Líon alt a aimsíodh: 27
Mic léinn cháiliúla eile a bhí aige Pádraig Mac Suibhne, Seoirse Mac Fhlannchaidh, Seán Mac Fhir Léinn, Séamus de Chlanndiolúin, Seán Ó hÓgáin, Dr ··· In Agus, Márta 1982, deir Pilib Ó Mathúna gur ‘mhaor-siúinéir’ ar eastát Smith Barry ag Fota a athair ··· In Irish Book Lover, Márta-Aibreán 1933 deir Séamus Ó Casaide gur inis an tAthair Ó Hógáin féin dó: ‘that he had begun to study Irish in 1847 from—Haly [ S.J.?] and I think he mentioned that his teacher was a son of Haly the well-known ballad printer in Cork.’ Ní raibh céim ollscoile aige go dtí 1885 cé gur ceapadh ar fhoireann Choláiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath é an bhliain roimhe sin ··· Dúirt mac léinn amháin: ‘His teaching activity was at its best with a single student in an untidy bedroom’ ··· Ach ní mór a rá gurbh eisean a mhisnigh Eoin Mac Néill, a chuir ag foilsiú ábhair é, a chuir printíseacht scoláire ar fáil dó agus a dhírigh i dtreo na staire é
An Dr Diarmuid Ó Mathúna a chuir an t-eolas seo ar fáil faoi Shéamus Mac Maghnuis: gurbh í Catalina Páez ó Veiniséala, gariníon le duine de ghinearáil Bolivar, a phós sé i 1911 agus go raibh beirt iníonacha acu, Mariquita agus Patricia; tar éis bunoideachais i scoil Ghleann Chuach gur ceapadh é ina mhac léinn múinteoireachta sa Mhodhscoil in Inis Ceithleann ··· MAC SEÁIN, Eithne [Nic Sheáin] [‘Ethna Carbery’] (1866–1902) Eithne NIC SHEÁIN Ethna Carbery Eithne Mhic Mhaghnuis 1866 1902 An Baile Meánach, Co ··· Ní raibh a mhac Séamus sa teach an oíche sin ··· Sa réamhrá a chuir a fear céile Séamus Mac Maghnuis le The Four Winds of Éirinn, 1902 tá an méid seo: ‘For three and a half years these two girls edited the magazine and managed it ··· Phós sí Séamus Mac Maghnuis in earrach 1901 agus shocraigh siad síos i Ruibhlinn in aice leis an gcaladh i mbaile Dhún na nGall
Ba dhuine é de na scríobhaithe a bhailíodh le chéile i dteach Sheáin Uí Mhaoldomhnaigh, Sráid an Chaisleáin, Luimneach: Aindrias Mac Mathúna, Diarmaid Ó Maolchaoine, Séamus Bonnbhíol agus Tomás Ó Míocháin[q.v.] ··· Bhog sé as Luimneach go hInis timpeall 1778 nuair d’éirigh idir é agus Diarmaid Ó Maolchaoine agus Séamus Bonnbhíol ··· Chum sé caoineadh ar Mháire Bhán Mhic Dhónaill in 1773 ··· Ina dhiaidh sin léirigh Donncha Ó Mathúna an Chairn, múinteoir cáiliúil agus file, a dhrochmheas ar dhánta na beirte ··· January 25 1779.’ Fuair Seán post mar mhúinteoir baile i dteach Aibhistín Mhic Gearailt i dTuairín, ceithre mhíle ó Inis
In Cuimhní Cinn an Oireachtais, 1997, in eagar ag Seán Mac Mathúna, agus arís in Feasta, Nollaig 1989 (‘Ómós ó Uachtarán Chonradh na Gaeilge’), molann Proinsias Mac Aonghusa a shaothar ··· Ba é an dara mac é ag Séamus Ó Muimhneacháin, feirmeoir, agus Hannah Hyde ··· Bhí ceathrar mac eile agus beirt iníonacha acu ··· Cuireadh as seilbh as san iad féin agus fiche teaghlach eile in aon lá amháin le linn aimsir na bPéindlíthe toisc gur imigh mac leo le sagartóireacht go Lováin ··· Bhí Aindrias féin in ann dul siar na seacht nglún: Aindrias, Séamus, Seán, Séamus, Seán, Conchubhar, Eoin Mór; bhí gaol gairid ag a shinsir i bhfad siar leis an bhfile Séamus Mór Ó Muimhneacháin
Cuimhnítear go háirithe ar an tsraith ‘The ballad towns of Munster.’ B’fhéidir é a áireamh i measc phearsana nótáilte úd raidió RTÉ a bhí ag bailiú cuid nach beag de sheanamhráin Bhéarla agus Ghaeilge na hÉireann ó 1947 ar aghaidh – Séamus Mac Aonghusa, Ciarán Mac Mathúna agus Proinsias Ó Conluain ··· Stáisiún é ina raibh neadaithe an tráth úd líon mór cainteoirí Gaeilge – scríbhneoirí, craoltóirí, ceoltóirí, aisteoirí: Micheál Ó hAodha (1918–98), Roibeard Ó Faracháin, Francis McManus (1909–65), Seán Mac Réamoinn, Proinsias Ó Conluain, Séamus Breathnach, Pádraic Ó Raghallaigh, Niall Tóibín, Gerard Victory, Neasa Ní Annracháin, Fachtna Ó hAnnracháin ··· Ag Aifreann na marbh i mBaile na Manach, Baile Átha Cliath, dúirt a mhac gur taibhríodh d’Aindreas uair gur casadh an t-athair air ··· In Breandán Ó hEithir: iomramh aonair (2000) le Liam Mac Con Iomaire gheofar cuntas ar shaol na scoláirí i nDroim Conrach i rith na bliana 1945–46 ··· Is léir ar chuntas Mhic Con Iomaire gur cairdeas fadsaolach a snaidhmeadh idir Aindreas agus Breandán Ó hEithir i rith na tréimhse sin
Gheofar tuairim den gcion a bhí air agus an tábhacht a bhain leis i dtuairisc an Irish Times ar a shochraid ar 22 Eanáir agus ar ar labhair cuid dá chairde ina thaobh i ndiaidh an aifrinn éagnairce i nDún Droma; ina measc bhí Séamus Heaney, Garret FitzGerald, Ciarán Mac Mathúna, Nuala Ó Faolain, John Horgan, Louis Marcus, Bob Collins, Richard Ryan, Dr Harri Pritchard-Jones, an t-iriseoir Mary Maher… ··· MAC RÉAMOINN, Seán (1921-2007) Seán MAC RÉAMOINN 1921 2007 M Scoil Choinneach, Baile Átha Cliath Ardscoil na mBráithre Críostaí, Cluain Meala, Co ··· Séamus Ennis agus Seán a ceapadh; fágadh an réalt Eamonn Andrews sa tríú háit ··· Thugadh a iníonacha Seona agus Laoise agus a mhac Brian tacaíocht leanúnach gan staonadh dóibh ··· (Bhí an t-alt seo le Diarmuid Breathnach i gcló in Foinse 21 Eanáir 2007) Cuntais iarbháis eile: Irish Times 18 Eanáir (‘Journalist Seán Mac Réamoinn dies in Dublin hospital aged 85 years’); Irish Times 20 Eanáir (‘Broadcaster inspired generations with love of Irish culture’); Nuala Ó’ Faoláin, Sunday Tribune 21 Eanáir (‘I never saw anyone turn away at the door for fear of being bored by Seán Mac Réamoinn’); Irish Times (Beocheist: ‘Imeacht an Iarla’ le Eilís Ní Anluain) 23 Eanáir; Sunday Independent 28 Eanáir (‘In memory of Seán Mac Réamoinn’ le Eoghan Harris); The Guardian 15 Feabhra (‘Seán Mac Réamoinn: Progressive Irish broadcaster dedicated to preserving Gaelic’); Comhar, Feabhra 2007 (‘Seán Mac Réamoinn 1921-2007’ le Liam Mac Con Iomaire
Bhí alt ag Liam Mac Mathúna (‘Seosamh Laoide, eagarthóir’) in Studia Hibernica xxxi (2000-01) ··· LAOIDE, Seosamh (1865–1939) Seosamh LAOIDE Mac Tíre na Páirce 1865 1939 Raghnallach, Baile Átha Cliath M An Mhodhscoil, Sráid Mhaoilbhríde, Baile Átha Cliath Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath Scoil Ard-Léinn na Gaeilge, Baile Átha Cliath bailitheoir béaloidis [B9] bailitheoir béaloidis Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Ba é an mac ba shine é ag Joseph Henry Lloyd agus Anne Phair, lánúin Phrotastúnach ··· In 1890 bhain sé Sadhsóireacht na Gaeilge i gColáiste na Tríonóide agus fuair duais gach bliain go dtí 1894 ón Ollamh Séamus Gudman ··· Luaigh Eoin Mac Néill a ainm sa ghairm scoile a chuir sé amach ar 12 Meitheamh 1893 ach ní raibh sé sa láthair i 9 Sráid Saicfil ar 31 Iúil nuair a bunaíodh an Conradh
In Treoir Iml 23, 1991 tá cuntas ag Dr Kevin McCann, a chomhscoláire i gColáiste Mhuire agus ar mac é le Mairéad Ní Oisín [q.v.], ar an gcaidreamh a bhí aige le Séamus agus ar na cuairteanna a thugadh sé ar an teach i bhFionnghlas ··· Tuairimítear gurbh é an clár sin a thug ar Radio Éireann Ciarán Mac Mathúna a fhostú i 1955 d’fhonn go mbeadh clár dá leithéid acu féin ··· ENNIS, Séamus (1919–1982) Séamus ENNIS 1919 1982 Fionnghlas, Co ··· ‘There was a large garden and orchard attached to the house which Séamus and his father cultivated assiduously every year and grew every vegetable imaginable ··· Ar nós a athar bhí Séamus deas ar an bpíb chogaidh a sheinm: ‘Séamus would play the drones over his shoulder, fill the bag with wind and march up and down the garden path playing rousing bagpipe music
Tá an tagairt seo ag an Athair Donnchadh Ó Donnchadha [feic Tadhg Ó Donnchadha in B1] in Béal Átha an Ghaorthaidh (1922): ‘Diarmuid ’ac Coitir, an scéalaí as na Curraichí, agus Séamus, a dheartháir—bhí siad i bpríosún mar gheall ar Land Agitation agus cur as seilbh Dhiarmuid Uí Mathúna ··· MAC COITIR Diarmuid (1880–1959) Diarmuid MAC COITIR 1880 1959 Béal Átha an Ghaorthaidh, Co ··· Sa teach an oíche sin bhí Diarmuid, Cáit, Gobnait, Séamus agus Conchubhar ··· Bhí beirt mhac acu ··· Chum ‘An Suibhneach Meann’ [Pádraig Mac Suibhne] [q.v.] an caoineadh, ‘Ar Bhás don Mhúscraíoch Lághach Diarmuid ’ac Coitir’
Ba iad a thuismitheoirí Séamus Mac Mathúna agus Christina Forde ··· MAC MATHÚNA, Ciarán (1925–2009) Ciarán MAC MATHÚNA 1925 2009 An Port Nua, Tiobráid Árann M Bunscoil Chlochar na Toirbhearta, Luimneach Scoil na mBráithre Críostaí, Sráid Uí Sheasnáin, Luimneach An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath craoltóir bailitheoir ceoil Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Deir Richard Pine in Music and broadcasting in Ireland (2005:327): Mac Mathúna has become synonymous with both the presentation and representation of Irish music, and listeners to his programmes soon become aware that he has spent a lifetime not only in listening to, and recording, music in all kinds of venues, but also in reaching an understanding of what it is, and how it relates to other areas of Irish civilisation ··· In this pursuit, Mac Mathúna has a place in the genealogy of Irish folklorism, the first modern figures of which were Bunting [q.v.] and Petrie [q.v.] ··· an Chláir, bunaitheoir Scoil Willie Clancy, agus mac Chiaráin, an Dr Pádraig Mac Mathúna, a thug léargais cheiliúrtha ar ar bhain Ciarán amach i rith a shaoil
In Miscellanea Celtica in Memoriam Heinrich Wagner, 1997 in eagar ag Séamus Mac Mathúna agus Ailbhe Ó Corráin tá scéal barrúil ag Seán Ó hEochaidh [q.v.] ar an teagmháil a bhí ag an scoláire mór Eilbhéiseach le Séarlaí ··· MAC LOINSIGH, Séarlaí (1861-1954) Séarlaí MAC LOINSIGH 1861 1954 Gleann na Mínteach, Co ··· Deir Nollaig Mac Congáil faoi: ‘Sin leabhar, dá mbeadh sé scríofa as Gaeilge ar an chéad dul síos, a chuirfeadh an dlaíóg mhullaigh ar scríbhneoireacht Ghaeilge Dhún na nGall dá bhfoilseofaí é nuair a bhí lagtrá ag teacht ar scríbhneoireacht Ghaeilge Dhún na nGall sna 1940idí agus sna 1950idí.’ I gCluain Maine, Inis Eoghain, Co ··· Ní raibh taifeadta ach an ceathrú cuid nuair a d’éag sé agus tá an cheathrú sin inAn Fear Deireanach den tSloinne, 2002 in eagar ag Desmond Kavanagh, mac an mhúinteora, agus Nollaig Mac Congáil ··· Tá gearrchuntas ar a bheatha ag Mac Congáil
2010 Tá cuntais ar a shaol is a shaothar in: Studia Celtica XXIV/XXV, 1989/90 ag Emrys Evans; in Études Celtiques XXVI, 1989 ag Séamus Mac Mathúna; in Zeitschrift für celtische Philologie 43, 1989 ag Karl Horst Schmidt; in Celtica XX, 1988 ag Brian Ó Cuív [q.v.]; in Scéala Scoil an Léinn Cheiltigh 2, 1988 ag Malachy McKenna; ag A.J ··· Hughes in Donegal Annual, 1988 mar a bhfuil cur síos ar a thréimhsí i dTír Chonaill go háirithe; ag Gearóid Stockman in Ainm IV, 1989-90; ag Seán Ó hEochaidh [q.v.] in Miscellanea Celtica in memoriam Heinrich Wagner (1997) in eagar ag Séamus Mac Mathúna agus Ailbhe Ó Corráin; in Léachtaí Cholm Cille XLIII, 2013 ag Ailbhe Ó Corráin chomh maith ··· He saw this monumental task through to a successful conclusion!’ (Mac Mathúna ) ··· Thabhaigh sé cáil i measc mhic léinn a aimsire féin lena thapúlacht a chuireadh sé eolas ar theangacha Ind-Eorpacha; deirtí gurbh in imeacht deireadh seachtaine a d’fhoghlaim sé canúint den tSlavais ··· Shíl Pokorny agus Hotzenköcherle araon gurbh é an mac léinn ab fhearr riamh acu é
Tá cuntas iarbháis ag Seán Mac Mathúna, Ard-Rúnaí an Chonartha, in Foinse 10 Meitheamh 2001 ··· Deir Mac Mathúna in Foinse: ‘Ba bhall í Eibhlín de choiste an Chomhar Drámaíochta ar feadh blianta… ··· Tá aiste aici féin (‘Pádraig Ó Siochfhradha[B5]… agus Athbheochan an Oireachtais’) in Oireachtas na Gaeilge 1897-1997, 1997 in eagar ag Proinsias Mac Aonghusa ··· I gColáiste Laighean bhí Séamus Ó Searcaigh[B3] ar dhuine dá múinteoirí ··· Ó 1927 bhí sí ina ball de Chonradh na Gaeilge agus chaith tréimhse ina rúnaí ar Chraobh Phádraig Mhic Phiarais i nDumhach Thrá
Is é a dúirt Criostóir Túinléigh (iarleabharlannaí Ollscoil na hÉireann, Gaillimh) le Séamus Mac Mathúna, Rúnaí um Ghnóthaí Acadúla na hollscoile, gurb amhlaidh go raibh ranganna Gaeilge á dtabhairt i Manchain ag an (sean) Ollamh Tomás Ó Máille[B3], go raibh Tomás S ··· In éineacht le hAodh Mac Dhubháin[B4], Cilian Ó Brolcháin[q.v.] agus Coiril Ó Mathúna d’aistrigh sé Ten Little Niggers Agatha Christie faoin teideal An tOileán Doilfe (léiríodh é 10-13 Meitheamh 1948) ··· Mac Aodha[q.v.] ··· Chláraigh sé mar mhac léinn i nGaillimh in aois 26 dó ar 7 Deireadh Fómhair 1930; 118 Rutland Street, Manchain, a sheoladh ag an am sin ··· ag freastal orthu sin, agus gur spreag sean-Tomás é le dul go Gaillimh mar mhac léinn agus gur chuidigh sé go mór leis
Ba dhuine é de na scríobhaithe a bhailíodh le chéile i dteach Sheáin Uí Mhaoldomhnaigh, Sráid an Chaisleáin, Luimneach: Aindrias Mac Mathúna, Diarmaid Ó Maolchaoine, Séamus Bonnbhíol agus Seán Lúid[q.v.] ··· Ba é an dara mac é ag Tomás Ó Míocháin, táilliúir agus file, Ard Soluis i bparóiste Dhúire i mbarúntacht Bhun Raite, Co
Dúradh fúithi in alt i dtaobh Sheáin Uí Chróinin sa tsraith ‘An Mhuintir s’againne’ in Scéala Éireann 18 Aibreán 1959: ‘Gach duine dá ndeachaidh ar an mbóthar riamh ag lorg amhrán thug sé aghaidh ar Charraig an Adhmaid—Séamus Ennis [q.v.], Diane Hamilton, Seán Mac Réamoinn, Alan Lomax, Jean Ritchie, Ciarán Mac Mathúna ··· Phós sí Seán, mac le Dónall Phronnséis Ó Cróinín ··· Bhí cónaí orthu i gCarraig an Adhmaid i mBaile Mhic Íre ··· Bhí ceathrar mac acu agus aon iníon amháin ··· Beirt de na mic ba ea an scoláire Donncha Ó Cróinín agus an bailitheoir béaloidis Seán Ó Cróinín [q.v.]
Shíolraigh sé ó Conchubhar Láidir Ó Mathúna a throid ar son Rí Séamus i 1689 agus a díshealbhaíodh agus ar tugadh talamh in aice le hInis Céin i gCorcaigh ar léas dó ··· Mac le Cornelius O’Mahony agus Elizabeth Aherne ba ea Thaddeus ··· Col ceathar leis ba ea an Canónach John O’Mahony, staraí mhuintir Mhathúna, a bhí ina shagart paróiste i gCill Mhuire, Co ··· Phós sé Annabella Geoghegan agus bhí beirt mhac agus cúigear iníonacha acu
Bhí sé ag múineadh i gColáiste Mhichíl ó 1922 go 1927 (agus scríbhneoir eile úd Lios Tuathail, Brian Mac Mathúna, sa rang aige) agus ó 1927 go 1930 i gColáiste Bhelvedere agus bliain ansin sa Cheardscoil i Ráth Maonais ··· WILMOT, Séamus (1902–1977) Séamus WILMOT 1902 1977 Lios Tuathail, Co ··· Bhí triúr mac agus iníon amháin acu
Muiris ba thúisce a mhol go mbunófaí an scoil agus, i gcomhpháirt leis an gceoltóir Séamus Mac Mathúna, Cláiríneach, ba é a leag síos clár na scoile ··· Bhí sé ina mhac léinn i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh agus cháiligh mar mhúinteoir meánscoile ··· Bhí mac agus iníon aige agus san fhógra báis luadh a dheirfiúr Philomena agus a gharpháistí Adam agus Daniel
Ba é Séamus Mac Mathúna, a bhí ar dhuine dá dhaltaí i nDún Geanainn, a thug an t-aitheasc an lá sin ··· MAC AN tSAGAIRT, Liam (1928–2010) Liam MAC AN tSAGAIRT 1928 2010 Dún Dealgan, Co ··· Bhí sé ina uachtarán ar Choláiste Aoidh Mhic Bricne, coláiste samhraidh i dTeileann, Co
Ba é a thoradh sin ar fad, toradh ár mbeartais, go mbíodh an-chuid Gaeilge le cloisteáil faoi áirse an Choláiste agus i hallaí cruinnithe, rud a d’fhág a rian ar roinnt mhaith de chéimithe óga na linne sin.’ Chuir Séamus Mac Mathúna, Rúnaí um Ghnóthaí Acadúla, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, an tuairisc seo ar réim Mháirtín sa Choláiste Ollscoile chuig Donla Uí Bhraonáin, iníon le Máirtín, 15 Samhain 2006: ‘Tháinig sé isteach i 1931 agus ceann de Scoláireachtaí na Gaeltachta ón Roinn Oideachais aige - mar a bhí aige gach bliain suas go dtí deireadh 1936-7 ··· Baintreach ba ea Bríd nuair a phós sí Colm agus bhí triúr páiste aici lena céad fhear, Micheál Mac Donnchadha ··· Mar mhac léinn i gColáiste Ollscoile na Gaillimhe bhí sé gníomhach ag pointe amháin in ocht gcinn de na cumainn, rud nárbh annamh i measc a chairde ··· Ní Mhórdha (Ollscoil na Ríona), Riobard Mac Laghmainn[B8], Ruairí Ó Brolcháin (An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath), Conchubhar Ó Cuileanáin[B3], Caoimhín Ó Góilí[B8] mar Rúnaí, David Greene[B3] mar chisteoir, G ··· Mac Oscair (Ollscoil na Ríona), Seán Ó Tuama[B2], Pádraig Ó Finneadha[B8]
San fheartlaoi a scríobh an tOllamh Séamus Mac Mathúna dó in Ulidia 3 (2013) tugtar aitheantas ar leith do Amra Cholum Chille (2006) mar shampla de ghrinneas scolártha Henry agus den bhua a bhí aige tabhairt faoi dhúshlán nár bheag ··· Mar a mhaígh Liam Mac Mathúna i léirmheas in Studia Hibernica 19 (1979), níor bheag an t-iontas an leabhar a bheith i nGaeilge as siocair an Béarla bheith ina lingua franca ag scoláirí na Sean-Ghaeilge ··· Lena chois sin, d’fháiltigh Mac Mathúna roimh an chur chuige forásach a chleacht údar Saoithiúlacht na Sean-Ghaeilge: ‘is amhlaidh a thuigeann Henry an gá atá le plé le cultúr na Sean-Ghaeilge mar chultúr ann féin agus ní mar mhúsaem a chaomhnaíonn iarsmaí de chultúr na hInd-Eorpaise.’ I léirmheas a foilsíodh in Comhar, thug Tomás Ó Cathasaigh suntas fosta do mhéid na samplaí den luathlitríocht a tugadh i saothar seo Henry: ‘B'fhiú an leabhar seo a cheannach ar a shon san amháin: níl aon díoghlaim le fáil (i dteanga ar bith) go bhfuil an oiread san den litríocht ársa le fáil ann.’ Le cois na leaganacha líonmhara a sholáthair sé den luathlitríocht, ní raibh moill air leaganacha Nua-Ghaeilge agus Béarla a chur ar fáil d’ábhar a chuimsigh gach ré a d’fhág fianaise againn de chumadóireacht na Gaeilge, mar shampla, Dánta ban: poems of Irish women, early and modern (1991) ··· Ailt Mac Mathúna, S ··· (2013) ‘In Memoriam Professor Patrick Leo Henry’ in Mac Mathúna, S
D’ullmhaigh sé breis is 50 clár raidió do Chiarán Mac Mathúna i dtaobh na n-amhrán a shlánaigh sé ··· MAC COLUIM, Fionán (1875–1966) Fionán MAC COLUIM Goll Mac Morna An Giolla Ruadh Finghín na Leamhna Droigheantóir 1875 1966 Baile Monaidh, Co ··· Seoladh Fionán siar go dtí a uncail, Fionán Ó Loinsigh, i gCill Mhic Iarainn in aice Chathair Saidhbhín ··· Tar éis dul i gcomhairle leis an Dochtúir Marcas Ó Roighin, d’iarr Fionán ar Phroinsias Ó Fathaigh agus ar an Dochtúir Seán Mac Énrí cabhrú leis chun ranganna Gaeilge a chur ar siúl ··· Leabhair eile leis agus leabhair a bhfuil a ainm luaite leo is ea: Sean-amhráin na Mumhan cuid a haon [g.d]; Bolg an tsoláthair (1904); Smóilín na rann (1908); Caismirt na gcearc: [B5] (1910); Duanaireacht do leanbhaibh (1914); Cosa buidhe arda cuid a haon (1922) in eagar ag Fionán Mac Coluim agus Pádraig Pléimionn; Cosa buidhe arda cuid a dó (1923); Amhráin na nGleann, cuid a haon (1939); Laethanta geala: cunntaisí cinn lae do scríobh beirt chailíní scoile [i.e
Mac Fhinn [q.v.] is ea An tAthair Micheál P ··· In Dúchas (1986) tá aistí ag Pádraig Ó Fiannachta, Séamus Ó Buachalla agus Máire de Róiste ··· Ina dteach a fuair Seán Ó Mathúna [q.v.] agus John Savage (1828–88) fothain in 1848 ··· Bhí sé ag múineadh Gaeilge i gColáiste Naomh Eoin agus é fós ina mhac léinn ··· Thug a easpag a chead sin dó agus bhí de hÍde [q.v.], Eoin Mac Néill [q.v.], Risteárd de Hindeberg [q.v.], Ó Gramhnaigh, an tAthair Peadar Ó Laoghaire [q.v.], an tAthair Muiris Ó Faoláin, O.Cist
I gcomhar le Máirtín Ó Cadhain[B4] agus le múinteoir eile sa cheantar, Seosamh Mac Mathúna, bhunaigh sé an t-eagras Cumann na Gaedhealtacha chun ceart a bhaint amach do mhuintir na Gaeltachta agus dá dteanga ··· ‘Thosaigh Criostóir Mac Aonghusa le cúnamh ó Sheosamh Mac Mathúna ar an smaoineamh a chur chun cinn gur chóir talamh a bhí i lár tíre agus a bhí le roinnt, b’fhéidir, a thabhairt do mhuintir na Gaeltachta’ (Gaeltacht Ráth Chairn: léachtaí comórtha, 1986 in eagar ag Micheál Ó Conghaile) ··· MAC AONGHUSA, Criostóir (1905–1991) Criostóir MAC AONGHUSA Brian Mac Aonasa 1905 1991 Gort an Ghabhainn, Co ··· 2010 Nuair a d’éag sé scríobhadh in Comhar, Aibreán 1991: ‘Tá gné thábhachtach de stair na hÉireann, na Gaeltachta agus na Gaeilge ar lár ó bhásaigh Criostóir Mac Aonghusa ··· Mar aguisín in Gaeltacht Ráth Cairn tá ‘Cosnaítear an Creideamh: Chuala tú faoi Ráth Cairn?’, bileog a chuir Séamus Ó Tuathail amach, agus tá ainm Chriostóra i measc na sínitheoirí
3, 1973 tá aiste ag Breandán Ó Cathaoir (‘John O’Mahony: Moulder of the Irish-American Dimension’), agus in imleabhair 7 agus 8 (1978) den iris chéanna tá aistí le Mainchín Seoighe (‘The O’Mahonys of the Galtees’) agus le Diarmuid Ó Mathúna (‘The vision and sacrifice of John O Mahony’, a bhfuil eolas níos mine ann ar chúrsaí Uí Mhathúna i Meiriceá) ··· Ó MATHÚNA, Seán (1815-1877) Seán Ó MATHÚNA 1815 1877 M Scoil Hamblin agus Porter, Corcaigh Coláiste na Trionóide, Baile Átha Cliath aistritheoir eagarthóir múinteoir feirmeoir Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Scríobh Nessa Ní Shéaghdha alt dar teideal ‘John O’Mahony’s Irish Hand’ in Sages, saints and storytellers: Celtic Studies in honour of Professor James Carney, 1989 in eagar ag Donnchadh Ó Corráin, Liam Breathnach agus Kim McCone; tá trácht ann ar dhán le Séamus Ó Loingsigh a scríobh sé síos: baineann sé le cath faicseanaíochta in aice le Mainistir Fhear Maí tuairim 1818 ··· Míníonn John Devoy an stádas sin in alt atá i gcló in Chief of the Comeraghs agus é ag tagairt don dá mhíle fear gan airm ná oiliúint mhíleata a lean Ó Mathúna i gcorraíl 1848: ‘There had been no Young Ireland propaganda among them, and there was probably no Confederate Club in the whole mountain district ··· Deirtear gur thuill sé a bheatha ann ag múineadh Gaeilge do mhic léinn i gColáiste na nGael agus go raibh sé beo ar éigean
Le Roux, a d’aistrigh Desmond Ryan ón bhFraincis: Pádraig Mac Piarais (1938), le Séamus Ó Searcaigh [B2]; Pádraic Pearse, a new biography (1966) le Hedley McCay; P.H ··· Foilsíodh An ród seo romham: saol agus saothar Phádraic Mhic Phiarais (2007) le Liam Mac Uistín agus Pádraic Mac Piarais: saol agus oidhreacht (2009) in eagar ag Roisín Higgins agus Regina Uí Chollatáin ··· Tá cur síos ag Seán Mac Mathúna in ‘Dhá chás dlí an Phiarsaigh agus feachtas na gcairteacha’ (Feasta, Samhain 1979 eagrán speisialta) ar an dá chás dlí a bhí aige ··· MAC PIARAIS, Pádraig (1879–1916) Pádraig MAC PIARAIS Colm Ó Conaire Siubhán Pháidín Sheagháinín Cuimín Ó Cualáin Laegh Mac Riangabhra 1879 1916 27 Sráid an Phiarsaigh (Sráid Mhór Brunswick), Baile Átha Cliath M Scoil na mBráithre Críostaí, Rae an Iarthair, Baile Átha Cliath An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath rannpháirtí in Éirí Amach 1916 [B9] múinteoir oideachasóir scríbhneoir óglach 1913–1922 [B9] Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Pearse (1980) agus a chuir amach in 1979: The literary writings of P.H.Pearse, Scríbhinní liteartha an Phiarsaigh, agus Pádraig Mac Piarais agus Éire lena linn, beathaisnéis phictiúrtha