Aimsíodh breis is 50 alt. Níl á liostú anseo ach an 30 ceann is fearr a fhreagraíonn do d'iarratas.
Ó BRÁDAIGH, Ruairí (1932–2013) Ruairí Ó BRÁDAIGH 1932 2013 An Longfort M Coláiste Naomh Mel, Bóthar Naomh Mel, An Longfort An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath múinteoir polaiteoir Fionntán de Brún Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· 2010 Cé gur chaith sé formhór a shaoil i Ros Comáin, ba sa Longfort a tháinig Ruairí Ó Brádaigh ar an saol ar 2 Deireadh Fómhair 1932 ··· Cailleadh a athair, Matt Brady, comhairleoir áitiúil, in 1942 nuair a bhí Ruairí deich mbliana d’aois ··· Ina pháiste dó, thugadh Ruairí Ó Brádaigh faoi deara an smál fola a thagadh ar chulaith oíche a athar; is amhlaidh nár chneasaigh an ghoin riamh ··· Lean Ruairí Ó Brádaigh a mháthair nuair a chuaigh sé le céim sa tráchtáil sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, i ndiaidh dó oideachas meánscolaíochta a fháil i gColáiste Naomh Mel, Longfort
Ó FLAITHBHEARTAIGH, Ruairí (1629–1716) Ruairí Ó FLAITHBHEARTAIGH 1629 1716 Maigh Cuilinn, Co ··· Bhí caisleán ag athair Ruairí, Aodh Ó Flaithbheartaigh, ‘captain of the nation of the O’Flahertys,’ i Maigh Cuilinn, Co ··· Ghéill seanathair Ruairí don bhanrion Eilís agus rinne conradh leis an bhfear ionaid i 1585 ··· Nuair a d’éag Aodh ar 20 Deireadh Fómhair 1631 rinneadh coimircí faoin gcoróin de Ruairí ··· Cuireann Ó Muraíle in amhras na nithe a scríobh James Hardiman[B6], sa réamhrá a chuir sé le leabhar Ruairí, A Chorographical Description of West or H-Iar Connaught..., 1846, faoin oideachas a cuireadh ar an bhFlaithbheartach, go raibh sé ag freastal ar scoil John Lynch[q.v.] i nGaillimh
Ó RUAIRÍ, Seán (c.1840–1926) Seán Ó RUAIRÍ c.1840 1926 M Iriseoir múinteoir scríbhneoir Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· 2010 Mac Ruairí a thugadh daoine air uaireanta ach ‘Seán Ua Ruairí’ an t-ainm a chuireadh sé féin lena dhéantús scríbhneoireachta
Ba é Ruairí Mac Diarmada a athair agus bhí seisean pósta ar Shadhbh, iníon le Risteárd Óg Mac Uilliam, tiarna Chlann Riocaird ··· Bhí Ruairí ina cheann fine ag clann Maolruanaidh, muintir Mhic Dhiarmada, i Magh Loirg i gContae Ros Comáin; is minic ‘Prionsa Chúil Ó bhFinn’ mar theideal ag an taoiseach sin ··· D’éag Brian um Shamhain 1592 agus deirtear ina thaobh in Annála Ríoghachta Éireann: ‘Mac Diarmada Maigh Luircc, mac Ruairí mic Taidhg mic Diarmada, d’éag i mí nouember, agus ba mhóide d’ábhar éagaoine éag an fhir sin gan a chosúlacht a bheith ag clann Maolruanaidh a gheobhadh ceannas dá éis’ (i nGaeilge an lae inniu ag na húdair) ··· Meastar gurbh ó Dháibhí Ó Duibhgheannáin[q.v.] a fuair Ruairí Ó Flaithbheartaigh[q.v.] iad
Tamall i ndiaidh 1603 pósadh Brighid ar Ruairí Ó Domhnaill, Iarla Thír Chonaill, agus rugadh mac, Aodh, dóibh i 1606 ··· I bhfómhar 1607 bhí sí ar ais i Maigh Nuad, í gar dá haimsir, nuair a sheol Ruairí as Éirinn 14 Meán Fómhair in éineacht le hAodh Ó Néill ··· D’éag Ruairí sa Róimh 12 Lúnasa 1608 agus cuireadh an iníon, Mary Stuart Ní Dhomhnaill, faoi choimirce an Rí
Bhí baint aige le Ruairí Ó Conchubhair agus le Seosamh Pluincéad sa pholaitíocht agus ba é a bhí ina rúnaí ag Coiste Síochána Tom Kettle le linn Fhrithdhúnadh 1913 ··· Ruairí Ó Conchubhair a sheas leis agus bhí deartháireacha Sheosaimh, Seoirse agus Jack, sa láthair faoi éide na nÓglach ··· tháinig Ruairí Ó Conchubhair chucu le hordú ó Sheosamh Pluincéad dul go dtí a dteach féin i gCearnóg Belgrave, Ráth Maonais
Scríobh sé dán dá dheartháir Ruairí nuair a chuaigh seisean go Baile Átha Cliath ag déanamh síochána leis an rialtas (‘Dána an turas trialltar sonn’) ··· Chaoin sé Ruairí agus a dheartháir Cafarr i ndán a scríobh sé dá ndeirfiúr Nuala (‘A bhean fuair faill ar an bhfeart’) ··· Chuir sé dán (‘A leabhráin ainmnighthear d’Aodh’) chuig Aodh Ó Domhnaill, mac le Ruairí, in éineacht le ‘leabhar ar riaghlachaibh et ar inneall an chogaidh’
Bhí caidreamh aige ar an scoláire Ruairí Ó Flaithbheartaigh [q.v.] ‘scafaire an léinn’, agus b’aithnid dó saothar Sheáin Mhic Colgáin [q.v.] ··· ‘In obitum Doctissimi Roderici O’Flaherty, Armigeri’ an teideal a chuir sé ar a thuireamh ar Ruairí Ó Flaithbheartaigh a d’éag ar 8 Aibreán 1718 agus sin é an fáth a gceapann Mac Domhnaill gur tuairim 1720 a d’éag Ó Gadhra féin
2010 Scríobh sé cuntas laethúil ar thuras Aodha Uí Néill, Ruairí Uí Dhomhnaill, Chúchonnacht Mhig Uidhir agus a gcomhluadair, ar dhuine díobh é féin, chun na Róimhe in 1607 ··· Duine díobh Ruairí Ó Cianáin (d’éag 1387), a scríobh mórchuid Duanaire Mhig Shamhráin
[I] had eighteen letters in my custody before the last ware of 1688, being letters from the kings of Ireland to the princes of Wales, and from the said princes to our kings and nobility.’ Dúirt Seán Ó Gadhra [q.v.] gurbh é féin, Ruairí Ó Flaithbheartaigh [q.v.] agus Tadhg Ó Rodaighe, ar a dtugann sé ‘scolaí tréitheach’, an t-aon triúr in Éirinn a bhí in ann na seanfhoinsí sa Laidin, sa Ghaeilge agus sa Bhéarla a thuiscint ··· Bhí sé cairdiúil le Ruairí Ó Flaithbheartaigh agus bhí comhfhreagras aige le Sir Richard Cox
Whitaker agus Ruairí Uí Uiginn i gcló in Comhar, Meitheamh 2005 ··· Ní Mhórdha (Ollscoil na Ríona), Riobard Mac Laghmainn[B8], Ruairí Ó Brolcháin (An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath), Conchubhar Ó Cuileanáin[B3], Caoimhín Ó Góilí[B8] mar Rúnaí, David Greene[B3] mar chisteoir, G
Caoineann sé beirt deartháireacha leis agus luann deirfiúr sa dán ‘An Chéad Mhairgne’ (‘Mo Bhrian, mo Ruairí, mo Róis’) ··· The Earl of Louth had such a regard for him that, thro’ love and friendship, he would not allow to have him interred amongst his ancestors in the graveyard of Newtown, near Slane, his proper burying place, but caused to have him buried in Louth Church yard just beside his own place of interment.’[sic] Sa dán sin luann Mac Cuarta a ghaolta (‘Mairghréad is Ruairí is Brian, mo chuallaí’) atá curtha i mBaile Nua na Manach agus deir: ‘Is déantar uaigh dhamh ar ghar an triúir’
Luaitear a ainm i measc na bPoblachtach a thaobhaigh le Ruairí Ó Brádaigh agus a scar le Sinn Féin ag Ardfheis 1986 nuair a ghlac tromlach an pháirtí leis an mholadh go suífeadh baill thofa Shinn Féin i nDáil Éireann (Comhar, Iúil 2013) ··· Is cosúil go raibh an-aithne ag Ruairí Ó Brádaigh ar Ó Lubhlaí agus gur mhinic é ar cuairt ar theach cónaithe Uí Lubhlaí
Chuaigh duine de dheartháireacha Chilian, Ruairí (1931–1992), go dtí an Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath in 1931 chun staidéar a dhéanamh ar Eacnamaíocht agus Polaitíocht
Bhí cónaí air i sean-chaisleán Ruairí Uí Chonchubhair, ardrí deireanach na hÉireann ··· Tugann Gwynn fianaise gur cheadaigh sé Annála Ríoghachta Éireann agus tuairimíonn go ndearna Ruairí Ó Flaithbheartaigh [q.v.] cóip dó nuair a bhí cóip átagrafaithe aige féin tamall
Bhí comaoin curtha air féin ag Ruairí Óg Ó Flathartaigh, dúirt sé, ach bhí sé an-dian ar Chéitinn ··· D’aistrigh sé agus chuir sé eagar ar shaothar Ruairí Uí Fhlathartaigh faoin teideal Ogygia Vindicated against the objections of Sir George MacKenzie, 1775 agus scríobh aistí ar stair réamhchríostaí na hÉireann i sraith Vallancey, Collectanea de Rebus Hibernicis
‘Bheadh an tOllamh ag imeacht rómhear agus ní chuirfeadh sé ord maith ar an ábhar.’Tá cuntas fada ag Ruairí Ó hUiginn air agus ar a mhuintir in Scoláirí Gaeilge: léachtaí Cholm Cille XXVII, 1997 in eagar ag Ruairí Ó hUiginn
Is cosúil ó phíosa a scríobh a iardhalta Tomás Ó Flaithearta (i gcló in Aran reader in eagar ag Breandán agus Ruairí Ó hEithir) gurbh fhear crua i mbun ranga é: ‘As the liner sneaked along in the now smooth sea I wondered where my old schoolmaster was, if he was still alive, and if he recollected the many tricks I played on him for which he thrashed me with violence and with demoniacal fury ··· Timpeall an ama seo bhí Ó Fearchair ag iarraidh feirm a roinnt ar chuid de mhuintir an oíleáin agus bhí fear darb ainm Ruairí Ó Direáin ag iarraidh é a cheannach
Bhí seachtar clainne acu: Vivion, Máirín (déag 11 Lúnasa 1984), Éamonn, Brian (d’éag 9 Feabhra 1936 de dheasca timpiste marcaíochta), Ruairí (d’éag 28 Deireadh Fómhair 1978), Terry (Traolach), Éimear (a phós an tOllamh Brian Ó Cuív) ··· Rugadh an tríú mac (Ruairí) i mí Eanáir 1917 agus d’éag a hathair an bhliain sin
Ann a rugadh an tríú duine clainne, Brian; cheana féin bhí Ruairí (1959) agus Máirín (1960) acu agus ina ndiaidh bhí Aindriú (1965) agus Rónán (1966-75) ··· Foilsíodh An Aran Reader, in eagar aige féin agus a mhac Ruairí, an bhliain dár gcionn
In Bliainiris 2004 in eagar ag Ruairí Ó hUiginn agus Liam Mac Cóil tá cuntas maith substaintiúil ag Tomás Ó Con Cheanainn ar a saothar agus ar a thaithí féin uirthi mar mhúinteoir agus mar scoláire
Múinteoir i scoil náisiúnta Lios Liatháin, Ruairí Ó Cadhla, mac le Seán Ó Cadhla[B3], a spreag a spéis sa teanga an chéad lá agus d’fhreastalaíodh sé ar ranganna Gaeilge an Choiste Gairmoideachais; duine de na múinteoirí Gaeilge ba ea Donncha Ó Laoire (1912-65) [B1]
Gheofar tagairtí dó in Stones of Aran: Labyrinth, 1995 le Tim Robinson agus in An Aran Reader, 1991 in eagar ag Breandán [B8] agus Ruairí Ó hEithir
I 1994 bhronn Glór Mhaigh Eo Gradam Mhic Ruairí air
Mac ba ea é le Conall Ó Domhnaill, Tiarna Leifteanant Chontae Dhún na nGall le linn Shéamuis II, agus Gráinne Ní Dhomhnaill, iníon leis an Ruairí Ó Domhnaill sin ar gharmhac é le Niall Garbh Ó Domhnall (1569–1626)
Maraíodh mac eile leis, an Coirnéal Ruairí Mag Uidhir, 13 Samhain 1648 san ionsaí ar Chora Droma Rúisc
Tá tagairtí ann do: Maghnas Ó Domhnaill [q.v.], Seathrún Céitinn [q.v.], Aodh Mac Cruitín [q.v.], Seán Mac Colgáin [q.v.], Edward Lhuyd [q.v.], Ruairí Ó Flaithbheartaigh [q.v.], John Lynch[q.v.], Risteard Pluincéad [q.v.], Richard Creagh [q.v.], John Richardson[q.v.], Thomas Messingham [q.v.], John Toland [q.v.] agus, gan amhras, luaitear leithéidí James Ware [q.v.] agus James Ussher [q.v.]
Tá caint Ruairí Brugha ar Radio Éireann tar éis a bháis i gcló in Inniu, chomh maith le beagán dár scríobh Colmán Ó hUallacháin[q.v.]
D’fhanadh Ó Cearbhalláin agus an staraí Ruairí Ó Flaithbheartaigh[q.v.] ina theach
Ach is é an fáth a dtagraítear go minic di inniu go raibh sí i ngrá, más fíor, le Ruairí Mac Easmainn
In Foinn agus focail: Léachtaí Cholm Cille XL, 2010 tá léacht Ruairí Uí Uiginn: ‘Amhráin Chlainne Gaedheal’
Deirtear gur thaistil sé an tír le Ruairí Mac Easmainn ag stocaireacht do Choláiste Uladh agus is dóigh gur tuairim an ama seo é
Bhí sí cairdiúil ina dhiaidh sin le Íde Nic Néill, Ruairí Mac Easmainn, Margaret Dobbs, Margaret Hutton agus a leithéidí
D’éag sise i 1961 agus phós sé Peig Nig Ruairí
Ruairí Mac Easmuinn a d’fhéach chuige gur saoradh é
Dlúthchairde ba ea Maighréad agus Ruairí Mac Easmainn
Bhí a dheartháir Cathal (a maraíodh i gCill Orglan Aoine an Chéasta 1916 in éineacht le Dónall Ó Síocháin agus Conn Céitinn ar a mbealach chun bualadh le Ruairí Mac Easmainn) as láthair an oíche sin
Níor thaitin leis in aon chor bheith ann nuair a bhí Liam Ó Maolíosa, Ruairí Ó Conchubhair, Joe Barrett agus Dick McKelvey le cur chun báis ar 8 Nollaig 1922
Mackey, fear cosanta chlú Ruairí Mhic Easmainn
Pléann Geoghegan na foinsí ar tharraing sé astu: Peter Lombard, Seathrún Céítinn[q.v.], Thomas Messingham[q.v.], Pilib Ó Súilleabháin Béarra[q.v.], Aodh Mac an Bhaird[q.v.],Michél Ó Cléirigh[q.v.], David Rothe[q.v.], Seán Mac Colgáin[q.v.], James Ussher[q.v.], John Lynch[q.v.] agus Ruairí Ó Flaithbheartaigh[q.v.]
Breatnach in Proceedings of the Royal Irish Academy, 1983 (‘The Chief’s Poet’) ar a ghéire a theastaigh ollúnacht Uí Dhomhnaill uaidh agus ar a sheirbhe bhí sé, i ndiaidh bhás Aodha Rua, le Ruairí Ó Domhnaill nuair nach bhfuair í
Deirtear in DNB; ‘Diligent search has been made for the works mentioned, but without result, and if they are extant it is probably in some foreign library.’ Tuairimíonn Mac Cuarta, agus tugann fianaise as scríbhinní Ruairí Uí Fhlaithbheartaigh [q.v.] mar thaca lena thuairim, gur ghraiméar a scríobh Tadhg Óg Ó hUiginn atá i gceist
Deir Nollaig Ó Muraile go ndearna sé cúram nach mbearrfaí na ciumhaiseanna, ar eagla go gcaillfí nótaí Ruairí Uí Fhlaithbhearthaigh[q.v.] (Celtica 19, 1987)
In Bliainiris 6, 2006 tá litir i gcló ag Ruairí Ó hUiginn a scríobh Máirtín Ó Cadhain chuig Daibhéid ó Rannóg an Aistriúcháin 19 Meán Fómhair 1951 agus an abairt seo ann: ‘Agus ós tú féin an duine is mó eolas ar Ghaeilge Chonamara dá bhfuil beo anois (agus ní “de thógáil Mheiriocá” amháin) – is go hómósach agus go heolgach a deirim sin – cén fáth nach scríobhfá rud eicínt?’ Chuir sé foclóirín le haiste le Séamus Mac an Iomaire in An Stoc, Bealtaine 1928
Bhí sé ar fhoireann an choláiste a bhuaigh Corn Mhic Ruairí agus ar fhoirne a pharóiste a bhuaigh craobh Chontae an Chabháin i 1936 agus 1937
Toghadh é ina rúnaí ag an gCumann Gaelach sa choláiste in 1938 agus bhí sé féin agus Ruairí de Valera, Reachtaire an Chumainn, mar ionadaithe ar Choiste an Oireachtais
Léachtaí Cholm Cille XXIX, 1999 (‘Deora Aille’) in eagar ag Ruairí Ó hUiginn agus in The Companion to Irish Traditional Music, 1999 in eagar ag Fintan Vallely; in Foinn agus Fonnadóirí atá an cur síos is cuimsithí ar chineáil agus ar fhoinsí a cuid amhrán
I measc na scannán faisnéise eile a rinne sé bhí: Our money at work (1957), a bhain le ról na hÉireann san eacnamaíocht idirnáisiúnta; Our neighbour’s children (1960), a dhírigh aird ar an saol in ospidéal leanaí i mBaile Átha Cliath; The most gallant gentleman (1966), faoi thaisí Ruairí Mhic Easmuinn a bheith á dtabhairt ar ais go hÉirinn
Triúr clainne a bhí orthu, Muireann (Gallagher) a rugadh in 1969, Ruairí a rugadh in 1971 agus Fiona (Rowland) a rugadh in 1974
Bhí Deasún fostaithe uair mar eagarthóir na ngné-alt in Scéala Éireann agus, nuair a d’inis Ruairí Ó Brádaigh, uachtarán Shinn Féin Sealadach, do Tim Pat Coogan, eagarthóir an pháipéir sin, le barr trua d’Osgur, nach raibh lámh ná páirt ag an bhfear óg san eachtra, gurbh iad an IRA Sealadach a rinne é, chuir Coogan sin in iúl don Taoiseach Liam Cosgrave, ach aird níor tugadh air (Coogan 2008:206)