Líon alt a aimsíodh: 14
Deir Nollaig Mac Congáil faoi: ‘Sin leabhar, dá mbeadh sé scríofa as Gaeilge ar an chéad dul síos, a chuirfeadh an dlaíóg mhullaigh ar scríbhneoireacht Ghaeilge Dhún na nGall dá bhfoilseofaí é nuair a bhí lagtrá ag teacht ar scríbhneoireacht Ghaeilge Dhún na nGall sna 1940idí agus sna 1950idí.’ I gCluain Maine, Inis Eoghain, Co ··· Ní raibh taifeadta ach an ceathrú cuid nuair a d’éag sé agus tá an cheathrú sin inAn Fear Deireanach den tSloinne, 2002 in eagar ag Desmond Kavanagh, mac an mhúinteora, agus Nollaig Mac Congáil ··· Tá gearrchuntas ar a bheatha ag Mac Congáil ··· MAC LOINSIGH, Séarlaí (1861-1954) Séarlaí MAC LOINSIGH 1861 1954 Gleann na Mínteach, Co ··· I nGleann na Mínteach, Cluain Maine, a rugadh Séarlaí 21 Nollaig 1861
2010 Tá eolas ar shaol agus ar shaothar an fhoclóirí mhóir seo: in Inniu 17 Samhain 1950 sa tsraith ‘Comhaimsirigh’; in Amárach 18 Nollaig 1981 ag Séamus Mac an Rí; in agallamh le Liam Ó Muirthile in Comhar, Aibreán 1989; ag Dónall Ó Baoill in Scríbhneoireacht na gConallach (1990) in eagar ag Nollaig Mac Congáil; ag Éamonn Ó hÓgáin (‘Niall Ó Dónaill 1908-1995’) agus ag Risteárd Ó Glaisne (‘Niall Ó Dónaill: cuimhní pearsanta’) in Anois 18-19 Feabhra 1995; in ‘Tuarascáil’ in Irish Times na Céadaoine i ndiaidh a bháis ··· In Feasta, Aibreán 2002 (‘Scríbhneoirí Gaeilge Dhún na nGall agus Scéim Aistriúcháin an Ghúim’ le Nollaig Mac Congáil) gheofar tuairim i dtaobh na sclábhaíochta a bhain leis; bhíodh sé féin agus Seosamh Mac Grianna[q.v.] ag coimhlint le chéile: ‘D’aistrigh mé féin 27,000 [focal] den Talisman i seachtain (7,000 an lá deireanach) agus d’aistrigh Seosamh Mac Grianna 29,000 de Ivanhoe (9,000 an lá deireanach).’ Ó 1930 go 1932 bhí sé ag cabhrú le Láimhbheartach Mac Cionnaith[B2] in obair a fhoclórasan ··· In 1948 chuir sé eagar ar Scéalta Johnny Shéimisín do Chomhaltas Uladh: thug sé an t-eolas sin i litir chuig Nollaig Mac Congáil dar dáta 29 Aibreán 1977 ··· Deir Mac an Rí: ‘Ach ní dhearna sé scrúduithe an tríú bliain toisc go raibh sé tar éis an samhradh a chaitheamh ag obair sna tolláin thall in Albain.’ Le linn dó a bheith ina mhac léinn chaitheadh sé an samhradh ag teagasc i gColáiste Bhríde, Rann na Feirste ··· Roberts); Mac rí na hÉireann (1935) (The king of Ireland’s son le Padraic Colum); An chloch órtha (1936) (The talisman le Walter Scott); Roibeart Emmet (1936) (leabhar le Raymond W
Tá cuntais ar a bheatha agus a shaothar in Feasta, Meán Fómhair 1963, ag Bearnard Ó Dubhthaigh, agus ag Séamus Ó Cnáimhsí, Nollaig Mac Congáil, Séamus Mac Giolla Uain agus Risteárd Ó Glaisne in Éigse 1988: Seán Mac Meanman (Coiscéim) ··· Tá aiste ag Séamus Ó Cnáimhsí in Scríbhneoireacht na gConallach, 1990, in eagar ag Nollaig Mac Congáil ··· MAC MEANMAN, Seaghán (1886–1962) Seaghán MAC MEANMAN 1886 1962 An Cionn Garbh, Co ··· 2010 Ar 12 Nollaig 1886 ar an gCionn Garbh i bparóiste Inis Caoil i dTír Chonaill a rugadh é ··· I mí na Nollag 1920 bhí sé ar dhuine díobh sin a cheap Conradh na Gaeilge ina rúnaithe dúiche
Tá aiste fhada ina thaobh ag an Athair Seán Ó Gallchóir in Scríbhneoireacht na gConallach (1990), in eagar ag Nollaig Mac Congáil ··· Is dóigh le Nollaig Mac Congáil in Scríbhneoirí Thír Chonaill go raibh an-bhaint ag seo leis an difríocht mhór idir é agus a dheartháir Seosamh Mac Grianna mar scríbhneoirí ··· Tá clár a shaothair i gcló ag Nollaig Mac Congáil in An tUltach Aibreán 1981 ··· Agus in 1990 d’fhoilsigh Coiscéim Máire: clár saothair le Nollaig Mac Congáil ··· Dhealródh sé ar aiste ag Niall Ó Dónaill in Comhar, Iúil 1981 (“Ní chuirfinn a ainm féin as a riocht air, d’ainneoin gur shíolraigh sé ó Chlann Mhic Ghrianna”) gurb é ‘Mac Grianna’ a shloinne ó cheart
Tá cuntas ar a shaothar ag Nollaig Mac Congáil in Scríbhneoireacht na gConallach, 1990 ··· MAC SEÁIN, Eithne [Nic Sheáin] [‘Ethna Carbery’] (1866–1902) Eithne NIC SHEÁIN Ethna Carbery Eithne Mhic Mhaghnuis 1866 1902 An Baile Meánach, Co ··· An Dr Diarmuid Ó Mathúna a chuir an t-eolas seo ar fáil faoi Shéamus Mac Maghnuis: gurbh í Catalina Páez ó Veiniséala, gariníon le duine de ghinearáil Bolivar, a phós sé i 1911 agus go raibh beirt iníonacha acu, Mariquita agus Patricia; tar éis bunoideachais i scoil Ghleann Chuach gur ceapadh é ina mhac léinn múinteoireachta sa Mhodhscoil in Inis Ceithleann ··· Aontroma F scríbhneoir eagarthóir Diarmuid Breathnach Máire Ní Mhurchú MAC SEÁIN Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Aontroma, a rugadh Anna Isabel Johnston ar 3 Nollaig 1866
Deir Gréagóir Ó Dúill in Comhar, Iúil 1990: ‘Seasann leabhair dár aistrigh sé mar chuid de litríocht na Gaeilge—Eadarbhaile ar Adrigoole le Peadar O’Donnell agus Séideán bruithne ar Typhoon le Joseph Conrad le dhá shampla a lua.’ Gheofar cuntas beacht ar thuairimí Mhic Grianna i dtaobh an Ghúim agus na sclábhaíochta a bhain leis na haistriúcháin in Feasta, Aibreán 2002 (‘Scríbhneoirí Gaeilge Dhún na nGall agus scéim Aistriúcháin an Ghúim’ le Nollaig Mac Congáil) ··· Ach bhí go dearfa triúr againn—Pádraic Ó Conaire, an Piarsach, agus Seosamh Mac Grianna— a chomhairfí ina bhfíorscríbhneoirí de réir modh measta ar bith.’ Gheofar eolas air in: A flight from shadow: the life and work of Seosamh Mac Grianna (1999) le Pól Ó Muiri; Seosamh Mac Grianna agus cúrsaí eile (1970) le Proinsias Mac an Bheatha[q.v.]; Rí-éigeas na nGael: léachtaí cuimhneacháin ar Sheosamh Mac Grianna (1994) in eagar ag Nollaig Mac Congáil ··· Cara leis ba ea Niall Ó Dónaill[q.v.] agus tá a chuntas-san in Scríbhneoireacht na gConallach (1990) in eagar ag Nollaig Mac Congáil ··· Tá leabharliosta ag Ó Muirí agus chuir Mac Congáil Seosamh Mac Grianna / Iolann Fionn—clár saothair (1990) ar fáil ··· I gcló ag Mac Congáil in Filí agus felons (1987) tá cuntas Sheosaimh féin ar a shaol, anuas go dtí tuairim 1926, a chuir sé chuig Muiris Ó Droighneáin[B2]
In alt in Feasta, Aibreán 2002 deir Nollaig Mac Congáil go raibh an dá Dhomhnall i gceist in obair seo an aistriúcháin agus nach raibh a fhios cé mhéid den obair a rinne ceachtar díobh ··· Tá cuntas ag Cathal Mac Criostail ar a shaol in An tUltach, Deireadh Fómhair 1962, agus cuireann sé síos ann ar chúlra na clainne: ‘Ba í clann Mhic Ghrianna an chéad teaghlach a chuaigh i mbun tí i Rann na Feirste tuairim ar dhá chéad bliain ó shin ··· Deartháir le Séamus Ó Grianna [B2], le Seosamh Mac Grianna (15 Eanáir 1901–11 Meitheamh 1990) agus le Seán Bán Mac Grianna [q.v.] ba ea é ··· Col ceathracha dó an scéalaí Neidí Frainc Mac Grianna [q.v.] agus a dheartháirsean Domhnall (‘Domhnall na hInstitiúide’ a bhí tráth ina chláraitheoir in Institiúid Ard-léinn Bhaile Átha Cliath) ··· Ó thaobh athair Dhomhnaill bhí an líne mar leanas: Feidhlimidh Dhomhnaill Phroinsiais Dhomhnaill Phádraig Mhóir Mhic Ghrianna, agus ó thaobh, na máthar: Máire Eibhlín Néillin Shéamais Róise Seáin Mhic Ghrianna’
Deir Proinsias Ó Conluain faoin leabhar sin (Scríbhneoireacht na gConallach, 1990 in eagar ag Nollaig Mac Congáil): ‘.. ··· Tá tuairim ann gur chuir Seosamh Mac Grianna mar chomhairle air sin a dhéanamh
Tá aiste faoi Thadhg, ‘Údar Ultach atá imithe uainn’ i gcló ag Seán Ua Cearnaigh in Feasta, Samhain 1982, agus aiste ar a shaothar cruthaitheach ag Gearóid Ó Casaide in Scríbhneoireacht na gConallach, 1990 in eagar ag Nollaig Mac Congáil ··· Bhí a fhear gaoil Seosamh Mac Grianna ag obair sa Choláiste ag an am agus bhí post aige féin ann ar ball
Thug an tAthair Aodh Mac Cnáimhsí léacht ar a shaol is a shaothar ar Raidió na Gaeltachta agus tá sé i gcló in Scríbhneoireacht na gConallach (1990), in eagar ag Nollaig Mac Congáil ··· D’fhreastail sé ar Choláiste Chonnacht i dTuar Mhic Éadaigh an bhliain dár gcionn ··· Chuir Bearnard Ó Dubhthaigh an abairt seo as an stair sin i gcló ina aiste ar Shéamus (Feasta, Feabhra 1966): ‘Thug an Dr Ó Dálaigh [B2] galar na foghraíochta agus thug Seán Ó Catháin[B1] galar an Mhodha Dhírigh do Shéamus Ó Searcaigh agus bhíodh mic léinn bhochta céasta aige leis an dá ábhar’ ··· Bhí sé pósta le Mary Agnes Cassidy ó Dhroim Bairr in aice le baile Dhún na nGall agus bhí triúr mac agus beirt iníonacha acu ··· Is iad na leabhair eile a scríobh sé: Cloich Cheannfhaolaidh (1908) agus eagrán nua dar teideal Cloich Cheannfhaolaidh agus scéaltaí eile in 1911; Faire Phaidí Mhóir (1914); Cú na gcleas agus sgéalta eile (1914) (scéalta Rúraíochta i bpáirt le Íde Nic Néill); Ceol na n-éan agus scéaltaí eile (1919) (scéalta a scríobh sé féin agus Íde Nic Néill síos); Fios feasa I-IV (1931); Nua-sgríbhneoirí na Gaedhilge (1933); Pádraig Mac Piarais (1938); Comhréir Ghaedhilg an Tuaiscirt (1939); Buaidh na tuigse (1940); Scéaltaí as an tsean-litridheacht (1945); Beatha Cholm Cille (1967)
Sa chuntas cuimsitheach in Scríbhneoireacht na gConallach, 1990, in eagar ag Nollaig Mac Congáil, cuireann Frances Nic Géadaigh síos ar an gcaoi a n-ullmhaíodh Seán daltaí le haghaidh scoláireachtaí ··· MAC FHIONNLAOICH, Seán (1910–1982) Seán MAC FHIONNLAOICH 1910 1982 Gabhla, Co ··· In Inniu 26 Márta 1982 scríobh Proinsias Mac an Bheatha: ‘Tá cúpla céad dá chuid scoláirí anois ina múinteoirí agus i ngairmeacha léannta eile’
Tá aiste fhada ag Liam Ó Laoire ar a chuid scríbhneoireachta in Scríbhneoireacht na gConallach, 1990, in eagar ag Nollaig Mac Congáil ··· MAC CUMHAILL, Maghnus (1885–1965) Maghnus MAC CUMHAILL Fionn Mac Cumhaill 1885 1965 Leitir Catha, Co ··· Deirtear gur thaistil sé an tír le Ruairí Mac Easmainn ag stocaireacht do Choláiste Uladh agus is dóigh gur tuairim an ama seo é ··· Is cosúil gur mar gheall ar fheabhas a lúthchleasaíochta a thug mic léinn Choláiste Uladh ‘Fionn’ mar ainm air ··· Bhí triúr mac agus iníon amháin acu
Ó CEARBHAILL, Diarmuid (1929–2012) Diarmuid Ó CEARBHAILL 1929 2012 M Bunscoil an Chroí Ro-Naofa Coláiste Mhuire, Cearnóg Parnell, Baile Átha Cliath Ollscoil na hÉireann, Gaillimh státseirbhíseach scoláire Nollaig Mac Congáil Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i gcomhar le Cló Iar-Chonnachta agus bunúdair na mbeathaisnéisí, Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú Foilsiú ar líne These pages may be freely searched and displayed ··· Treasa Nic Giollarnáth as Goirtín, Achréidh na Gaillimhe, a bhí mar mháthair aige, deirfiúr le Seán Mac Giollarnáth, an breitheamh dúiche a raibh cáil mhór air mar fhear béaloidis, eagarthóir, iriseoir, scríbhneoir, agus saineolaí i gcúrsaí dúlra
Kerry (1983) leis féin agus Nollaig Mac Congáil ··· 2010 Tá cuntais ar a shaol is a shaothar in: Studia Celtica XXIV/XXV, 1989/90 ag Emrys Evans; in Études Celtiques XXVI, 1989 ag Séamus Mac Mathúna; in Zeitschrift für celtische Philologie 43, 1989 ag Karl Horst Schmidt; in Celtica XX, 1988 ag Brian Ó Cuív [q.v.]; in Scéala Scoil an Léinn Cheiltigh 2, 1988 ag Malachy McKenna; ag A.J ··· Hughes in Donegal Annual, 1988 mar a bhfuil cur síos ar a thréimhsí i dTír Chonaill go háirithe; ag Gearóid Stockman in Ainm IV, 1989-90; ag Seán Ó hEochaidh [q.v.] in Miscellanea Celtica in memoriam Heinrich Wagner (1997) in eagar ag Séamus Mac Mathúna agus Ailbhe Ó Corráin; in Léachtaí Cholm Cille XLIII, 2013 ag Ailbhe Ó Corráin chomh maith ··· Thabhaigh sé cáil i measc mhic léinn a aimsire féin lena thapúlacht a chuireadh sé eolas ar theangacha Ind-Eorpacha; deirtí gurbh in imeacht deireadh seachtaine a d’fhoghlaim sé canúint den tSlavais ··· Shíl Pokorny agus Hotzenköcherle araon gurbh é an mac léinn ab fhearr riamh acu é