Ag 29 Bóthar na Trá, an Charraig, Doire, a rugadh an scoláire Froinsiasach seo 7 Lúnasa 1916 agus John a baisteadh air. Tá cuntas air i leathanach na marbh san Irish Times 11 Eanáir 2003 agus tá leabharliosta cuimsitheach in Dún Mhuire, Killiney 1945-95: Léann agus Seanchas, 1995 in eagar ag Benignus Millett agus Anthony Lynch. Ba iad a thuismitheoirí Thomas Faulkner, ar ghníomhaire árachais é de réir an taifid beireatais, agus Mary Jane Mulholland; níor luadh ach deirfiúr amháin sna fógraí báis. Cuireadh meánoideachas air i gColáiste Cholmcille i nDoire sula ndeachaigh sé isteach sna Froinsiasaigh i gCill Airne i 1933. Bhain sé céim mháistir amach i gColáiste Ollscoile na Gaillimhe i dteanga agus litríocht na Gaeilge. Ar feadh ceithre bliana bhí staidéar ar an diagacht ar siúl aige i gColáiste San Isadóir sa Róimh agus oirníodh ina shagart é i 1941. Bhí obair thréadach i mBaile Átha Cliath ar siúl aige tamall agus scríobh sé Sólás na bhfíréan, 1949, leabhar urnaithe. Bronnadh PhD air i 1949 agus ó 1947 go 1972 bhí sé ina thaighdeoir seachtrach ag Scoil an Léinn Cheiltigh (Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath). Bhí baint aige gan amhras le foilsiú na sraithe Scríbhinní Gaeilge na mBráthar Mionúr ar tugadh 11 imleabhar díobh amach i rith 1952-76. Ba é a réitigh eagrán 1953 de Parrthas an Anama le hAntoin Gearnon, eagrán 1967 de An bheatha dhiadha nó an tslighe ríoghdha arb aistriúchán é ar leabhar Laidine leis an Íosánach Juan Eusebio Nieremberg a foilsíodh i 1633. Saothar tábhachtach eile uaidh is ea Liber Dubliniensis: chapter documents of the Irish Franciscans, 1719-1875, 1978. Bhí spéis aige i scríobh na staire mar is léir ar an alt ‘Tírghrá agus athscríobh na staire’ (Feasta, Iúil 1993) agus níor scorn leis a bheith éadromchroíoch in ailt mar ‘Was St Francis really a Hippy?’ (The Brief, Márta 1971) agus ‘Poitín: Peccatum Reservatum’ (An Sagart, Fómhar 1978). Sholáthraíodh sé ailt ní hamháin do na hirisí léannta Gaeilge agus creidimh (Éigse, Collectanea Hibernica, Irish Ecclesiastical Record, Catholic Survey, Assisi ...) agus do na hirisí staire lógánta (Breifne, Clogher Record, Donegal Annual, Kerry Archaeological Society Journal, Journal of the South Derry Historical Society, Louth Archaeological Society Journal ...) ach do Feasta, An Sagart, Irish Independent .... D’éag sé 22 Nollaig 2002 agus tá sé curtha i Seangánach, Co. Bhaile Átha Cliath.

Diarmuid Breathnach

Máire Ní Mhurchú