar chualathas ó Radio Éireann riamh’ (i gcló ag Risteárd Ó Glaisne in Raidió na Gaeltachta, 1982)
Scríobh ‘M.’ cuntas ómósach uirthi in Irish Times tamall i ndiaidh a báis agus deir ann: ‘Nessa was a charismatic and powerful personality, a constant and solicitous force in the lives of her family, friends and colleagues.’ Is é a thabharfadh duine go láidir leis as an aiste ina taobh ag Pádraig Ó Macháin (‘Nessa Ní Shéaghdha’) in Scoláirí Léinn: Léachtaí Cholm Cille xxxv, 2005 gurbh í an scoláire iomráiteach Gaeilge í is measa ar chaith institiúid stáit léi
Bhí sé fostaithe ag an Irish Times ar feadh sé bliana mar chomhfhreagraí eitleoireachta—ba eisean a thug tuairisc eisiatach ar an gcéad eitilt siar thar an Atlantach 12 Aibreán 1928; mhair a spéis san eitleoireacht agus d’eitlíodh sé féin faoileoirí agus eitleáin bheaga amach as Weston agus Baile Uí Dhónaill sna 1960idí
His untraditional use of Irish and his experimental modes of narration make him also, one suspects, our most unread novelist of recent times.’ Nocht Seán Ó Ríordáin an tuairim seo in Irish Times 12 Lúnasa 1972: ‘Is deacair Ó Súilleabháin a mholadh nó a cháineadh mar ní féidir é a thuiscint’ (i gcló in Traidisiún Liteartha na nGael, 1979). Gar do na hAoraí i mBéarra a rugadh é ar 29 Iúil 1932
Tá tuairisc a bháis in The Irish Times 12 Deireadh Fómhair 1981
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 ‘Last trading skipper of a Galway hooker’ an cheannlíne ar thuairisc bháis an mháistir báid mhóir seo san Irish Times 2 Deireadh Fómhair 2004
Tá cuntas air in Irish Times 1 Meitheamh 2002
McAuliffe; Irish Times 5 Márta 1986; suíomh idirlín Leabharlann Chontae An Chláir
D’fhoilsigh An Clóchomhar Seosamh Mac Grianna: an mhéin rúin (2002) le Fionntán de Brún a ndeir Pól Ó Muirí in ‘Tuarascáil’ (Irish Times 23 Aibreán 2003) faoi gurb é atá ann ‘an chéad mhórstaidéar acadúil atá i gcló ar a chorpus litríochta’; is é a deir an t-údar féin: ‘I dtaca leis an leabhar seo agam féin, saothar critice atá ann agus, mar sin de, tugtar eolas faoi shaol Mhic Grianna de réir mar a bhaineann sé le hábhar na tráchtaireachta.’ Deireadh sé féin gurbh i Lúnasa 1900 a rugadh é ach is é 15 Eanáir 1901 atá sa teastas beireatais a fuair Liam Ó Dochartaigh ón gcláraitheoir i Srath an Urláir (‘Mo Bhealach Féin: saothar nualitríochta’ in Scríobh 5, 1981); níor cláraíodh an bhreith go dtí 9 Feabhra 1901 agus is inspéise gur tharla mórán an rud céanna i gcás lá breithe a dhearthár Séamus Ó Grianna [B2]
Scríobh sé a dhír­bheathaisnéis, Revolutionary in Ireland, 1975 agus tá cuntas iarbháis in Irish Times 26 Bealtaine 2001
Tá cuntais iarbháis in The Irish Times 24 Lúnasa 2002 agus ag A.P
Bhí a athair William ina chló-eagraí san Irish Times
In ‘Tuarascáil’ (Irish Times 16 Eanáir 1989) mhínigh an tOllamh Gearóid Mac Eoin go raibh Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, ag beartú dochtúireacht oinigh a bhronnadh air i 1979 ach nach bhféadfadh sé an turas a dhéanamh
I litir in Irish Times 11 Meán Fómhair 2002 deir an t-údar sin: ‘In fact, secret messages were broadcast later in the war, from January 1942, to pro-German elements in Ireland, mainly using a code hidden in Dr Hartmann’s on-air extracts from an Irish translation of Wolfe Tone’s diaries.’ Deirtear gur mó a bhítí ag éisteacht le craoltaí Mühlhausen agus Hartmann i nDún na nGall ná i gceantair eile Ghaeltachta
D’éag sé 6 Bealtaine 2001 agus bhí cuntas iarbháis in Irish Times 12 Bealtaine
Gheofar cuntais air in Comhar, Nollaig 1999 ag Mícheál Mac Aonghasa, agus in Carn, geimhreadh 1999-2000 ag Cathal Ó Luain, Mícheál Mac Aonghasa, Peter Beresford Ellis, agus Mark Kermode; ag Brendan McWilliams (‘Weather Eye’) in Irish Times 6 Nollaig 1999
Dúradh in Irish Times: ‘A fluent Irish speaker, he was passionately opposed to compulsory Irish, a stance that was highly unpopular in some quarters at the time [lár na 1960idí], not least in his home county.’ Scríobh sé leabhar i nGaeilge ar fhear déanta cleamhnas, Dan Pheaidí Aindí, 1977
Tá cuntas iarbháis in Irish Times 27 Deireadh Fómhair 2001
Tá cuntas air in Magill Book of Irish politics, 1981 in eagar ag Vincent Browne; in Inniu 30 Meán Fómhair 1983 agus in Irish Times 20 Meán Fómhair 1983
Bhí colún aige in Feasta 1985-87, an colún ‘Litir Shasana’ in Amárach, agus aistí in Inniu, Irish Times, Irish Press, Anois, Irish Post
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá cuntais ar an amhránaí cáiliúil seo in Irish Times 21 Nollaig 2002 agus in The companion to Irish traditional music, 1999 in eagar ag Fintan Vallely
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá cuntas air: ag Tarlach Ó hUid in Inniu 19 Meán Fómhair 1957 (‘Comhaimsirigh’); ag Risteárd Ó Glaisne in Inniu 10 Nollaig 1971 (‘Tomás Tóibín ag comhrá le Risteárd Ó Glaisne’); in Irish Times 7 Meitheamh 2002 ag Liam Ó Muirthile (‘An Peann Coitianta’)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 I ndiaidh a bháis scríobh Muiris Mac Conghail cuntas ar an gcumadóir cáiliúil seo in Irish Times
Tá cuntas air ag Bo Almqvist in Irish Times 28 Lúnasa 1985 (i gcló freisin in Old Kilkenny Review, 1985)
Sciath cosanta dúinne i gCúil Aodha dob ea é’, a scríobh Seán Ó Riada [q.v.] in Irish Times 3 Deireadh Fómhair 1970
In Irish Times 1 Iúil 1954 dúradh go raibh sé ina Phríomhthimire ag Bráithreachas na Poblachta i ndiaidh Lewes
Dúradh in ‘Tuarascáil’ san Irish Times 27 Aibreán 1994: ‘Déantar cáineadh géar ann ar pholasaithe rialtais i leith na Gaeilge sa tréimhse 1950-1980 in anailís nua ar staid na teanga’
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Tá cuntais iarbháis: in Foinse 20 Aibreán 2003 ag Breandán Mac Gearailt; san Irish Times 26 Aibreán 2003
/ Nuair a chaithfimid siar é le Kruger’ (Irish Times 30 Meitheamh 1956)
Foilsíodh eolas ar a shaol in Irish Times 23 Márta 2002, in The Guardian 27 Aibreán 2002; ag Patricia Lysaght tá cuntas cuimsitheach i nGaeilge in Béaloideas, 2002
In The Irish Times 10 Deireadh Fómhair 1987 tá alt ag F.D
Bhí an Cairdinéal Tomás Ó Fiaich[q.v.] agus tríocha sagart ag comhcheiliúradh a aifrinn éagnairce in Eaglais Naomh Treasa i gCnoc Mhuirfean (Irish Times 1 Márta 1990)
Tá eolas faoi freisin in Irish Times 27 Deireadh Fómhair 2001
Sa chuntas a thug sé don Bhiúró Staire Míleata deir sé gurbh iad Micheál Ó Coileáin agus Cathal Brugha [q.v.] a d’iarr air dul chun na hIodáile ar thóir arm (cuntas báis in The Irish Times). Chuaigh sé isteach i gCumann Foráis Tionscail Bhaile Átha Cliath in 1912 agus ó 1920 go 1923 bhí sé ina uachtarán air
Dúradh in Irish Times i ndiaidh a bháis: ‘With a fount of knowledge, he was humble and retiring
Cuntas in Irish Times 13 Márta 1974.
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Aiste ag Seán Ó Ríordáin in Irish Times i ndiaidh a bháis: is é ‘An Feairín’ é i ndán Uí Ríordáin
Since his return he has been in delicate health and died rather unexpectedly at 5 o’clock on Tuesday evening.’ In Irish Times 14 December 1874, faoin gceannteideal ‘Sad death of a literary man’, dúradh: ‘A gentleman named John O’Byrne [sic] Crowe who at one time held the position of Professor of Languages in the Queen’s College, Galway, died yesterday after a short illness in a house in Johnson’s Court, off Britain Street, where he had been lodging
Bhí spéis ag a chlann mhac sa teanga agus in Fáinne an Lae 24 Márta 1923 tuairiscíodh go bhfuair a gharmhac bás; gabha dubh ba ea é agus dúradh gurbh eisean faoi deara scríbhinní Dháibhí a theacht slán. Ina cholún ‘An Peann Coitianta’ (Irish Times 13 Márta 1997) tráchtann Liam Ó Muirthile ar aistriúchán a rinne Dáibhí ar scéal i dtaobh Hamlet as Tales of William Vade agus deir sé: ‘
Dúradh in Irish Times i ndiaidh a bháis: ‘The Irish people deplore the loss of a great scholar, who in his time contributed so much to their instruction
I dtuairisc a bháis in Irish Times 4 Samhain 1894 dúradh go raibh sé i ndrochshláinte le tamall
Tá sé i gcló ag Ó Conchúir agus, san Irish Times 27 Deireadh Fómhair 1994, tá sé ag Liam Ó Muirthile ina cholún ‘An Peann Coitianta’, agus fiafraíonn seisean: ‘An raibh a cheann sna scamaill
Tá sin lánsoiléir in Freeman’s Journal agus in The Irish Times 23 Bealtaine agus i bpáipéir an 24ú lá: ní foláir nó d’éag sé um meán oíche
D’éirigh leis an Domhnall seo, le cabhair a mhac léinn, ceann de na lámhscríbhinní dlí is tábhachtaí dá bhfuil ar marthain a chur ar fáil i rith na tréimhse 1564–69: Egerton 88 i Leabharlann na Breataine (tuairiscíodh in Irish Times 30 Aibreán 1998 go raibh cóip micrifíse i gCaisleán an Bhaile Nua i mBaile Uí Bheacháin)
San fhógra báis in Irish Times tugadh Cluain Tarbh mar sheoladh agus deirtear gurbh i bPáirc Mhuire, Séipéal Iosóid, a bhí cónaí uirthi roimhe sin; tugtar le tuiscint freisin gurbh as an bhFéith Bháite, Cnoc na gCaiseal, Co
Chóirigh sé na foinn don sraith d’amhráin a bhí i gcló ag Ríonach Uí Ógáin san Irish Times
Is é a scríobh an iontráil faoi cheol dúchais na hÉireann in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, 1981 agus is iomaí alt a bhí aige in Béaloideas, Céim, Sinsear, Iris Chumann Seandálaíochta is Staire Chiarraí, Soundpost, Irish Times
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Deir Seán Ó Coileáin (Éigse XXXIII, 2002): ‘Risteard Breatnach’s particular contribution to scholarship in Irish derives from three separate but interrelated sources: a knowledge of the history of the Irish language that rivalled that of Bergin[B2], O’Rahilly B2, Murphy B2] and Greene[B3], and that is scarcely approached by any present-day scholar; a familiarity with the modern dialects, extending to Scottish Gaelic and Manx, such as few others have possessed (one thinks of O’Rahilly and Wagner[q.v.]); an intellectual rigour and a keen linguistic sense informed by the best international theory and practice.’ Tá cuntas air in Irish Times 19 Bealtaine 2001 agus deirtear ann: ‘The former Professor of Irish Language and Literature at University College Cork built up a very important school of Irish at UCC, and many of his students went on to occupy university chairs of Irish and Celtic Studies elsewhere in Ireland and in the US.’ Bronnadh féilscríbhinn air, Folia Gadelica: aistí ó iardhaltaí leis a bronnadh ar R.A
I bhfógra báis Sarah in Irish Times tugadh a seoladh, 47 Moyne Road, Ráth Maonais, agus dúradh gurbh í baintreach Thomas Houghton Scarlett í agus aoniníon William Watson, an Tulach, Co
That book, An tOileánach, is the superbest of all books I have ever read’ (Irish Times 3 Eanáir 1957—i gcló ag Breandán Ó Conaire in Tomás an Oileáin, 1992)
Dúradh in Irish Times 2 Nollaig 1972
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Scríobh an Dr Kenneth Whitaker in Irish Times 26 Meitheamh 1980: ‘By very few in our history—apart, perhaps, from the scribes and illuminators of our greatest MSS and that other Northerner, Bunting—has so great a cultural service been rendered to Ireland’
Sin é an leagan den scéal atá in Eoin MacNeill: scholar and man of action, 1980 le Michael Tierney. In Irish Times 9 Márta 1964 scríobh Colm: ‘After 1916 I was rather disillusioned by discovering a certain amount of deceit and duplicity in those who engineered the rising and although helpful in elections and in various subversive activities I did not give my whole enthusiasm to the cause
In eagarfhocal an Irish Times 24 Feabhra dúradh gurbh é a ghrá don Ghaeilge a thug isteach sa pholaitíocht é an chéad lá: ‘Most will find in the Irish a somewhat inordinate desire to please
Agus é ag scríobh in Irish Times i ndiaidh bhás Mhic Dhiarmada ba chuimhin le Seán Mac Réamoinn an draíocht a bhain le cúrsaí amharclainne i nGaillimh
2: ‘Scríobh sé litir an-mhaith don Irish Times 26 Samhain 1915 ar son caomhnú agus úsáid na Gaeilge—má b’fhiú le páipéar an Chonartha í sin a athfhoilsiú ina gcolúin siúd, níorbh aon ábhar iontais é’. Ceapadh é ina Ollamh le Seandálaíocht Cheilteach i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, i 1909 agus deirtear gurbh é an chéad ollamh le seandálaíocht a ceapadh riamh in Éirinn é
Iriseoir san Irish Times ba ea é ar dtús
‘Her death took place at her Grafton St flat, of which she was tenant for 50 years and which itself developed into an unofficial centre of Slavonic and Irish studies and cultures’, a scríobh Proinsias Mac Aonghusa in The Irish Times i ndiaidh a báis
‘Great Sourface Railway’ ar Mhór-Iarnród an Deiseirt nó an GSR, agus ‘The Bigots’ Dustbin’ ar an Irish Times
Deir Declan Kiberd (Synge and the Irish language) gurbh é Murphy an sadhsóir a scríobh litir uair in The Irish Times ag lochtú leabhairíní beaga Gaeilge Chumann Buanchoimeádta na Gaeilge; ‘iarracht ar iad a mharbhú agus a mhúchadh’, mar a dúirt de hÍde[q.v.] in Mise agus an Connradh
Bhí an tuairim ann gurbh é an cara ab fhearr é dá raibh ag Éirinn i measc scoláirí a linne sa Mhór-roinn (Irish Times 14 Deireadh Fómhair 1965) agus tugtar suas dó, dar le Peate, gurbh é bunaitheoir na nua-chanúineolaíochta sna tíortha Ceilteacha é
Go luath ina dhiaidh sin bhí litreacha gearánacha ag Frank O’Connor agus Seán Ó Faoláin in The Irish Times i dtaobh an choisc agus chuir an Seanadóir Sir John Keane rún os comhair an tSeanaid á mhaíomh nach raibh aon mhuinín ag an bpobal sa Bhord Cinsireachta
Dúradh i gcuntas iarbháis san Irish Times: “He combined an exact knowledge of Irish idiom and poetic diction with an eagerness to see as many Irish texts as possible published and annotated with critical notes”.
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ba é breithiúnas Thomáis de Bhaldraithe air go raibh sé ar cheann de na daoine ab iltaobhaí, ba neamhchoitianta agus ab aite den scata daoine meabhracha díograiseacha a tháinig in éifeacht sna cúig bliana fichead a lean bunú Chonradh na Gaeilge (Irish Times, 19 Eanáir 1972). I Learpholl a rugadh é ar 15 Eanáir 1872
Thosaigh sé ag scríobh faoi na cluichí gaelacha agus faoi chúrsáil don The Irish Times faoin ainm cleite “Pat O” agus lean air lena cholún san Weekly Examiner
In The Irish Times 12 Aibreán 1990 bhí aiste dar teideal ‘Kuno Meyer: time to make amends?’ ag J.P
Bhí an méid seo ina thaobh i dTuarascáil san Irish Times ar 17 Samhain 1971: “Ní raibh a shárú de mháistir Gaeilge ann: le beaichte, le gontacht, le ciall do rith agus rithim chainte, le héisteacht fhriotail, le séimhe, le neart
Tá cuntais ar a bheatha is a shaothar in Pádraic Ó Conaire (1947) le hÁine Ní Chnáimhín, Pádraic Ó Conaire agus aistí eile (dara heagrán 1939) le Seosamh Mac Grianna, Scothscéalta (1956) in eagar ag Tomás de Bhaldraithe, Aistí Phádraic Uí Chonaire (1978) in eagar ag Gearóid Denvir, Clocha ar a charn (1982) in eagar ag Tomás de Bhaldraithe, Gaillimh agus aistí eile (1983) le Proinsias Mac Aonghusa, in Léachtaí cuimhneacháin (1983) in eagar ag Gearóid Denvir, in aiste in The Irish Times 13 Deireadh Fómhair 1983 ag Nollaig Ó Gadhra agus in Saoirse Anama Uí Chonaire (1984) le Tomás Ó Broin[q.v.]
Is léir ón méid a scríobh Quidnunc san Irish Times 18 Lúnasa 1940 go raibh cion agus meas ag na hiriseoirí ar Shán ach dúirt sé freisin: ‘It was an understood thing from the start that the Bureau existed to bait the newspapers and the papers to bait the Bureau.’ Phós sé Hannah O’Keefe ó Mhaigh Chromtha i Meán Fómhair 1905
I ndiaidh a bháis scríobh Liam Ó Murchú an méid seo san Irish Times: “It is no exaggeration to say that, if the language is to be saved, it will in no small measure have been due to him more than to anyone else because at a crucial time in the life of the language he taught a whole generation a love for the songs, and they lead us more compellingly to the language than, perhaps, any other element within that scene”. Ar 13 Lúnasa 1912 a rugadh é
Chuaigh sé ar pinsean i Meitheamh 1955 agus d’éag ar 21 Meitheamh 1956. Chomh maith leis na hailt faoi a luadh thuas scríobh Risteárd Ó Glaisne cuntas air san Irish Times 12 Meitheamh 1955. Tá tuilleadh eolais faoin mbeatha seo ar fáil ar http://dib.cambridge.org/ »
In United Irishman 28 Deireadh Fómhair 1899 ionsaíodh é faoi litir a bhí aige in Irish Times ag tairiscint coirm cheoil a chur ar siúl ar mhaithe le cleithiúnaithe na nÉireannach a bhí ag troid in aghaidh na mBórach. Baineann mistéir de chineál éigin lena ainm
Dar leis an gcuntas iarbháis in Irish Times 11 Bealtaine 1972 go raibh sí síolraithe go díreach ó William Smith O’Brien
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 ‘In the early years of Saorstát Éireann the city’s [Gaillimh] most prominent politician was Máirtin Mór Mac Donough’, a dúirt Breandán Ó hEithir in Irish Times 4 Feabhra 1984
This apparently conventional woman with the air of a hostess in a Pinero play was an adventurous and romantic spirit’ (Irish Times 21 Samhain 1969)
Cheana féin, ó 1920, bhí sé ina eagarthóir ar Journal of the Irish Folk Music Society, agus idir 1927 agus 1939 is san iris sin a d’fhoilsigh sé a eagrán den chéad dá imleabhar de bhailiúchán Edward Bunting, eagrán ‘in which the published versions were compared with Bunting’s original MSS housed in the library of the Queen’s University of Belfast, with the missing Irish texts restored, and with a wealth of annotations-references to other versions of the songs in other collections, and biographical notices of the traditional musicians, poets, people and place-names associated with the airs’ (Aloys Fleischmann, Irish Times 9 Samhain 1973). Thaithíodh sé an ‘club’ a bhíodh ag Gaeilgeoirí in oifig Fhiachra Éilgigh [Risteard Ó Foghludha] [B1], an Underwood Typewriting Company, i Sráid Laighean, sna 1920idí agus bhí sé mór le Pádraig Ó Duinnín [q.v.]
Chum sé marbhna ar an nGinearál U.S.Grant (d’éag 1885) agus deirtear gurbh é an chéad phíosa Gaeilge é dár cuireadh i gcló sa New York Times (Feic ‘An Irishwoman’s diary’ le Candida san Irish Times 20 Márta 1978)
An aiste a scríobh Seán Ó Ríordáin air in The Irish Times ar 18 Nollaig 1971 is fearr a thug léiriú ar na cáilíochtaí pearsanta a dhírigh aird an phobail ar ‘shagairtín na Gaeilge’
In The Irish Times 12 Iúil 2003 (‘Irishman’s Diary’) insíonn Arthur Quinlan conas a thángthas ar iarchóipeanna an nuachtáin ar bunaíodh an t-eagrán macasamhlach orthu
I gcuntas iarbháis san Irish Times bhí an méid seo: “With his well-bred voice and fine looks, his monocle and his bow tie, he did not seem somehow a typical supporter of the language movement
Tá tagairt don taobh sin dá shaol ag Pádraig Ó Snodaigh in The Irish Times, 28 Eanáir 1983. Rugadh é i gCeatharlach ar 21 Nollaig 1821
Ní deir Dáithí Ó hUaithne (Irish Times 13 Eanáir 1975) ach nach in aon ollscoil a fuair sí an oiliúint sa Ghaeilge a bhí faighte aici toisc nach raibh a leithéid le fáil in aon ollscoil san am
Scríobh Breandán Ó Beacháin dán molta an bhreithimh, Barra Ó Briain, cúpla lá ina dhiaidhsean. Is fuath le daoine bheith ag briseadh na dlí Ach is fuath leo fós bheith ag dul gan braon dí Is geal linn an scéal is déanai ó Dhún Chaoin Agus caithfimid siar é le Kruger. I gCorca Dhuibhne beidh rince’s greann Ó Dhaingean Uí Chúise go Baile na nGall Is bagairt na nGárdaí ní fiú faic an deamhain Nuair a chaithfimid siar é le Kruger. Sláinte an Bhreithimh, síol uasal Bhorumha, Agus sláinte an Chaomhánaigh, cia ’cu ariú? Ach Muirisín fhéin’s an Phoblacht abú! Nuair a chaithfimid siar é le Kruger. (Irish Times, 30 Meitheamh 1956) Dá mb’fhéidir suim aicearrach a thréithe dúchais a scríobh chaithfí na rudaí seo a lua: fear mór cuideachta a bhí ann; níorbh fhéidir neamhshuim a dhéanamh de in aon tionól daoine; bhí aithne aige ar an bhfear saibhir agus ar an bhfear bocht; bhí cion ar leith ag páistí agus seandaoine air agus aigesean orthu; bhí sé in ann comhrá a dhéanamh leis an mórscoláire agus leis an ngnáthdhuine
I rith a shaoil iriseoireachta scríobh sé eagarfhocail in The Irish Times, bhí sé ina léirmheastóir litríochta, ina eagarthóir tamall ar Commonweal agus ar an Standard agus ó 1931 go 1948 ba é Roddy the Rover in Scéala Éireann é. Bhí sé ina bhall de Choiste Gnó Fhianna Fáil ach i 1947 cheangail sé le Clann na Poblachta
Idir 1919 agus 1921 ba mhinic coistí den Chéad Dáil ag cruinniú ann agus bhí sé ina theach tearmainn ag fir ar a gcoimeád (feic aiste in Irish Times ag Earnán de Blaghd ar 15 Deireadh Fómhair 1969)
From first to last she took an active part in all this work, and those who have been associated with her will for long feel the loss of her careful judgement and wise counsel.’ I ndiaidh a báis ar 13 Eanáir 1935 i Londain dúradh fúithi in eagarfhocal an Irish Times go raibh sí ar an dream beag dílis Protastúnach a sheas go láidir ar son na Gaeilge
Seo é an cur síos atá ag Eoin Mac Néill ar an áit (i gcló in Eoin Mac Néill, scholar and man of action, 1867–1945, 1980 le Michael Tierney) agus é ag trácht ar chruinniú tionscnaimh Chonradh na Gaeilge: ‘Another printer who was present at this first meeting was Patrick O’Brien, a native Irish speaker who worked as a compositor in The Irish Times and had his own printing press at the back of a little shop in Cuffe St
Ach dúradh san Irish Times 17 Bealtaine 1910: ‘The weakness of his music in many parts of Eithne largely arises out of too close an adherence to many of the most blatant mannerisms of Wagner, sometimes involving ugliness not justified by dramatic effect’. Don Oireachtas a chum Ó Duibhir Eithne agus is sa Rotunda ar 2–5 Lúnasa 1909 a léiríodh a chéad uair é
I dtuairisc a bháis in The Irish Times dúradh: ‘As Ceann Comhairle he enjoyed high popularity with all parties and his rulings, even during the most acrimonious debates, were accepted without question’. Bhí sé ina bhall de Choimisiún na Gaeltachta, ina chathaoirleach ar an Irish Inter-Parliamentary Union, ina bhall de Chomhairle na Mire Gaile, ina leasuachtarán ar Chumann Turasóireachta na hÉireann agus ina chathaoirleach ar Choimisiún na Státseirbhíse
‘For many years as an actor [he] served as a cornerstone in its company’, a dúirt Hilton Edwards agus Micheál Mac Liammóir in Irish Times 27 Iúil 1970. Bhí sé ina chigire drámaíochta ag an Roinn Oideachais ach níor phost inphinsin é
Dúirt Próinséas Ní Chatháin in Irish Times 28 Meitheamh 1973: ‘She learned her Old Irish from Thurneysen in Bonn and, according to her German contemporaries, she was his favourite pupil
Ba é seo an chéad uair ina chónaí é in aon chathair mhór seachas Páras. Bhí sceits bheathaisnéiseach ag an Irish Times tamall roimh a bhás agus dúradh ann: ‘He is the rarest of phenomena, the scholar-poet, churchman, translator, mathematician, patriot, administrator, all under one strong thatch of grizzled hair
Deirtear ansiúd freisin: ‘Ba mhaith leis go mbeadh an Ghaeilge agus léann na Gaeilge abhus ar aon ghradam leis an Laidin agus an léann clasacach (mar a bhí go dtí le gairid ar aon nós !) i Sasana: gurbh é ardchéimí na Gaeilge an fear a mbeadh ardghradam aige i measc lucht oideachais agus riaracháin agus dlí’. In ‘Tuarascáil’ san Irish Times 28 Meitheamh 1972 dúradh: ‘Bhíodh sé dúthrachtach práinneach riamh faoi chearta daoine pé ar aontaigh sé lena ndearcadh polaitíochta nó nár aontaigh